Το Ἑλληνικό Ἔθνος ὑπάρχει καὶ κατοικεῖ ἐξ ἀμνημονεύτων αἰώνων εἰς τὴν γενέτειραν αὐτοῦ γῆν, ὁμιλεῖ τὴν Ἑλληνικὴν Γλῶσσαν καὶ πρεσβεύει σύμπαν τὴν Ὀρθόδοξον χριστιανικὴν θρησκείαν.

[Τό Ἑλληνικόν Ἔθνος ὑπάρχει καὶ κατοικεῖ 

ἐξ ἀμνημονεύτων αἰώνων 

εἰς τὴν γενέτειραν αὐτοῦ γῆν, 

ὁμιλεῖ τὴν Ἑλληνικὴν Γλῶσσαν 

καὶ πρεσβεύει σύμπαν 

τὴν Ὀρθόδοξον χριστιανικὴν θρησκείαν.

ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ ]

Ἰανουάριος τοῦ 1821. 

Ὑποπτευόμενες ἐνδεχόμενη συνωμοσία τῶν Ἑλλήνων κατὰ τῆς φίλης τους Τουρκίας καὶ, μὴ δυνάμενες νὰ ἐκμηδενίσουν τὸν κίνδυνο, Ἀγγλία καὶ Αὐστρία συνωμοτοῦν.

Μὲ πρόταση τοῦ Μέττερνιχ, συγκαλεῖται στὸ Λαϋμπὰχ ἡ Σύνοδος τῶν Ἡγεμόνων τῆς Εὐρώπης. Εἶχε ἤδη προαποφασισθεῖ, ὄχι μόνον ἡ καθιέρωση ἀπονομῆς ἀνεξαρτησίας σὲ ὑπόδουλα Ἔθνη, ἀλλὰ καὶ ἡ καταδίκη σὲ δουλεία, γιὰ Ἔθνη ποῦ θεωροῦνταν ἀνίκανα ἀνεξαρτησίας, βάσει νόμου παραγραφῆς.

Συνελόντι εἰπεῖν, εἶχε προαποφασισθεῖ ἡ ἐπαίσχυντος νομιμοποίηση τῆς δουλείας.

Σκοπὸς τῆς Συνόδου δὲν ἦταν ἄλλος ἀπὸ τὴν διαγραφή κάθε ἐπαναστατικῆς κίνησης ἀπὸ τὶς καρδιὲς τῶν Ἑλλήνων κατὰ τῆς Τουρκίας καὶ τῆς Αὐστρίας. Πίστευαν ὅτι ἔτσι θὰ μποροῦσαν νὰ συντρίψουν τὴν Ἰδέα τῆς Ἀνεξαρτησίας. Οἱ δυτικὲς δυνάμεις εἶχαν καταβάλει οὐκ ὀλίγες προσπάθειες νὰ καταπολεμήσουν κάθε ἐπαναστατικὸ κίνημα φροντίζοντας -πάσῃ δυνάμει- ἀφ' ἑνὸς νὰ νομιμοποιήσουν τὴν ὑποδούλωση τῶν Ἑλλήνων, ἀφ' ἑτέρου νὰ ἐμποδίσουν ὁποιαδήποτε ἐπέμβαση ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Ἑλλάδος, ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὴν Ρωσσία.

Μὲ τὸ πού πληροφορεῖται τὰ τεκταινόμενα ὁ Ἀλέξανδρος Ὑψηλάντης, Γενικὸς Ἐπίτροπος καὶ πληρεξούσιος τῶν Φιλικῶν, ἀντιλαμβάνεται ὅτι ἡ Σύνοδος ἦταν ἡ καταστροφὴ κάθε ἀπελευθερωτικοῦ σχεδίου τοῦ Ἔθνους.

Εὐθὺς ἀμέσως καλεῖ σὲ μυστικὴ Γενικὴ Συνέλευση τὰ Μέλη τῆς Ἑταιρείας καὶ ἐνημερώνει τοὺς ἔμπειρους καὶ πεπαιδευμένους Ὁμογενεῖς γιὰ τὶς ἀποφάσεις τῆς Δύσης. Καὶ, καταδικάζοντας τὰ χθόνια σχέδια τῆς Συνόδου, ἡ Γενικὴ Συνέλευση τῶν Φιλικῶν ἐγκρίνει παμψηφεὶ τὴν Προκήρυξη τῆς Ἐπαναστάσεως τῶν Ἑλλήνων κατὰ τῆς Δουλείας.

Ὑπὸ αὐτὲς τὶς συνθῆκες καὶ ἐνῶ ἦταν προκαθορισμένη γιὰ τὸ ἔτος 1831, κηρύσσεται ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάσταση τὸν Φεβρουάριο τοῦ 1821.

Στήν ἀναγγελία τῆς Εἴδησης, ταραχὴ πέφτει στοὺς εὐρωπαϊκοὺς κύκλους τοῦ Λαϋμπὰχ. Ὁμοφώνως ἀπέδωσαν τὸ κίνημα στὴν Ρωσσία. Καλοῦν σὲ μυστικὴ σύσκεψη τὸν πληρεξούσιο τῆς Ρωσσίας Ἰωάννη Καποδίστρια καὶ τοῦ ἀνακοινώνουν τὶς ὑποψίες τους, διακηρύσσοντάς του ὅτι ἡ Ἀγγλία θὰ κατακτήσει ὅλες τὶς νήσους τοῦ Αἰγαίου. Ἡ Γαλλία τὴν Πελοπόννησο καὶ ὅλη τὴν Στερεά. Ἡ Αὐστρία ὅλα τὰ Σλαβικὰ ἔθνη καὶ ἡ Ρωσσία τὴν Μικρὰ Ἀσία. Ἡ τύχη τῆς Κωνσταντινουπόλεως εἶχε ἀποσιωπηθεῖ.

ΑΝΙΧΝΕΥΟΝΤΑΣ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ:

2026. 'Eτος Καποδίστρια.

Γεώργιος Σκλαβούνος

 Ο Καποδίστριας ως Τρόπος  και ως Δρόμος:

ΑΝΙΧΝΕΥΟΝΤΑΣ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ:

Για  μια Παιδεία Εθνικής  και Κοινωνικής Ενότητας:

Για  μια Παιδεία απεναντι στον φατριασμό και τον διχασμό.

 Καποδίστριας προς τον Λόρδο  Κάστελρη. (Lord Castlereagh)

Υπουργο εξωτερικών της τότε  Μεγάλης Βρετανίας :

Παρίσι, 10/22/1815:

 …......."Ο νους έχει το κράτος του. Και δια λαόν ευαίσθητον, πνευματώδη, προικισμένον υπό φαντασίας και πλουσίων ιστορικών μνημείων, αυτό το κράτος είναι πηγή εκ της οποίας πρέπει να αντλήση τα μέσα της εντέλειάς του. 

Εν σύστημα εκπαιδεύσεως, ίνα εφαρμόζηται εις ωφέλειαν και πραγματικάς χρείας κατά την παρούσαν κατάστασιν των Ιονίων Νήσων, πρέπει να θεμελιούται εις όσα γενικώς αφορώσι το να επαναφέρωσιν εις το γενεθλιακόν αυτών έδαφος τας επιστήμας και τα ωραία γράμματα (φιλολογίαν) και εις τον αποτελεσματικώτερον σκοπόν κυρίως του να φέρη βαθμηδόν το Ιόνιον έθνος εις κατάστασιν πολιτισμού αναλόγου εις την τύχην, ήτις αυτώ επιφυλάσσεται. Θέλει δε επιτευχθεί ευκόλως αυτό το αντικείμενον με τα εξής μέτρα:

1) Να ανεγείρη εν τω Ιονίω Κράτει εν μόνο και μέγα καθίδρυμα εκπαιδεύσεως δημοσίας και εθνικής…

Εις το ίδρυμα τούτο πρέπει αμισθί να καταστούν συμμέτοχοι των ευεργετημάτων του αριθμός ωρισμένος μαθητών εκ της τάξεως των αστών ενδεών και του κοινού λαού.

Προκόπιος Παυλόπουλος: Ο Ιωάννης Καποδίστριας ως ιδρυτής του Νεότερου Ελληνικού Κράτους

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης Τιμής και Μνήμης για τον Πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας Ιωάννη Καποδίστρια, την οποία διοργάνωσε ο Δήμος Αίγινας, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός και Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Προκόπιος Παυλόπουλος μίλησε με θέμα: «Ο Ιωάννης Καποδίστριας ως ιδρυτής του Νεότερου Ελληνικού Κράτους». Κατά την ομιλία του αυτή ο κ. Παυλόπουλος επισήμανε, μεταξύ άλλων, και τα εξής

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης Τιμής και Μνήμης για τον Πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας Ιωάννη Καποδίστρια, την οποία διοργάνωσε ο Δήμος Αίγινας, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός και Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Προκόπιος Παυλόπουλος μίλησε με θέμα: «Ο Ιωάννης Καποδίστριας ως ιδρυτής του Νεότερου Ελληνικού Κράτους». Κατά την ομιλία του αυτή ο κ. Παυλόπουλος επισήμανε, μεταξύ άλλων, και τα εξής:

«Πρόλογος

Με αισθήματα εξαιρετικής τιμής συμμετέχω σε αυτή την Εκδήλωση του Δήμου Αίγινας που είναι αφιερωμένη στην εθνικώς εμβληματική προσωπικότητα του Ιωάννη Καποδίστρια, του Πρώτου Κυβερνήτη του Νεότερου Ελληνικού Κράτους, στον οποίο η Πατρίδα μας οφείλει, κυριολεκτικώς, την υπόστασή της. Και τα αισθήματά μου αυτά είναι τόσο περισσότερο ειλικρινή, όσο η σημερινή εκδήλωση συμπίπτει με την 198η επέτειο από την ορκωμοσία εδώ στην Αίγινα, την πρώτη Πρωτεύουσα της Νεότερης Ελλάδας, την 26η Ιανουαρίου 1828 του Ιωάννη Καποδίστρια ως Κυβερνήτη. Αντί άλλης εισαγωγής παραπέμπω στην ακόλουθη περιγραφή της ιστορικής αυτής ημέρας από την «Γενική Εφημερίδα» της εποχής εκείνης: «Πρὶν ἔλθη ἡ 10 ὥρα πρὸ μεσημβρίας τῆς ἡμέρας αὐτῆς εἶχον γίνει ὅλαι αἱ εἰς τὴν πάνδημον ταύτην τελετὴν ἀνήκουσαι προετοιμασίαι. Ὁ δρόμος ὁ φέρων ἀπὸ τὴν οἰκίαν τοῦ Κυβερνήτου εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Μητροπόλεως, ὅπου ἔμελλε νὰ τελεσθῇ ἡ ὁρκωμοσία, ἦτο κατεστρωμένος ἀπὸ ἐλαιῶν κλάδους. Ὅταν ἔφθασεν ἡ προσδιορισμένη ὥρα, ὁ Κυβερνήτης, συνοδευόμενος ἀπὸ τὰ ἤδη ἐκλεχθέντα μέλη τοῦ Πανελληνίου καὶ τὸν Γραμματέα τῆς Ἐπικρατείας, ἦλθεν εἰς τὴν Μητρόπολιν μετὰ τῆς προσηκούσης τάξεως ἐν μέσῳ πολυαρίθμου λαοῦ. Προηγοῦντο δὲ εἰς τὴν πομπὴν πρῶτον μὲν οἱ παῖδες τῆς Ἀλληλοδιδακτικῆς Σχολῆς μὲ τὴν σημαία των, φέροντες ὅλοι ἀνὰ χεῖρας κλάδους ἐλαίας· ἔπειτα δὲ δύο σημαῖαι Ἑλληνικαὶ καὶ ἡ μουσικὴ τοῦ Ἀγγλικοῦ δικρότου Οὐάρσπιτ. Ὅταν δὲ ἔφθασαν εἰς τὸν Ναόν, πρῶτον μὲν ἐτελέσθη παρὰ τοῦ Ἱεροῦ Κλήρου ἡ συνήθης Παράκλησις· ἔπειτα δὲ σταθεὶς ὁ Κυβερνήτης κατὰ πρόσωπον τοῦ Μητροπολίτου κρατοῦντος εἰς χεῖρας τὸ Ἱερὸν Εὐαγγέλιον, καὶ ἀνατείνας τὴν δεξιὰν ὡρκίσθη τὸν εἰς τὸ Ε΄ Ψήφισμα περιεχόμενον ὅρκον. Ἑπομένως ὡρκίσθησαν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὰ μέλη τοῦ Πανελληνίου μετὰ τοῦ Γραμματέως τῆς Ἐπικρατείας τὸν παρὰ τοῦ αὐτοῦ Ψηφίσματος προσδιοριζόμενον ὅρκον. Τελεσθείσης τῆς ὁρκωμοσίας, ἐψάλη μικρὰ δοξολογία πρὸς τὸν Θεόν, καὶ μετ’ αὐτὴν ἡ συνήθης δέησις ὑπὲρ τῶν τριῶν Ἡγεμόνων τῶν προστατευόντων τὴν Ἑλλάδα. Εἰς τὴν δέησιν ταύτην ἡ πόλις ἐκανονοβόλησεν εἴκοσι καὶ μίαν. Μετὰ ταῦτα ἔγινεν ἑτέρα δέησις ὑπὲρ τοῦ Κυβερνήτου Κόμητος Καποδίστρια καὶ τῆς νέας Κυβερνήσεως τῆς Ἑλλάδος, καὶ τὰ ἐν τῷ λιμένι Ἀγγλικὰ καὶ Ρωσσικὰ πλοῖα ἐκανονοβόλησαν δέκα καὶ ἐννέα, ὑψώσαντα τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, καὶ ἔχοντα ἐπὶ τῶν καταρτίων ἀναπεπταμένας ποικιλοχρόους πτερυγίας (Flammes). Ἀπεπληρώθη ἡ πάνδημος αὕτη τελετὴ διὰ τῆς συχνῆς ἀνευφημίας τοῦ λαοῦ «Ζήτω ὁ Κυβερνήτης ἡμῶν» καὶ ἡ Ἐξοχότης του ἐπέστρεψεν εἰς τὴν οἰκίαν του μὲ τὴν αὐτὴν πομπήν, μὲ τὴν ὁποίαν ἦλθεν εἰς τὸν Ναόν. Ἀμέσως δὲ ἐπροσφέρθη ἓν πρόγευμα, εἰς τὸ ὁποῖον παρευρέθησαν τὰ μέλη τοῦ Πανελληνίου, ὁ Γραμματεὺς τῆς Ἐπικρατείας καὶ ἀλλογενεῖς ἀξιωματικοί, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον προέπιον ὑπὲρ τῶν τριῶν Ἡγεμόνων καὶ προστατῶν τῆς Ἑλλάδος, ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καὶ ὑπὲρ τῆς κατευοδώσεως τῆς νέας Κυβερνήσεως. Ἡ ἡμέρα αὕτη ὑπῆρξεν ἡμέρα κοινῆς χαρᾶς καὶ ἀγαλλιάσεως καὶ θεωρεῖται ὡς μία τῶν ἐπισημοτέρων ἡμερῶν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν καθίδρυσιν τῆς νέας Κυβερνήσεως». Αναπολώ νοσταλγικώς την πρώτη μου επίσκεψη στην Αίγινα, με την ιδιότητα του Προέδρου της Δημοκρατίας, την 26η Ιανουαρίου 2016 στο πλαίσιο μίας ανάλογης εκδήλωσης για τον Ιωάννη Καποδίστρια και, εν πολλοίς και κατ’ ανάγκη, αναφέρομαι εκ νέου στα όσα είχα τονίσει στην τότε ομιλία μου.

Το ρολόι του Ιωάννη Καποδίστρια, κυβερνήτη της Ελλάδος, δώρο ευγνωμοσύνης των εκπροσώπων της Γενεύης προς τον Έλληνα κυβερνήτη

Τέτοια μέρα  το 1816 και  ο Ιωάννης Καποδίστριας λάμβανε την ιδιότητα του Ελβετού πολίτη ωs αναγνώριση για τις υπηρεσίες του προς την Ελβετική Δημοκρατία και τη συμβολή του στην δημιουργία τού ομοσπονδιακού συστήματός της.              

Ο  θεμελιωτήs του πρώτου(ουσιαστικού )ελβετικού συντάγματοs , με την καθιέρωση τηs αρχήs τηs ουδετερότηταs και την γεωγραφική κατανομή τηs χώραs σε 19 καντόνια

(20 καντόνια σήμερα) και 6 «ημικαντόνια» την 30/8/1815 , είχε λάβει μέρος(κατα εντολή του Τσάρου) στην συνδιάσκεψη για τη δημιουργία τής Ελβετικής ενώσεως, ανατρέποντας τιs βουλέs του Μέτερνιχ.

Το Κοινοβούλιο(εθνικό  συμβούλιο)τηs Ελβετίας -έωs και σήμερα-έχει 200 βουλευτές που αμείβονται μ΄ ένα συμβολικό και ιδιαίτερα χαμηλό ποσό καθώs o θεσμόs θεωρείται τιμή για τον μετέχοντα  (και γι’ αυτό δύναται να ασκεί ταυτόχρονα και την βιοποριστική εργασία του)..                      

Αυτά στην Ελβετία...

Εδώ 200 έτη τώρα ,τοπικοί κοτζαμπάσηδεs,πολιτική δημογεροντία και εξχώρια συμφέροντα φροντίζουν ''για το καλό μαs''...όπωs  ''φρόντισαν '' και τον Καποδιστρια.                                                                                          

-Και η Ophelia Nova / Ψηφιδωτό Ελλάδας γράφει...                                                                    

" Το ρολόι του Ιωάννη Καποδίστρια, κυβερνήτη της Ελλάδος, δώρο ευγνωμοσύνης των εκπροσώπων της Γενεύης προς τον Έλληνα κυβερνήτη για την προσφορά του στο συνέδριο της Βιέννης το 1814 και του Παρισιού το 1815.

Φέρει ημικυκλική επιγραφή - αφιέρωση  "τω τον χρόνον καλώς διοικούντι, οι τον χρόνον καλώς μετρούντες". 

Ήταν δικτάτορας ο Καποδίστριας;

8/01/2026

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Στο προηγούμενο άρθρο είδαμε τη “στιγμή Ιωάννη Καποδίστρια” μέσα από τα αναλυτικά εργαλεία της χαρισματικού τύπου εξουσίας, του κόμματος στελεχών και των διαιρετικών τομών. Στο δεύτερο μέρος, θα εξετάσουμε την κατηγορία περί “δικτάτορα”.

Ένα από τα στοιχεία που επικεντρώνεται η διαπάλη γύρω από την περίοδο της “καποδιστριακής πολιτείας” είναι ο χαρακτηρισμός του Καποδίστρια ως “δικτάτορα”, με όλη την αρνητική ιστορική φόρτιση που εμπεριέχει ο όρος και της “καποδιστριακής πολιτείας” ως αυταρχικού ή και τυραννικού καθεστώτος. Ας σημειωθεί ότι τόσο η δικτατορία της 4ης Αυγούστου (1936-1941), όσο και η δικτατορία των συνταγματαρχών (1967-1974) επιχειρούν να οικειοποιηθούν αυτή την ερμηνευτική θεώρηση της “καποδιστριακής πολιτείας”.

Πρόκειται για ανιστορικούς χαρακτηρισμούς, οι οποίοι στη βάση του πραγματικού στοιχείου της προσωρινής αναστολής του Συντάγματος της Τροιζήνας, ήδη από την αφετηρία της καποδιστριακής διοίκησης, προβάλλουν μια ιδεολογικού χαρακτήρα κριτική, υποβαθμίζοντας πλήρως τις συνθήκες της περιόδου. Ο Καποδίστριας έχοντας την παιδεία/πολιτική κουλτούρα αλλά και πλούσια εμπειρία, αντιλήφθηκε αμέσως ότι έπρεπε να υπερβεί το καθεστώς “πολυαρχίας” και της εξασθενημένης θέσης της εκτελεστικής εξουσίας, όπως είχαν θεσμοποιηθεί και στα τρία Συντάγματα της Επανάστασης (1822, 1823, 1827), προκειμένου να ολοκληρωθεί επιτυχώς η Ελληνική Επανάσταση και να συγκροτηθεί σύγχρονο κράτος

Δεν ήταν αντιδημοκρατικός, καθώς προχώρησε σε εκλογές τον Μάιο 1829 για την ανάδειξη της Δ΄ Εθνοσυνέλευσης, όπου οι “καποδιστριακοί” πλειοψήφησαν. Στο σημείο αυτό η διαμάχη με τους φιλελεύθερους-ολιγαρχικούς για το ζήτημα του καθολικού ή περιορισμένου εκλογικού δικαιώματος (των ανδρών), που δεν αποτέλεσε ως προς την οργάνωση της εκλογικής διαδικασίας τη μόνη αντίθεση, μπορεί να ενταχθεί ως εξαιρετικά σύντομο χρονικά αλλά δηλωτικό συμβάν της μεγάλης διαπάλης που διαπέρασε τις ευρωπαϊκές κοινωνίες του 19ου αιώνα για το καθολικό εκλογικό δικαίωμα.

~Ιωάννης Καποδίστριας και Ελβετία🇬🇷🇨🇭

Η αθέατη θεμελίωση ενός κράτους από έναν σπουδαίο Έλληνα🏛️

Από Στυλιανός Καβάζης

«Οὐδεὶς προφήτης δεκτός ἐστιν ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ»

Η γνωστή αυτή φράση του Ευαγγελιστή Λουκά μοιάζει να γράφτηκε για τον Ιωάννη Καποδίστρια. Εκείνον τον Έλληνα που τιμήθηκε ως σωτήρας από ξένους λαούς, ενώ η ίδια του η πατρίδα δεν πρόλαβε να τον δικαιώσει εν ζωή. Αν η Ελλάδα τον γνώρισε ως μάρτυρα της πολιτικής αρετής, η Ελβετία τον γνώρισε ως αρχιτέκτονα της κρατικής της ύπαρξης.

Για τους περισσότερους, ακόμη και σήμερα, η σχέση του Ιωάννη Καποδίστρια με την Ελβετία παραμένει ασαφής, σχεδόν θρυλική.

Άλλοι λένε επιγραμματικά ότι «τους έδωσε Σύνταγμα», άλλοι ότι «συνέβαλε στην ουδετερότητά τους», ενώ οι περισσότεροι αγνοούν πλήρως γιατί η Ελβετία τιμά έναν Έλληνα ως εθνικό της ευεργέτη. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ βαθύτερη, σύνθετη και ιστορικά βαρύνουσα ο Ιωάννης Καποδίστριας δεν χάρισε στην Ελβετία απλά ένα έγγραφο η μια απλή βοήθεια αλλά συνέβαλε αποφασιστικά και ουσιαστικά στη διάσωσή της ως κράτους και στη διαμόρφωση της πολιτικής της ταυτότητας.

Όταν ο Καποδίστριας έφθασε στην Ελβετία το 1813, η χώρα δεν ήταν ούτε ουδέτερη ούτε σταθερή ούτε πραγματικά ανεξάρτητη. Μετά τη γαλλική εισβολή του 1798 και την επιβολή του συγκεντρωτικού ελβετικού κράτους κατ’ απομίμηση της Γαλλικής Δημοκρατίας, η κοινωνική και πολιτική συνοχή είχε διαλυθεί. Η «Πράξη Διαμεσολάβησης» του Ναπολέοντα το 1803 μετέτρεψε επί της ουσίας την Ελβετία σε εξαρτημένο προτεκτοράτο της Γαλλίας, υποχρεωμένο να τροφοδοτεί τον ναπολεόντειο στρατό με χιλιάδες άνδρες.

Πετροβολώντας τον Σμαραγδή...

 

Του Θανάση Κ. 

Την ταινία του Σμαραγδή «Καποδίστριας» δεν την είδα. Ακόμα…

Άλλωστε τα εισιτήρια είναι sold out.

Είδα στο διαδίκτυο κάποια πολύ σύντομα αποσπάσματα, άκουσα να τη συζητάνε με πάθος γνωστοί μου που πρόλαβαν και την είδαν και διάβασα πλήθος κριτικές…

Δεν θα γράψω για την ταινία, λοιπόν... 

Θα γράψω για τις κριτικές της ταινίας.

Και για την πρωτοφανή απήχησή της, παρά τις κριτικές.

* Πρώτον.

Ήδη κάνει ρεκόρ εισιτηρίων.

Σε τέσσερις μέρες παίχθηκε σε 90 αίθουσες και έκοψε 145 χιλιάδες εισιτήρια – τον μεγαλύτερο αριθμό πρώτων ημερών από τις «Σειρήνες του Αιγαίου» (2005).

Ήδη προστέθηκαν άλλες 32 αίθουσες και παίζεται σε περίπου 120, κάτι που δεν έχει ξανασυμβεί.

Τις επόμενες τρείς μέρες ήδη ξεπερνά τις 250 χιλιάδες εισιτήρια!

Μετριοπαθείς εκτιμήσεις προεξοφλούν πώς σύντομα θα ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο εισιτήρια.

Μια ταινία που πολεμήθηκε πριν υπάρξει, της κόπηκε χρηματοδότηση και «πυροβολείται» από κριτικούς πριν ακόμα προβληθεί...

Αληθινό ιστορικό ρεκόρ!

Κι αυτό κάτι λέει.

* Δεύτερον.

Οι επαγγελματίες κριτικοί την κατηγορούν για «εύκολη χρήση εθνικών και θρησκευτικών συμβόλων» και για «αγιογραφία».

Δεν κατάλαβα ποτέ γιατί αυτό θεωρείται "κατηγορία".

Ο «Αντρέι Ρουμπλιόφ» του Ταρκόφσκι είναι αγιογραφία. Γεμάτη θρησκευτικούς συμβολισμούς. 

Ο Αϊζενστάιν στον «Ιβάν τον Τρομερό» χρησιμοποιεί ωμούς εθνικούς συμβολισμούς για να δικαιολογήσει απερίγραπτη σκληρότητα «για το καλό της χώρας».

Ιωάννης Καποδίστριας: Ο κυβερνήτης (Δ΄ μέρος)

Δημοσιεύουμε σε συνέχειες το κεφάλαιο για τον Ιωάννη Καποδίστρια από το βιβλίο του Γιώργου Καραμπελιά, 1821-2021, Ρέκβιεμ ή Αναγέννηση (Εναλλακτικές Εκδόσεις).

Η όξυνση των εσωτερικών αντιθέσεων και ο διχασμός

Ο Καποδίστριας, φοβούμενος τη φατριαστική λογική που πρυτάνευε στα ελληνικά πολιτικά πράγματα, είχε επιχειρήσει αρχικώς να ικανοποιήσει τουλάχιστον συμβολικά τις περισσότερες πολιτικές ομάδες με τη συμπερίληψη εκπροσώπων τους στο Πανελλήνιον. Ο Σπυρίδων Τρικούπης, που χρημάτισε μέλος της κυβέρνησής του μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1829, τον χαρακτηρίζει «ἄτολμον πολιτευτὴν» διότι, αντί να στηριχτεί στη Συνέλευση την οποία μπορούσε να κατευθύνει, προτίμησε να την καταργήσει, δημιουργώντας περισσότερες αντιπαλότητες. Και σε μια τέτοια συμπεριφορά δεν τον προδιέθετε μόνο η πολιτική διαδρομή του στην Ιόνιο Πολιτεία και τη ρωσική κυβέρνηση αλλά και η πολύ αρνητική άποψη του για τους «φατριαστές Έλληνες» και οι ελλιπείς γνώσεις του για το ελληνικό σύστημα εξουσίας. Επιπλέον, έχει βάσιμα υποστηριχτεί πως ένας από τους όρους που έθεσε ο τσάρος Νικόλαος για να τον στηρίξει ήταν η κατάργηση του φιλελευθέρου ελληνικού πολιτικού συστήματος.

Ο Καποδίστριας, εξαιρετικά ακέραιος ο ίδιος, ένιωθε ιδιαίτερη αποστροφή για τις ελληνικές «ελίτ». Θεωρούσε τους κοτζαμπάσηδες τουρκόφρονες και πολλούς από τους οπλαρχηγούς πλιατσικολόγους· απεχθανόταν τους Φαναριώτες και τους έμπορους της Σύρου, τους οποίους κατηγορούσε ότι συναλλάσσονταν ακόμα και με τον Ιμπραήμ· τους νεαρούς λογίους τους θεωρούσε κενούς φρασεολόγους, τους δε Υδραίους κατ’ εξοχήν «μεταλλοθέους». Τους μόνους που υποστήριζε με κάθε μέσο ήταν οι βιοτέχνες και οι αγρότες, που του το ανταπέδιδαν με βαθιά αισθήματα αγάπης και τον αποκαλούσαν «μπάρμπα Γιάννη» διασφαλίζοντάς του και την πολιτική πλειοψηφία.

Ωστόσο, η αποξένωσή του από όλες τις διοικούσες ελίτ, ακόμα και αυτές που είχαν αναδειχθεί στη διάρκεια της Επανάστασης, και ο μάλλον αυταρχικός τρόπος διακυβέρνησης τον υποχρέωναν να στηρίζεται, ιδιαίτερα μετά το 1830, σε λίγους επιλεγμένους οπλαρχηγούς, όπως τον Κολοκοτρώνη, τον Νικηταρά, και σε όλο και περισσότερους ετερόχθονες. Και αν ο Ηπειρώτης Κωνσταντίνος Ράδος και ο Κεφαλλονίτης Κωνσταντίνος Μεταξάς είχαν πρωτοστατήσει στην Επανάσταση, με οργή αντιμετωπίζονται οι πολυπληθείς απόλεμοι Επτανήσιοι που τον περιστοιχίζουν – οι δύο αδελφοί του, ο Αυγουστίνος και ο Βιάρος, ο Ιωάννης Γεννατάς, ο Μουστοξύδης και πολλοί άλλοι. Ιδιαίτερα αρνητικό ρόλο θα διαδραματίσουν οι αδελφοί του, κυρίως ο Βιάρος, καθώς και οι Γεννατάς και Μεταξάς, που αντιστρατεύονταν συστηματικά κάθε προσπάθεια συνδιαλλαγής με τους αντιπολιτευόμενους την οποία επιχειρούσε ο Καποδίστριας.

Πως ο Καποδίστριας προσπάθησε να δημιουργήσει σύγχρονο κράτος

07/01/2026

ΑΠΕ-ΜΠΕ/NOVA TELECOMMUNICATIONS/Leonidas Zarkos

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Η ταινία του Γιάννη Σμαραγδή “Καποδίστριας”, είχε ως αποτέλεσμα να επαναφέρει μια πλατιά συζήτηση για τον Καποδίστρια. Το γεγονός αυτό αντανακλάται με τη σειρά του στην ιδιαίτερα αυξημένη προσέλευση του κοινού στις κινηματογραφικές αίθουσες. Το στοιχείο τούτο, που επιβραβεύει το εγχείρημα του Σμαραγδή, συνιστά, κατά τη γνώμη μου, το σημαντικό γεγονός και όχι το δευτερεύουσας σημασίας στοιχείο των αδυναμιών της ταινίας.

Εκείνο που ενδεχομένως χρειάζεται είναι μια ερμηνεία για το σημαντικό. Γιατί μια διαδρομή ενός πολιτικού προσώπου, πριν από 200 χρόνια, προκαλεί τόσο έντονο ενδιαφέρον, συγκινώντας ταυτόχρονα ένα μεγάλο μέρος της σημερινής ελληνικής κοινωνίας. Η απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα, πρέπει να συμπεριλάβει μια διάσταση ιστορική και μια σύγχρονη και αυτό θα επιχειρηθεί στο παρόν άρθρο, που είναι χωρισμένο σε δύο μέρη.

Η στιγμή “Ιωάννης Καποδίστριας” εκτυλίσσεται στο ιστορικό πλαίσιο του καταλυτικής σημασίας γεγονότος του σύγχρονου πολιτικού των βίου των Ελλήνων, με εκείνον στη θέση του πρωταγωνιστή. Η 3η δεκαετία του 19ου αιώνα, μέσα από μία επαναστατική διαδικασία, οδηγεί στην κρατογένεση, στην ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους. Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια, στις 27-9-1831, αποτυπώνει την αδυναμία των επαναστατημένων Ελλήνων να αυτοκυβερνηθούν, θεμελιώνοντας ταυτόχρονα ένα από τα δομικά στοιχεία του σύγχρονου ελληνικού κράτους, που είναι ο εξαρτημένος χαρακτήρας του, μέσα στην κίνηση της διεθνούς ενσωμάτωσής του ως κυρίαρχου-κυριαρχούμενου.

Η “καποδιστριακή περίοδος 1828-1831”, μπορεί να διαβαστεί στην ιστορικότητά της και μέσα από τα αναλυτικά εργαλεία της κοινωνιολογίας, της πολιτικής επιστήμης, της πολιτικής κοινωνιολογίας. Ειδικότερα της χαρισματικού τύπου εξουσίας, του κόμματος στελεχών, των διαιρετικών τομών. Μια πρώτη προσέγγιση με αυτή την οπτική είχα επιχειρήσει στο κείμενο Η επανάσταση του 1821 και η στιγμή Ιωάννη Καποδίστρια, στο αφιέρωμα του ηλεκτρονικού περιοδικού e-Δίαυλος, “1821-Η Ελληνική Επανάσταση“, τχ 27ο/2021.

Η δολοφονία του Καποδίστρια και η έκπτωση του πολιτικού μέτρου

από Γιώργος Τασούδης

-31 Δεκεμβρίου 2025

Η παρουσία του Ιωάννη Καποδίστρια στην ιστορική διαδρομή του νεοσύστατου ελληνικού κράτους υπήρξε όχι απλώς καθοριστική, αλλά σχεδόν σωτηριολογική. Σε μια Ελλάδα εξουθενωμένη από τον Αγώνα και βαθιά διχασμένη, πολιτικά άπειρη και θεσμικά εύθραυστη, η έλευσή του έμοιαζε με δωρεά θείας πρόνοιας· όχι επειδή υπήρξε αλάνθαστος, αλλά διότι ενσάρκωνε εκείνο που έλειπε δραματικά: το μέτρο, την πνευματική ποιότητα της εξουσίας, την ανιδιοτελή διακονία του κοινού καλού.

Ο Καποδίστριας δεν υπήρξε τέκνο συγκυριών. Το κύρος του είχε κατακτηθεί στα μεγάλα ευρωπαϊκά κέντρα της διπλωματίας, εκεί όπου ο λόγος ζυγίζεται και η πολιτική απαιτεί βάθος νου και πλάτος ψυχής. Άνδρας υψηλής μόρφωσης, βαθιάς πίστης και σπάνιας ηθικής ακεραιότητας, δεν προσήλθε στην Ελλάδα ως σωτήρας, αλλά ως υπηρέτης. Η θεοσέβειά του δεν ήταν ρητορική· ήταν βιωματική, μετουσιωμένη σε εγκράτεια, θυσία και αυστηρότητα πρώτα προς τον εαυτό του.

Ακριβώς γι’ αυτό και κατέστη δυσβάστακτος. Διότι ο άριστος, όταν εμφανίζεται, δεν καθησυχάζει· κρίνει. Η παρουσία του απογυμνώνει τις ιδιοτέλειες, αποκαλύπτει τις ανασφάλειες, στερεί τα άλλοθι. Σε έναν τόπο όπου ο εγωισμός συχνά μεταμφιέζεται σε ελευθερία και η φατριαστική βούληση βαπτίζεται πολιτικό δικαίωμα, ο Καποδίστριας δεν μπορούσε παρά να θεωρηθεί απειλή. Όχι επειδή καταπίεζε, αλλά επειδή μετρούσε. Και ό,τι μετριέται, εκθέτει.

Η δολοφονία του δεν υπήρξε απλώς ένα πολιτικό έγκλημα· υπήρξε γεγονός βαθύτατα παιδαγωγικό, με την πιο αρνητική έννοια. Για να αντέξει η συνείδηση το βάρος της πράξης, έπρεπε να ανατραπεί η αξιολόγηση του προσώπου. Ο ανιδιοτελής βαφτίστηκε αυταρχικός, ο συγκροτημένος δεσποτικός, ο οραματιστής επικίνδυνος. Δεν επρόκειτο απλώς για συκοφαντία εκ των υστέρων, αλλά για αναγκαστική διαστροφή των κριτηρίων: αν ο άριστος ήταν πράγματι άριστος, τότε το έγκλημα ήταν ασυγχώρητο. Άρα έπρεπε να πάψει να είναι άριστος.

Ιωάννης Καποδίστριας: Ο κυβερνήτης (Γ΄ μέρος)

Δημοσιεύουμε σε συνέχειες το κεφάλαιο για τον Ιωάννη Καποδίστρια από το βιβλίο του Γιώργου Καραμπελιά, 1821-2021, Ρέκβιεμ ή Αναγέννηση (Εναλλακτικές Εκδόσεις).

Η οργάνωση του Κράτους

Ο Καποδίστριας έσπευσε να δημιουργήσει κρατικό μηχανισμό, κυριολεκτικώς εξ υπαρχής, εργαζόμενος με πυρετώδεις ρυθμούς. Ο ίδιος είχε αρνηθεί να λαμβάνει τον οποιοδήποτε μισθό και προσπάθησε να επιβάλει την αντίληψη και τους ρυθμούς του σε ολόκληρη τη διοίκηση. Από τα 180 άτομα της κεντρικής διοίκησης διατήρησε μόλις ένδεκα(!) οι οποίοι μαζί με τον κυβερνήτη εργάζονταν ασταμάτητα από τις πέντε το πρωί έως τις δέκα το βράδυ και τις περισσότερες ημέρες κοιμόντουσαν πάνω στα γραφεία τους. Έτσι περιέκοψε αποφασιστικά τις κρατικές δαπάνες στρέφοντας όμως εναντίον του ένα μεγάλο μέρος των άεργων νεαρών λογίων της πρωτεύουσας. Δημιούργησε ενιαία διοικητική μηχανή και περιόδευε διαρκώς σε όλες τις επαρχίες συνομιλώντας κατ’ εξοχήν με τους ίδιους τους ξωμάχους και τους βοσκούς για να σχηματίζει προσωπική εικόνα της κατάστασης.

Φρόντισε να δημιουργήσει αίσθημα ασφάλειας στους πολίτες και ενίσχυσε τις αστυνομικές δυνάμεις, χωρίς βέβαια να λείπουν οι υπερβάσεις και η κατάχρηση εξουσίας από αστυνομικά όργανα, οι οποίες θα πολλαπλασιαστούν μετά το 1830 ενισχύοντας τις αιτιάσεις για αστυνομικό κράτος. Ανέθεσε ταυτόχρονα στον Ανδρέα Μιαούλη το καθήκον της εξάλειψης της πειρατείας – μόνιμη πηγή αντιπαράθεσης με εκείνους τους Ευρωπαίους οι οποίοι, με αφορμή την πειρατεία, υποστήριζαν πως οι Έλληνες δεν είχαν τη δυνατότητα να αυτοκυβερνηθούν.

Ως προς τα οικονομικά, η διακυβέρνησή του κατόρθωσε να αυξήσει τα έσοδα του κράτους μέσω της κεντρικής φορολογίας επιτυγχάνοντας παράλληλα σημαντικές εισφορές από τον παροικιακό ελληνισμό και τους φιλέλληνες (όπως ο Εϋνάρδος). Ίδρυσε τη βραχύβια «Εθνική Χρηματιστική Τράπεζα», ενώ προσπάθησε να εισαγάγει και εθνικό νόμισμα, τον φοίνικα. Μάλιστα, για να χτυπήσει τα μεγάλα τοπικά συμφέροντα, η εκμίσθωση των προσόδων των επαρχιών έπαψε να πραγματοποιείται σε ενιαία σύνολα αλλά επιμερίζονταν σε φορολογικές ενότητες, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν στη δημοπρασία περισσότεροι υποψήφιοι εκμισθωτές.

O Καποδίστριας των συντηρητικών

από Μανώλης Γ. Βαρδής

-30 Δεκεμβρίου 2025

Δεν θέλω να ασχοληθώ με την ταινία για τον Καποδίστρια του Γιάννη Σμαραγδή (2025). Οι κινηματογραφικές ταινίες κρίνονται από την αίσθηση και το συναίσθημα που διεγείρουν στον θεατή, και όχι από την επιστημονική τους ακρίβεια. Νομίζω ο σκηνοθέτης το προσδιόρισε αρκούντως αυτό, λέγοντας πως δεν κάνει ντοκιμαντέρ. Κατά συνέπεια, το πλήθος της ανταπόκρισης και ο ενθουσιασμός του κοινού έχουν κατακυρώσει τη συγκεκριμένη ταινία.

Πολλά θα μπορούσε να πει κανείς. Οπωσδήποτε, λόγω του ασφυκτικού κλίματος της έκπτωσης των αξιών της Πολιτικής, ο λαός θέλει να δει πως ήταν, κάποτε, οι κυβερνήτες αυτού του δύσμοιρου τόπου. Οι συγκρίσεις είναι δυσανάλογες. Ο Καποδίστριας θυσίασε την ζωή του, την ώρα που υπερασπιζόταν μία βιώσιμη και ανεξάρτητη Ελλάδα, όχι μία Ελλάδα έξω από την εποχή της. Αυτό θα πρέπει να το έχουμε υπόψη μας. Όπως θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας το γεγονός πως ο (δυτικός) συνταγματισμός των ετών προ του Καποδίστρια είχε διαποτίσει ακόμα και τις αγροτικές μάζες (That constitutional government had a meaning for the common people was revealed to President Capodistrias when a Peloponnesian peasant defined the constitution as "an agreement which prescribes our duties to you and your duties to us¨, Ν. Κaltchas, Introduction to the Constitutional History of Modern Greece, AMS Press, New York, 1965, σ. 40).

Άρα, με τη θέληση της ή όχι η νέο-ελληνική κοινωνία είχε εισέλθει στον αστερισμό της Δύσης. Αυτό ήταν το πλαίσιο δράσης του Κυβερνήτη. Σε αυτά τα όρια, και με το πνεύμα της εποχής, η λύση του Καποδίστρια ήταν η λύση ενός αυταρχικού-συγκεντρωτικού Κράτους, κατά το πρότυπο της Ρωσικής κρατικής πολιτικής. Αυτό δεν θα πρέπει να μας ξενίζει. Εάν μάλιστα θέλει κάποιος να είναι περισσότερο τολμητίας, θα διαπιστώσει ότι σε ανάλογες συνθήκες κατάρρευσης και επαναστατικού πολέμου, μετά την Γερμανική Κατοχή, ίδιες ιδέες κρατικού συγκεντρωτισμού επικράτησαν (με αριστερό αλλά και με δεξιό πρόσημο). Αυτό είναι για τους συντηρητικούς κάτι το ιστορικά “τραγικό”. Αναφέρομαι στους συντηρητικούς, διότι αυτοί είναι που-και με αφορμή την ταινία του Σμαραγδή-συγκινούνται με τον Καποδίστρια. Μάλιστα, οι ίδιοι θα πουν ότι- ακόμα κι αν η ταινία δεν είναι τέλεια, καλύτερο είναι να βλέπει κανείς τέτοιες προσωπικότητες από τίποτα «θολο-κουλτουριάρικα» σενάρια (sic!).

Ιωάννης Καποδίστριας: Ο κυβερνήτης (B΄ μέρος)

Ο Ιωάννης Καποδίστριας, πίνακας του Διονυσίου Τσόκου

Δημοσιεύουμε σε συνέχειες το κεφάλαιο για τον Ιωάννη Καποδίστρια από το βιβλίο του Γιώργου Καραμπελιά, 1821-2021, Ρέκβιεμ ή Αναγέννηση (Εναλλακτικές Εκδόσεις).

Ο υπουργός και η Επανάσταση

Το 1821, κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου της Ιεράς Συμμαχίας στο Λάιμπαχ (Λιουμπλιάνα, 26 Ιανουαρίου-12 Μαΐου 1821), έφθασε η είδηση για την είσοδο του Αλέξανδρου Υψηλάντη στη Μολδοβλαχία. Ακολούθησε η επίσημη καταδίκη της Επανάστασης, η απόταξη του Υψηλάντη και η άδεια εισόδου του τουρκικού στρατού στις Ηγεμονίες. Ο Καποδίστριας κατόρθωσε in extremis να αποσοβήσει την αποστολή βοήθειας από τις μεγάλες δυνάμεις προς την οθωμανική Αυτοκρατορία.

Αυτή η στάση του τσάρου εξηγείται εν πολλοίς και από τον αυξανόμενο φόβο του απέναντι σε κάθε επαναστατικό κίνημα. Άλλωστε, οι αντιτσαρικές προκηρύξεις που κυκλοφόρησαν στο Σύνταγμα Σεμενόφσκι, τον Οκτώβριο του 1820, η ανταρσία που ακολούθησε και οι αυξανόμενες πληροφορίες για τις επαναστατικές κινήσεις των «Δεκεμβριστών» οδήγησαν σε γενικότερη σκλήρυνση την πολιτική του. Ταλαντευόταν διαρκώς ανάμεσα στην προσωπική του συμπάθεια προς τους Έλληνες και τον παθολογικό σχεδόν φόβο του απέναντι σε κάθε επαναστατικό κίνημα. Στην Επισκόπηση, ο Καποδίστριας περιγράφει αναλυτικά την ύστατη προσπάθειά του –από τον Αύγουστο του 1821 μέχρι τον χειμώνα του 1821-1822– να πείσει τον Αλέξανδρο να παρέμβει ενεργά, με στρατό, στις παρίστριες ηγεμονίες, και να απαιτήσει από την Πύλη την εγγύηση της ζωής και της ασφάλειας των Ελλήνων, των Σέρβων, των Μολδαβών και των Βλάχων·

“…επανηρχόμην κατ’ επανάληψιν εις τας ιδιαιτέρας συνομιλίας μου μετά του Αυτοκράτορος επί της απαραιτήτου ανάγκης να δράσωμεν… οι Έλληνες θα έπαυον ευρισκόμενοι εντός της σφαίρας της ρωσσικής επιρροής, τα συμφέροντα της Ρωσσίας εν Ανατολή θα ευρίσκοντο εν προφανεί κινδύνω …”

Και προς στιγμήν, το καλοκαίρι του 1821, οι προσπάθειές του έμοιαζαν να φέρνουν καρπούς. Πραγματοποιήθηκαν μάλιστα και διαπραγματεύσεις για τη χορήγηση μεγάλου ρωσικού δανείου στους επαναστατημένους Έλληνες, ο δε Αυστριακός πρεσβευτής Λεβτσέρτεν, έντρομος, γράφει πως «τα πράγματα εδεινώθησαν και ο Καποδίστριας επικρατεί». Όμως οι φόβοι του δεν θα επαληθευτούν καθώς μια ασήμαντη επαναστατική κίνηση στην Πολωνία, και οι φιλοτουρκικές πιέσεις της Αυστρίας και της Αγγλίας, θα κάμψουν τον Αλέξανδρο. Ηττημένος, ο Καποδίστριας θα αποχωρήσει από τη θέση του υπουργού Εξωτερικών, τον Αύγουστο του 1822.

Ο Καποδίστριας είχε ελπίσει, ματαίως, πως θα μετέστρεφε τον ρου της ρωσικής πολιτικής, προσδοκία που αποτυπώνεται και στο μάλλον σπαρακτικό υπόμνημα που έστειλε στον Ιγνάτιο, τον Ιούλιο του 1821:

Ιωάννης Καποδίστριας: Ο κυβερνήτης (Α΄ μέρος)

Δημοσιεύουμε σε συνέχειες το κεφάλαιο για τον Ιωάννη Καποδίστρια από το βιβλίο του Γιώργου Καραμπελιά, 1821-2021, Ρέκβιεμ ή Αναγέννηση (Εναλλακτικές Εκδόσεις).

Η οικογένεια του Καποδίστρια πιστεύεται ότι κατάγεται από το ακρωτήριο Ίστρια της Αδριατικής (Capo d’Istria)· εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα το 1375 και ενεγράφη στη Χρυσή Βίβλο (Libro d’ Oro) της Κέρκυρας το 1477. Ο Ιωάννης γεννήθηκε στην Κέρκυρα, στις 10 Φεβρουαρίου 1776, δευτερότοκο παιδί του δικηγόρου Αντωνίου-Μαρία Καποδίστρια και της Διαμαν­τίνας Γονέμη, κυπριακής καταγωγής, επίσης γραμμένης στο Libro d’ Oro,που είχαν ακόμα τρία αγόρια, τον Βιάρο, τον Ιωάννη-Αυγουστίνο και τον Γεώργιο, καθώς και τρία κορίτσια, τη Στέλλα, και τις δίδυμες, Ευφροσύνη και Ευφημία που έγιναν μοναχές. Ο Ιωάννης φοίτησε αρχικώς στο μοναστήρι της Αγίας Ιουστίνης, έμαθε λατινικά, ιταλικά και γαλλικά ενώ εν συνεχεία, το 1794-1797, σπούδασε ιατρική και χειρουργική στην Πάδοβα όπου παρακολούθησε και μαθήματα φιλοσοφίας, αναφέρεται δε ότι μελέτησε τον Τζων Λοκ (Locke) και τον Γάλλο Κοντιγιάκ (Condillac), που εισήγαγε τον «Λώκειον» στην ηπειρωτική Ευρώπη.

Ενώ βρισκόταν ακόμα στην Πάδοβα, τα στρατεύματα του Βοναπάρτη εισέβαλαν στην Ιταλία και κατέλαβαν τη γενέτειρά του, Κέρκυρα, όπου ο νεαρός κόμης, όταν επέστρεψε, άσκησε αμισθί την ιατρική. Ωστόσο, όταν ο ρωσικός και ο τουρκικός στόλος πολιόρκησαν την Κέρκυρα, το 1799, η γαλλική φρουρά συνθηκολόγησε και ο Ιωάννης διορίστηκε αρχίατρος του στρατιωτικού νοσοκομείου.

Όταν, το 1800, ιδρύθηκε η Δημοκρατία της Επτανήσου Πολιτείας υπό την κηδεμονία των Ρώσων, ουσιαστικά το πρώτο ημιανεξάρτητο ελληνικό κράτος, ο πατέρας του Αντώνιος ορίστηκε πρώτος Πρόεδρος της Γερουσίας και γρήγορα αντικαταστάθηκε από τον δευτερότοκο γιο του ο οποίος, το 1803, διορίστηκε «γραμματέας» στο τμήμα των εξωτερικών υποθέσεων, εγκαινιάζοντας έτσι την ενασχόλησή του με τη διπλωματία.

Ο Καποδίστριας κατέδειξε, ήδη από την πρώτη περίοδο της πολιτικής του σταδιοδρομίας, τις μεγάλες πολιτικές αρετές του και κατέστη σύντομα η δεύτερη πολιτική προσωπικότητα της Επτανήσου Πολιτείας, μετά τον διοικητή Μοντσενίγο. Παράλληλα όμως κατεδείχθη και η φύση του πολιτικού του δαιμονίου: δεν υπήρξε επαναστάτης, ούτε τότε ούτε μετά, ήταν πάντοτε θεσμικός πολιτικός, συναγελαζόμενος με τους «αντιδραστικούς», χωρίς όμως να ταυτίζεται μαζί τους. Από τις σπουδές του, τη μέριμνά του για τις λαϊκές τάξεις, την αδιαφορία του για τη συσσώρευση πλούτου και τη συμπάθειά του για τους Έλληνες ενόπλους, έρρεπε προς τη δημοκρατία· από την καταγωγή του όμως και τις συνάφειές του με τους ευγενείς και τη ρωσική διοίκηση, ανεχόταν αντιδημοκρατικές και απολυταρχικές επιλογές, ενίοτε και παρά τη θέλησή του.

«...Η νίκη θα είναι δική μας, αν βασιλεύση εις την καρδίαν μας μόνο το αίσθημα το ελληνικό. Ο φιλήκοος των ξένων είναι προδότης...»

Άννυ Λιγνού

Ενα πρώτο σχόλιο για τον «Καποδίστρια» του Σμαραγδή ΧΩΡΙΣ να έχω δει την ταινία ακόμη: 

Και μόνο που το Λονδίνο τσαντίστηκε που εμφανίζεται ο σκοτεινός ρόλος της Βρετανίας στην δολοφονία του Καποδίστρια και κατ΄ επέκταση στην τύχη και τα σύνορα του Ελληνικού Κράτους, κι έστειλε στην Αθήνα πύρινο διάβημα για την ενόχλησή της Βρετανικής Κυβέρνησης, για μένα άξιζε τον κόπο. Well done! 

---ΤΕΛΟΣ ΣΧΟΛΙΟΥ---(μπορείτε και να φύγετε).

_________________________________________________

Αν δε φύγατε, σταχυολογώ μερικές από τις κριτικές και σκέφτομαι τα εξής:

🔸«Η ταινία αποτελεί μία εμμονική αγιογραφία του Καποδίστρια που δεν βλέπεται»

Μήπως, λέω γω τώρα, με το επίπεδο των πολιτικών που διαθέτουμε  έχουμε ξεσυνηθίσει να βλέπουμε τέτοια πρότυπα που δεν χωρούν στον σημερινό κυνισμό και τα υπονομεύουμε; Υπάρχει και σχετική πάθηση λέει η ψυχολογία.

🔸Τα κοστούμια του Καποδίστρια ήταν πολύ ωραία και των κομπέρσων χάλια. Τι τα έκανε τόσα λεφτά (που δνε πήρε;)

Τόσα δίνω, πόσα θες, στα λαδάδικα πουλάν αυτό που θες.

Δεν είναι μια ταινία... Αντίδωρο είναι.

Του Βασίλη Λαμπόγλου

Ναι, ο Σμαραγδής είναι του συστήματος...

Ναι, οι ταινίες του είναι άνευρες...

Ναι,"αγιογραφει" τους ήρωες του...

Ναι, η αισθητική του διχάζει...

Αλλά πείτε μου, πότε ξανά κάποιος στα μέρη  μας έκανε ταινία τον Καποδίστρια,τον Καζαντζάκη,τον Δομίνικο,τον Καβάφη,τον Βαρβάκη...

Πείτε μου ,πότε ξανά το ελληνικό κέντρο κινηματογράφου αρνήθηκε (δασκαλεμενο)ρητά την όποια χρηματοδότηση για τη ταινία.

Πείτε μου γιατί η ΔΕΗ και η Εθνική τράπεζα πήραν πίσω τις συμφωνηθεισες χορηγήσεις τους(100.000+300.000).

Πείτε μου  γιατί ο Άδωνης στο υπουργείο ανάπτυξης και στη συνέχεια ο Παπαθανάσης στη θέση του αρνήθηκαν τα συμφωνηθέντα 1.300.000 επιδότησης.

Πείτε μου , γιατί πλέον προστρέξε η υπουργός πολιτισμού με το alter ego της στη πρώτη παρουσίαση στην Αμερική για τους ομογενείς...

Πείτε μου γιατί ο Άδωνης μίλησε για λάθος του στην άρνηση της επιδότηση και δήλωσε πως θα παραστεί στη πρεμιέρα.

Λυσσαξανε να μην γυριστεί η ταινία και τώρα τρέχουν να φωτογραφηθούν "πρώτοι".

Θα ήταν λέει "φιλορωσική"...μα εγώ πιστεύω πως τους τρομάζει η σύγκριση.

Δεν θέλουν να ακουστεί και να συζητηθεί το όνομα του Καποδίστρια,μια εποχή που πάσχει από πρότυπα και ζεχνει διαφθορά και προδοσία.

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ… ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ... ΤΩΝ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΗΣ

Του Γιώργου Καστρινάκη 

Κι όμως δεν έγκειται στο δίλημμα «Ανατολή ή Δύση;» το κρίσιμο στοίχημα της νεοελληνικής ιστορίας. Ούτε καν στο ακροζύγισμα «Παράδοση ή Εκσυγχρονισμός;».

• Επ’ αυτών των διπόλων θα μπορούσαν, ναι, να ανιχνευθούν συνθετικές απαντήσεις – ας σκεφτούμε, π.χ., την ταυτότητα που ενσάρκωσαν πρόσωπα όπως του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου ή όπως του Διονύση Σαββόπουλου.

Ο βαθύς όμως διχασμός που διέπει την επιχώρια εξέλιξη έγκειται σε όσα ενέχει το δίπολο «(με την) Κοινωνία ή (με την) Ιντελιγκέντσια;»

ΟΧΙ πως ήταν μοιραίο – σπεύδω να σαφηνίσω – να τίθενται δ ι α ζ ε υ κ τ ι κ ά οι δύο όροι αυτής της αντίστιξης. Συμβαίνει όμως έτσι απ’ αρχής των Νέων Καιρών μας, σε όλο το εύρος της προηγμένης οικονομικά οικουμένης. Ενώ λαβαίνει χώρα εισέτι εμφατικώτερα, τούτο, μέσα στην ημεδαπή επικράτεια.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

του Γιώργου Σιγάλα.

Θεωρώ ότι παρόλη την προσωπική μου έρευνα στα αρχεία της βρετανικής αυτοκρατορίας και τη γενική μου γνώση, υπάρχουν πολλά κομμάτια ανεξερεύνητα για τον Ι. Καποδίστρια. Εδώ θα προσπαθήσω να αρκεστώ σε μερικά σημεία:

- Γεννήθηκε το 1776 σε μια αριστοκρατική οικογένεια από πατέρα Κερκυραίο και μάνα Κύπρια με βαθιά θρησκευτική (όχι δογματική) συνείδηση. Ήρθε σε σύγκρουση με το κομμάτι του ιερατείου, το οποίο εξυπηρετούσε τον Σουλτάνο όταν ανέλαβε κυβερνήτης.

- Είχε ένα ατύχημα ως έφηβος με το άλογο και τη ζωή του την απέδωσε σε θαύμα της Παναγίας (Μονή Πλατυτέρας). 

- Γνώριζε ότι δεν είχε τα προσόντα του στρατιωτικού. Θεωρούσε ότι η διπλωματία και η κρατική οργάνωση είναι ο καλύτερος τρόπος για να υπηρετήσει την Ελλάδα.

- Πήρε τρία διδακτορικά ιατρικής, νομικής και φιλοσοφίας. Θεωρείται από τους πιο άριστους φοιτητές του πανεπιστημίου της Πάδοβας που υπήρξαν.

- Πρώτα δείγματα γραφής είναι ο ρόλος του στα Επτάνησα. Λήγει ένα μικρό εμφύλιο στο Ληξούρι Κεφαλονιάς, ενώ οχυρώνει την Λευκάδα ματαιώνοντας τα σχέδια του Αλή Πασά. 

- Επιλέγει σε ποιον θα προσφέρει τις υπηρεσίες του. Θεωρεί σωστά ότι γεωπολιτικά η Ρωσία είχε μεγαλύτερο όφελος από την αποδυνάμωση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας από ότι η Βρετανία και η Γαλλία.

Σταθακόπουλος: Ποιοί και γιατί σκότωσαν τον Καποδίστρια

Η Επανάσταση του 1821 είναι πιθανώς η πιο σημαντική επανάσταση του 19ου αιώνα, διότι είναι η μόνη επανάσταση ενός έθνους που επαναστατεί κατά ενός αλλόφυλου και αλλόθρησκου δυνάστη και το οποίο επιθυμεί να οικοδομήσει ένα νέο ελεύθερο μέλλον, απέναντι στους θεσμούς της μοναρχίας που κυριαρχούσαν στην Ευρώπη εκείνης της περιόδου. 

Αυτός είναι και ο λόγος που η Επανάσταση αυτή αντιμετωπίστηκε με καχυποψία από το κατεστημένο της Ευρώπης, το οποίο όταν έκρινε ότι η απελευθέρωση της Ελλάδας ήταν αναπόφευκτη, προσπάθησε να την ποδηγετήσει. Απόσπασμα συζήτησης του Δ. Σταθακόπουλου με τον Γ. Σαχίνη για την Επανάσταση του 1821. 

Η συζήτηση αυτή είναι ιδιαίτερα επίκαιρη λόγω της προβολής στους κινηματογράφους της ταινίας του Γιάννη Σμαραγδή, η οποία είναι αφιερωμένη στη ζωή και στον θάνατο του Ιωάννη Καποδίστρια.

Η Οικονομική Πολιτική του Ιωάννη Καποδίστρια: Ο Επιφανέστερος Κυβερνήτης της Ελλάδας

Από το πρόσφατο εκδοθέν βιβλίο του Γεώργιου Α. Βάμβουκα

Γιώργος Τασιόπουλος 

Ο Ιωάννης Καποδίστριας ανέλαβε τη διακυβέρνηση της Ελλάδας σε μια στιγμή πλήρους οικονομικής και θεσμικής κατάρρευσης. Μέσα σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια έθεσε τις βάσεις ενός σύγχρονου κράτους, με συγκροτημένη οικονομική, νομισματική και κοινωνική πολιτική.

Όταν την πρωία της 8ης Ιανουαρίου 1828, ο Καποδίστριας αποβιβάστηκε στην πόλη του Ναυπλίου, η Επανάσταση των Ελλήνων «έπνεε τα λοίσθια». Η φατρία Κουντουριώτη – Μαυροκορδάτου – Κωλέττη, που την περίοδο 1822-1827 κρατούσε τα ηνία της κυβερνητικής εξουσίας, άφησε κάκιστη κληρονομιά στον Καποδίστρια. Τα στρατεύματα των αρχιστράτηγων Κιουταχή και Ιμπραήμ κατείχαν το σύνολο σχεδόν της τότε ελληνικής επικράτειας. Η Πτώχευση του 1827 άφησε πεσκέσι στον Καποδίστρια το εξωτερικό χρέος των 2.800.000 αγγλικών λιρών ή 205.800.000 γροσιών. Εκτός του εξωτερικού υπήρχε και το εσωτερικό δημόσιο χρέος των 34.593.534 γροσιών. ∆ηλαδή, το 1827 το υπό εκκόλαψη νεοελληνικό κράτος έφερε στις ασθενείς πλάτες του, το κολοσσιαίο εξωτερικό και εσωτερικό δημόσιο χρέος των 240.393.534 γροσιών που αντιπροσώπευε το 961,6% του ΑΕΠ!

Ορισμένες από τις καινοτόμες πτυχές της Οικονομικής Πολιτικής του Καποδίστρια, που αναδεικνύονται μέσα από τις σελίδες του παρόντος βιβλίου επιγραμματικά είναι: