Του Σπύρου Καναλιώτη
Το 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ ανέβηκε στην εξουσία με το «πρώτα ο άνθρωπος», «τα Μνημόνια δεν είναι μονόδρομος» και «όχι στα Μνημόνια». Το δημοψήφισμα του Ιουλίου επιβεβαίωσε ακόμη πιο καθαρά αυτή την πολιτική εντολή. Λίγες ημέρες αργότερα ήρθε η υπογραφή του τρίτου Μνημονίου. Η κωλοτούμπα χρειάστηκε ένα νέο αφήγημα: «δεν μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα καλύτερο», «κάναμε ό,τι καλύτερο μπορούσε να γίνει», «δεν υπήρχε άλλη επιλογή».
Το TINA δεν χρειάζεται να υποστηρίξει ότι η νεοφιλελεύθερη πολιτική είναι καλή. Λέει κάτι πολύ πιο αποτελεσματικό: μπορεί να μην είναι καλή, αλλά δεν υπάρχει άλλη. Έτσι η πολιτική επιλογή μετατρέπεται σε οικονομική αναγκαιότητα, ο πολιτικός συσχετισμός σε αντικειμενικό όριο και η υποχώρηση σε πράξη ρεαλισμού.
Εδώ βρίσκεται η ουσία της ιδεολογικής μετατόπισης. Η νεοφιλελεύθερη ιδεολογία δεν χρειάζεται να εμφανιστεί ως υπεράσπιση της αγοράς. Αρκεί να εγκαταστήσει την πεποίθηση ότι ορισμένες πολιτικές, όσο άδικες ή ανεπιθύμητες κι αν θεωρούνται, είναι στην πράξη αναπόφευκτες. Τότε η πολιτική παύει να είναι η διεκδίκηση του διαφορετικού και γίνεται η διαχείριση του δεδομένου.
Αυτή ήταν η ύπουλη εισβολή της νεοφιλελεύθερης λογικής σε ένα κομμάτι της Αριστεράς. Το «τα Μνημόνια δεν είναι μονόδρομος» μετασχηματίστηκε στο «δεν υπήρχε άλλη δυνατότητα». Η αποδοχή του μονόδρομου πέρασε ως ρεαλισμός και εγκαταστάθηκε εκεί όπου προηγουμένως υπήρχε η πεποίθηση ότι ακόμη και οι δύσκολες, ακόμη και οι φαινομενικά αδύνατες αλλαγές μπορούν να διεκδικηθούν.
Αυτό αφαίρεσε από την Αριστερά κάτι πολύ περισσότερο από μια πολιτική θέση. Της αφαίρεσε δυναμική, αυτοπεποίθηση και το ριζοσπαστικό της τσαγανό. Όταν κάτι παρουσιάζεται ως αναπόφευκτο, με τι κότσια θα παλέψεις για το «αδύνατο»; Όταν τα όρια του εφικτού τα καθορίζει εκ των προτέρων ο αντίπαλος, η Αριστερά καταλήγει να μετρά την επιτυχία της με το πόσο καλά διαχειρίστηκε αυτά τα όρια.
Έτσι υπονομεύτηκε ένα μεγάλο μέρος της ιδεολογικής ηγεμονίας της Αριστεράς. Γιατί η ηγεμονία είναι, πρώτα απ’ όλα, η δυνατότητα να πείσεις ότι ο κόσμος μπορεί να είναι διαφορετικός και να διευρύνεις τα όρια του εφικτού αντί να τα αποδέχεσαι ως φυσικό νόμο.
Η μετέπειτα πολιτική μετατόπιση του Τσίπρα προς όλο και πιο καθαρά νεοφιλελεύθερες θέσεις έχει σημασία κυρίως ως συνεπής συνέχεια αυτής της διαδρομής. Δείχνει πού μπορεί να οδηγήσει μια λογική που ξεκίνησε με το «δεν υπήρχε άλλη επιλογή». Το σημαντικότερο είναι ότι η ιδεολογική μετατόπιση είχε ήδη συντελεστεί μέσα στη συνείδηση ενός τμήματος του αριστερού κόσμου, πριν ακόμη ολοκληρωθεί πολιτικά.
Ήρθε η ώρα να ειπωθούν τα πράγματα με το όνομά τους. Η «μνημονιακή Αριστερά» δεν ήταν απλώς μια λάθος επιλογή ή μια αναγκαστική υποχώρηση. Λειτούργησε υπονομευτικά. Εγκλώβισε χιλιάδες αριστερούς σε μια λογική που ακύρωσε τη ριζοσπαστική προοπτική και μετέτρεψε την Αριστερά σε διαχειριστή των ορίων που έθεσε ο αντίπαλος. Αυτή η λογική πρέπει επιτέλους να απομονωθεί πολιτικά και ιδεολογικά.
Γι’ αυτό το διακύβευμα των επερχόμενων εκλογών δεν μπορεί να είναι άλλη μια συγκολλητική προσπάθεια. Πρέπει να γίνει το ξεσκαρτάρισμα. Όσοι θεωρούν ότι η μνημονιακή λογική μόλυνε και παραμόρφωσε την Αριστερά, όσοι δεν δέχονται να συνεχίζεται αυτή η σύγχυση, έχουν την ευκαιρία και την υποχρέωση να αποτυπώσουν καθαρά τις θέσεις τους μέσα στην προεκλογική περίοδο. Να χωρίσουν τα νερά. Να απαντήσουν πολιτικά και ιδεολογικά στη λογική του αναπόφευκτου. Για να ξεκαθαρίσει επιτέλους η Αριστερά τι είναι, να ξαναβρεί το ριζοσπαστικό της τσαγανό και να ξανακάνει αυτό που κάποτε θεωρούσε αυτονόητο: να διεκδικεί το αδύνατο μέχρι να γίνει εφικτό.
Αν δούμε την προεκλογική περίοδο σε αυτή ακριβώς τη διάσταση και αυτή η αντίληψη εκφραστεί μέσα από ένα μετωπικό σχήμα, με τη φασαρία που της αξίζει, ας μην μας φανεί παράξενο αν πολλοί εκπλαγούν από τα αποτελέσματα της κάλπης. Υπάρχει ακόμη η παρακαταθήκη εκείνου του 62% που είπε ΟΧΙ και χιλιάδες ψηφοφόροι που μετά το Μνημόνιο δεν ξαναπάτησαν στην κάλπη.
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.