Οι γιουγκοσλαβικοί πόλεμοι ήταν ένα μεγάλο πειραματικό εργαστήρι. Μας κληροδότησαν πολλά από όσα ξεδιπλώθηκαν στην διεθνή σκηνή τις επόμενες δεκαετίες

Διονύσιος Καλιντέρης

Όσα συνέβησαν προ τριάκοντα ετών θα ήταν σκόπιμο να επανερμηνεύονται υπό το φώς όσων μεσολάβησαν έκτοτε. 

Είναι μια διαδικασία μάθησης και αυτή. Την οποία όμως αποφεύγουν, όπως ο διάολος το λιβάνι, όσοι θεωρούν ότι κατ' αυτό τον τρόπο ενδέχεται να απειληθεί η ταυτότητά τους. 

Η ταυτότητά τους ως “ενήμερων”, αντεθνικιστών, δυτικών αριστερών.

Οι γιουγκοσλαβικοί πόλεμοι ήταν ένα μεγάλο πειραματικό εργαστήρι. Μας κληροδότησαν πολλά από όσα ξεδιπλώθηκαν στην διεθνή σκηνή τις επόμενες δεκαετίες:

Τις διεθνείς στρατιωτικές επεμβάσεις δίχως απόφαση ΟΗΕ, στο όνομα της responsibility to protect (1995, 1999).

Το έκτρωμα της (εκ φύσεως επιλεκτικής) “διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης”, αρχικά με το ad hoc Δικαστήριο της Χάγης για την πρώην Γιουγκοσλαβία και κατόπιν με το μόνιμο “Αφρικανοδικείο” (πλέον και Πουτινοδικείο) της Σύμβασης της Ρώμης. 

Την καθιέρωση “διεθνών προτεκτοράτων” υπό Ύπατο Αρμοστή, όπως η Βοσνία και το Κόσοβο, σε μιαν άσκηση “διεθνικής συμβίωσης”, δίχως λαϊκή κυριαρχία για κανέναν. (Θα εφαρμοζόταν και στην Κύπρο, κατά το Σχέδιο Ανάν, που χαιρέτισαν στον καιρό του ο ΣΥΝ και το Δίκτυο).

Τις black flag σφαγές για την κινητοποίηση της απαραίτητης διεθνούς κατακραυγής (αγορά Μάρκαλε 1994, Ράτσακ 1998).

Την προπαγανδιστική εργαλειοποίηση της μνήμης του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και του Ολοκαυτώματος (“Οι Σέρβοι ξανάνοιξαν στρατόπεδα συγκέντρωσης!”), την ίδια ώρα που αξιοποιούνταν οι νοσταλγοί του γενοκτονικού δωσιλογισμού και ο Πάπας αγιοποιούσε τον φασίστα καρδινάλιο Στέπινατς.

Τις μεγαλύτερες εξαναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμών στην Ευρώπη μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, με κορυφαία την εκκένωση της Κράινας από τους Σέρβους.

Την κινητοποίηση από τους τυχοδιώκτες Ευρωπαίους (με την αναγνώριση Σλοβενίας και Κροατίας βάσει της έκθεσης Μπατεντνέρ) εξελίξεων στις οποίες τους υπερκέρασαν οι Αμερικανοί, ανεβάζοντας το ποντάρισμα με την αναγνώριση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, ακριβώς όπως έμελλε να συμβεί στην Ουκρανία, όπου το “Μαϊντάν” πέρασε στα χέρια των αμερικανοκίνητων κουμπουροφόρων.

Την αξιοποίηση απίθανων πρακτόρων, φανατικών της διασποράς και μαφιόζων σε ηγετικές θέσεις (προσωπική μου αδυναμία ο alumnus της Σχολής της Φραγκφούρτης και λαθρέμπορος τσιγάρων Ζόραν Ζίζιτς), τον βίαιο παραγκωνισμό όσων πραγματικά εκπροσωπούσαν τις κοινότητές τους (λ.χ. του Φικρέτ Άμπντιτς, χάριν του καλύτερα διασυνδεδεμένου διεθνώς Αλίγια Ιζετμπέγκοβιτς), την μετατροπή των Δυτικών Βαλκανίων σε κόμβο του οργανωμένου εγκλήματος, από τη διακίνηση ναρκωτικών (λ.χ. σε ένα Κόσοβο που ζει χωρίς εμφανείς οικονομικές δραστηριότητες) μέχρι την εμπορία οργάνων (βλ. το “Κίτρινο Σπίτι” που σόκαρε ως και την Κάρλα ντελ Πόντε).

Την κυριαρχία (αφότου οι Γάλλοι έπαψαν να παίζουν με το Βελιγράδι στο πλαίσιο των παζαριών του Μάαστριχτ) κουλτουραλιστικών “επιχειρημάτων” εις βάρος των “αθεράπευτα ρεβανσιστών” Σέρβων, την ίδια ώρα που αξιοποιούνταν οι μειονότητες-pet, όπως π.χ. σήμερα οι Κούρδοι ή οι Δρούζοι στη Μέση Ανατολή. (Το ότι η μουσουλμανική ταυτότητα εναλλάξ ή ταυτοχρόνως χρησιμεύει για αυτό τον ρόλο ή για το outsourcing βρωμοδουλειών ή την απόλυτη αδιαφορία τύπου Κασμίρ ή την έξαλλη ισλαμοφοβία των ημερών μας δεν νομίζω να είναι υπερβολικά περίπλοκο για να το αφομοιώσουμε).

Την συρρίκνωση ενός πολυετούς χαοτικού εμφυλίου σε ένα και μόνο ηθικοπλαστικό περιστατικό, τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα, που καλείται να σβήσει όλα τα συμφραζόμενα - κατά το “για την 7η Οκτωβρίου δεν λέτε κουβέντα!”. (Παρεμπιπτόντως, η Σρεμπρένιτσα ήταν ένας ασφαλής θύλακας αμάχων περιφρουρούμενος από διεθνή δύναμη, που όμως λειτουργούσε και ως ορμητήριο ενόπλων επιθέσεων σε γειτονικά σερβοκρατούμενα εδάφη. Ο δε εκτιμώμενος αριθμός των εκτελεσθέντων αυξάνεται μέσα στα χρόνια, από τις 6 στις 7  και στις 8 χιλιάδες, με μιαν ελευθερία εφάμιλλη των “Ιρανών διαδηλωτών που έσφαξαν οι μουλάδες τον Γενάρη”).

Την υπονόμευση κάθε έννοιας διπλωματίας μέσω προσχηματικών συνομιλιών που και όταν σημείωναν πρόοδο ανατινάζονταν με τελεσίγραφα (Ραμπουιγιέ 1999).

Τη νομιμοποίηση της στρατιωτικής στοχοποίησης των εγκαταστάσεων μέσων ενημέρωσης και διπλωματικών αποστολών (Βελιγράδι 1999).

Την χρήση καρκινογόνου απεμπλουτισμένου ουρανίου που μολύνει τις πληγείσες περιοχές για γενεές. 

Την ηθελημένη καταστροφή πολιτιστικής κληρονομιάς, από το γεφύρι του Μόσταρ μέχρι τις σερβικές μονές του Κοσόβου (στο πογκρόμ του 2004).

Την έμπρακτη άρση των “ενοχών” της Γερμανίας, μέσω της συμμετοχής της για πρώτη φορά μεταπολεμικά σε στρατιωτικές επιχειρήσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Την έναρξη του “νέου ψυχρού πολέμου” με τη Ρωσία (πρβ. την αναστροφή πάνω από τον Ατλαντικό” του Πριμακόφ και την παρ' ολίγον σύγκρουση ρωσικών και νατοϊκών στρατευμάτων στο αεροδρόμιο της Πρίστινα).

Την τεχνολογία των “έγχρωμων επαναστάσεων”, κατά τες συνταγές της Otpor και του Gene Sharp, με πρώτη εφαρμογή στο Βελιγράδι το έτος 2000, πριν πάρουν σειρά, με όλο και πιο αιματηρό τρόπο, το Τμπιλίσι, το Κίεβο (δις), η Μπισκέκ, η Βηρυτός, το Χονγκ Κονγκ (ανεπιτυχώς), το Μινσκ (ανεπιτυχώς), το Αλμάτυ (ανεπιτυχώς), η Ντάκα, η Τεχεράνη (ανεπιτυχώς) κτλ.

Την είσοδο στο ΝΑΤΟ της Σλοβενίας, Κροατίας, Βόρειας Μακεδονίας και Μαυροβουνίου εκεί όπου άλλοτε έστεκε η πρωταγωνίστρια του “Κινήματος των Αδεσμεύτων” ενιαία Γιουγκοσλαβία και τη δημιουργία της μεγαλύτερης αμερικανικής βάσης στο Camp Bondsteel του Κοσόβου.

Την εμφάνιση των “εθνικισμών της υποτέλειας”, που μαίνονται κατά του γειτονικού εχθρού, αλλά κολακεύονται με τον ρόλο του πιονιού του ευρωατλαντισμού, μέχρι αυτοθυσίας. (Ελπίζω το τωρινό “Κίνημα των Φλαμίνγκος” να φέρει την ανατροπή στη χώρα όπου αυτό εικονογραφείται με τον πιο κραυγαλέο τρόπο: την Αλβανία, που ανεγείρει ανδριάντες στον Κλίντον και τον Μπους και προβάλλει ως το πρόθυμο αποθετήριο κάθε “απορρίματος”, από τα χημικά του Άσαντ, μέχρι τους μαχητές των Μοτζαχεντίν-ε-Χαλκ ή τους Αφρικανούς που θέλει να απελάσει η Μελόνι. Ελπίζω επίσης η Ελλάδα του Μητσοτάκη να μην κατακτήσει, όπως το πάμε, τη σχετική ντροπιαστική πρωτιά).

Τη μετατροπή των Δυτικών Βαλκανίων μέχρι και σήμερα σε “μαύρη τρύπα”, που ως μοναδικό μέλλον στη νεολαία της προσφέρει την “ευρωπαϊκή προοπτική”, δηλ. μια βίζα για να μεταναστεύσουν.

Την ανάδυση μιας ηθικολογούσας πατερναλιστικής διανόησης, που όσο αποπολιτικοποιούσε τα επίδικα, τόσο πλειοδοτούσε στην ρητορική του “κάντε κάτι!” (προσωπική μου αδυναμία είναι η Susan Sontag που ανέβαζε κάθε βράδυ στο Σαράγεβο το “Περιμένοντας τον Γκοντό”), αλλά και μιας “αριστεράς” που ανακάλυπτε την “συνθετότητα” των ζητημάτων στο σύνθημα “ούτε-ούτε” (κοινώς, έχει κάποια δίκια και ο ιμπεριαλισμός).

Η ομόσπονδη σοσιαλιστική Γιουγκοσλαβία κατέρρευσε μαζί με τον διπολισμό στα διάκενα του οποίου ακροβατούσε. Σε ένα μόρφωμα το οποίο χαρακτηριζόταν από χαώδεις διαφορές επιπέδου ανάπτυξης (και από πολύ διαφορετικό βαθμό συμμετοχής κατά τόπους του ιδωτικού τομέα στην ούτως ή άλλως μικτή γιουγκοσλαβική οικονομία) η διάλυση της ομοσπονδίας ήταν αναπόσπαστα συνδεδεμένη με την “δημοκρατική επανάσταση” της πλήρους προσχώρησης στην αγορά και της ενσωμάτωσης στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, ιδίως για τους προνομιούχους Βόρειους, οι οποίοι δυσφορούσαν με το βάρος της συντήρησης του υποβαθμισμένου Νότου. Η λαϊκή οργή, λόγω των προηγηθέντων μέτρων του ΔΝΤ, διευκόλυνε την απονομιμοποίηση της ομοσπονδιακής εξουσίας για όλους, ενώ η έξωθεν παρέμβαση επιτάχυνε δραματικά τις εξελίξεις. Με έναν μαγικό τρόπο, η απόπειρα διατήρησης της πολυεθνικής ομοσπονδίας θεωρήθηκε “εθνικισμός”, ενώ ως “αντεθνικισμός” θεωρήθηκε η υπεράσπιση των εσωτερικών διοικητικών συνόρων, όταν είχε ήδη ανοίξει ο ασκός του Αιόλου της αλλαγής συνόρων με την ίδια τη Γιουγκοσλαβία.

Θα ήθελα να ξέρω αν όλα αυτά θεωρούμε ότι ανήκουν εντέλει στην ίδια ακολουθία με τη μεταψυχροπολεμική λεηλασία της ανατολικής Ευρώπης, τα μνημόνια στον Νότο, την αυταρχική στροφή των ευρωπαϊκών κοινωνιών, το ξεπάτωμα Ιράκ, Συρίας και Λιβύης, τον πόλεμο στην Ουκρανία, την εθνοκάθαρση στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, τον τωρινό επανεξοπλισμό της Γερμανίας, την γενοκτονία στη Γάζα, την απαγωγή του Μαδούρο, την επίθεση κατά του Ιράν ή αντιθέτως υπήρξαν κάτι ριζικά διαφορετικό: μια ευγενής, μερίμνη της Δύσης, “αντεθνικιστική σταυροφορία”, που ενδεχομένως στράβωσε ή έμεινε χωρίς συνέχεια, αλλά πάντως οι καθυστερημένοι Νοτιοβαλκάνιοι δεν μπορέσαμε να εκτιμήσουμε λόγω ελληνορθόδοξων εμμονών.

Θα ήθελα να ξέρω πώς αξιολογούμε αναδρομικά την εστίαση των περισσοτέρων από εμάς, λόγω και της κυρίαρχης ανάγνωσης του γιουγκοσλαβικού, στον αντεθνικισμό, καθ' όλη τη δεκαετία του ΄90, οπότε πραγματοποιούνταν την ίδια στιγμή τεράστια μεταφορά εθνικής κυριαρχίας από τα κράτη-μέλη στο μεγαλόθυμο ευρωενωσιακό κέντρο.

Θα ήθελα να ξέρω τι λέει σήμερα το ΚΚΕ για την καλύτερη στιγμή του μετά το 1991, ήτοι τον πρωταγωνιστικό του ρόλο στις κινητοποιήσεις κατά των βομβαρδισμών της Γιουγκολαβίας.

Θα ήθελα επίσης να ξέρω αν μπορεί πια σήμερα να θεωρείται αριστερή τοποθέτηση η έκφραση ικανοποίησης που πέθανε στη φυλακή ο “σφαγέας της Σρεμπρένιτσα”, έστω αυτός από όλους τους πρωταγωνιστές του δράματος, ή αντίθετα πιστεύουμε, όπως το είπε ένας παλαιός, ότι Weltgeschichte ist Weltgericht. Αλλά το δικαστήριο που είχε υπόψη του ο εν λόγω δεν θα φανεί καθόλου επιεικές με όσους “απένειμαν δικαιοσύνη” στη Χάγη.

ΠΗΓΗ:https://www.facebook.com/share/1DC2xCsKRQ/

 Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com