14 Οκτωβρίου 2026

Ο έλεγχος των Κοινωνικών Δικτύων



Takis Moschov

Μόλις τελείωσε το ντοκιμαντέρ «Η Μεγάλη Δίκη των Κοινωνικών Δικτύων» (The Social Trap) που έπαιξε στην ΕΡΤ3.

Το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ, σε σκηνοθεσία και σενάριο της Elisa Jadot, εστιάζει στην ιστορική και σπαρακτική δικαστική διαμάχη ανάμεσα σε γονείς που έχασαν τα παιδιά τους και στους επικεφαλής των 5 μεγαλύτερων πλατφορμών social media (συμπεριλαμβανομένης της Meta). Καταγράφει τις προσπάθειες πολιτειακών νομοθετών και οικογενειών σε ΗΠΑ και Ευρώπη να αντιμετωπίσουν τους ψηφιακούς κολοσσούς για ζητήματα όπως ο εθισμός και η ασφάλεια των ανηλίκων στο διαδίκτυο. 

Η δικαστική διαμάχη φέρνει στο φως τις εσωτερικές πρακτικές των τεχνολογικών κολοσσών, αποδεικνύοντας ότι ο σχεδιασμός των πλατφορμών δεν είναι τυχαίος αλλά στοχευμένος. Οι αλγόριθμοι της Meta χρησιμοποιούν μια σειρά από παραπλανητικές τακτικές σχεδιασμού, γνωστές ως dark patterns, οι οποίες εκμεταλλεύονται την ψυχολογία και τη νευροβιολογία των εφήβων με σκοπό τη μέγιστη δυνατή διατήρηση της προσοχής τους.

Μια βασική τέτοια τακτική είναι η ατέρμονη κύλιση, το λεγόμενο infinite scroll. Κατά την πλοήγηση, η ροή των αναρτήσεων δεν σταματά ποτέ, στερώντας από τον νεαρό χρήστη τα φυσικά σημεία διακοπής που θα τον βοηθούσαν να συνειδητοποιήσει τον χρόνο που ξοδεύει. Αυτή η συνεχής ροή συνδέεται άμεσα με τον μηχανισμό της μεταβλητής επιβράβευσης. 

Ο αλγόριθμος λειτουργεί όπως ένας κουλοχέρης, προσφέροντας μια ενδιαφέρουσα ανάρτηση, ένα like ή μια ειδοποίηση σε απρόβλεπτα χρονικά διαστήματα. Αυτή η αβεβαιότητα πυροδοτεί εκκρίσεις ντοπαμίνης στον εγκέφαλο των εφήβων, οι οποίοι, λόγω της ηλικιακής τους ανάπτυξης, είναι πολύ πιο επιρρεπείς στην αναζήτηση άμεσης επιβράβευσης και κοινωνικής αποδοχής.

Παράλληλα, οι ειδοποιήσεις στέλνονται με στρατηγική χρονική καθυστέρηση για να επαναφέρουν τον χρήστη στην εφαρμογή τη στιγμή που τείνει να απομακρυνθεί, ενώ τα φίλτρα ομορφιάς και οι δείκτες δημοτικότητας εντείνουν το άγχος της κοινωνικής σύγκρισης και τον φόβο της περιθωριοποίησης. 

Η συζήτηση για την προστασία των ανηλίκων από αυτούς τους εθιστικούς μηχανισμούς χρησιμοποιείται συχνά ως το ιδανικό ηθικό υπόβαθρο για την εισαγωγή αυστηρών νομοθετικών ρυθμίσεων, όπως η απαγόρευση χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε άτομα κάτω των 15 ετών. Ωστόσο, η πρακτική εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου απαιτεί την καθολική και αυστηρή ταυτοποίηση της ηλικίας κάθε χρήστη στο διαδίκτυο.

Το νέο κυβερνητικό σχέδιο που επιβάλλει υποχρεωτικό έλεγχο ταυτότητας και ψηφιακό QR code ηλικίας για την πρόσβαση στο TikTok και το Instagram, με πρόσχημα την προστασία των εφήβων κάτω των 15 ετών, αποτελεί την πιο ξεκάθαρη κίνηση για την πλήρη κατάργηση της ανωνυμίας στο διαδίκτυο. 

Η ρητορική περί προστασίας της ψυχικής υγείας των παιδιών είναι ένα ακόμα κρατικό παραμύθι. Στόχος του συστήματος δεν είναι να σώσει τους εφήβους από την τοξικότητα, αλλά να χρησιμοποιήσει αυτή την ανησυχία ως μοχλό για να επιβάλει έναν μόνιμο ψηφιακό μπάτσο που θα ελέγχει ονομαστικά κάθε πολίτη.

Οι αλγόριθμοι των πολυεθνικών δεν είναι ουδέτεροι, είναι σχεδιασμένοι να παράγουν εθισμό, οργή και φόβο, επειδή αυτό το τοξικό engagement κρατά τους χρήστες στην οθόνη και μεγιστοποιεί την απόσπαση υπεραξίας από τα μεταδεδομένα τους. Αντί το κράτος να αγγίξει το μοντέλο κερδοφορίας των πολυεθνικών ή να ενισχύσει τις δημόσιες δομές ψυχολογικής υποστήριξης στα σχολεία, επιβάλλει ένα μέτρο που αναγκάζει ολόκληρη την κοινωνία να παραδώσει την επίσημη κρατική της ταυτότητα στις πλατφόρμες. 

Ο πραγματικός αντίκτυπος αυτού του μέτρου μας αφορά όλους και είναι βαθιά επικίνδυνος. Για να αποδειχθεί αν κάποιος είναι πάνω ή κάτω από 15 ετών, πρέπει κάθε χρήστης, ανεξαρτήτως ηλικίας, να συνδέσει το προφίλ του με το gov. gr ή την αστυνομική του ταυτότητα. Η Meta και η ByteDance δεν θα καταγράφουν πλέον τις συνήθειες ενός ανώνυμου λογαριασμού. Κάθε scroll, κάθε like, κάθε σχόλιο και κάθε πολιτική ή κοινωνική τοποθέτηση θα συνδέεται αυτόματα με το ονοματεπώνυμο, τον ΑΦΜ και το επίσημο προφίλ του πολίτη. Η ανωνυμία, που αποτελούσε μια βασική ασπίδα ελευθερίας, ποινικοποιείται και καταργείται. 

Η κοινωνική μας δραστηριότητα και οι πολιτικές μας απόψεις παύουν να είναι ανώνυμες, οι αλγόριθμοι των τραπεζών και των funds αποκτούν τη δυνατότητα να διασταυρώνουν το ψηφιακό μας αποτύπωμα με την οικονομική μας κατάσταση. Μια ανάρτηση για μια απεργία, μια συμμετοχή σε μια αντιφασιστική δράση ή η ψηφιακή αντίσταση απέναντι στην ακρίβεια, μπορεί αύριο να μεταφράζεται σε χαμηλή αλγοριθμική βαθμολογία, επηρεάζοντας άμεσα τη δυνατότητά μας για μια ρύθμιση στα κόκκινα δάνεια ή την πρόσβασή μας στην ιδιωτικοποιημένη υγεία.



ΠΗΓΗ: https://www.facebook.com/share/p/1DaVpPRhPi/
 Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.