Το Χόλιγουντ έχει αφιερώσει αμέτρητες κινηματογραφικές παραγωγές στην αρχαία Ελλάδα. Ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Λεωνίδας, ο Αχιλλέας, ο Οδυσσέας και ο Τρωικός Πόλεμος έχουν γίνει αντικείμενο ταινιών και τηλεοπτικών σειρών που ταξίδεψαν την ελληνική ιστορία σε ολόκληρο τον κόσμο. Υπάρχει, όμως, ένα τεράστιο κεφάλαιο της ελληνικής ιστορικής κληρονομιάς που εξακολουθεί να απουσιάζει εντυπωσιακά από τη διεθνή κινηματογραφική σκηνή: η Ρωμανία, η αυτοκρατορία που εμείς αποκαλούμε Βυζάντιο.
Για περισσότερους από έντεκα αιώνες, η Κωνσταντινούπολη υπήρξε η πρωτεύουσα μιας αυτοκρατορίας που επέζησε από εισβολές, πολιορκίες, εμφύλιους πολέμους και τη διαρκή σύγκρουση με ισχυρούς αντιπάλους. Οι ίδιοι οι κάτοικοί της αποκαλούσαν το κράτος τους Βασιλεία των Ρωμαίων και τους εαυτούς τους Ρωμαίους. Η αυτοκρατορία αυτή διατήρησε και καλλιέργησε την ελληνική γλώσσα και παιδεία, ανέπτυξε έναν σπουδαίο πολιτισμό και επηρέασε βαθιά την Ευρώπη, τη Μεσόγειο και την Ανατολή.
Πού βρίσκονται, λοιπόν, οι μεγάλες κινηματογραφικές παραγωγές για τον Ιουστινιανό και τον Βελισάριο; Για τον Ηράκλειο, τον Νικηφόρο Φωκά, τον Ιωάννη Τσιμισκή και τον Βασίλειο Β΄ τον Βουλγαροκτόνο; Πού είναι οι ιστορίες της Άννας Κομνηνής, της Θεοδώρας, οι πολιορκίες της Κωνσταντινούπολης, το υγρό πυρ, οι στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις, οι διπλωματικοί ελιγμοί και οι επικές αναμετρήσεις που καθόρισαν την ιστορία ολόκληρων αιώνων;
Το υλικό είναι ανεξάντλητο. Η άμυνα της Κωνσταντινούπολης απέναντι στους Άραβες το 717–718, η εποποιία των Ισαύρων, οι εκστρατείες των Μακεδόνων αυτοκρατόρων, οι αγώνες εναντίον των Βουλγάρων και των Σελτζούκων, αλλά και η τραγική πορεία προς την Άλωση του 1453 αποτελούν ιστορίες που θα μπορούσαν να συναγωνιστούν τις μεγαλύτερες πολεμικές υπερπαραγωγές του παγκόσμιου κινηματογράφου.
Ιδιαίτερη θέση σε μια τέτοια αφήγηση θα έπρεπε να έχει η Δ΄ Σταυροφορία του 1204. Η κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους και η λεηλασία της υπήρξαν μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές και πολιτιστικές καταστροφές του Μεσαίωνα. Ναοί, μοναστήρια, βιβλιοθήκες και ανεκτίμητα έργα τέχνης λεηλατήθηκαν, ενώ η αυτοκρατορία διαμελίστηκε. Ένα τέτοιο γεγονός δεν αποτελεί επίθεση σε κανέναν σύγχρονο λαό ή πολιτισμό. Είναι ιστορική πραγματικότητα που αξίζει να παρουσιαστεί με ακρίβεια και χωρίς ωραιοποιήσεις.
Αντίστοιχα, η Ρωμανία υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους θεματοφύλακες της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Στα σχολεία, στα μοναστήρια, στις βιβλιοθήκες και στα πνευματικά της κέντρα αντιγράφηκαν και διασώθηκαν έργα της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας, ιστορίας και επιστήμης. Μετά την Άλωση, Βυζαντινοί λόγιοι κατέφυγαν στην Ιταλία, μεταφέροντας χειρόγραφα και γνώσεις που συνέβαλαν στην πνευματική αναγέννηση της Δύσης.
Και όμως, το ερώτημα δεν αφορά μόνο το Χόλιγουντ. Αφορά πρωτίστως εμάς τους ίδιους. Γιατί η Ελλάδα δεν έχει επενδύσει σε μια μεγάλη, σύγχρονη κινηματογραφική ή τηλεοπτική παραγωγή αντάξια αυτής της ιστορίας; Από τη θρυλική σειρά «Πορφύρα και Αίμα» της ΥΕΝΕΔ, το 1977, με τον Νίκο Βασταρδή στον ρόλο του Ρωμανού Δ΄ Διογένη, έχουν περάσει σχεδόν πενήντα χρόνια. Κι όμως, εξακολουθούμε να περιμένουμε μια νέα μεγάλη ελληνική παραγωγή που θα φέρει τη Ρωμανία στις οθόνες της σύγχρονης γενιάς.
Δεν μας λείπουν οι πρωταγωνιστές. Δεν μας λείπουν οι συγκλονιστικές ιστορίες. Δεν μας λείπουν οι μάχες, οι αυτοκράτορες, οι στρατηγοί, οι άγιοι, οι λόγιοι και οι μεγάλες προσωπικότητες. Μας λείπει η οργανωμένη προσπάθεια να μετατρέψουμε αυτή την ιστορική κληρονομιά σε σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία.
Μια τέτοια παραγωγή δεν χρειάζεται να εξιδανικεύει το παρελθόν ούτε να αποκρύπτει τις εσωτερικές συγκρούσεις, τις πολιτικές δολοπλοκίες, τις ήττες και τα λάθη των αυτοκρατόρων. Αντιθέτως, οφείλει να παρουσιάζει τη Ρωμανία με ιστορική ακρίβεια, δραματουργική δύναμη και σεβασμό στην πολυπλοκότητα της εποχής της. Έτσι θα αποκτούσε πραγματική αξία και διεθνή απήχηση.
Ίσως, λοιπόν, το σημαντικότερο ερώτημα να μην είναι γιατί το Χόλιγουντ δεν γυρίζει ταινίες για το Βυζάντιο. Ίσως το πραγματικό ερώτημα να είναι γιατί εμείς δεν έχουμε ακόμη αποφασίσει να αφηγηθούμε τη δική μας ιστορία με τον τρόπο που της αξίζει.
Ένας λαός που δεν γνωρίζει και δεν προβάλλει το ιστορικό του παρελθόν αφήνει ένα μεγάλο μέρος της πολιτιστικής του κληρονομιάς στη λήθη. Η Ρωμανία δεν ήταν μια ασήμαντη παρένθεση ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη νεότερη Ελλάδα. Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους πολιτικούς και πολιτιστικούς σχηματισμούς της μεσαιωνικής ιστορίας.
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.