Ο σοσιαλισμός δεν είναι αριστερός

από τον Nicolas Degroote - 16/10/2026

Πηγή: στοιχεία

Έχουμε συνηθίσει να συγχέουμε τον σοσιαλισμό με την αριστερά. Ωστόσο, από την έναρξή του, ο σοσιαλισμός ήταν κατάφωρα αντίθετος με τον φιλελεύθερο προοδευτισμό που γεννήθηκε από τη Γαλλική Επανάσταση. Εκεί που η αριστερά γιορτάζει το κίνημα, το άτομο και το καθαρό τραπέζι, ο αυθεντικός σοσιαλισμός υπερασπίζεται τις κοινότητες, τις ρίζες και την κοινή ευπρέπεια. Μια ριζοσπαστική αντίθεση που η ιστορία σταδιακά έσβησε... μέχρι που ο ίδιος ο σοσιαλισμός εξαφανίστηκε.

Η αντίθεση μεταξύ αριστεράς και δεξιάς πηγάζει από τη Γαλλική Επανάσταση. Η δεξιά είναι το κόμμα της Καθολικής και μοναρχικής αποκατάστασης, ενώ η αριστερά, από την άλλη πλευρά, επιδιώκει να ενισχύσει και να παρατείνει την Επανάσταση. Είναι ρεπουμπλικανική και αντικληρική. Η δεξιά είναι συντηρητική, η αριστερά προοδευτική. Η δεξιά είναι το κόμμα της τάξης και της εξουσίας, του σπαθιού και της περόνης, ενώ η αριστερά είναι φιλελεύθερη: πολιτικά φιλελεύθερη, που προωθεί τις πολιτικές ελευθερίες ενάντια στην εξουσία του βασιλιά· ηθικά φιλελεύθερη ενάντια στην καθολική ηθική· οικονομικά φιλελεύθερη και υποστηρικτική της βιομηχανικής και επιστημονικής καινοτομίας.

Η πολιτική ζωή του δέκατου ένατου αιώνα δεν σταμάτησε σε αυτά τα δύο κόμματα. Στην προοδευτική αριστερά (οι Μπλε) και στην αντιδραστική δεξιά (οι Λευκοί) προστέθηκαν οι Σοσιαλιστές (οι Κόκκινοι). Αυτός ο όρος, «σοσιαλισμός», εισήχθη στη Γαλλία το 1834 από τον Πιερ Λερού, έναν τυπικό εργάτη και ιδρυτή του γαλλικού σοσιαλισμού, για έναν συγκεκριμένο σκοπό: «Επινόησα τον όρο σοσιαλισμός για να αντιταχθώ στον όρο ατομικισμός».

Αυτή η προέλευση είναι κρίσιμη. Ο αρχικός σοσιαλισμός είναι μια αντίδραση στην ατομικοποίηση της κοινωνίας. Πράγματι, οι παραδοσιακές κοινότητες κατακερματίζονται από τον νεοσύστατο καπιταλισμό. Η ζήτηση για κινητικότητα, ξεκινώντας από την αγροτική έξοδο, διαταράσσει την κοινοτική ζωή. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των εργατών διαλύει τον κοινωνικό ιστό. Η συνεχής καινοτομία καταστρέφει τις παραδόσεις και διασπά τους δεσμούς μεταξύ των γενεών. Ο φιλελεύθερος ατομικισμός υπονομεύει στοιχειώδεις μορφές αμοιβαιότητας και αμοιβαίας βοήθειας, κάθε κοινό πολιτισμό, όλες τις συνήθειες διαβίωσης και εργασίας μαζί, χωρίς τις οποίες καμία κοινότητα δεν μπορεί να συντηρηθεί. Ο σοσιαλισμός, όπως υποδηλώνει το όνομά του, θα είναι πρώτα ένας αγώνας για να διατηρηθούν οι κοινότητες ζωντανές, ενάντια στον φιλελευθερισμό για τον οποίο «η κοινωνία δεν υπάρχει» (Θάτσερ), πολύ πριν γίνει ένας οικονομικός αγώνας ενάντια στη φτώχεια των εργατών.

Γιατί να υπερασπιζόμαστε τις κοινότητες; Επειδή τα απομονωμένα άτομα είναι αδύναμα, ευάλωτα και εκμεταλλεύσιμα, στο έλεος του κράτους ή του χρήματος. Σοσιαλιστές όπως ο Ντεμπόρ, ο Όργουελ και η Σιμόν Βέιλ τόνισαν ότι η εξατομίκευση των κοινωνιών σήμαινε ερήμωση, απομόνωση και ξεριζώματα, που επιτρέπουν όλες τις μορφές υποδούλωσης και ολοκληρωτισμού. Χωρίς μια ισχυρή κοινότητα, δεν υπάρχουν ελεύθεροι άνθρωποι. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο αρχικός σοσιαλισμός αντιτίθεται σε όλους τους προοδευτικούς στην επιστήμη, την οικονομία και την πολιτική - μια καθαρή βάση του παρελθόντος - προκειμένου να υπερασπιστεί όλα όσα είναι απαραίτητα για την επιβίωση των κοινοτήτων. Ο αρχικός σοσιαλισμός είναι συντηρητικός. Επιδιώκει να ξαναριζώσει όσους ξεριζώθηκαν από τη βιομηχανική νεωτερικότητα.
Αγάπα τη χώρα σου

Ο σοσιαλισμός είναι φυσικά εθνικιστικός και πατριωτικός. Σε μια χώρα πρέπει να αγαπάμε όλα όσα αποτελούν προϋπόθεση για την πνευματική ανάπτυξη των ατόμων: τη γλώσσα, τις τελετές, τα έθιμα, όλη την ποίηση που περιβάλλει τη ζωή μιας χώρας. Μπορούμε και πρέπει να αγαπάμε όλες τις χώρες, αλλά έχουμε ειδικές υποχρεώσεις απέναντι στις δικές μας» (Σ. Βάιλ). 

Οι σοσιαλιστές αντιτάχθηκαν στη μετανάστευση από την αρχή, το 1845 (Ένγκελς). 

Ίδρυσαν ιδιαίτερα την περίφημη Διεθνή για να αναπτύξουν την αλληλεγγύη μεταξύ των εργατών από όλες τις χώρες, η οποία θα διασφαλίσει ότι οι Βέλγοι εργάτες δεν θα έρθουν να σπάσουν μια γαλλική απεργία αναλαμβάνοντας τη θέση των Γάλλων εργατών. Ο σοσιαλισμός είναι, τέλος, ηθικός. Καλλιεργεί τις αρετές που είναι απαραίτητες για την κοινωνική ζωή και τις οποίες καταβροχθίζουν τα «παγωμένα νερά του εγωιστικού υπολογισμού»: πίστη στον λόγο, αμοιβαία βοήθεια και γενναιοδωρία, αίσθημα τιμής. Αυτή είναι η κοινή ευπρέπεια του Όργουελ .

Εν ολίγοις, η προοδευτική αριστερά και ο συντηρητικός σοσιαλισμός είναι εντελώς αντίθετοι. Η αριστερά που αναδύθηκε από τη Γαλλική Επανάσταση βασίζεται στην ιδέα της Προόδου και στη φιλοσοφία του Διαφωτισμού. Εχθρός της είναι η αντιδραστική, δηλαδή οτιδήποτε εμποδίζει την Πρόοδο: η Εκκλησία, η μοναρχία, αλλά και οι λαϊκές παραδόσεις, που πάντα θεωρούνταν οπισθοδρομικές και αηδιαστικές. Ο σοσιαλισμός που αναδύθηκε από τη Βιομηχανική Επανάσταση βασίζεται στην συγκεκριμένη εμπειρία της εξατομίκευσης των κοινοτήτων. Εχθρός της είναι η αστική τάξη, δηλαδή οτιδήποτε καταστρέφει τις συνθήκες για μια αξιοπρεπή ζωή.

Προσωρινές συμμαχίες και ριζοσπαστική αντιπολίτευση

Υπήρξαν μερικές φορές προσωρινές συμμαχίες, κατά τη διάρκεια της υπόθεσης Ντρέιφους και του Λαϊκού Μετώπου. Αλλά τις περισσότερες φορές, οι Σοσιαλιστές και η αριστερά ήταν αντίθετοι, μερικές φορές βίαια. Τον Ιούνιο του 1848, ο Ουγκώ, τότε μέλος του κοινοβουλίου, τάχθηκε σαφώς με το τάγμα και την Εθνοφρουρά εναντίον των εργατών, ενθαρρύνοντας τους στρατιώτες να εισβάλουν στα οδοφράγματα. Το 1870, η Κομμούνα συντρίφθηκε αιματηρά από τον Θιέρσο, τότε ηγέτη της αριστεράς. Το 1871, ο Εντουάρ Βαγιάν διακήρυξε ότι «οι αριστερές Βερσαλλίες και οι δεξιές Βερσαλλίες» πρέπει να είναι ίσες ενώπιον του μίσους του λαού. Το 1870, η Κομμούνα συντρίφθηκε.

Μετά τον πόλεμο, ο αρχικός σοσιαλισμός εξαφανίστηκε, καταπιεσμένος από τη σοσιαλδημοκρατική αριστερά. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ, ωστόσο, προειδοποίησε: η αφομοίωση των σοσιαλιστών στην αριστερά θα ήταν «η εξόντωση όλου του έργου που επιτέλεσε ο σοσιαλισμός». Πράγματι, η αριστερά έχει εξαλείψει εντελώς τον αρχικό σοσιαλιστικό λόγο σε σημείο που δεν υπάρχει πλέον καμία σοβαρή κριτική του καπιταλισμού στην αριστερά - το πολύ, μια επιθυμία για μεταρρύθμιση ορισμένων υπερβολών. Ακόμα και η σημερινή άκρα αριστερά δεν είναι αντικαπιταλιστική ή αντιφιλελεύθερη, παρά όλες τις συγκλονιστικές ομιλίες της, επειδή η ελευθεριακή και προοδευτική ιδεολογία της επιτρέπει την πλήρη ανάπτυξη του καπιταλισμού - την οποία οι σοσιαλιστές είχαν προβλέψει.

Ακόμη και η μοναρχική και καθολική δεξιά έχει εξαφανιστεί, αντικατασταθεί από τη σύγχρονη δεξιά, τόσο φιλελεύθερη και προοδευτική όσο και η αριστερά, σε τέτοιο βαθμό που δεν υπάρχει πλέον καμία σοβαρή κριτική της νεωτερικότητας από τη δεξιά - το πολύ, μια επιθυμία για μεταρρύθμιση ορισμένων υπερβολών. Ακόμα και η σημερινή ακροδεξιά δεν είναι ούτε συντηρητική ούτε πατριωτική, παρά όλες τις συγκλονιστικές ομιλίες της, επειδή προωθεί μια οικονομία της αγοράς και μια τεχνολογική καινοτομία που καταστρέφει σύνορα και κοινότητες, παραδόσεις και ηθικές αξίες - όλα αυτά που είχαν προβλέψει οι σοσιαλιστές.

Αυτό είναι το περίφημο κίνημα της Σινιστρογίας. Η φιλελεύθερη αριστερά έχει θριαμβεύσει επί των σοσιαλιστών και της αντιδραστικής δεξιάς, επιβάλλοντας τις θεμελιώδεις αξίες της, τον φιλελευθερισμό και τον προοδευτισμό, σε όλους. Όλα τα γαλλικά πολιτικά κόμματα είναι κατά κάποιο τρόπο φιλελεύθερα και προοδευτικά, όλα είναι κληρονόμοι της αριστεράς. Όλα τους, παρά τις ωραίες ομιλίες τους, εργάζονται συγκεκριμένα για την καταστροφή των κοινοτήτων. Για να καταπολεμηθεί η εξατομίκευση, ο ξεριζωμός και η ερήμωση του σύγχρονου ανθρώπου, υπάρχει επομένως μόνο ένας τρόπος: όχι να ψηφίσουμε, αλλά να ριζώσουμε, δηλαδή να συμμετάσχουμε σε μια κοινότητα.

Για να εμβαθύνουμε περισσότερο, θα διαβάσουμε με ωφέλιμο τρόπο τον Jean-Claude Michéa, και ιδιαίτερα τον εχθρό μας, το Κεφάλαιο .

ΠΗΓΗ:https://www.ariannaeditrice.it/articoli/il-socialismo-non-e-di-sinistra
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com