Συγκατοικώντας στην 9η Ιουλίου του 1821: Ο Ιερoμάρτυρας, ο ποιητής και το συναξάρι της Ρωμιοσύνης

Ο ποιητής Βασίλης Μιχαηλίδης (1849-1917) και ο Ιερομάρτυρας Κυπριανός Αρχιεπίσκοπος Κύπρου (1756-1821).

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

 Στον Νίκο Ορφανίδη

Το όνομα του αρχιεπισκόπου Κύπρου Κυπριανού μοιάζει να ακούγεται ως ταυτολογία με την Μεγαλόνησο. Τόσο πολύ ταυτίστηκε μαζί της ο Ιερομάρτυρας και εθνομάρτυρας της 9ης Ιουλίου του 1821. Και μοιάζει να είναι ως εσαεί ο προεξάρχων, ο μιλλέτ μπασί, δηλαδή ο τοπικός εθνάρχης της Ρωμιοσύνης. Του κυπριακού τόπου που τέτοια μέρα γίνεται ένα διάσπαρτο μαρτυρικό τοπίο από τις άκρες των ακρών μέχρι το κέντρο της και το τουρκικό σαράι της Λευκωσίας έξω από το οποίο μαρτύρησε ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός.

Αλλά σε ποια Ρωμιοσύνη αναφερόμαστε; Αυτή την οποία ο ποιητής Βασίλης Μιχαηλίδης γράφει πως: «Η Ρωμιοσύνη εν φυλή συνότζιαιρη του κόσμου,/ κανένας εν εβρέθηκεν για να την ιξηλείψει,/ κανένας, γιατί σσιέπει την που τά ‘ψη ο Θεός μου./ Η Ρωμιοσύνη εν να χαθή, όντας ο κόσμος λείψει!»

Ουσιαστικά της Ρωμιοσύνης που ταυτίζεται τόσο με τον κόσμο όσο και με την διάρκειά του. Για να μην πούμε, μάλιστα, πως μερικές φορές δρα και εκ μέρους του, τον αντιπροσωπεύει ή τον εκπροσωπεί και μάλιστα ποικιλοτρόπως. Και, φυσικά, δεν αναφερόμαστε σε κουτσαβακισμούς, ψευτοπαλικαριές, πάσης φύσεως επιδειξιομανίες, αλλά για θυσίες υπέρ ελευθερίας της ύπαρξης, των προσωπικών πεποιθήσεων, της πίστης, του τόπου και όλης της ανθρωπότητας και της κτίσεως!

Και να που και ο ποιητής μοιάζει και ο ίδιος να προεξάρχει μέσα από την ποιητική του δεινότητα στον καημό της ίδιας πράξεως της φρικτής και υπέρκοσμης τελετής της 9ης Ιουλίου του 1821 στην Λευκωσία της Κύπρου. Έτσι, όπως κάθε ποιητής ο οποίος μπορεί να υψώνεται στο μέτρο του έπους που θέλει να απαγγείλει στον λαό και σε όσους κρολλοούνται, στήνουν δηλαδή αυτί, για να ακούσουν τι μεταφέρουν, τι αποκαλύπτουν οι θεσπέσιοι λόγοι του.

Τόσο ο Ιεράρχης όσο και ο ποιητής, σε αντίθεση με τον Σαλαμίνιο Τεύκρο τον οποίο ο θεός Απόλλων εθέσπισε, όρισε να ζήσει στην Κύπρο («Κύπρον ου μ’ εθέσπισεν οικείν» «Ελένη» Ευριπίδη), θεσπίζουν ο μεν πρώτος με την προσφορά και την θυσία της ζωής του υπέρ της πίστης, του ποιμνίου, της Ρωμιοσύνης και του τόπου του, και ο άλλος με την τέχνη του έναν δυσπερίγραπτο τρόπο ύπαρξης, ζωής, δημιουργίας και ασύλληπτης προσφοράς.

Τηρουμένων των αναλογιών ανάμεσα στις δύο αυτές προσωπικότητες ο μεν ένας προσφέρεται ο ίδιος ο δε άλλος με την ποίησή του δημιουργεί το πιο ποιητικό, εκφραστικό, στοχαστικό, θρηνητικό συναξάρι της θυσιαστικής και θριαμβευτικής πορείας και πράξης εξόδου του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Κυπριανού.

Η 9η Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία Κύπρου – Βασίλης Μιχαηλίδης

Γιώργος Τασιόπουλος 

Ο Ερντογάν αναγορεύτηκε χθες από τον Πρόεδρο Τραμπ στη σύνοδο του ΝΑΤΟ, ως ο παγκόσμιος ηγέτης, και όπως τόνισε η Τουρκία είναι η μοναδική δύναμη που μπορεί να εγγυηθεί και να  εξασφαλίσει τη ειρήνη στη περιοχή.

Μπορεί χέρι χέρι Τραμπ και Ερντογάν να παρουσιάζονται ως αρχάγγελοι ειρηνοποιοί  της Δύσης στη σύνοδο του ΝΑΤΟ, ο αντιπρόσωπος της χώρας μας που παριστάνει τον Έλληνα πρωθυπουργό να παρακολουθεί εύχαρις,  αλλά η ιστορία είναι αδιάψευστη.

Σήμερα είναι 9η Ιουλίου 1821 και τους υπενθυμίζουμε τι έπραξαν οι πρόγονοί του στη Κύπρο σαν σήμερα.

 Απαγχόνισαν τον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό και σφαγίασαν τους 3 Μητροπολίτες και 400 περίπου Προκρίτους του νησιού.

Κι όμως, όπως γράφει ο ποιητής:

"....«Σφάξε μας ούλλους τζι’ ας γενεί το γαίμαν μας αυλάτζιν 

κάμε τον κόσμον ματζιελειόν τζαι τους Ρωμιούς τραούλλια, 

αμμά ’ξερε πως ίλαντρον,

 όντας κοπεί καβάτζιν

 τριγύρου του πετάσσουνται τρακόσια παραπούλια...

 ...Η Ρωμιοσύνη εν φυλή συνότζιαιρη του κόσμου,

κανένας δεν εβρέθηκεν για να την ι-ξηλείψη,

κανένας, γιατί σιέπει την που τα ‘ψη ο Θεός μου.

Η Ρωμιοσύνη εν να χαθή, όντας ο κόσμος λείψει!.."

Η Ειρήνη στην περιοχή μας μόνο με ένα τρόπο θα πραγματοποιηθεί όταν ο Θύτης αναγνωρίσει και ζητήσει συγγνώμη για τις γενοκτονίες που έπραξε σε όλους τους γηγενείς λαούς της περιοχής μας και όπως είπε ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης και όλοι γνωρίζουμε:

«Δεν υπάρχει πρόβλημα Αιγαίου. Δεν υπάρχει πρόβλημα νησιών. Δεν υπάρχει Κουρδικό πρόβλημα. Δεν υπάρχει Κυπριακό πρόβλημα. Ένα είναι το πρόβλημα. Η Τουρκία».

Η επανάσταση του 1611 - Διονύσιος ο Φιλόσοφος(Σκυλόσοφος)

Η ορειχάλκινη προτομή του Διονυσίου του επισκόπου Τρίκκης (του επονομαζόμενου «Σκυλοσόφου»), βρίσκεται στη παραλίμνια περιοχή της πόλης μας, στο δρόμο που φέρει το όνομα του.

Η προτομή του Διονυσίου κατασκευάστηκε από τον Γιώργο Μήτση και τον Άλμπερτ Κασί το 2000.

Τοποθετήθηκε μπροστά από τη σπηλιά που τον συνέλαβαν στις 11 Σεπτέμβρη του 1611, όταν και η επανάσταση του κατεστάλη.

 

Ο Κώστας Νικολαΐδης στο βιβλίο του «τα Γιάννινα» μας εξιστορεί τα γεγονότα που συνέβησαν το 1611 στη πόλη μας:

««Εν τω σπηλαίω τούτω κατέφυγεν ο επίσκοπος Τρίκκης Διονύσιος ο Σκυλόσοφος.

Ο πρωτοστατήσας εις την επανάστασιν της Ηπείρου την 11ην Σεπτεβρίου 1611.

Συλληφθείς δε, εγδάρη ζων».

Ας σκύψαμε ευλαβικά να τιμήσομε όσο της αξίζει, τη μεγάλη προσωπικότητα του θαρραλέου ιεράρχη Διονυσίου Σκυλόσοφου – Φιλοσόφου γράφει η πινακίδα του Δήμου σε τούτο τον παραλίμνιο δρόμο – για την εξέγερση κατά της τουρκικής τυραννίας της οποίας ήταν εμπνευστής και οδηγός.

Το επαναστατικό κίνημα του Δεσπότη, που ξεσήκωσε τους χωριάτες από Παραμυθιά και Λάκκα Σουλίου για να καταλάβουν τα Γιάννινα και να καταλύσουν τις Αρχές, θεωρείται από τα σπουδαιότερα, αν δεν είναι το πρώτο κίνημα στον 17ο αιώνα.

Και όσον αφορά για τα Γιάννινα, για το Κάστρο μας, τα επακόλουθα της οικτρής αποτυχίας του, ήταν οδυνηρά.

Οι χριστιανοί, οι Καστρινοί που ζούσαν αιώνες εδώ μέσα από τα χρόνια τα βυζαντινά και του Δεσποτάτου και τους πρώτους δυο αιώνες της τουρκοκρατίας, τώρα διώχνονται και κλείνουν οι πύλες γι’ αυτούς, έως την απελευθέρωση του 1913.

Η Εκκλησία στην Επανάσταση του 1821

Και επειδή κάποιοι μυαλοπώληδες νομίζουν ότι μπορούν να αλλάξουν την ιστορία για να ταιριάξει στη τύφλωσή τους ας παραθέσω από το άρθρο του Αντώνη Π. Αργυρού - Δικηγόρου ΑΠ στο LawNet:

"Στις 10 Απριλίου 1821 απαγχονίστηκε ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ μπροστά στην πόρτα του Πατριαρχείου και ο νεκρός του υπέστη τις ασχημότερες πράξεις. Το σκήνωμά του διαπομπεύτηκε στους δρόμους της Πόλης και μετά από τρεις ημέρες ρίφθηκε στη θάλασσα. Οι πρόκριτοι και πολλοί άλλοι ιεράρχες θανατώθηκαν αλληλοδιαδόχως: την ίδια ημέρα έλαβε χώρα ο απαγχονισμός των αρχιερέων Αθανασίου Νικομηδείας, Ευγενίου Αγχιάλου και Διονυσίου Εφέσου. Στις 3 Ιουνίου 1821, έλαβαν χώρα στην Κωνσταντινούπολη οι απαγχονισμοί των υπόλοιπων φυλακισμένων μητροπολιτών σε διαφορετικό σημεία της Κωνσταντινούπολης: του μητροπολίτη Αδριανουπόλεως Δωροθέου στο Μέγα Ρεύμα, του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ιωσήφ στο Νεοχώρι, του μητροπολίτη Τυρνόβου Ιωαννικίου στο Αρναούτκιοι, και τέλος του μητροπολίτη Δέρκων Γρηγορίου στα Θεραπειά.

 Υπάρχουν πολλά ονόματα αρχιερέων που συμμετείχαν δυναμικά στην Επανάσταση, όπως ο Γερμανός, ανιψιός του Οικουμενικού Πατριάρχη Γρηγορίου Ε’ και Επίσκοπος Παλαιών Πατρών, Ο επίσκοπος Παλαιών Πατρών Γερμανός Γ’ ήταν κληρικός και ενεργό μέλος στη Φιλική Εταιρία. Αποτέλεσε εις εκ των ηγετών της Ελληνικής Επανάστασης. ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Διονύσιος, ο Επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας, ο πρώτος επίσκοπος που σκοτώθηκε σε μάχη κατά την Επανάσταση του 1821 κ.ά. Πολλοί πέθαναν στις φυλακές, όπως ο Ναυπλίας και Άργους Γρηγόριος Καλαμαράς, ή απαγχονίστηκαν, όπως ο Αδριανουπόλεως Δωρόθεος. 

"Σμιλεύοντας το θαύμα...:Μέρος 10ο - Η Εκκλησία στην Επανάσταση

25η Μαρτίου 1821. Στην Ιερά Μονή της Αγίας Λαύρας, σύμφωνα με την παράδοση, ο μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Γερμανός, υψώνει το λάβαρο της Επανάστασης. Σημασία δεν έχουν τόσο η χωροχρονική ακρίβεια, όσο η αδιαμφισβήτητη παρουσία του κλήρου στον Αγώνα. Στη δεκαετή διάρκειά της, στο όνομα της Επανάστασης, θυσιάστηκαν ιερείς του ανώτερου και του κατώτερου κλήρου, επίσκοποι σαν τον Άγιο Γρηγόριο τον Ε', αρχιμανδρίτες σαν τον Παπαφλέσσα, διάκονοι όπως ο Αθανάσιος Διάκος όλοι ρίχθηκαν στη μάχη "υπέρ πίστεως και πατρίδος".

Από τα προεπαναστατικά χρόνια και τον σκοτεινό καιρό της Οθωμανοκρατίας, η Εκκλησία στήριξε τη Ρωμιοσύνη και ανέθρεψε τη γενιά, η οποία θα ξεκινούσε τη μάχη για την ελευθερία. Από την εκτέλεση του Πατριάρχου Γρηγορίου Ε' μέχρι την αυτοθυσία του Παπαφλέσσα στο Μανιάκι ενάντια στις δυνάμεις του Ιμπραήμ, ο κλήρος ήταν πάντα στην πρώτη γραμμή μάχης, είτε αυτή ήταν σωματική είτε πνευματική.

"Σμιλεύοντας το θαύμα..:Μέρος 9ο - Εξισλαμισμοί και Νεομάρτρες

«Οι Νεομάρτυρες αποτελούσαν κίνδυνο για την επικρατούσα τάξη πραγμάτων και ζωντανοί και νεκροί. Ακόμη και η ώρα του μαρτυρίου τους ήταν μήνυμα αντίστασης και πηγή δύναμης για τους υπόδουλους χριστιανούς». Με αυτόν τον τρόπο οι Ι. Θεοχαρίδης και Δ. Λουλές αποδίδουν τη σημασία της ύπαρξης των νεομαρτύρων στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας.

Οι Τούρκοι, από τα πρώτα χρόνια της κατάκτησης στην περιοχή, προσπάθησαν να επικρατήσουν σε ένα κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Για να κατορθωθεί αυτό όμως έπρεπε να επικρατήσουν στο ένα κοινό σημείο όλων των Ελλήνων, την Ορθοδοξία. Σε μια μακρά περίοδο 400 χρόνων, οι Τούρκοι βασάνισαν και σκότωσαν έναν μεγάλο αριθμό Ορθοδόξων Ελλήνων οι οποίοι αρνήθηκαν να αλλάξουν την πίστη τους, να "τουρκέψουν".

Οι νεομάρτυρες αυτοί, αποτελούσαν φωτεινά παραδείγματα για τους Έλληνες της περιόδου, οι οποίοι με θάρρος αντιστάθηκαν στις βίαιες διαθέσεις των Τούρκων. Θρυλική έχει μείνει η απάντηση του Αθανασίου Διάκου στον Ομέρ Βρυώνη, όταν ο τελευταίος του πρότεινε να αλλαξοπιστήσει για να σωθεί: «Εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός θε ν’ αποθάνω.»