Για να καταλάβει κανείς καλύτερα τα όσα λέει ο Κόντογλου στην αρχή του σημερινού άρθρου θα πρέπει να σημειώσει ότι έχει γραφτεί το 1959. Την εποχή δηλαδή που ο πόλεμος εναντίον του έχει φτάσει στην κορύφωσή του. Γιατί; Το εξηγεί καλύτερα απ’ όλους ο ίδιος στο κείμενό του.
Εκείνο που δεν αναφέρει είναι ότι ο πόλεμος αυτός προέρχεται από τους πάντες: Από την Εκκλησία, από τους μαθητές του, από την πνευματική ηγεσία (χαρακτηριστική περίπτωση η Καπνικαρέα), από νεωτεριστές θεολόγους, από καλοθελητές, από αυτοαποκαλούμενους «ειδήμονες» και κριτικούς – από παντού. Σε όλους αυτούς ο Κόντογλου απαντά με το άρθρο του, που δεν είναι και το μόνο. Το ποιος βρισκόταν «εν δικαίω» και ποιος «εν αδίκω» επαφίεται στην κρίση του αναγνώστη.
"Η Υμνολογία του Σταυρού -
Η γιορτή της Σταυροπροσκυνήσεως"
Από άρθρο του στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 13/9/1959
Η γιορτή της Σταυροπροσκυνήσεως είναι γιορτή μεγάλη και επιφανής. Κι επειδή οι ύμνοι που ψέλνουνε σ’ αυτή είναι από τα πλέον μυρίπνοα άνθη της υμνογραφίας μας, θέλω να μιλήσω σήμερα γι’ αυτούς.
Ναι! Δε θα πάψω ποτέ όσο είμαι ζωντανός να λέγω θαρρετά αυτό που αισθάνομαι για τα πατροπαράδοτα της φυλής μου κι ας με πικραίνουνε κάποιοι άνθρωποι που δε θέλουνε τα δικά μας γιατί τρέμουν μήπως και τους πούνε χωριάτες.
