26 Οκτωβρίου 1912 – Πάσχα τρικούβερτο για τη Θεσσαλονίκη! Η πόλη… αφ-εάλω!

Παράδοσης της Θεσσαλονίκης από τον Ταχσίν Πασά στον αρχιστράτηγο και διάδοχο Κωνσταντίνο. Λιθογραφία του Σωτήρη Χρηστίδη.

«Εὐφραίνου ἐν Κυρίῳ πόλις Θεσσαλονίκη,

ἀγάλλου καὶ χόρευε, πίστει λαμπροφοροῦσα,

Δημήτριον τὸν πανένδοξον ἀθλητήν, καὶ Μάρτυρα τῆς ἀληθεία...»!

Γεωργίου Σικελιώτου

Εἰς τὴν Λιτήν, Στιχηρὰ ἰδιόμελα.

Ἦχος α'

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Ναι! Πάσχα τρικούβερτο! Για το πανηγύρι του Αγίου της Θεσσαλονίκης, του πολιούχου της, Μυροβλύτη Δημητρίου και συνάμα για την επέτειο της απελευθέρωσής της.

Μια πικρή σκλαβιά που κράτησε από το 1430 μέχρι το Πάσχα του φθινοπώρου του 1912.

Ο Χασάν Ταξίν πασάς αρχηγός του Οθωμανικού στρατού το απόγευμα της 26ης Οκτωβρίου -ανήμερα του Αγίου Δημητρίου δηλαδή- όταν είδε ότι οι δικοί του όροι για την παράδοση της πόλης δεν γίνονταν δεχτοί, με επιστολή του προς τον πρίγκιπα Κωνσταντίνο αρχιστράτηγο του ελληνικού στρατού του ανακοίνωνε την παράδοση της Θεσσαλονίκης σύμφωνα με τους ελληνικούς όρους.

Οπότε πρέπει να ξεκαθαρίσουμε, εξ αρχής, πως πράγματι, ο Χασάν Ταξίν πασάς ανήμερα της γιορτής του πολιούχου παρέδωσε την πόλη στους Έλληνες, αφού τους κάλεσε να την παραλάβουν! Μπορεί τα έγγραφα να υπογράφτηκαν γύρω στη 1.30 μετά τα μεσάνυχτα της 27ης Οκτωβρίου, αλλά η πόλη είχε ήδη παραδοθεί από την 26η Οκτωβρίου!

Είναι αλήθεια, επίσης, πως το έγγραφο παράδοσης γράφει πως υπογράφηκε στις 11.30 (23.30) της 26ης Οκτωβρίου, αλλά αυτό έγινε κατόπιν αιτήματος της ελληνικής πλευράς προς τιμήν του Αγίου Δημητρίου. Αυτό, όμως, συνέβη πράγματι, αφού οι Έλληνες στρατιωτικοί ήταν, ήδη, μέσα στην πόλη από τις 26 Οκτωβρίου και συνέτασσαν με τους Τούρκους το πρωτόκολλο της παράδοσης.

Πάντως, λίγες ώρες πριν, οι τούρκοι οθωμανοί έπαιζαν τα τελευταία λεπτά των... καθυστερήσεων, γνωρίζοντας πως την είχαν χάσει, ήδη, τη Θεσσαλονίκη. Ο ελληνικός στρατός είχε κλείσει ασφυκτικά την πόλη. Ο στρατός μας του 1912 δεν ήταν ο ίδιος μ' αυτόν του 1897, ενώ τα χριστιανικά έθνη-κράτη της περιοχής (Ελλάδα, Σερβία, Βουλγαρία) είχαν έλθει σε συμφωνία μεταξύ τους ότι την... πέφτουν όλοι μαζί στον οθωμανό κατακτητή. Γι' αυτό και από τις 2 Οκτωβρίου η βαλκανική καταιγίδα σάρωνε στο πέρασμά της.

Έτσι, η προέλαση του ελληνικού στρατού με περιφανείς νίκες τον έφερε στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης έτοιμο να την απελευθερώσει κι αυτή. Αποχωρώντας ο τουρκικός στρατός ηττημένος σε όλα τα μέτωπα άφησε εγκλωβισμένη την τουρκική φρουρά της Θεσσαλονίκης. Παρ’ όλα αυτά ο Ταξίν πασάς κωλυσιεργούσε και δεν υπέγραφε την άμεση και επίσημη παράδοση της πόλης.

Έθετε, για παράδειγμα, ως όρο 5.000 από τους στρατιώτες του να μην παραδώσουν τον οπλισμό τους, ενώ έριχνε και κρυφές ματιές μήπως προκύψει κάποια ευρωπαϊκή παρέμβαση! Τούρκικες, όπως πάντα... συμφωνίες! Μπέσα για μπέσα, αλλά μόνο για την πάρτη τους! Και, βεβαίως, δεν έγινε ποτέ δεκτή η επιθυμία των Τούρκων, ενώ ευρωπαϊκή παρέμβαση δεν προέκυψε!

Ο «μεγάλος ασθενής», όπως αποκαλούσαν διεθνώς την Οθωμανική αυτοκρατορία έπνεε, τελικά, τα λοίσθια.


Την ίδια στιγμή, όμως, η Θεσσαλονίκη ήταν το κυρίως... μενού και το μήλο της έριδος για όλα τα χριστιανικά κράτη των Βαλκανίων. Για το θέμα αυτό δεν είχε επέλθει κάποια συμφωνία διά λόγου ή επί χάρτου και έτσι αυτό θα προέκυπτε μόνο διά των όπλων, δηλαδή μέσω στρατιωτικής κατάκτησης και όποιος έμπαινε πρώτος στην πόλη.

Γι’ αυτό και η σπουδή και βιασύνη του πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου να σπεύσει ο ελληνικός στρατός επειγόντως και τάχιστα προς Θεσσαλονίκη!

Σαν να παράφρασε, κάπως, τη ρήση του αργότερα πολιτικού του αντιπάλου Ίωνα Δραγούμη που έγραψε: «Αν σώσουμε την Μακεδονία, η Μακεδονία θα μας σώσει»!

Ο Βενιζέλος θα σκέφτηκε: «Να σώσουμε την πρωτεύουσα της Μακεδονίας για να μην χαθούμε»! Είδε, δηλαδή μπροστά και εύστοχα!

Συνέχεια εδώ

https://www.pemptousia.gr/2026/10/26-oktovriou-1912-pascha-trikouverto-gia-ti-thessaloniki-i-poli-af-ealo/

ΠΗΓΗ:https://ologiomofeggari.blogspot.com/2026/10/26-1912.html?m=1
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com