«Ο Αττίλας ΙΙ μπορούσε να αποφευχθεί» – Τι αποκαλύπτουν τα αρχεία για τις επιλογές της Αθήνας

Κυπρος14 Αυγούστου 2026, 08:00

«Ο Αττίλας ΙΙ μπορούσε να αποφευχθεί» – Τι αποκαλύπτουν τα αρχεία για τις επιλογές της Αθήνας

O καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Ανατολικού Λονδίνου, Βασίλης Φούσκας, φωτίζει στο in άγνωστες, έως σήμερα, πτυχές της τραγωδίας, αποκαλύπτοντας πώς θα μπορούσε να αποτραπεί ο Αττίλας ΙΙ τον Αύγουστο του 1974.

Συνέντευξη Βαγγέλης Γεωργίου

Το γεγονός ότι η 20η Ιουλίου έχει καθιερωθεί -και δικαίως- ως η δραματική ημέρα μνήμης για την τουρκική εισβολή του 1974 στην Κύπρο, ενδεχομένως να δημιουργεί την αίσθηση ότι εκείνο το 24ωρο ήταν που χάθηκαν όλα. Ωστόσο, η 14η Αυγούστου που σημειώνεται ο Αττίλας ΙΙ, είναι μια ακόμα πιο τραγική υπόθεση. Σύμφωνα με ευρήματα πρόσφατης αρχειακής έρευνας, η τουρκική προέλαση μπορούσε να ανακοπεί τις πρώτες μέρες.

Μετά τον πρώτο Αττίλα, το τρομοκρατημένο δικτατορικό καθεστώς στην Αθήνα κάλεσε από το εξωτερικό τον πρώην πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή για να βρεθεί πολιτική λύση στο αδιέξοδο που δημιούργησε το καθεστώς Ιωαννίδη. Ο Καραμανλής ορκίστηκε Πρωθυπουργός την 4η πρωινή της 24ης Ιουλίου 1974 από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Σεραφείμ και την αμέσως επόμενη μέρα ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις με τους Τούρκους, οι οποίες οδήγησαν στην Κοινή Διακήρυξη της Γενεύης μέχρι τις 30 Ιουλίου. Οι διαπραγματεύσεις της Γενεύης ΙΙ άρχισαν στις 8 Αυγούστου 1974.


Ωστόσο, η Τουρκία, θέλοντας να εκμεταλλευτεί τον στρατιωτικό αιφνιδιασμό, τορπίλιζε τις συζητήσεις και συνέχιζε κανονικά τις επιχειρήσεις στη Μεγαλόνησο. Και έτσι μοιραία οι διαπραγματεύσεις ναυάγησαν. Στις 14 Αυγούστου τέθηκε σε εφαρμογή ο «Αττίλας II» (14-16 Αυγούστου 1974), και το 36% της Κυπριακής Δημοκρατίας καταλήφθηκε από τον εισβολέα, εκτοπίζοντας 200.000 Ελληνοκύπριους.

Η πρόσφατη έρευνα όμως του ιστορικού και καθηγητή Διεθνών Σχέσεων στη Νομική και Οικονομική Σχολή του Πανεπιστημίου Ανατολικού Λονδίνου, Βασίλη Φούσκα, αμφισβητεί μια σειρά από εδραιωμένες αντιλήψεις για τα αίτια της τραγωδίας, τις δυνατότητες της Ελλάδας να αντιδράσει, ενώ ο ίδιος αποδίδει τεράστιες ευθύνες στον Κωνσταντίνο Καραμανλή.

Ο κ. Φούσκας, συγγραφέας του βιβλίου Το Μελάνωμα της Κύπρου (Επίκεντρο, 2024), έχει πραγματοποιήσει πολυετή έρευνα σε ελληνικές και ξένες πρωτογενείς πηγές και μαρτυρίες πρωταγωνιστών της εποχής, ενώ μετά την έκδοση του βιβλίου αξιοποίησε και τα αρχεία της ΚΥΠ/ΕΥΠ που δόθηκαν στη δημοσιότητα.

Μιλώντας στο in, φωτίζει πτυχές μιας εθνικής και ανθρώπινης τραγωδίας που παρέμειναν για δεκαετίες σκοτεινές.

Έχετε υποστηρίξει ότι μετά την 23η Ιουλίου 1974, έχουμε ουσιαστικά συγκυβέρνηση Καραμανλή-Χούντας, με τον Ευάγγελο Αβέρωφ στο Υπουργείο Άμυνας και ΥΠΕΞ τον Γεώργιο Μαύρο. Γιατί το δέχτηκε ο Καραμανλής;

Ο Καραμανλής με τον Αβέρωφ, και θα έλεγα μάλιστα ο Αβέρωφ περισσότερο απ’ ότι ο Καραμανλής, ήταν οι βασικοί συντελεστές διαμόρφωσης της Ελλαδικής πολιτικής στρατηγικής για το Κυπριακό από τη δεκαετία του 1950, και συγκεκριμένα από το 1956.

Αλλά η Ελλαδική πολιτική δεν εξέφραζε τα συμφέροντα του ευρύτερου Ελληνισμού στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά τα συμφέροντα του ΝΑΤΟ που επέβαλαν τριχοτόμηση της νήσου μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας και Ηνωμένου Βασιλείου. Αυτή είναι η ουσία. Όλες οι κυβερνήσεις από τότε μέχρι τη Τουρκική εισβολή το καλοκαίρι του 1974 ακολούθησαν αυτό το ΝΑΤΟϊκό πρωτόκολλο της τριχοτόμησης.

Η χούντα δεν επινόησε στρατηγική για το Κυπριακό. Το πλαίσιο ήταν έτοιμο από το 1956. Η χούντα έκανε αυτό που οι ημι-δημοκρατικές μετεμφυλιακές κυβερνήσεις δεν τολμούσαν να κάνουν, συγκεκριμένα να ανατρέψει τον χαρισματικό ηγέτη της Κυπριακής Δημοκρατίας, τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Στις 23 Ιουλίου, χαράματα της 24ης, όταν ο Καραμανλής φτάνει απ’ το Παρίσι, μετά από παρέμβαση του Αβέρωφ, με το αεροπλάνο του Ζισκάρ Ντ’ Εσταίν, δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να κλείσει την ενδοτική ΝΑΤΟϊκή πολιτική που είχε ξεκινήσει το 1956, την πολιτική της τριχοτόμησης.

Το δυστύχημα ήταν ότι οι Τούρκοι προχώρησαν πέρα από τα προ-συμφωνηθέντα άτυπα και συνωμοτικά ΝΑΤΟϊκά πρωτόκολλα και πήραν πολύ έδαφος. Αυτό ήταν και το μόνο «παράπονο» που απηύθυνε ο Καραμανλής διά τηλεφώνου στον Κίσινγκερ αυτές τις τραγικές ημέρες του Αυγούστου.

Η ορκωμοσία της κυβέρνησης εθνικής ενότητας τον Ιούλιο του 1974 στην πραγματικότητα εγκαινίασε μια περίοδο συνύπαρξης του Κωνσταντίνου Καραμανλή με θεσμούς και πρόσωπα που είχαν τοποθετηθεί από από τη Χούντα.

Γιατί ο Καραμανλής δεν απομάκρυνε τους χουντικούς;

Ο στρατιωτικός του σύμβουλος, αντιστράτηγος Πανουργιάς Πανουργιάς, του έλεγε προφορικώς και γραπτώς, με επισταμένη έκθεση για την «Στρατηγική κατάσταση στην Κύπρο», να φέρει μπροστά στη δικαιοσύνη όλους τους χουντικούς για εσχάτη προδοσία και για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου. Μάταιη προσπάθεια. Δεν τον άκουσε.

Ο Καραμανλής συγκυβέρνησε μαζί τους και τους αφυπηρετεί με τιμές και παχυλές συντάξεις αφότου σταθεροποιήθηκε ο δεύτερος Αττίλας στην Κύπρο την 17η Αυγούστου 1974. Γιατί το έκανε αυτό; Ίσως οι χουντικοί ήξεραν πολλά που δεν θα έπρεπε να ακουστούν σε μια ανοιχτή δικαστική διαδικασία. Όπως είχε πει ο ίδιος ο Καραμανλής σε μια άλλη ευκαιρία: «Στις δημοκρατίες υπάρχουν πράγματα που λέγονται και δεν γίνονται και πράγματα που γίνονται και δεν λέγονται».

Γιατί μιλάτε για «ψευτο-εκεχειρία»; Και πώς εξηγείται ότι, ενώ οι τουρκικές δυνάμεις συνέχιζαν να προελαύνουν και να ενισχύονται, το ΑΕΔ [σημερινό Γ

Όλη η ανάρτηση ΕΔΩ...

ΠΗΓΗ: https://www.in.gr/2026/08/14/greece/o-attilas-ii-mporouse-na-apofeyxthei-ti-apokalyptoun-ta-arxeia-gia-tis-epiloges-tis-athinas/?sfnsn=mo&fbclid=IwdGRjcAT1zVhjbGNrBPXJx3Bkb2YFZXh0bgNhZW0CMTEAc3J0YwZhcHBfaWQMMzUwNjg1NTMxNzI4AAEejbX_bYri4fmQBVcFu1gnkcq4Ag4-tZPi9hm9TnKdZiJUGNvkXS3_k4JcuLs_aem_M20ZmJ6ppgKrT_33ZpiKMA

Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com