Της Ιωάννας Τσιβάκου
Σήμερα έφυγε από τη ζωή ένας εξέχων στοχαστής κι ένας καρδιακός φίλος, ο Στέλιος Ράμφος. Γνωριστήκαμε ενθουσιώδεις φοιτητές τη δεκαετία του ’60, στα γραφεία της «Πανσπουδαστικής», όταν ο Στέλιος ανέλαβε την αρχισυνταξία και αμέσως ξάφνιασε με το πρωτοποριακό του πνεύμα. Τα ηγετικά χαρακτηριστικά που εκείνη την εποχή ανέδειξε, τον συνόδευαν πάντα, όμως ποτέ δεν θέλησε να τα εξαργυρώσει στις πολιτική αρένα.
Από εκείνα τα χρόνια, παρόλο που δεν μπορούσα τότε να το προσδιορίσω, με έθελξε το πνευματικό στοιχείο που απέπνεε και που δεν είχε σχέση ούτε με τις τέχνες ούτε με τα γράμματα, παρά με την ενδόμυχη ψυχική του τάση να συνδυάσει το υπερβατικό με το γήινο. Από τότε ήταν δοσμένος στην αναζήτηση ενός δρόμου ικανού να οδηγήσει τον άνθρωπο προς το Απόλυτο, προς κάτι διαρκές και αιώνιο, που να υπερβαίνει τον κόσμο της ουσίας και της φθοράς. Το δήλωσε άλλωστε αυτό σε μια συνέντευξη που έδωσε στο ΒΗΜΑ το 2016, όταν δήλωσε τη συμφωνία του με τη φράση του Πλάτωνος από την Πολιτεία, ότι «“το αγαθό βρίσκεται επέκεινα της ουσίας”. Είναι πέρα από τα όντα. Αν με ρωτούσαν από πού πήρα την έκφραση “ο Θεός είναι το μυστήριο του αλλιώς”, θα έλεγα από το έκτο βιβλίο της Πολιτείας».
Όμως πίστευε ότι το αιώνιο αχνοφέγγει στον κοσμικό χρόνο και μέσα στον χρόνο γνωρίζει ο άνθρωπος τον εαυτό του ως ύπαρξη.
Αυτή τη σημασία και διασταύρωση του άχρονου και έγχρονου προσπάθησε με το έργο του να εξηγήσει ο Ράμφος και να μας δείξει ότι η παράκαμψη της από την ελληνική συνείδηση, καθότι απόγονος του βυζαντινού πολιτισμού, οδήγησε στη σημερινή πνευματική μας καθήλωση. Γι’ αυτό και αποδύθηκε στην προσπάθεια να εξηγήσει με φιλοσοφικούς όρους την ελλιπή ελληνική εξατομίκευση, γεγονός που τον έκανε ορισμένες φορές ─πιστεύω εκούσια─ να υποτιμά άλλα κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα ενισχυτικά αυτής της καθήλωσης.
Ο Στέλιος ήξερε πως όλη η γνώση είναι ερμηνεία, γι’ αυτό και είναι αδύνατον να γνωρίσουμε τον σύμπαντα κόσμο. Ο κόσμος είναι ανοιχτός και δεν μπορεί ως όλον να αποτελέσει αντικείμενο της ανθρώπινης ερμηνείας, ταυτόχρονα είναι πολυσήμαντος, ως εκ τούτου προσφέρεται στο πλήθος των ερμηνειών, ήτοι, στο πλήθος των σημασιών. Τη σχετικότητα της αλήθειας που υπέβαλε η ερμηνεία την αντιστάθμιζε η μεταφυσική ενατένιση της αλήθειας ως ορίζοντας προς τον οποίο έτεινε ο άνθρωπος για να δικαιώσει την ύπαρξή του, κι αυτό ήταν ο Θεός. Είχε όμως εμπιστοσύνη στην έμφυτη κλίση του ανθρώπου για ελευθερία κι αυτή η έμφυτη κλίση ερχόταν να εξηγήσει την υποταγή του στις κοινωνικές νόρμες εφόσον συνοδευόταν από την αρχή της δικαιοσύνης και της ηθικής ευθύνηςꞏ σε εναντία περίπτωση, να αιτιολογήσει την αντίστασή του.
Στο Στέλιο χρωστάω τη γνωριμία μου με τον Χάιντεγκερ και τους Πατέρες της Εκκλησίας. Όπως και τις συμβουλές του όσες φορές τις χρειάστηκα. Αγαπημένε φίλε, μακάρι το πνεύμα σου να συναντηθεί με την απόλυτη αλήθεια που διακαώς αναζητούσες.
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.