Στο βίντεο η συνέντευξη του Κ. Δημουλά στην εκπομπή του 9.84 του Γ. Σαχίνη
-| Γράφει ο Κώστας Δημουλάς* // Στο “Documento” |-
Το τελευταίο διάστημα και με αφορμή την δήλωση της Μαρίας Καρυστιανού ότι ο νέος πολιτικός φορέας που ετοιμάζεται δεν έχει αναφορά στο ξεπερασμένο σχήμα «δεξιά – αριστερά» εκφράστηκε από αρκετά πολιτικά στελέχη το επιχείρημα ότι όποιος αρνείται αυτή την πολιτική διαίρεση εντάσσεται, εκ των πραγμάτων, στη δεξιά παράταξη. Κατά την άποψή μου οι υποστηρικτές αυτής της πολιτικής γραμμής είναι ακραία δογματικοί και το παραπάνω επιχείρημά τους είναι εκτός του πλαισίου της κοινής λογικής. Επιπλέον, υιοθετώντας αυτό το νεφελώδες και αόριστο εννοιολογικό σχήμα αποκρύπτουν τα πραγματικά κοινωνικά και πολιτικά διακυβεύματα της εποχής μας για τους παρακάτω εφτά θεμελιώδεις λόγους:
Πρώτον, η πολιτική διαίρεση μεταξύ της δεξιάς και της αριστεράς είναι ιδεολογικά και αξιακά αόριστη και αποκρύπτει τις πραγματικές ιδεολογικές και πολιτικές διαιρέσεις όπως αυτές αναδείχθηκαν και επικράτησαν με την ανάπτυξη της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και την επέκταση του εκλογικού δικαιώματος δηλ. τις πολιτικές ιδεολογίες, του φασισμού, της χριστιανοδημοκρατίας, του φιλελευθερισμού, του συντηρητισμού, της σοσιαλδημοκρατίας, του κομμουνισμού κ.ά. που είναι ακόμα ενεργές και διακρίνονται η μία από την άλλη με σαφείς κοσμοθεωρητικές και κοινωνικές αναφορές.
Δεύτερον, η καταγωγή της διάκρισης μεταξύ «δεξιάς και αριστεράς» εντοπίζεται στη χωρική τοποθέτηση των μελών της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης κατά τη Γαλλική Επανάσταση αλλά δεν ανταποκρίνεται στην ποικιλομορφία των πολιτικών αποχρώσεων που εκφράζουν οι διάφορες κοινοβουλευτικές ομάδες που εμφανίστηκαν στις μεταβιομηχανικές κοινωνίες ή και τα κομματικά συστήματα των κρατών που προέκυψαν με το τέλος της αποικιοκρατίας. Πρόκειται για ένα γραμμικό σχήμα που διευκολύνει τον αυτοπροσδιορισμό των ψηφοφόρων και την αυτοτοποθέτησή τους σε δισδιάστατες χωρικές κλίμακες όπως αυτές που χρησιμοποιεί το ευροβαρόμετρο και πολλές εταιρίες δημοσκοπήσεων που, όμως, απλοποιεί την κατανόηση του πολιτικού κόσμου κατανέμοντάς τον σε, μόλις, δύο δυσδιάκριτα και εν πολλοίς ρευστά πολιτικά στρατόπεδα. Αυτά είχαν, εν μέρει, νόημα και αξία στα δικομματικά πολιτικά συστήματα του περασμένου αιώνα με τα οποία επιδιώχθηκε να συγκεραστούν οι κοινωνικές και ταξικές αντιθέσεις του καπιταλισμού εντός των πολυσυλλεκτικών κομμάτων που τα υποστήριζαν. Επιπλέον, η διάκριση δεξιάς -αριστεράς διευκόλυνε και υποστηρίζει, ακόμα και σήμερα, την ανάδειξη λαϊκιστών ηγετών τονίζοντας τη συναισθηματική ταύτιση των οπαδών/ψηφοφόρων με τον ηγέτη αντί της πολιτικής επιλογής στη βάση προγραμμάτων και πολιτικών θέσεων. Ενδεικτικά είναι τα παραδείγματα του Σαρλ Ντε Γκωλ στη Γαλλία και του Ανδρέα Παπανδρέου στην Ελλάδα.
Τρίτο, το επιχείρημα για το ξεπέρασμα της πολιτικής διαίρεσης μεταξύ δεξιάς και αριστεράς δεν τίθεται πρώτη φορά σήμερα. Ήδη το 1984 αμφισβητήθηκε από τον επιφανή πολιτικό επιστήμονα Ronald Inglehart αλλά και από τον εξίσου καταξιωμένο Anthony Giddens το 1996 με το εμβληματικό βιβλίο του με τίτλο «Beyond Left and Right» (Πέρα από τη δεξιά και την Αριστερά) αλλά και από τα κόμματα που υιοθετούν την οικολογική θεώρηση της πολιτικής.
Τέταρτο, οι βασικές αξίες που αναφέρει ως διακριτό στοιχείο της από τη δεξιά η πολιτική «αριστερά», έχουν τις ρίζες τους και θεμελιώθηκαν στην πολιτική φιλοσοφία και ιδεολογία του κοινωνικού φιλελευθερισμού και του χριστιανισμού. Για παράδειγμα, η κοινωνική δικαιοσύνη αποτέλεσε το βασικό πρόταγμα του κοινωνικού φιλελευθερισμού της Φαβιανής Εταιρίας και αποτελεί τον πυρήνα της φιλοσοφίας του φιλελεύθερου John Rawls ενώ αυτή του αυτοπροσδιορισμού πάνω στον οποίο θεμελιώνεται ο δικαιωματισμός, αναλύθηκε και θεμελιώθηκε, επίσης, από φιλελεύθερους πολιτικούς φιλοσόφους όπως ο Amarthya Senn και ο Rober Nozick. Σε πλήρη διάσταση με αυτή την αντίληψη της πολιτικής, η πολιτική φιλοσοφία των ριζοσπαστικών κοινωνικών και πολιτικών κινημάτων όπως ο σοσιαλισμός και ο κομμουνισμός θεμελιώθηκαν στις έννοιες της κοινωνικής και όχι αποκλειστικά της ατομικής ισότητας, της κοινωνικής απελευθέρωσης και την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο που δεν τις βρίσκουμε στον πολιτικό λόγο των οπαδών της διάκρισης μεταξύ δεξιάς και αριστεράς.
Πέμπτο, η αξία της αλληλεγγύης, δεν χαρακτηρίζει «προνομιακά» την αριστερά όπως συχνά διατείνονται οι οπαδοί της . Ιστορικά αποτέλεσε συστατικό στοιχείο του χριστιανικού δόγματος και συνιστά την ιδεολογική βάση για την ανάπτυξη του Κοινωνικού Κράτους από τη χριστιανοδημοκρατία στην Κεντρική Ευρώπη. Εξάλλου, τα «δεξιά» κόμματα υιοθέτησαν τον Κεϊνσιανισμό της σοσιαλδημοκρατίας που κυριάρχησε από το 1945 έως 1980 και τα δεύτερα αποδέχτηκαν και εφάρμοσαν τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές της δεξιάς από το 1990 και μέχρι σήμερα.
Έκτο, η διαίρεση μεταξύ δεξιάς και αριστεράς δεν απέτρεψε, επίσης, τις πολιτικές συνεργασίες μεταξύ αριστερών και δεξιών πολιτικών κομμάτων ούτε διεθνώς ούτε στην Ελλάδα. Αρκεί να αναφερθούν τα παραδείγματα των κυβερνήσεων Τζαννετάκη (1989), Ζολώτα (1989-1990), Παπαδήμου (2011-12), Σαμαρά-Βενιζέλου (2012-15), ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ (2015-18). Επιπλέον, δεν εμπόδισε τη «μεταγραφή» πολιτικών στελεχών από τη μία πολιτική παράταξη στην άλλη. Ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν οι, Χρύσανθος Λαζαρίδης και Τάκης Θεοδωρικάκος που από την αριστερά μεταπήδησαν στη ΝΔ, οι Νίκος Κοτζιάς, Μίμης Ανδρουλάκης και Μαρία Δαμανάκη που από το ΚΚΕ και το Συνασπισμό της Αριστεράς μεταπήδησαν στο ΠΑΣΟΚ, ο Γιάννης Στουρνάρας, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης και ο Γιώργος Φλωρίδης που μεταπήδησαν από το ΠΑΣΟΚ στη ΝΔ όπως και πολλά άλλα στελέχη που στελεχώνουν την κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη, ο Ευάγγελος Αντώναρος που μετακινήθηκε από τη ΝΔ στον Σύριζα και πολλοί άλλοι.
Έβδομο, η πολιτική διάκριση δεξιάς-αριστεράς οδήγησε και εξυπηρέτησε, ιστορικά, την ανάδειξη μεγάλων πολυσυλλεκτικών κομμάτων που εφάρμοσαν παρόμοια πολιτικά προγράμματα και οδήγησαν στο αποκαλούμενο πολιτικό και κομματικό σύστημα «καρτέλ» όπου, τόσο τα αποκαλούμενα δεξιά όσο και τα αποκαλούμενα αριστερά κόμματα ,εφαρμόζουν παρόμοιες αν όχι ταυτόσημες πολιτικές όταν αναλαμβάνουν τη διακυβέρνηση, αδιαφορώντας για τις αρνητικές τους επιπτώσεις στα κατώτερα λαϊκά στρώματα. Το παράδειγμα των τριών μνημονίων που υιοθετήθηκαν και εφαρμόστηκαν στην Ελλάδα από το 2011-2019 το αποδεικνύει περίτρανα. Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου το ότι το λαϊκό αίσθημα και ο «κοινός νους» αποδίδουν το ανέφικτο και παραπλανητικό χαρακτήρα αυτής της διαίρεσης με αναφορές απαξίωσης όλου του πολιτικού προσωπικού όπως «όλοι ίδιοι είναι».
Για όλους τους παραπάνω λόγους, η διαίρεση «δεξιάς – αριστεράς» και η πολιτική συζήτηση με βάση αυτή δεν είναι απλά ξεπερασμένη και αναχρονιστική. Εν κατακλείδι, αποτελεί βασικό στοιχείο αποπροσανατολισμού από τα πραγματικά και οξεία προβλήματα που καταπιέζουν τις λαϊκές τάξεις και στα οποία θα πρέπει να επικεντρωθούν οι υγιείς δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις του τόπου αδιαφορώντας για το αν κάποιοι θα τους χαρακτηρίσουν ως δεξιούς ή αριστερούς .
…
* Ο Κώστας Δημουλάς είναι καθηγητής
στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου
|||||
…
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.