Ἡ «Μοναδικότητα» τῆς Δύσεως — Μῦθος ἢ Πραγματικότητα;

Δημοσθένης Μιχόπουλος 

Μετὰ τὸ 1991, ἡ Δύση δὲν πίστεψε ἁπλῶς ὅτι νίκησε τὴ Σοβιετικὴ Ἕνωση.

Πίστεψε ὅτι δικαιώθηκε ἀπὸ τὴν Ἱστορία.

Ἡ οἰκονομικὴ ἰσχύς, ἡ τεχνολογικὴ πρωτοπορία, ἡ στρατιωτικὴ ὑπεροχὴ καὶ τὸ πολιτισμικὸ κῦρος δημιούργησαν μία πρωτοφανῆ αὐτοπεποίθηση: ὅτι τὸ δυτικὸ μοντέλο δὲν ἦταν ἁπλῶς ἕνα ἐπιτυχημένο ἱστορικὸ μοντέλο.

Ἦταν τὸ ἀπόλυτο μοντέλο.

Ἡ φιλελεύθερη δημοκρατία, ἡ ἐλεύθερη ἀγορά, ὁ ἀτομικισμός, ἡ τεχνοκρατία καὶ ἡ ἐκκοσμίκευση ἀντιμετωπίστηκαν ὄχι ὡς προϊόντα μιᾶς συγκεκριμένης ἱστορικῆς διαδρομῆς, ἀλλὰ ὡς τὸ φυσικὸ τέλος πρὸς τὸ ὁποῖο ὑποτίθεται ὅτι κινεῖται κάθε κοινωνία.

Καὶ ἐδῶ γεννήθηκε ὁ μῦθος τῆς «μοναδικότητας» τῆς Δύσεως.

Γιατί ἡ Δύση εἶναι πράγματι μοναδικὴ ὡς ἱστορικὸ φαινόμενο — ὅπως μοναδική εἶναι κάθε μεγάλη αὐτοκρατορία.

Ἄλλο ὅμως μοναδικότητα καὶ ἄλλο καθολικότητα.

Ἡ Κίνα δὲν εἶναι μία Δύση ποὺ δὲν ὁλοκλήρωσε ἀκόμη τὴ μετάβασή της.

Ἡ Ἰνδία δὲν εἶναι μία Εὐρώπη ποὺ καθυστέρησε.

Ὁ ἰσλαμικὸς κόσμος, ἡ Ρωσία, ἡ Ἀφρική, οἱ κοινωνίες τῆς Ἀσίας δὲν εἶναι ἱστορικὰ ἀτελεῖς μορφὲς τοῦ δυτικοῦ ἀνθρώπου.

Κουβαλοῦν δικές τους μνῆμες, θρησκεῖες, συλλογικὲς ταυτότητες, ἀντιλήψεις γιὰ τὸ κράτος, τὴν κοινωνία, τὸ πρόσωπο καὶ τὴ θέση τοῦ ἀνθρώπου μέσα στὸν κόσμο.

Ἡ μεγάλη παρανόηση τῆς μονοπολικῆς ἐποχῆς ἦταν ὅτι αὐτὲς οἱ διαφορὲς θεωρήθηκαν προσωρινές.

Ὅτι ἡ παγκοσμιοποίηση θὰ τὶς ἔσβηνε.

Ὅτι ὅλοι τελικὰ θὰ γίνονταν Δύση.

Ὅμως ἡ Ἱστορία δὲν κινήθηκε ἔτσι.

Ἡ ἄνοδος νέων κέντρων ἰσχύος καὶ ἡ ἐπανεμφάνιση παλαιῶν πολιτισμικῶν ταυτοτήτων ἀμφισβήτησαν ὄχι τὴν ὕπαρξη ἢ τὴ σημασία τῆς Δύσεως, ἀλλὰ κάτι βαθύτερο:

τὴν ἀξίωσή της νὰ ταυτίζει τὴ δική της ἱστορικὴ διαδρομὴ μὲ τὴν πορεία ὁλόκληρης τῆς ἀνθρωπότητας.

Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ πραγματικὸ τέλος τῆς μονοπολικῆς αὐταπάτης.

Ἡ Δύση δὲν ἐξαφανίζεται.

Οὔτε παύει νὰ εἶναι ἕνα τεράστιο κέντρο οἰκονομικῆς, τεχνολογικῆς καὶ πολιτισμικῆς ἰσχύος.

Παύει ὅμως νὰ θεωρεῖται αὐτονόητα τὸ μοναδικὸ κέντρο.

Ὁ κόσμος ξαναγίνεται πολυκεντρικός.

Καὶ μαζί του ἐπιστρέφει μία παλιὰ ἀλήθεια ποὺ ἡ μέθη τοῦ 1991 εἶχε προσωρινὰ κρύψει:

ἡ Ἱστορία δὲν ἔχει ἕναν μόνο δρόμο.

Καὶ κανένας πολιτισμὸς δὲν μπορεῖ νὰ ταυτίσει γιὰ πάντα τὸν δικό του δρόμο μὲ τὴ μοίρα ὁλόκληρης τῆς ἀνθρωπότητας.

ΠΗΓΗ: https://www.facebook.com/share/p/19PrX9F2V2/

 Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com