«Δεν μπορούμε να αλλάξουμε αυτό που έγινε, όμως μπορούμε να αναλάβουμε την ευθύνη. Εκ μέρους της Δανίας, θα ήθελα να ζητήσω συγγνώμη.» δήλωσε η Δανή πρωθυπουργός αναγνωρίζοντας ότι αυτό που συνέβη ήταν συστημική διάκριση κατά των γυναικών και τα θύματα υπέφεραν ψυχολογικά και σωματικά.

Στις δεκαετίες του ’60 και του ’70, χιλιάδες γυναίκες υποβλήθηκαν στην επέμβαση, κάποιες εκ των οποίων ήταν μόλις 12 ετών όταν κρίθηκαν κατάλληλες από τους Δανούς γιατρούς. Στόχος ήταν να ελεγχθεί ο πληθυσμός της Γροιλανδίας, ο οποίος είχε αυξηθεί μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και σχεδόν διπλασιάστηκε μέχρι το 1970. Ο ιστορικός Soeren Rud είχε πει στο BBC ότι οι λόγοι ήταν μερικώς οικονομικοί, η μείωση του πληθυσμού θα μείωνε την ανάγκη για κάλυψη αναγκών στέγασης και κοινωνικές υπηρεσίες.

Υπολογίζεται η επέμβαση έγινε σε 4.500 γυναίκες από το 1966 έως το 1970, με κάποιες από αυτές να είναι τότε μόλις 13 ετών. Ο πρώην Δανός πρωθυπουργός Mute B. Egede, μιλώντας πέρυσι τον Δεκέμβριο στην Δανική τηλεόραση, χαρακτήρισε το σκάνδαλο «γενοκτονία».

Η έκταση του σκανδάλου ακούσιας αντισύλληψης, είδε το φως της δημοσιότητας το 2022, από το ερευνητικό podcast «Spiralkampagnen» – η καμπάνια των σπιράλ.

Η συσκευή που είναι ευρέως γνωστή ως σπιράλ, τοποθετείται μέσα στην μήτρα προκειμένου να αποτρέψει την εγκυμοσύνη. Τα τελευταία χρόνια πολλές γυναίκες κατήγγειλαν δημοσίως ότι υπήρξαν θύματα αυτής της διαδικασίας, χωρίς ποτέ να έχουν δώσει την συγκατάθεσή τους. Λίγες γυναίκες είχαν προηγουμένως ενημερωθεί για την εκστρατεία ελέγχου γεννήσεων. Αυτή η κατάφωρη παραβίαση της αυτοδιάθεσης των σωμάτων τους, αυτή η παραβίαση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους, όπως ήταν αναμενόμενο τους προκάλεσε σοκ και οργή.

Πέρυσι, μία ομάδα 143 γυναικών υπέβαλε μήνυση κατά της Δανίας για παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων ζητώντας αποζημίωση, για επεμβάσεις που υπέστησαν μεταξύ 1966-1970.

Σημειώνεται ότι η Γροιλανδία αποτελούσε αποικία της Δανίας έως το 1953, ενώ δεν απέκτησε καθεστώς διοικητικής αυτοδιοίκησης παρά μόλις το 1979. Η Κοπεγχάγη ωστόσο, συνέχισε να διατηρεί την εποπτεία του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης μέχρι το 1992, όταν η Γροιλανδία ανέλαβε την ευθύνη του.

Η απολογία της Δανίας η οποία αφορά περιπτώσεις επεμβάσεων ακούσιας αντισύλληψης που έλαβαν χώρα έως το έτος 1992, έγινε σε κοινή δήλωση με τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας, Jens Frederic Nielsen, ο οποίος απολογήθηκε για περιστατικά μετά από το έτος αυτό.

Η κοινή δήλωση έρχεται λίγο πριν την ολοκλήρωση της επίσημης έρευνας που αναμένεται αν δημοσιοποιηθεί μέσα στον Σεπτέμβριο.

«Παρ’ ότι δεν έχουμε ακόμη την πλήρη εικόνα» δήλωσε η Frederiksen, προκαλεί σοβαρή εντύπωση προς την κυβέρνηση της Δανίας, ότι τόσες πολλές Γροιλανδές γυναίκες, ισχυρίζονται ότι έχουν υποστεί κακοποίηση από το Δανικό υγειονομικό σύστημα. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε αυτό που έγινε, αλλά μπορούμε να αναλάβουμε την ευθύνη. Για αυτό, εκ μέρους της Δανάς σας ζητώ συγγνώμη. Ζητώ συγγνώμη στα κορίτσια και τις γυναίκες που υπέστησαν συστημικές διακρίσεις. Επειδή είναι Γροιλανδές. Για την σωματική και ψυχολογική βλάβη που υπέστησαν. Επειδή της απογοητεύσαμε.»

Ο Nielsen απολογήθηκε εκ μέρους της κυβέρνησής του «για την κακοποίηση που υπέστησαν γυναίκες αφού αναλάβαμε τον έλεγχο του υγειονομικού μας συστήματος.» Η κυβέρνηση της Γροιλανδίας επεξεργάζεται ένα σχέδιο αποζημιώσεων και ετοιμάζεται να προβεί σύντομα σε ανακοινώσεις. Αναγνώρισε την ευθύνη της Γροιλανδίας για το χρονικό διάστημα από το 1992, ωστόσο δήλωσε στο facebook ότι ήταν καιρός, να ζητήσει η Δανία επιτέλους επισήμως συγγνώμη. «Είναι λυπηρό που η απολογία έρχεται τώρα, είναι πολύ αργά και πολύ κρίμα. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε αυτό που έγινε, μπορούμε όμως να πούμε ότι η αλήθεια βγαίνει στο φως και η ευθύνη θα καταλογιστεί εκεί που πρέπει. Η επερχόμενη έρευνα θα αποκαλύψει την πλήρη έκταση των περιστατικών κακοποίησης και θα βοηθήσει ώστε τίποτα τέτοιο να μην επαναληφθεί στο μέλλον.»

Η Naaja H. Nathanielsen, Υπουργός Δικαιοσύνης και Φυλετικής Ισότητας της Γροιλανδίας δήλωσε: «Η συγγνώμη ήταν απολύτως αρμόζουσα και πιστεύω αναπόφευκτη προκειμένου να προχωρήσουμε στο κομμάτι της ίασης. Για αυτό είμαι πολύ ικανοποιημένη από την απολογία, αλλά δεν έβλεπα καμία εναλλακτική. Η συγγνώμη απευθύνεται στα κορίτσια και τις γυναίκες που έγιναν αποδέκτες μιας απαράδεκτης πρακτικής με ξεκάθαρο αποικιοκρατικό χαρακτήρα. Πιστεύω επίσης ότι η αποζημίωση από το Δανικό κράτος είναι απαραίτητη.»

Η Bula Larsen, μία από τις γυναίκες που μήνυσαν το Δανική κυβέρνηση, δήλωσε ότι είναι πολύ ικανοποιημένη που επιτέλους άκουσε μία συγγνώμη. «Μου προσφέρει μία ηρεμία το να μπορώ επιτέλους να κλείσω αυτό το σκοτεινό κεφάλαιο τη ζωή μου» είπε στην Guardian.

Η Larsen, που είναι τώρα 66 ετών, ήταν 14 όταν η υπεύθυνη του οικοτροφείου της στο Paamiut της Γροιλανδίας, της είπε να πάει στο νοσοκομείο χωρίς καμία άλλη εξήγηση. Περιέγραψε πώς θυμάται το σοκ και τον «τρομερό πόνο» τη στιγμή που ένας γιατρός της τοποθέτησε βίαια ένα σπιράλ (IUD). H εμπειρία όπως είχε δηλώσει στο παρελθόν έμοιαζε με επίθεση. Ο πόνος ήταν τόσο έντονος, που έπειτα ένιωθε ότι είχε «σπασμένα γυαλιά μέσα στην κοιλιά της». Αφού αργότερα παντρεύτηκε και προσπάθησε να κάνει παιδιά, διαπίστωσε ότι η διαδικασία την είχε αφήσει στείρα.

Αυτό το σκάνδαλο, είναι ένα από τα πολλά θέματα που έχουν ανακύψει στο παρελθόν, σε σχέση με πολιτικές της Δανίας απέναντι στην Γροιλανδία, όπως είναι υποθέσεις αναγκαστικής υιοθεσίας παιδιών ή την απομάκρυνση παιδιών Ινουίτ από τις οικογένειές τους. Για την απομάκρυνση παιδιών Ινουίτ από την Δανία, η πρωθυπουργός είχε ζητήσει συγγνώμη δια ζώσης σε 6 από αυτά που βρίσκονταν εν ζωή το 2022. Όλα αυτά έχουν ταράξει τις σχέσεις μεταξύ Δανίας και Γροιλανδίας, σε βαθμό που πληθαίνουν οι εκκλήσεις της τελευταίας για ανεξαρτησία.