Της Αγγέλας Ταβιανάτου
Είναι δύσκολο να κάνει κανείς μια περίληψη των απόψεων του Εμμάνουελ Τόντ. Ωστόσο, αξίζει το κόπο να γίνει προσπάθεια, καθώς η σκέψη του ακολουθεί αιρετικά μονοπάτια , έξω από αυτά που έχουμε μάθει. Για τον Τόντ, οι πολιτικές ιδεολογίες δεν αναβλύζουν από το πηγάδι της οικονομίας (σοσιαλισμός - καπιταλισμός) ή της θρησκείας ή κάποιου θεωρητικού πολιτικού ρεαλισμού, όπου κυριαρχούν συμφέροντα που συνήθως είναι μυωπικά και βραχυπρόθεσμα, αλλά από τις οικογενειακές δομές.
Για παράδειγμα
Η Αγγλία ευνόησε το laissez-faire, γιατί είχε ήδη μία ατομικιστική οικογενειακή
οργάνωση
Στην Ρωσία ρίζωσε ο κομμουνισμός γιατί η κοινοτική της οικογένεια είχε ήδη μια παράδοση συλλογικότητας και ιεραρχίας.
Με απλά λόγια είμαστε δεμένοι με την οικογένειά μας, ακόμα και όταν έχουμε ανοίξει πανιά για την ανοιχτή θάλασσα και έχουμε εγκαταλείψει το λιμάνι της οικογένειας, και την παρηγοριά της θρησκείας.
Εύκολα μπορεί λοιπόν κανείς να σκεφτεί, ότι η διάλυση της οικογένειας οδηγεί στην αποσύνθεση του έθνους κράτους και στην συνέχεια σε άλλες μορφές διάλυσης.
“Η Δύση δεν πιστεύει πια στον εαυτό της.”
Η οικογένεια, η παιδεία, η εργασία και το κράτος — οι τέσσερις θεσμοί που δημιουργούσαν συνοχή — έχουν αποσυνδεθεί μεταξύ τους.
Ο Εμμανουέλ Τοντ θεωρεί ότι η Δύση —ιδίως οι ΗΠΑ και η δυτική Ευρώπη— βρίσκονται σε βαθιά ιστορική παρακμή.
Η κυρίαρχη λέξη του σημερινού status quo είναι “αποσύνθεση”: η κοινωνική και πολιτική ενότητα των δυτικών κοινωνιών έχει σπάσει, ενώ το μορφωτικό τους κεφάλαιο συρρικνώνεται.
Οι ΗΠΑ βουλιάζουν, αλλά δεν μένουν απαθείς στην οπισθοχώρησή τους από την παγκόσμια κυριαρχία. Ανίκανες να εμβαθύνουν στα αίτια της παρακμής τους, μετατρέπονται σε κράτος τρομοκράτης. Σπέρνουν το χάος παντού, βομβαρδίζουν χώρες μικρές και αδύναμες για να αποφύγουν τον απομονωτισμό και να επιβάλουν την παρουσία τους.
Στην ουσία δηλαδή παίζουν ένα κακόβουλο θέατρο πλασάροντας την τρομοκρατία ως απελευθέρωση από ανύπαρκτους δαίμονες. Σκεφτείτε, πώς έχουν επιβάλει ορολογίες όπως άξονας του κακού για κράτη που δεν έχουν ποτέ εισβάλει πουθενά.
Αλλά ούτε και οι ΗΠΑ είναι σε θέση να εισβάλουν σε άλλο κράτος, όπως έκαναν στο Βιετνάμ λ.χ. γι αυτό αντικατέστησαν τον πόλεμο με proxi war, δηλαδή έχουμε να κάνουμε με πολέμους δια αντιπροσώπων. Κάτι που απαιτεί περίσσιο μίσος όλων εναντίον όλων. Αταξία, χάος , μίσος. Η ανθρωπότητα τρώει τις σάρκες της.
Γράφει ο Τόντ:
«Οι ΗΠΑ γίνονται πρόβλημα για τον κόσμο. Είμασταν μάλλον συνηθισμένοι να τις βλέπουμε ως λύση. Εγγυήτριες της πολιτικής ελευθερία και της οικονομικής τάξης για μισόν αιώνα, εμφανίζονται όλο και περισσότερο ως παράγοντας διεθνούς αταξίας συντηρώντας , εκεί που μπορούν, την αβεβαιότητα και την σύγκρουση».
Με τα ανθρωπολογικά εργαλεία ερμηνεύει και τον παρανοϊκό πόλεμο Ρωσία – Ουκρανία, όπου αναπόφευκτα θα πάρει το μέρος της Ρωσίας.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία ως σύμπτωμα παρακμής
Για τον Τοντ, ο πόλεμος αυτός δεν είναι απλώς γεωπολιτική σύγκρουση, αλλά πολιτισμική σύγκρουση δύο διαφορετικών ανθρωπολογικών κόσμων.
Η Δύση (ΗΠΑ, ΕΕ) εκφράζει έναν κόσμο, όπου οι θεσμοί χάνουν συνοχή, η εκπαίδευση φθίνει και η πίστη σε κάθε “αντικειμενική αλήθεια” διαλύεται. Η Ρωσία, αντίθετα, προέρχεται από το κοινοτικό οικογενειακό πρότυπο — πιο ιεραρχικό, με έντονο το αίσθημα συλλογικότητας και πατρίδας.
Γι’ αυτό και ο Τοντ λέει ότι ο πόλεμος αυτός έχει πάρει μεταφυσική διάσταση για τη Δύση — μια προσπάθεια να επιβεβαιώσει την υπεροχή της τη στιγμή που αρχίζει να χάνει την πίστη στον ίδιο της τον πολιτισμό.
Βεβαίως, δεν παραμένει στην ανθρωπολογική ανάλυση. Αυτή για τον Τόντ είναι ο σκελετός, ενώ η οικονομία και τα συμφέροντα είναι όλα τα άλλα. (Δηλαδή αντίστροφα της μαρξιστικής σκέψης, όπου η οικονομία είναι η βάση και όλα τα άλλα το εποικοδόμημα)
Έτσι λοιπόν στην αρχή του βιβλίου «η ήττα της δύσης» γράφει για τον πόλεμο Ουκρανίας Ρωσίας:
Η Ρωσία δεν θα χάσει αυτόν τον πόλεμο, γιατί πολεμάει για κυριαρχικά της δικαιώματα, ενώ η δύση για ένα ήδη χαμένο γόητρο.
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.