Ο Βαγόρας, η Power Metal και τα σκαλοπάτια της Λευτεριάς

Το «Stairs to Freedom», μια κυπριακή παραγωγή που συνδυάζει την ιστορία του Ευαγόρα Παλληκαρίδη με την Power Metal και την Τεχνητή Νοημοσύνη, κατακτά νέες διεθνείς διακρίσεις.

Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης ανέβηκε στην αγχόνη στα 19 του χρόνια, αφήνοντας πίσω του ποιήματα, όνειρα και μια παρακαταθήκη ελευθερίας. Εξήντα εννέα χρόνια αργότερα, η ανηφοριά του συνεχίζεται, αυτή τη φορά μέσα από τους ήχους της Power Metal. Το «Stairs to Freedom» κατακτά διεθνείς διακρίσεις και φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη συγκλονιστική ιστορία του Βαγόρα, αποδεικνύοντας ότι ορισμένες θυσίες δεν περιορίζονται από τον χρόνο.

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Υπάρχουν ιστορίες που τις μαθαίνεις μεγαλώνοντας. Υπάρχουν όμως και κάποιες άλλες που σε μεγαλώνουν οι ίδιες. Που τις κουβαλάς από παιδί, τις συναντάς ξανά σε διαφορετικές περιόδους της ζωής σου και κάθε φορά ανακαλύπτεις μέσα τους κάτι καινούργιο.

Για μένα, η ιστορία του Ευαγόρα Παλληκαρίδη ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.

Ο Βαγόρας, όπως τον αποκαλούσαν χαϊδευτικά, κατέχει περίοπτη θέση στην πατριδογνωσία που έχτισα από τα σχολικά μου χρόνια. Δεν τον γνώρισα ως ένα ακόμη όνομα σε κάποιο ιστορικό βιβλίο. Τον γνώρισα ως μαθητή, ποιητή, αγωνιστή, ως ένα νέο παιδί που άφησε το θρανίο και πήρε τα βουνά της Κύπρου, γνωρίζοντας ότι ο δρόμος που είχε επιλέξει μπορούσε να τον οδηγήσει στον θάνατο.

Και πράγματι, τον οδήγησε στην αγχόνη των Βρετανών αποικιοκρατών, τα ξημερώματα της 14ης Μαρτίου 1957. Ήταν μόλις 19 ετών.

ΕΟΚΑ, η πιο λαμπρή όψη της ιστορίας μας

Του Βάσου Φτωχόπουλου

Πρώτη δημοσίευση 01.04.2015

Αφαίρεσε την ΕΟΚΑ από την ιστορία μας και ΔΕΝ ΜΕΝΕΙ τίποτα. Χωρίς την ΕΟΚΑ αυτός ο τόπος θα ήταν προ πολλού τουρκo-κυπριακός ή, στην καλύτερη περίπτωση, Φραγκολεβαντινικός. Ως μικρός λαός αντιστεκόμαστε έως τώρα, διότι η ΕΟΚΑ μάς έκανε περήφανους, η ΕΟΚΑ προβάλλει τον καλό μας εαυτόν, και ανθρωποποιεί τα γαιδουρίσια γνωρίσματα του λαού μας. Η ΕΟΚΑ είναι η αστείρευτη πηγή έμπνευσης, μύθου, περηφάνιας και αντίστασης. Χωρίς την ΕΟΚΑ, πιθανόν σήμερα να σερνόμαστε χαμαί με τα τέσσερα. Είναι θαύμα θεού που ακόμη υπάρχουμε. Σιέπει μας που τ’ άψη ο Θεός μας, ξεπληρώνοντας την ΠΙΣΤΗ που είχαν τα παιδιά της ΕΟΚΑ προς αυτόν. Είμαστε ΕΔΩ, διότι η ΕΟΚΑ πότε κρυφά, πότε μέσα στο φως της ημέρας, κυκλοφορεί στα στενά των πόλεων και στα λημέρια των βουνών μας. Η ΕΟΚΑ υπάρχει ακόμη μέσα στη ψυχή μας, μέσα στο συλλογικό μας ΕΓΩ.  Χωρίς την ΕΟΚΑ το κυπριακό πρόβληµα, εάν υφίστατο έως τις µέρες µας, θα είχε λυθεί οριστικώς. Η CYPRUS, ως µία άλλη Μάλτα, θα άντεχε στις τρικλοποδιές των Τούρκων ελάχιστα χρόνια. Σήµερα η Κύπρος θα ήταν ένα προτεκτοράτο της Τουρκίας ή ακόµη και µία τουρκική επαρχία.

Aς δούμε τι οφείλουµε στην ΕΟΚΑ.

Η κυπριακή κοινωνία εισέρχεται στον µοντερνισµό λόγω της ΕΟΚΑ. Η κυπριακή κοινωνία αρχίζει να λειτουργεί ως δηµοκρατία και κάνει τα πρώτα της βήµατα στην απελευθέρωση των µαζών και την συνειδητοποίηση των δικαιωµάτων τους µαζί µε την ΕΟΚΑ. Η κοινωνική έκρηξη και η κοινωνική αλλαγή, από τη δεκαετία του 50 έως τα πρώτα χρόνια της κολοβής ανεξαρτησίας, οφείλονται στη δυναµική της ΕΟΚΑ, ως κίνηµα όχι µόνο εθνικό, αλλά και ως κίνηµα λαϊκό . Τον ρόλο µιας απούσας ριζοσπαστικής αριστεράς τον παίζει η ΕΟΚΑ. Η µεγάλη κινητοποίηση της νεολαίας και των γυναικών, όπως και των πάµπτωχων στρωµάτων της υπαίθρου και των πόλεων, µαζί µε την απουσία των εµπόρων αστών και γαιοκτηµόνων αφυπνίζει όλο τον λαό και θέτει τα θεµέλια για µια σύγχρονη δηµοκρατική πολιτεία. Η ΕΟΚΑ ήταν μαζικό λαϊκό κίνημα, ανεξαρτήτως προδοτών, ανεξαρτήτως του μικρό αριθμό ανταρτών που διέθετε. Αυτά ας τα ξεκαθαρίσουμε στη συζήτηση.

Από τα δράματα του Αγώνα

Του Γιάννη Σπανού

Η αυλαία του Αυγούστου του 1956 έκλεισε μ’ ένα ακόμα αιματηρό δράμα της ελευθερίας. Όταν η είσοδος του παλιού Νοσοκομείου Λευκωσίας βάφτηκε με το αίμα δυο αγωνιστών της ΕΟΚΑ και ενός φαρμακοποιού και με τον τραυματισμό δυο παλληκαριών ορκισμένων στη λευτεριά της πατρίδας και την ένωσή της με τη μάνα Ελλάδα. Ήρωες του δράματος ο Κυριάκος Κολοκάσης και ο Ιωνάς Νικολάου, τραυματίες ο Σπύρος Κυριάκου κι ο Γιώργος Ταλιαδώρος κι ο Φαρμακοποιός Κούλης Κυριακίδης που το χέρι της τραγικής του μοίρας τον έσπρωξε στη σκηνή της μάχης του Νοσοκομείου το πρωϊ της 31ης Αυγούστου 1956.

Οι συνθήκες που μέσα στη δίνη τους ξετυλίχτηκε η τραγωδία ήταν σκληρές για όλο το νησί. Η σκιά του έκτακτου νόμου των Άγγλων βαριά. Κι η ποινή του θανάτου για όποιο κρατούσε όπλο ανελέητη, καταπίεζε τα στήθια του κόσμου μέρα- νύχτα, ενώ στα Στρατόπεδα Συγκέντρωσης ήταν κλεισμένοι 3.362 αγωνιστές στις Φυλακές 1114, ενώ τα βουνά δρασκέλιζαν 300 αντάρτες. Τα γεγονότα άρχισαν από την προηγούμενη νύχτα όταν έφθασαν στο Γέρι, από τη Λευκωσία ο Παναγιώτης Κοτζιάς κι ο Ιωνάς Νικολάου για να μεταδώσουν την είδηση πως την άλλη μέρα οι Άγγλοι θα μετέφεραν τον κατάδικο Πολύκαρπο Γιωρκάτζη κι έπρεπε να αποτολμηθεί η απόδρασή του. Η πληροφορία απευθυνόταν στον Κυριάκο Κολοκάση και τον Σπύρο Κυριάκου της ομάδας «Γεράκι»που έμεναν στο καταφύγιο, ένα αλώνι.

Οι ίδιοι είχαν πρωταγωνιστήσει και την προηγούμενη βδομάδα στην απαγωγή του Αργύρη Καραδήμα κι ενός καταδίκου του κοινού ποινικού δικαίου.

🟦 ΕΟΚΑ: Η Επανάσταση που χάρισε η Κύπρος στον κόσμο

- Οζ Καραχάν

Ο αντιαποικιακός αγώνας που θαύμαζε ο Κάστρο, υποστήριζαν οι Παναφρικανιστές και στο πλευρό του οποίου πολέμησε ο IRA

Ο αγώνας του 1955-1959 είναι γραμμένος στο αίμα του λαού της Κύπρου. Αλλά οι απήχησή του ταξίδεψε πολύ πέρα από το νησί. Η Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών (ΕΟΚΑ) διεξήγαγε ανταρτοπόλεμο ενάντια στη βρετανική αποικιακή κυριαρχία με μια δύναμη που, στο απόγειό της, αριθμούσε εκατοντάδες. Ήταν πολύ φτωχότερα οπλισμένοι από τους Βρετανούς, λιγότεροι σε αριθμό, και δρούσαν υπό στρατιωτικό νόμο. Όταν τους έλειπαν τα όπλα, αναγκάζονταν να κατασκευάσουν τα δικά τους: από αυτοσχέδια πιστόλια μέχρι αυτοσχέδιους όλμους. Ο αγώνας τους θαυμάστηκε και υποστηρίχθηκε ενεργά από τα πιο σημαντικά αντιαποικιακά κινήματα και προσωπικότητες του εικοστού αιώνα – από την Γκάνα του Κουάμε Νκρούμα μέχρι την Κούβα του Κάστρο, κι από το FLN της Αλγερίας μέχρι τον IRA της Ιρλανδίας. Οι ιστορίες τους συνδέονται με αυτές της ΕΟΚΑ με τρόπους που η ιστορία σπάνια αφηγείται. Αυτή είναι η ιστορία.

🔵 Πρώτες λέξεις, Τελευταίες λέξεις

Όταν εκδόθηκε η πρώτη διακήρυξη της ΕΟΚΑ, την 1η Απριλίου 1955, στο επίκεντρό της ήταν η λέξη Απελευθέρωση. Καλούσε τους Κύπριους να απαλλαγούν από «τον βρετανικό ζυγό», και να δείξουν στον κόσμο ότι «αν η διεθνής διπλωματία είναι άδικη και λιπόψυχη, η Κυπριακή ψυχή είναι γενναία». Στη συνέχεια, στράφηκε απευθείας σε εκείνους που κρατούσαν λαούς υπό αποικιακή κυριαρχία: «Είναι ντροπή στον 20ό αιώνα για ένα έθνος να πρέπει να χύσει αίμα για να κερδίσει την ελευθερία του, το ιερό δώρο για το οποίο πολεμήσαμε στο πλευρό σας και για το οποίο εσείς οι ίδιοι ισχυρίζεστε ότι έχετε πολεμήσει ενάντια στον ναζισμό και τον φασισμό».

Στις 9 Μαρτίου 1959, η διακήρυξη κατάπαυσης του πυρός ξεκίνησε επιβεβαιώνοντας αυτό που ήταν πάντα ο αγώνας: «Την 1η Απριλίου 1955, υψώθηκε η σημαία του επαναστατικού απελευθερωτικού κινήματος». Στη συνέχεια, καλούσε τους αγωνιστές να χτίσουν «τη νέα δομή της νεαρής Δημοκρατίας πάνω στα ερείπια και τις στάχτες του Κυπριακού έπους».

Από την πρώτη διακήρυξη μέχρι την τελευταία, η γλώσσα ήταν η ίδια: απελευθέρωση από την αποικιακή κυριαρχία, ανυπακοή στον φασισμό και τον ναζισμό, αξιοπρέπεια για έναν λαό υπό κατοχή και, τέλος, δημοκρατία. Η αυτοδιάθεση –το δικαίωμα ενός λαού να αποφασίζει για το πολιτικό του μέλλον– ήταν, στα μέσα της δεκαετίας του 1950, το κεντρικό αίτημα του παγκόσμιου Νότου. Κατοχυρωμένη στη Χάρτα των Ηνωμένων Εθνών, ήταν η κοινή γλώσσα μιας εποχής. Όταν η ΕΟΚΑ ύψωσε αυτή τη σημαία, ο κόσμος την αναγνώρισε.

Παπασταύρος Παπαγαθαγγέλου (25/3/1911-10/5/2001)

Ο Παπασταύρος Παπαγαθαγγέλου δεν έγραψε ιστορία. Γιατί ήταν ο ίδιος ιστορία. 25/3/1911-10/5/2001

Η ιστορία της ηρωικής Κύπρου από τις παραμονές του 1940 μέχρι την 10ην Μαΐου 2001 που αποχαιρέτησε την Κύπρο του, ευθύς ως άκουσε από το πρωινό δελτίο ειδήσεων την ανάκρουση του Εθνικού μας Ύμνου. Τά βήματα της ενενηντάχρονης ζωής του δεν τα περπάτησε απλώς στα πολύκλαδα σταυροδρόμια της πολύπαθης Κυπριακής Ιστορίας. Όπως γράφει ο ίδιος «… θεώρησα υποχρέωση και καθήκον μου από τα πρώτα χρόνια της ζωής μου, να στρατευθώ σε τούτον τον αγώνα για την εθνική αποκατάσταση του Κυπριακού Ελληνισμού. Και στρατεύθηκα» [Παπασταύρου Παπαγαθαγγέλου, «Η Μαρτυρία μου», σελ 529]. Καημός και πόθος και σκοπός της προσωπικής του στρατεύσεως είναι το τετράστιχο που σαν επίγραμμα εκφράζεται σ’ αυτή τη στροφή:

«Κύπρο, Πατρίδα μου χρυσή,

τάμα σου κάνω και ευχή

η λευτεριά να ξαναρθεί

απ’ άκρη σ’ άκρη στο Νησί».

Σὰν σήμερα 10/05/2001 ἐκοιμήθη ὁ μεγάλος στρατολόγος τῆς ΕΟΚΑ Πατὴρ Σταῦρος Παπαγαθαγγέλου. […] ἐγεννήθη στὴν Ἁγία Βαρβάρα Λευκωσίας στὶς 25 Μαρτίου 1911. Μὲ τὴν ἔναρξη τοῦ ἑλληνοϊταλικοῦ πολέμου τὸ 1940 λαμβάνει τὴν ἔμπνευση […] γιὰ τὴν συγκρότηση ἀντιστασιακοῦ κινήματος κατὰ τῶν Ἄγγλων. Ἐπὶ τούτῳ, ἐκκινεῖ ἀθόρυβα καὶ μυστικὰ τὸ μεγάλο ἔργο τῆς πνευματικῆς προπαρασκευῆς τοῦ κυπριακοῦ Ἑλληνισμοῦ. […] διδάσκει τὰ μικρὰ κυπριόπουλα νὰ θέτουν ὑπεράνω πάντων τὸν Χριστό, συνθέτει πατριωτικὰ τραγούδια πλήρη ἀγάπης πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔκφρασης τοῦ μεγάλου πόθου τῆς ἕνωσης […]. Τὸ χριστιανικὸ κίνημα τοῦ πατρὸς Σταύρου μεγάλωσε καὶ ὀνομάστηκε ΟΧΕΝ (Ὀργάνωσις Χριστιανῶν Ἑλλήνων Νέων/Νεανίδων) […].

Τὸ 1953, ὁ συνταγματάρχης Γεώργιος Γρίβας κατέρχεται στὴν Κύπρο μυστικά, ἐπικοινωνεῖ […] μὲ τὸν πατέρα Σταῦρο. Ἔκτοτε, ὁ φλογερὸς ἱερέας ἐκκινεῖ προσπάθειες μυήσεως νεαρῶν Κυπρίων στὸ μυστικὸ τοῦ ἀγῶνος. Ἡ πίστη τοῦ πατρὸς Σταύρου πὼς οἱ μεγάλοι ἀγῶνες ἀπαιτοῦν βαθεῖα πνευματικὴ προπαρασκευὴ καὶ καλλιέργεια καταφαίνεται ἀπὸ τὸν διάλογο ποὺ εἶχε μὲ τὸν συνταγματάρχη Γρίβα τέλη τοῦ 1954, ὅπου ὁ τελευταῖος, ἀντιδρῶντας στὴν ἀπόφαση τοῦ ἱερέως νὰ μυήσει μέλη στὴν ΕΟΚΑ ἀπὸ τὴν ΟΧΕΝ, τοῦ εἶπε: "Μὰ καλά. Θὰ κάμουμε τὴν ΕΟΚΑ ΟΧΕΝ;" Τότε, ὁ πατὴρ Σταῦρος χωρὶς ἐνδοιασμὸ ἀπάντησε στὸν Διγενῆ: "ἀκριβῶς στρατηγέ μου. Ἡ ΟΧΕΝ θὰ γίνει ΕΟΚΑ." Καὶ δὲν ἔσφαλλε. Οἱ μεγάλοι ἥρωες […] ποὺ στελέχωσαν τὶς τάξεις τῆς ΕΟΚΑ ἦταν πνευματικὰ παιδιὰ τοῦ πατρὸς Σταύρου: Μᾶρκος Δράκος, Μιχαὴλ Γεωργάλλας, Στυλιανὸς Λένας, Χρῖστος Σαμάρας καὶ ἄλλοι πολλοί […].

Βάσος Λυσσαρίδης. 13 Μαϊού 1920 - 26 Απριλίου 2021

"Και να θυμάσαι:

 αν εθελούσια δεν γονατίσεις, ούτε νεκρό δεν μπορούν να σε γονατίσουν".

Μου είπαν:

 "Είσαι μικρός, αν κάνεις ένα ακόμη βήμα θα σε αφανίσουν.

Είπα: 

"ΑΝ ΔΕΝ ΤΟ ΚΑΝΩ ΘΑ ΕΙΜΑΙ ΑΚΟΜΗ ΠΙΟ ΜΙΚΡΟΣ."

ΒΑΣΟΣ ΛΥΣΣΑΡΙΔΗΣ

Ο Βάσος Λυσσαρίδης γεννήθηκε στα Λεύκαρα, στις 13 Μαΐου 1920 και απεβίωσε στις 26 Απριλίου 2021

Φοίτησε στο δημοτικό σχολείο Λευκάρων και μετά για δύο χρόνια στην ανωτέρα σχολή Λευκάρων και συνέχισε στο Παγκύπριο Γυμνάσιο στη Λευκωσία.

Ψάλλοντας οδηγήθηκε στην αγχόνη ο Πατάτσος!

«Ψάλλε, προσεύχου, δόξαζε τον Θεόν σ’ όλη σου τη ζωή», έγραφε στην τελευταία επιστολή στη μητέρα του. Αυτός ήταν ο Ιάκωβος Πατάτσος, ο Ιάκωβός μας. Ο Ιάκωβος Πατάτσος, ήταν από τους πρώτους ήρωες που οδηγήθηκαν στην αγχόνη, μετά τους ήρωες Μιχαλάκη Καραολή και Ανδρέα Δημητρίου.

Ο Ιάκωβος Πατάτσος, πολεμώντας για τη Λευτεριά της Κύπρου και την Ένωση της με την Μητέρα Ελλάδα, συνελήφθηκε σε επίθεση που έγινε στον αστυνομικό σταθμό Σεραγίου στη Λευκωσία. Μετά την αποτυχημένη εκείνη επίθεση, ο Ιάκωβος έπεσε από το ποδήλατό του, και ένας Τουρκοκύπριος αστυνομικός τον άρπαξε. Ο σύντροφος του Ιάκωβου πυροβόλησε θανάσιμα τον Τουρκοκύπριο αστυνομικό. Ο Ιάκωβος όμως για λίγο μόνο ελευθερώθηκε, γιατί κάποιοι Τουρκοκύπριοι τον συνέλαβαν. Κατηγορήθηκε ακολούθως για την εκτέλεση του Τουρκοκυπρίου αστυνομικού, αποδεχόμενος να κατηγορηθεί εις θάνατο, αντί άλλου. Το άλλο μεγαλείο του Ιάκωβου Πατάτσου.

«Επήρα την αγαπητήν σου επιστολήν με επικεφαλίδα το χριστιανικό μας σύνθημα ‘’Χαίρε’’. Ναι, αδελφέ μου, χαίρω. Ο Θεός με κάνει και χαίρω. Η συναίσθησις ότι σύντομα η ψυχή μου θα φτερουγίζει γύρω από τον ένδοξο θρόνο Του, με κάνει και χαίρω», έγραφε σε φίλο του πριν οδηγηθεί στην αγχόνη.

«Το πνεύμα μου φτερουγίζει γύρω από τον θρόνο του Κυρίου. Θέλω να χαίρης όπως κι εγώ», «Η χαρά μου είναι μεγάλη γιατί σύντομα αι δοκιμασίαι και αι θλίψεις θα σβήσουν και τότε θα μείνη ο ‘’καρπός του Πνεύματος’’», «Ψάλλε, προσεύχου, δόξαζε τον Θεόν σ’ όλη σου τη ζωή», έγραφε τις τελευταίες του στιγμές από τη φυλακή στην τελευταία επιστολή στη μητέρα του, πριν οδηγηθεί στην αγχόνη.

[ ΚΥΠΡΟΣ ΕΣΑΕΙ ΕΛΛΑΣ ]

ΠΡΟΚΗΡΥΞΙΣ

Μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ, μὲ πίστιν εἰς τὸν τίμιον ἀγῶνα μας, μὲ τὴν συμπαράστασιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ μὲ τὴν βοήθειαν τῶν Κυπρίων

ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝ ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΔΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΙΝΑΞΙΝ ΤΟΥ ΑΓΓΛΙΚΟΥ ΖΥΓΟΥ, μὲ σύνθημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς κατέλειπον οἱ πρόγονοί μας ὡς ἱερὰν παρακαταθήκην

" Η ΤΑΝ Η ΕΠΙ ΤΑΣ "

ΑΔΕΛΦΟΙ ΚΥΠΡΙΟΙ,

- Ἀπὸ τὰ βάθη τῶν αἰώνων, μᾶς ἀτενίζουν ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐλάμπρυναν τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν διὰ νὰ διατηρήσουν τὴν ἐλευθερίαν των, οἱ Μαραθωνομάχοι, οἱ Σαλαμινομάχοι, οἱ τριακόσιοι τοῦ Λεωνίδα καὶ οἱ νεώτεροι τοῦ Ἀλβανικοῦ ἔπους.

Μᾶς ἀτενίζουν οἱ ἀγωνισταὶ τοῦ '21, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐδίδαξαν, ὅτι ἡ ἀπελευθέρωσις ἀπὸ τὸν ζυγὸν δυνάστου ἀποκτᾶται πάντοτε μὲ τὸ ΑΙΜΑ.

Μᾶς ἀτενίζει, ἀκόμη, σύμπας ὁ Ἑλληνισμός, ὁ ὁποῖος μᾶς παρακολουθεῖ μὲ ἀγωνίαν, ἀλλὰ καὶ μὲ ἐθνικὴν ὑπερηφάνειαν.

- Ἂς ἀπαντήσωμεν μὲ ἔργα, ὅτι θὰ γίνωμεν "πολλῷ κάρρονες" τούτων.

- Εἶναι καιρὸς νὰ δείξωμεν εἰς τὸν κόσμον, ὅτι ἐὰν ἡ διεθνὴς διπλωματία εἶναι ΑΔΙΚΟΣ καὶ ἐν πολλοῖς ΑΝΑΝΔΡΟΣ, ἡ Κυπριακὴ ψυχὴ εἶναι γενναία.

Ἐὰν οἱ δυνάσται μας δὲν θέλουν νὰ ἀποδώσουν τὴν λευτεριά μας, μποροῦμε νὰ τὴν διεκδικήσουμε μὲ τὰ ἴδια μας τὰ ΧΕΡΙΑ καὶ μὲ τὸ ΑΙΜΑ μας.

Κύπρος, 1η Απριλίου 1955: «Μικροί, μεγάλοι, μελλοθάνατοι, αθάνατοι…». Γιορτή και πανηγύρι ελληνισμού και ελε

Ευαγόρας Παλληκαρίδης (1938-1957).

01.04.2026

Στέλιος Κούκος

Ένα συγκλονιστικό βίντεο που κυκλοφόρησε πριν λίγες μέρες στο διαδίκτυο μάς έδωσε την δυνατότητα να καταλάβουμε, να νιώσουμε και να προσεγγίσουμε καλύτερα τις ψυχές και τον κόσμο των αγωνιστών των Ελλήνων της Κύπρου (1955-1959) που φλέγονταν για την ένωση της Μεγαλονήσου με την Ελλάδα.

Έναν αγώνα που συγκίνησε το πανελλήνιο και μάλιστα έφερε την εθνική ενότητα ανάμεσα στην νεολαία της Ελλάδας που καθημερινά βρισκόταν στους δρόμους διαδηλώνοντας και υποστηρίζοντας τα δίκαια του αγώνα των Κυπρίων. Ήταν λίγα χρόνια μετά τον θλιβερό ελληνικό εμφύλιο πόλεμο (1946-1949) και έτσι η ενότητα αυτή ανάμεσα στους νέους ανθρώπους ήταν ό,τι πιο χρήσιμο για την χώρα.

H κ. Ελένη Χριστοφορίδου-Νεοφύτου, ήταν φυλακισμένη στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας, λόγω της συμμετοχής της στον αγώνα της Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών (ΕΟΚΑ) για την ένωση. Στο αποκαλυπτικό βίντεο που προαναφέραμε περιέγραψε η ίδια με ιδιαίτερα εντυπωσιακό τρόπο το πώς έζησε το γεγονός του απαγχονισμού του Ευαγόρα Παλληκαρίδη τα μεσάνυκτα της 14ης Μαρτίου του 1957.

Τον καιρό εκείνο, όπως ανέφερε, ήταν φυλακισμένοι στις Κεντρικές Φυλακές 1.000 αγωνιστές, ενώ, όπως την διόρθωσε κάποιος που στεκόταν πλάι της οι φυλακισμένοι αγωνιστές ήταν 1.500. Η κ. Χριστοφορίδου-Νεοφύτου, μιλώντας μέσα από τις Κεντρικές Φυλακές και μέσα από ένα κελί κοντά στην αγχόνη, είπε σε όσους την άκουγαν:

1955: Και σε χρόνο μυστικό σαν ηφαίστειο του Αίμου

Του Αλέκου Μιχαηλίδη 

Όσο κι αν το αρνούνται οι εκμεταλλευτές και οι συκοφάντες του αγώνα (σε μια ανέλπιστη και άτυπη συμφωνία), η ΕΟΚΑ δημιούργησε ένα γνήσιο αντιαποικιακό κίνημα, όπως των Μάου Μάου της Κένυας, του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού της Ιρλανδίας, του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου της Αλγερίας, των Σαντινίστας στη Νικαράγουα, της Ηνωμένης Χρυσής Ακτής στη Γκάνα, μέρος ενός παγκόσμιου ξεσπάσματος για την αυτοδιάθεση των λαών. Μπορεί να μην είχε διασυνδέσεις με τα κινήματα (πέραν του ιρλανδικού) και να μην προερχόταν από αριστερή ιδεολογική τοποθέτηση, αλλά η ΕΟΚΑ βασάνισε εξίσου την παντοδύναμη Βρετανική Αυτοκρατορία και όποιος δεν καταλαβαίνει, δεν ξέρει πού πατά και πού πηγαίνει.

Για αυτό και πολλά άλλα που αρνούνται να κατανοήσουν οι φλύαροι μεμψίμοιροι της παρούσας κυπριακής πραγματικότητας –«τώρα με χειρουργεί μια αλλήθωρη νεολαία, μια τσογλανοπαρέα που κάνει κριτική»– η 1η Απριλίου 1955 είναι η πιο σημαντική ημερομηνία της ελληνικής κυπριακής ιστορίας. Δεν είναι ούτε η 1η Οκτώβρη ούτε κάποια άλλη που ακολούθησε, είναι η 1η Απρίλη. Χωρίς την έκρηξη της ΕΟΚΑ, ο τόπος θα ήταν λειψός, κενός, ένα ξερονήσι δίχως παρόν και μέλλον και το απρόσωπο πλήθος δίχως συνείδηση και ταυτότητα θα ήταν ο κανόνας και όχι μια ιστορική παρέκκλιση. Χωρίς την ΕΟΚΑ δεν θα υπήρχε καν το πεδίο για να συζητούμε σήμερα περί ελευθερίας και αξιοπρέπειας.

Διότι, όπως στην ιστορία όλων των σκλαβωμένων λαών, έτσι και στην Κύπρο, το αντάρτικο της ΕΟΚΑ καθαρόγραψε και κατοχύρωσε την ιστορική συνέχεια του λαού μας.

Ήταν η 1η Απριλίου 1955

Όταν 200 αντάρτες τα έβαλαν με 28.000 περίπου πάνοπλους Βρετανούς στρατιώτες.

Όταν πυροδοτήθηκαν οι πρώτοι εκρηκτικοί μηχανισμοί στην Κύπρο. Και σύμφωνα με τον Βρετανό Άντερσον «για τα επόμενα τέσσερα χρόνια η ΕΟΚΑ διεξήγαγε υπό την ηγεσία του Γρίβα έναν αντάρτικο αγώνα φονικής αποτελεσματικότητας, που το Λονδίνο δεν κατάφερε ποτέ να καταπνίξει».

 Το Λονδίνο δεν κατάφερε ποτέ να καταπνίξει την ΕΟΚΑ, καθώς κατάφερε να συνδυάσει το αντάρτικο στα βουνά με τις διαδηλώσεις στους δρόμους των πόλεων. 

Κατάφερε να μετατρέψει τους Κύπριους χωριάτες σε ένα ανοχύρωτο ποτάμι αγωνιστών που θα έδιναν το αίμα τους για να ενώσουν την Κύπρο με την Ελλάδα. 

Κατάφερε να διατηρήσει ζωντανό το αντιστασιακό φρόνημα του λαού ακόμα και κατά την εκεχειρία, με τη γνωστή παθητική αντίσταση.

 Στον εικαστικό έργο του ο Gigas Yiannis, απαθανατίζει τους

9 απαγχονισθέντες μάρτυρες της ΕΟΚΑ (1955-1959) που είναι θαμμένοι στα Φυλακισμένα Μνήματα της Λευκωσίας, είναι οι εξής:

1. Μιχαλάκης Καραολής (10 Μαΐου 1956)

2. Ανδρέας Δημητρίου (10 Μαΐου 1956)

3. Ιάκωβος Πατάτσος (9 Αυγούστου 1956)

ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑ 1η ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Του Κώστα Χατζηαντωνίου 

Ανάμεσα στα δεκατρία παλληκάρια που είναι θαμμένα στα «Φυλακισμένα Μνήματα» της Λευκωσίας, μαχητές του αδικαίωτου  αγώνα που άρχισε την 1η Απριλίου 1955, είναι και ο Ανδρέας Παναγίδης, που απαγχονίστηκε από τους Βρετανούς στις 21 Σεπτεμβρίου 1956, μαζί με τον Μιχαήλ Κουτσόφτα και τον Στέλιο Μαυρομμάτη.

Εικοσιδύο χρονών ήταν ο Παναγίδης και είχε κιόλας τρία μικρά παιδιά μα το κάλεσμα της πατρίδας δεν μπορούσε να κάνει πως δεν το άκουγε. Κι ούτε τον ένοιαζε πόσοι έκαναν πως δεν άκουγαν ούτε πόσοι βυσσοδομούσαν στην Αθήνα εξ αρχής τον συμβιβασμό.

Είχε πια αρχίσει η ζωή της αλυσοδεμένης ζυριχικής ανεξαρτησίας όταν η οικογένεια του Παναγίδη έφτασε στα «Φυλακισμένα Μνήματα», για να ξαναδεί τον αγαπημένο της - στο χώμα πια. Στη φωτογραφία εκείνης της μέρας, 24 Αυγούστου 1960 ήταν, μπορεί κανείς να δει πάνω από τον τάφο του πατέρα τους τα δύο μεγαλύτερα παιδιά του, τον  Αριστείδη (1952) και τη Δέσποινα (1953) και όρθια πίσω τους την μικρότερη Αυγή (1955). Ανάμεσά τους η μάνα, η χήρα του Ανδρέα, η Γιαννούλα, πίσω από την δική της μάνα, την Αυγούστα· στο κέντρο οι γονείς του εθνομάρτυρα, Γρηγόρης και Δέσποινα, και δεξιά ή αδελφή του Μαρία Μουσκή με τα δύο δικά της παιδιά.

Χρόνια μετά, από την σκηνή αυτή και την αυθόρμητη κίνηση της μικρής Αυγής να σκάβει με τα νυχάκια της το χώμα, ο Κυριάκος Χαραλαμπίδης θα εμπνευσθεί την «Ανασκαφή»:

«Της είπαν: "Αύγη, βάλε τα λουλούδια

επάνω στον πατέρα σου".

Δεν εξήγησαν όμως στο παιδί

πως έκειτο νεκρός κάτω απ’ τη γη.

Με το νυχάκι σκάβοντας σκοτάδια

έπεσε απά στο Φως που μύριζε το χώμα».

25 Μαρτίου 1821 - 1η Απριλίου 1955!

Γιώργος Τασιόπουλος 

"ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΘΕΛΟΜΕΝ ΚΙ ΑΣ ΤΡΩΓΩΜΕΝ ΠΕΤΡΕΣ"

Η σκυτάλη της λευτεριάς από γενιά σε γενιά έφτασε στο 1955!

Από την 9η Ιουλίου του 1821 και το ολοκαύτωμα του  Ιερομάρτυρα, Αρχιεπισκόπου Κύπρου Κυπριανού  που έπραξε το καθήκον του απέναντι στην ιστορία, την Ρωμηοσύνη της Κύπρου για να ποτιστεί και να ανθίσει το δέντρο της λευτεριάς του Ελληνισμού έως την 1η Απριλίου 1955, ώσπου να πει κι ο Γρηγόρης Αυξεντίου το δικό του,

«Λάβετε, φάγετε… τούτο εστί το σώμα και το αίμα μου»….

"Δέν κλαίω πού σέ ἔχασα

πού σ’ εἶχα γιά καμάρι

κλαίω πού δέν ἔχω ἄλλο γυιό

τή θέση σου νά πάρει!"

Με αυτούς τους αυτοσχέδιους στίχους να απαγγείλει ο τραγικός πατέρας του Γρηγόρη Αυξεντίου καθώς αντικρίζει αγέρωχα τό απανθρακωμένο λείψανο του μοναχογυιού του.

Εβδομήντα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ στην Κύπρο με αίτημα την Ενωση με την Ελλάδα και  ο Κύπριος λόγιος Κυριάκος Χαραλαμπίδης με αφορμή την ιστορική επέτειο της έναρξης του αγώνα της ΕΟΚΑ  έτσι μίλησε για τον μυθικό άθλο του κυπριακού Ελληνισμού:

«1η Απριλίου 1955. 

Ο απελευθερωτικός μας Αγώνας προσφέρει την ανάμνηση μιας πρωταρχικής αθωότητας, που ανθοβολούσε στον κήπο της ελληνικότητας. 

Κάποια ιστορική στιγμή ο κυπριακός Ελληνισμός πήρε την απόφαση να περάσει από την ιστορία στο μύθο και να μεταφέρει πανάρχαιους καημούς στο ρεαλιστικό επίπεδο του βιωμένου θαύματος.

 Έτσι λοιπόν αλήθευε η ζωή μας: με την ιστορική μυθοποίηση και το θαυμαστό, που διήγειρε μαγνητικά την ένθεη φύση του ανθρώπου. 

Το ζήσαμε λοιπόν το παραμύθι μας.

Το ζήσαμε με απόλυτο ρεαλισμό, με αίματα και θυσίες. Κι όταν στο τέλος βγήκαμε στο φως, "κομμένοι και σφαγμένοι κι ανεγνώριστοι", μας δόθηκε ένα κράτος μπανταρισμένο κι ανισόρροπο. Όπως κι αν έχει, με τον απελευθερωτικό αγώνα του 1955-59, οι Κύπριοι ανέβασαν τα ψυχικά ποσοστά και τις πνευματικές ποιότητές τους.

Η ελληνική αποκοτιά της Κύπρου την 1η Απριλίου του 1955 – 70 χρόνια από την έναρξη του αγώνα για την ένωση

Τα Φυλακισμένα Μνήματα στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Το 1955, μια ’βδομάδα μετά την επέτειο της έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, δηλαδή την 1η Απριλίου, μια άλλη ελληνική αποκοτιά, κουζουλάδα στην κρητική διάλεκτο και πελλάρα στην κυπριακή μπήκε σε ενέργεια. Η Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών (ΕΟΚΑ) είχε, πλέον, την ευθύνη για ότι συνέβαινε στην Κύπρο, ενώ οι μεγαλειώδεις στιγμές του αγώνα της συγκινούσε όλο το πανελλήνιο!

Στόχος της ελληνικής επανάστασης της Κύπρου ήταν η ένωση της με τον λοιπό εθνικό κορμό, όπως έγινε με τις λοιπές περιφέρειες. Ή αν θέλετε, όπως προσπάθησε να κάνει και η ίδια η Ελλάδα ακόμη και με την Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη, ακόμη και την Κωνσταντινούπολη.

Όσο για την κυπριακή επανάσταση επρόκειτο για μια ιδιαίτερα παρακινδυνευμένη εξέγερση η οποία φαινόταν, σχεδόν, χωρίς κανένα νόημα και που η κατάληξη της δεν έμοιαζε άδηλη, αλλά, προφανώς, πρόδηλη. Μια πασίδηλη αποτυχία!

Μια δράκα Έλληνες της περιφέρειας, οι πιο απομονωμένοι Ρωμηοί, τα έβαζαν με την Βρετανική αυτοκρατορία. Ξεσηκώθηκαν εναντίον της! Εναντίον σε μια μεγάλη αποικιοκρατική χώρα η οποία ήταν πλήρως εξοπλισμένη και ανάμεσα στις νικήτριες του Β’ Παγκοσμίου πολέμου.

- Παρόντες όλοι; - Κύριε, ο Ευαγόρας λείπει.

Του Βασίλη Λαμπόγλου 

'' Εψές πουρνό μεσάνυχτα στης φυλακής τη μάντρα

μες στης κρεμάλας τη θελιά σπαρτάραγε ο Βαγόρας.

Σπαρτάρησε, ξεψύχησε, δεν τ’ άκουσε κανένας.

Η μάνα του ήταν μακριά, ο κύρης του δεμένος,

οι νιοί συμμαθητάδες του μαύρο όνειρο δεν είδαν,

η νια που τον ορμήνευε δεν είχε νυχτοπούλι.

Εψές πουρνό μεσάνυχτα θάψαν τον Ευαγόρα.

Σήμερα Σάββατο ταχιά όλη η ζωή σαν πρώτα.

Ετούτος πάει στο μαγαζί, εκείνος πάει στον κάμπο,

ψηλώνει ο χτίστης εκκλησιά, πανί απλώνει ο ναύτης,

και στο σκολειόν ο μαθητής συλλογισμένος πάει.

Χτυπά κουδούνι, μπαίνουνε στην τάξη του ο καθένας.

Μπαίνει κι η πρώτη η άταχτη κι η τρίτη που διαβάζει,

μπαίνει κι η πέμπτη αμίλητη, η τάξη του Ευαγόρα.

- Παρόντες όλοι;

- Κύριε, ο Ευαγόρας λείπει.

- Παρόντες, λέει ο δάσκαλος.

Επέτειος ολοκαυτώματος Γρηγόρη Αυξεντίου: Στρατηγέ η Ελλάδα είναι σήμερα εδώ με τα σύγχρονα πολεμικά της σκάφη!

Ο ήρωας Γρηγόρης Αυξεντίου (1928-1957).

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Τα πολεμικά αεροπλάνα της Ελλάδας είναι από χθες, παραμονή της γιορτής του μαρτυρίου σου, στα χώματα της Κύπρου. Όσο και για τα υπερσύγχρονα στρατιωτικά πλοία που εστάλησαν καταφθάνουν από στιγμή σε στιγμή ανήμερα της θυσίας σου!

Τέτοια τιμή για σένα κανένας μας δεν φαντάστηκε!

Και είναι γιορτή το μαρτύριό σου γιατί εσύ μπορούσες να παραδοθείς και δεν το έκανες. Μέχρι τελευταία στιγμή πολεμούσες του βρετανούς στρατιωτικούς. Τα έβαζες με μια αποικιοκρατική δύναμη μόνος και όλοι αυτοί μαζί σου. Η «παράσταση» που είχαν σκηνοθετήσει για την σύλληψή σου κατάλαβαν πως δεν θα είχε «happy end» γι’ αυτούς.

Όσο ζούσες τόσο εξευτελίζονταν! Ήταν ένα αποκαρδιωτικό μαρτύριο γι’ αυτούς η ύπαρξή σου.

Και γι’ αυτό έκαναν το κρησφύγετό σου στον Μαχαιρά, λίγο πιο κάτω από το μοναστήρι της Παναγίας, ένα νέο ναζιστικό Άουσβιτς.

Αυτοί πιθανόν να ήλπιζαν ότι θα παραδοθείς, έστω να σε συλλάβουν και τότε να σε εξαγοράσουν με πολλά, πάρα πολλά χρήματα. Αν γινόταν αυτό όλα θα τέλειωναν, αφού εσύ ήξερες τα πάντα. Ο μεγαλειώδης αγώνας των Ελλήνων της Κύπρου θα τελείωνε άδοξα και θα ήταν μια τεράστια προσβολή για όλο τον ελληνισμό.

Άλλωστε τότε ο λαός της Κύπρου ζούσε το δικό του ’21 την δική του επαναστατική άνοιξη. Βρισκόταν σε μια ανάταση και ήθελε την Ελλάδα και ας έτρωγε πέτρες, όπως έλεγε το σύνθημα.

Και αυτό δεν ήταν αντίστοιχο με το «Ελευθερία ή θάνατος»;

Αλλά οι έφηβοι της Κύπρου ούτε τις πέτρες δεν χαλάλιζαν, αλλά τις έκανα πυρομαχικά για τον δικό τους «ένοπλο» αγώνα. Ξέρεις πολύ καλά σε τι αναφέρομαι!

Τον γνωστό πετροπόλεμο από την Σεβέρειο Βιβλιοθήκη της Λευκωσίας απέναντι από την Αρχιεπισκοπή από τους μαθητές του Παγκυπρίου Γυμνασίου. Εκείνες τις ώρες το Παγκύπριο Γυμνάσιο έγινε Πανελλήνιο και ανακεφαλαίωσε στα πρόσωπα των αμούστακων αγωνιστών την προσφορά των νέων στους αγώνες του Γένους.

Και οι ίδιοι έγιναν παγκυπριονίκες και πανελληνιονίκες, γράφοντας μια ξεχωριστή σελίδα στον αγώνα της Εθνικής Οργάνωσης Ελλήνων Αγωνιστών που άρχισε την 1η Απριλίου του 1955. Αγώνα για την αυτοδιάθεση η οποία δεν ήταν άλλη από την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.

Α Π Ο Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ

  Του Βασίλη Λαμπόγλου 

                                                                                             Ποτέ δεν θα μπορούσα να πιστέψω πως η στενότητα μιας σπηλιάς                                                                                

μπορούσε νά'χει τόση ευρυχωρία, μπορούσε να χωρέσει

την πατρίδα με τις ελιές της, τ’ ακρογιάλια της, τα βάσανα της,

με τα καΐκια της μ’ ολάνοιχτα πανιά στον αντρίκιο αγέρα της,

τον κόσμο με τα φλάμπουρα του, τα όνειρα του, τις καμπάνες του, και τα μικρά αγριόχορτα.

                                                                                                  Ανασαίνω, μέσα σ’ αυτή τη πέτρινη σήραγγα που η έξοδος της είναι το ίδιο το στόμιο του ήλιου. 

Το ξέρω :

από δω, κατευθείαν, θα περάσω νεκρός μες στον κόσμο. 

Μην κλαίτε.

Και ξέρω τώρα, όσο ποτέ, πως είναι δυνατή η ελευθερία. 

Γειά σας.

Τούτη την ώρα δεν τρομάζω τα μικρά ή μεγάλα λόγια-

μπορώ να σκουπίσω τα μάτια μου στη σημαία μας,

μια και το ξέρω : στην απόλυτη στιγμή μου,

μες απ’ το στόμιο του θανάτου οι συναγωνιστές μου θα παραλάβουν απ’ τα χέρια μου φλεγόμενη

τη σημαία του ανένδοτου αγώνα, φλεγόμενη

σαν πύρινο άλογο ικανό να διασχίσει το άπειρο και το θάνατο,

σαν άσβηστη δάδα μέσα σε όλες τις νύχτες των σκλάβων, φλεγόμενη η σημαία μας

σα μέγα αστραφτερό δισκοπότηρο για την Άγια Μετάληψη του Κόσμου.

Μπορώ λοιπόν να επαναλάβω :

«Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα και το αίμα μου- το σώμα και το αίμα του Γρηγόρη Αυξεντίου,ενός φτωχόπαιδου, 29 χρονώ, απ’ το χωριό Λύση, οδηγού ταξί το επάγγελμα,

πού' μαθε στη Μεγάλη Σχολή του Αγώνα τόσα μόνο γράμματα

όσα να φτιάχνουν τη λέξη ” Ε Λ Ε Υ Θ Ε Ρ Ι Α “

και που σήμερα, 2 του Μάρτη 1957, κάηκε ζωντανός στη σπηλιά της Μονής Μαχαιρά

και σήμερα ακριβώς, 2 του Μάρτη, μέρα Σάββατο – μην το ξεχάσετε, σύντροφοι –

στις 2 η ώρα μετά τα μεσάνυχτα, και 3 πρώτα λεπτά,

γεννήθηκε ο μικρός Γρηγόρης ανάμεσα στα ματωμένα γόνατα της πλάσης.                                                                                                                       

                                                                                                              Α Θ Η Ν Α . 5  ΕΩ Σ  2 5 Μ Α Ρ  Τ Ι Ο Υ 

1 9 5 7

Γ Ι Α Ν Ν Η Σ    ΡΙΤΣΟΣ                                                             

                                                                                                    

Γρηγόρης Αυξεντίου- 3 Μαρτίου 1957.

Ήταν 28 χρόνων...                               

                                                                                                       

-''Σήμερα'' που οι λέξειs "αλυχτάνε" ... 

Ήρωαs, Επανάσταση ,Πατρίδα, Δικαιοσύνη, Eλευθερία, Θάνατοs...

-Όσοι φίλοι μου δηλώνουν αριστεροί και τους κάθονται στο λαιμό λέξεις όπως "εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας",ας ψάξουν την ομιλία του Κουβανού υπουργού βιομηχανίας -του Τσε Γκεβάρα δηλαδή -την 11 Δεκεμβρίου στον ΟΗΕ που κατάγγειλε τον οργανισμό,τις ΗΠΑ και την Μ.Βρετανια για τη στάση τους στο νησί.

Και πως αποθέωσε τον αγώνα των Κυπρίων  αδελφών για την ανεξαρτησία από την αποκιοκρατικη κατοχή.

Τότε που η ΕΟΚΑ τσάκιζε τη βρετανική αεροπορία και το ηθικό των Άγγλων αποικιοκρατών

Του Θανάση Χούπη 

Αν είχαμε ίχνος επαφής με την ιστορική μας Κληρονομιά, στις 26 του Νοέμβρη, κάθε χρόνο, θα θυμόμασταν -για πολλούς λόγους- μια επίθεση που άφησε άφωνη την ανθρωπότητα, τέτοια μέρα το 1957. 

Όταν μια μικρή ομάδα Νέων Ελλήνων της Κύπρου, περήφανων μαχητών της Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών, τσάκιζε τη βρετανική αεροπορία και το ηθικό των Άγγλων, στη βρετανική, αεροπορική βάση του Ακρωτηρίου, εκεί κοντά στη Λεμεσό. 

Τι κι αν τα μέτρα ασφαλείας ήταν δρακόντεια; Τι κι αν τη βάση προστάτευαν πολλαπλά συρματοπλέγματα; 

Τι κι αν οι Άγγλοι δυνάστες της Κύπρου, σάρωναν -επί 24ώρου βάσεως- το Ακρωτήρι, με ένα πλήθος από κινητές περιπόλους, με τη συνδρομή δεκάδων ανιχνευτικών σκύλων; 

Μια ομάδα εφήβων, με κεντρικό πρόσωπο, στη συγκεκριμένη επιχείρηση, τον 16χρονο -τότε- Ανδρέα Βασιλείου, μαθητή του Λανίτειου Γυμνασίου, κατάφερνε να περάσει "κάτω απ' τη μύτη τους" δύο βόμβες στο εσωτερικό της βάσης του Ακρωτηρίου και να τις τοποθετήσει σε ισάριθμα αεριωθούμενα αεροσκάφη της βρετανικής, βασιλικής αεροπορίας. 

Η ώρα ήταν 16:10, στις 26 Νοεμβρίου του 1957.

Ο Ανδρέας Βασιλείου και οι νεαροί συμμαχητές του, που έχουν απομακρυνθεί απ' το υπόστεγο, απολαμβάνουν την έκρηξη των δύο βομβών, που είχαν τοποθετηθεί, σε ισάριθμα αεροσκάφη, απ' την προηγούμενη μέρα. Αρχικά, δύο εκκωφαντικές εκρήξεις μέσα στο χώρο, που τις  ακολούθησαν δεκάδες άλλες στις δεξαμενές καυσίμων των  σταθμευμένων, βρετανικών αεροσκαφών. Τέσσερα βομβαρδιστικά τύπου "English Electric Canberra" κι ένα τύπου "Venom" παραδίδονται στις φλόγες που επεκτείνονται αστραπιαία σε όλο το υπόστεγο, που είχε μήκος 120μ., ανάλογο πλάτος και ύψος 20μ. Σε λίγη ώρα καταρρέει η οροφή και καταστρέφει ολοσχερώς τα αεροσκάφη και όλο το μηχανολογικό εξοπλισμό που φιλοξενούσε το υπόστεγο. Η ζημιά για τους Βρετανούς δυνάστες ξεπερνά τα 4.500.000 λίρες Αγγλίας!!

Ιάκωβος Πατάτσος

Από Πεγειώτης Γιάννης 

Ο Μιχάλης Διομήδους μαρτυρεί τα βασανιστήρια και την οσιακή στάση του Ιάκωβου Πατάτσου – Άγνωστες πληροφορίες για τα πουργατωρια του Σεραγίου

Προσθετες πληροφορίες για το πογκρομ του 1956

Ο συγκρατούμενος του Πατάτσου στο ανακριτήριο Σεραγίου

Ο Μιχάλης Διομήδους μαρτυρεί τα βασανιστήρια και την οσιακή στάση του Ιάκωβου Πατάτσου – Άγνωστες πληροφορίες

Η παρουσία του αδίκως συλληφθέντος Μιχάλη Διομήδους στον Αστυνομικό Σταθμό του Σεραγίου πλάι στον Ιάκωβο Πατάτσο, αποτελεί πολύτιμη συμβολή στη μορφοποίηση της συνολικής εικόνας του βίου και των μαρτυρίων του Ιάκωβου Πατάτσου. Ο Διομήδους περιέγραψε λεπτομερώς τις είκοσι μια μέρες της κράτησής του στο Σεράι, οι οποίες συμπίπτουν με τις μέρες των σκληροτέρων βασανιστηρίων που υπέστη ο Πατάτσος στα χέρια Βρετανών ανακριτών και Τουρκοκυπρίων Επικουρικών. Με βασανιστική ηχητική και οπτική έκθεση στο μαινόμενο τουρκικό πλήθος που ζητούσε εκδίκηση και λιντσάρισμα των δύο συλληφθέντων.

Από την πρώτη νύχτα και την επόμενη μέρα, ο Πατάτσος είχε πρησμένο πρόσωπο και πρησμένα μάτια.

Ο Διομήδους είχε την ευκαιρία να συνομιλεί με τον Πατάτσο για τα βασανιστήρια που υπέστη. Συνομίλησαν αρκετές φορές. Γι’ αυτό και η μαρτυρία του είναι σοβαρή και αξιόπιστη. Τον έλουζαν με νερό, τοποθετούσαν την κεφαλή του σε κουβά γεμάτο νερό για τη δοκιμασία του τεχνητού πνιγμού, μια από τις πέντε τεχνικές που τελειοποιούσαν οι βασανιστές στη Λευκωσία. Τον υπέβαλλαν επίσης σε καθημερινό συνεχή ξυλοδαρμό. Το τράβηγμα των νυχιών με εργαλεία ήταν επίσης ένα εκ των βασανιστηρίων στο σώμα του Ιάκωβου και άλλα που αδυνατεί ο άνθρωπος να τα περιγράψει. Μαρτυρά ο Διομήδους: «Πολύ συχνά βλέπαμε τον Πατάτσο να οδηγείται στον πρώτο όροφο του κτηρίου και όταν επέστρεφε τον έφερναν κυριολεκτικά κωλοσυρτό. Στη διάρκεια της κράτησής του, τον κτύπησαν και τον βασάνισαν πολύ. Συχνά φαινόταν ξαναχτυπημένος».

ΠΗΓΗ - Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com