Κείμενο: Νίκος Μέντζας
Η Μικρασιατική καταστροφή αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες τραγωδίες του Ελληνισμού. Καθόρισε σε απόλυτο βαθμό την πορεία της χώρας και απέδειξε ότι εκείνη δεν το βάζει κάτω εύκολα. Παρουσίασε ταυτόχρονα το πραγματικό πρόσωπο των "συμμάχων" της Ελλάδας και τον διαχρονικό τους ρόλο. Η γενοκτονία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας είναι η προσπάθεια αφανισμού μιας παράδοσης 3.000 ετών. Η μνήμη όμως δεν σβήνει εύκολα και η ιστορία στέκεται ως ακλόνητος μάρτυρας της αλήθειας και της υποκρισίας, του θάρρους και της ανανδρίας, του πολιτισμού και της βαρβαρότητας.
Στα μέσα Αυγούστου του 1922, ο Μουσταφά Κεμάλ με τον στρατό του, απαρτιζόμενο από ατάκτους, τακτικό στρατό και αξιωματικούς της πάλαι ποτέ Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ξεκινάει αντεπίθεση εναντίον του τακτικού στρατού της Ελλάδας. Η ελληνική πλευρά, έχοντας προωθηθεί μέχρι την εξέχουσα του Εσκί Σεχίρ και του Αφιόν Καραχισάρ, είχε μείνει αδρανής έναν ολόκληρο χρόνο, έπειτα από κινήσεις σκοπιμότητας εκ μέρους της φιλομοναρχικής κυβέρνησης, της οποίας γνώμονας των πολιτικών κινήσεων ήταν η διάσωση και η επανεδραίωση του θρόνου και της δυναστείας. Στο διάστημα αυτό εξαπλώθηκε συστηματικά η απογοήτευση και το αίσθημα της ματαιότητας σε όλο το στράτευμα. Μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920, την ανάληψη της εξουσίας από τους φιλομοναρχικούς πολιτικούς και την επιστροφή του - αντιπάλου της Αντάντ κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο - βασιλιά Κωνσταντίνου, δρομολογήθηκαν ολοκληρωτικές μεταβολές σε επίπεδο συσχετισμών: η αντικατάσταση των ανώτερων και ανώτατων αξιωματικών στο μικρασιατικό μέτωπο από φιλομοναρχικούς αξιωματικούς, οι αψυχολόγητες αποφάσεις των επιτελικών και η μεταστροφή της στάσης των "συμμάχων" απέναντι στην Ελλάδα ήταν κάποιες από αυτές. Παράλληλα, το κίνημα των Νεότουρκων άρχισε να ενισχύεται με τη στήριξη του τουρκικού λαού, ενώ το έρεισμα του σουλτάνου σταδιακά εκμηδενιζόταν. Η Κωνσταντινούπολη βρισκόταν υπό την συμμαχική επικυριαρχία και ο σουλτάνος είχε ενδώσει στις επιθυμίες των δυνάμεων της Αντάντ, προκειμένου να περισώσει τη θέση του.
