ΠΕΡΙ ΑΠΟΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ.

Νίκος Παστελάκος

Η αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών Λήμνου και Σαμοθράκης- η οποία μαζί με την αποστρατιωτικοποίηση των Δαρδανελίων, της Θάλασσας του Μαρμαρά και του Βοσπόρου, καθώς επίσης και των τουρκικών νησιών Ίμβρου (Gokceada), Τενέδου (Bozcaada) και Λαγουσών (Tavcan),  προεβλέπετο από τη Σύμβαση της Λοζάνης για τα Στενά του 1923.

ΚΑΤΑΡΓΗΘΗΚΕ όμως από τη Σύμβαση του Montreux του 1936 η οποία, όπως ρητώς μνημονεύεται στο προοίμιό της, αντικατέστησε στο σύνολό της την προαναφερόμενη Σύμβαση της Λοζάνης. 

Το δικαίωμα της Ελλάδας να εξοπλίσει τη Λήμνο και τη Σαμοθράκη αναγνωρίσθηκε και από την ίδια την Τουρκία, όταν ο τότε Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Rustu Aras, απευθυνόμενος προς την Τουρκική Εθνοσυνέλευση με την ευκαιρία της κύρωσης της Συμβάσεως του Montreux, αναγνώρισε ανεπιφύλακτα το νόμιμο δικαίωμα της Ελλάδας να εγκαταστήσει στρατεύματα στη Λήμνο και τη Σαμοθράκη, με τις εξής δηλώσεις του: 

"Οι διατάξεις που αφορούν τις νήσους Λήμνο και Σαμοθράκη, οι οποίες ανήκουν στη γειτονική μας και φιλική χώρα Ελλάδα και είχαν αποστρατιωτικοποιηθεί κατ' εφαρμογήν της Σύμβασης της Λοζάνης του 1923, επίσης καταργήθηκαν με τη νέα Σύμβαση του Montreux και αυτό μας ευχαριστεί ιδιαίτερα". 

Απόρθητα νησιά: Το μάθημα της Ταϊβάν για την άμυνα του Αιγαίου

07/06/2026

EPA/RITCHIE B. TONGO

ΠΑΠΠΑΣ Δ. ΙΩΑΝΝΗΣ

Τα φιλόδοξα σχέδια περί “Γαλάζιας Πατρίδας” είναι ανεφάρμοστα επί του πεδίου. Όσο δε πιο γρήγορα το καταλάβουν οι γείτονές μας, όσο πιο γρήγορα σοβαρευτούν, τόσο το καλύτερο γι’ αυτούς. Στο άρθρο θα εξετάσουμε, τι μας διδάσκει το ψυχροπολεμικό υπόδειγμα της Ταϊβάν.

Τα νησιωτικά συμπλέγματα Kinmen και Matsu της Ταϊβάν, με 12 και 32 νησιά αντίστοιχα, αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα γεωγραφικής και στρατηγικής ασυμμετρίας στον σύγχρονο κόσμο. Βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από την Κίνα – μόλις 10 χιλιόμετρα από την απέναντι ακτή της ηπειρωτικής Κίνας, αλλά 160-190 χιλιόμετρα από την Ταϊβάν. Αυτά τα νησιωτικά συμπλέγματα λειτουργούν ως προκεχωρημένα φυλάκια της Ταϊβάν.

Η επιφάνειά τους όμως είναι πλήρως εκτεθειμένη στο κινεζικό πυροβολικό. Για να αντιμετωπίσει αυτή τη θανάσιμη απειλή, η Ταϊβάν ξεκίνησε ήδη από το 1956 – ως απάντηση στις πρώτες μεγάλες κρίσεις των Στενών – την εκσκαφή του σκληρού, γρανιτένιου υπεδάφους των νησιών.

Μετά την καταιγίδα του 1958, όταν η Κίνα έριξε πάνω από 450.000 βλήματα πυροβολικού στο Kinmen μέσα σε 44 ημέρες, η Ταϊπέι κατάλαβε ότι η επιβίωση κρίνεται υπόγεια. Επί δεκαετίες, οι λόφοι σκάφτηκαν, δημιουργώντας μια ολόκληρη στρατιωτική πολιτεία κάτω από το έδαφος, η οποία στα τέλη της δεκαετίας του ’60, μέσω του γιγαντιαίου “Σχεδίου Beihai”, απέκτησε μέχρι και υπόγειες ναυτικές βάσεις (όπως τα κανάλια Beihai) σκαμμένες με τα χέρια και δυναμίτη.

Η “Άμυνα Σκαντζόχοιρου” της Ταϊβάν

Η Ταϊβάν δεν σπατάλησε πόρους οχυρώνοντας άσκοπα το σύνολο των 48 διάσπαρτων νησιών και νησίδων των δύο συμπλεγμάτων. Επικέντρωσε το γιγαντιαίο τεχνικό της έργο αποκλειστικά στα 9 κύρια νησιά, 4 στο Kinmen και 5 στο Matsu – όπως και η Ελλάδα στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου μετά το 1974. Αυτοί οι 9 κεντρικοί γεωγραφικοί όγκοι έναντι των ακτών της Κίνας, μετατράπηκαν σε “κούφιους”, γρανιτένιους “σκαντζόχοιρους”, οι οποίοι όμως περιβάλλονται από ένα πυκνό, φονικό δίκτυο 307 αυτόνομων παράκτιων οχυρών και πολυβολείων, ένα ανά 360 μέτρα ακτογραμμής κατά μέσο όρο.

Νότης Μαριάς: Η Κάρπαθος καρφί στο μάτι του Ερντογάν

«Ο λύκος την τρίχα αλλάζει, το χούϊ δεν τ’ αλλάζει» λέει ο θυμόσοφος λαός μας. Έτσι σε λιγότερες από 48 ώρες η Τουρκία με μια άκρως προκλητική ανακοίνωση έθεσε ξανά θέμα αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων με αφορμή την εγκατάσταση πυραύλων Patriot στην Κάρπαθο.

Πλέον ο Ερντογάν μετά το Καστελόριζο βάζει τώρα στο στόχαστρο και την Κάρπαθο. Ισχυρίζεται παράνομα βέβαια η Άγκυρα ότι διεθνείς συνθήκες δήθεν επιβάλλουν την αποστρατικοποίηση στα Δωδεκάνησα. Και όταν έρχεται στο προκείμενο τολμάει να επικαλείται τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων της 10ης Φεβρουαρίου 1947 ανάμεσα στην ηττημένη Ιταλία και τους νικητές Συμμάχους μεταξύ των οποίων ήταν και η Ελλάδα. Δεν ήταν όμως μεταξύ των νικητών Συμμάχων και η Τουρκία για τον απλό λόγο ότι η Άγκυρα ήταν στενή σύμμαχος των ναζί έχοντας υπογράψει Σύμφωνο Φιλίας με τον Χίτλερ στις 18 Ιουνίου 1941, τέσσερις ημέρες πριν την χιτλερική εισβολή στη τότε ΕΣΣΔ. Έτσι όπως έχουμε αναλύσει σε σχετική μας αρθρογραφία την ώρα που ο κρητικός λαός έδινε τη Μάχη της Κρήτης κατά της ναζιστικής μπότας η Τουρκία πλασαριζόταν με τις δυνάμεις του άξονα.

Η Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947 μετά από επιμονή της τότε ΕΣΣΔ προέβλεπε αποστρατικοποίηση της Δωδεκανήσου αλλά αυτό αφορά μόνο τα τότε συμβαλλόμενα μέρη όπως τη σημερινή Ρωσία, τις ΗΠΑ, τη Βρετανία, τη Γαλλία ακόμη και την Ινδία όχι όμως και την Τουρκία καθότι δεν ήταν συμβαλλόμενο μέρος. Μάλιστα με βάση το άρθρο 34 της Συνθήκης της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών «μια συνθήκη δεν δημιουργεί υποχρεώσεις ή δικαιώματα για τρίτες χώρες». Επομένως είναι εντελώς παράνομη η εκ μέρους της Τουρκίας επίκληση της Συνθήκης Ειρήνης του 1947 περί δήθεν αποστρατικοποίησης της Δωδεκανήσου.

Πρέπει δε να επισημανθεί ότι ακόμη και τα παραπάνω συμβαλλόμενα μέρη της Συνθήκης των Παρισίων όπως η Ρωσία, η Βρετανία, οι ΗΠΑ κλπ δεν θέτουν καν θέμα αποστρατικοποίησης της Δωδεκανήσου μιας και από τη δεκαετία του ΄50 έπαψαν γενικώς να εφαρμόζονται τα διάφορα καθεστώτα αποστρατικοποίησης για τα Δωδεκάνησα, για τα ιταλικά νησιά Panteleria, Lampedusa, Lampione και Linosa καθώς και για την τότε Δ. Γερμανία αλλά και για τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την τότε Αν. Γερμανία, την Ουγγαρία και τη Φινλανδία.