Του Δημήτρη Γκάζη
Διάβασα, μέσα από κοινοποιήσεις φίλων εδώ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το άρθρο-παρέμβαση του δικηγόρου Γιάννη Ραχιώτη με τίτλο «Το πολιτικό αδιέξοδο και ο πολιτικός φορέας που λείπει» το οποίο δημοσιεύθηκε στον ιστότοπο του militaire
(✍️
και την ιστοσελίδα του Αριστερού Ρεύματος. Κεντρική του θέση, όπως την αντιλαμβάνομαι (χωρις ελπίζω να παραποιώ την ουσία της), είναι ότι μια πραγματική πολιτική εναλλακτική στη χώρα οφείλει να τοποθετεί στο κέντρο της την αντίθεση στην εξάρτηση από το δυτικό σύστημα, την ΕΕ, το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ, συνδέοντάς την με μια πολιτική υπέρ των λαϊκών στρωμάτων. Και ακόμη περισσότερο, ότι πολιτικά εγχειρήματα που δεν είναι ρητά τέτοια, όσο ριζοσπαστική κι αν είναι η κριτική ή η μεθοδολογία τους, παραμένουν ενσωματώσιμα ή «εν δυνάμει ελέγξιμα» από το ίδιο το σύστημα που επιχειρούν να αμφισβητήσουν.
Για να στερεώσει την άποψη του ασκεί κριτική σε τέσσερις απόψεις και τους φορείς τους, επιλέγοντας μάλιστα τέσσερις“όμορες” απόψεις κατα καιρούς συνομιλιτών του ή δυνάμει συνομιλητών του. Ανάμεσα στις αναφορές του υπάρχει και μία στη δική μας προσπάθεια, στα Συνέδρια και στην Πανελλαδική Δικτύωση για το Υπαρξιακό Πρόβλημα της Χώρας, καθώς και στη συμβολή του Ρούντι Ρινάλντι. Τις σκέψεις που μου γέννησε η σχετική “κριτική” επιχείρησα να συνοψίσω σε πέντε σημεία στα οποία νομίζω ότι αξίζει να επιμείνουμε.
Ο Γ. Ραχιώτης σημειώνει ότι, αφού το ελληνικό κράτος συγκροτήθηκε εξαρχής ως εξαρτημένο και εποπτευόμενο, το υπαρξιακό του πρόβλημα υπάρχει ουσιαστικά από την ίδρυσή του, ή ακόμη περισσότερο πως πάνω κάτω όλες οι εξαρτημένες χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με το υπαρξιακό τους πρόβλημα.
Η εξάρτηση, η μειωμένη κυριαρχία και η πρόσδεση των ελληνικών ελίτ σε ξένα κέντρα αποτελούν πράγματι σταθερές της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Δεν είναι όμως μόνο αυτό που προσπαθήσαμε να περιγράψουμε με τον όρο «Το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του 21ου αιώνα» (αυτό το “στην τροχιά του 21ου αιώνα” συχνά ξεχνιέται).
Το κρίσιμο σήμερα είναι η συγκεκριμένη ιστορική μορφή που παίρνει το πρόβλημα. Έχουμε μια χώρα που μικραίνει δημογραφικά, αποδιαρθρώνεται παραγωγικά, εγκαταλείπει την ύπαιθρο και την περιφέρειά της, χάνει βαθμούς ενεργειακής και διατροφικής αυτονομίας, εκποιεί δημόσιες υποδομές και περιουσία, μετατρέπεται σε χώρο τουριστικής, ενεργειακής, στρατιωτικής και διαμετακομιστικής αξιοποίησης, ενώ παράλληλα δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να αναπαράγει κοινωνία, παραγωγή, πολιτισμό, γνώση και συλλογική προοπτική και όλα αυτά στο ταραγμένο διεθνές περιβάλλον της κρίσης, των πολέμων και των βίαιων αναδιαρθρώσεων σε Δύση και Ανατολή.
Το «υπαρξιακό» δεν αποτελεί λοιπόν μια λεκτική εφεύρεση ή ένα δραματοποιημένο υποκατάστατο της λέξης «εξάρτηση». Προσπαθεί να περιγράψει το σύνολο μιας νέας ιστορικής κατάστασης στην οποία τίθεται πλέον το ερώτημα αν η Ελλάδα θα συνεχίσει να υπάρχει ως ιδιαίτερη κοινωνική, παραγωγική και ιστορική οντότητα ή αν θα μετατραπεί ολοένα και περισσότερο από χώρα σε χώρο.
2️⃣ Η εξάρτηση βρίσκεται στον πυρήνα του προβληματος, αλλά για να την σπάσουμε δεν αρκεί να την ονομάσουμε
Εδώ υπάρχει μια ουσιαστική διαφωνία με την κριτική του Γ.Ραχιώτη ότι η προσπάθεια για το υπαρξιακό «διαχέεται» ή «αναλώνεται» σε μια πληθώρα δευτερευόντων προβλημάτων και δεν επικεντρώνεται στο κύριο.
Η απόφαση-δέσμευση του 2ου Συνεδρίου
(https://yparxiakoellada.gr/keimena/desmefsi-gia-tin-panelladiki-diktyosi-oikodomontas-ena-neo-emeis/),
όπως και μεγάλο μέρος της συζήτησης που προηγήθηκε, τοποθετεί ρητά την εξάρτηση, την απώλεια βαθμών κυριαρχίας και την ένταξη της χώρας σε ευρύτερους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς στον πυρήνα του προβλήματος. Τι σημαίνει όμως αυτό πολιτικά;
Η ενεργειακή εξάρτηση, η παραγωγική αποδιάρθρωση, η καταστροφή του πρωτογενούς τομέα, το δημογραφικό, η τουριστικοποίηση, η υποχωρητικότητα στον τούρκικο επεκτατισμό και ο κίνδυνος μιας ιδιότυπης δορυφοροποίησης της χώρας μέσα από τις κυοφορούμενες «διευθετήσεις» σε Αιγαίο, Κύπρο και Ανατολική Μεσόγειο, η μετατροπή της χώρας σε κόμβο και σε χώρο υποδομών τρίτων, η χρήση της ως μετόπισθεν και ορμητήριο των Αμερικανονατοϊκών ή Ισραηλινών πολεμικών σχεδιασμών δεν είναι θέματα που μας απομακρύνουν από το δεσπόζον ζήτημα της εξάρτησης. Είναι οι συγκεκριμένες μορφές μέσα από τις οποίες αυτή υλοποιείται, βαθαίνει και αναπαράγεται.
Αν περιορίσουμε το ζήτημα της εξάρτησης στην εξωτερική πολιτική ή στη συμμετοχή σε συγκεκριμένους διεθνείς οργανισμούς, υπάρχει κίνδυνος να χάσουμε τον υλικό μηχανισμό που την αναπαράγει στο εσωτερικό της χώρας (λάθος εξίσου σημαντικό με το να αγνοούμε αντίστροφα την επίδραση της γεωπολιτικής στο εσωτερικό της χώρας).
3️⃣ Η εξάρτηση έχει εσωτερική κοινωνική και παραγωγική βάση
Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα. Για να υπάρξει η «απ’ έξω» εξάρτηση από ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ ή την Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει και στηρίζεται σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο στο εσωτερικό της χώρας με το οποίο συνδέεται οργανικά. Ο μεταπρατισμός, το σχέδιο “Ελλάδα κόμβος”, οι εξαρτημένες οικονομικές και πολιτικές ελίτ και τα πελατειακά τους δίκτυα αποτελούν την κοινωνική βάση της εξάρτησης.
Γι’ αυτό και ένας σύγχρονος εθνικοανεξαρτησιακός αγώνας στην Ελλάδα δεν μπορεί να είναι σκέτα γεωπολιτικός. Η σύγκρουση με τον ιμπεριαλισμό περνά ταυτόχρονα μέσα από τη σύγκρουση με το μεταπρατικό μοντέλο και την οικοδόμηση πραγματικών βαθμών κυριαρχίας στην παραγωγή, την τροφή, την ενέργεια, την τεχνολογία, την άμυνα, τις υποδομές.
Η ανάγκη μιας νέας σύνθεσης εθνικού και κοινωνικού, είναι για τον λόγο αυτό κεντρική στην οπτική μας. Δεν μπορεί να υπάρξει εθνική ανεξαρτησία με μια κοινωνία διαλυμένη, με παραγωγική βάση αποσαθρωμένη και με την δημοκρατία στραγγαλισμένη και τα λαϊκά στρώματα στο περιθώριο. Όπως δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική κοινωνική πολιτική σε μια χώρα που δεν μπορεί να αποφασίζει για βασικές πλευρές της οικονομικής και γεωπολιτικής της πορείας.
4️⃣ Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιο κοινωνικό και πολιτικό υποκείμενο μπορεί να ανατρέψει αυτή την κατάσταση
Σε μια σειρά τοποθετήσεις μας έχουμε θέσει στο επίκεντρο μια μεγάλη απουσία. Αυτή του υποκειμένου που μπορεί να πραγματοποιήσει την αναγκαία αλλαγή. Στην οπτική μας το υπαρξιακό πρόβλημα δεν γεννά μόνο την ανάγκη για μια άλλη πολιτική. Ταυτόχρονα διαμορφώνει και το πεδίο πάνω στο οποίο μπορεί να συγκροτηθεί το δυνάμει κοινωνικό και πολιτικό υποκείμενό της.
Να το πούμε σχηματικά: “η σύγκρουση με τον Ιμπεριαλισμό δεν θα γίνει από τους αντιιμπεριαλιστές”. Ο αγρότης που βλέπει την παραγωγή του να καταστρέφεται, ο νέος που δεν μπορεί να προγραμματίσει τη ζωή του στη χώρα, ο εργαζόμενος που φτωχοποιείται, η περιφέρεια που ερημώνει, οι επιστήμονες που μεταναστεύουν, οι τοπικές κοινωνίες που υπερασπίζονται τον τόπο τους, όσοι αντιδρούν στη μετατροπή της χώρας σε στρατιωτικό προγεφύρωμα ή σε ενεργειακό και τουριστικό οικόπεδο σίγουρα δεν αποτελούν αυτομάτως ένα ενιαίο πολιτικό υποκείμενο, θέτουν όμως σε όσους θέλουν να συγκρουστούν με τον Ιμπεριαλισμό και την Εξάρτηση το ερώτημα πώς οι διαφορετικές αυτές εμπειρίες μπορούν να συναντηθούν, να αποκτήσουν κοινή συνείδηση και να μετασχηματιστούν σε συλλογική πολιτική δύναμη.
Αυτό είναι για εμάς ένα κεντρικό στοιχείο της προσπάθειας της Πανελλαδικής Δικτύωσης. Που ξεπερνά την πεπατημένη αναζήτησης ενός ακόμη έτοιμου κομματικού σχήματος ή μετώπου, αλλά επενδύει στη δημιουργία όρων συνάντησης, επεξεργασίας, γνώσης, κοινής δράσης, κοινής πολιτικής βούλησης και προγραμματικών στοιχείων και τελικά συγκρότησης ενός νέου «εμείς». (Δες σχετικά την σειρά έξι σημειωμάτων για το κενό υποκειμένου στην Ελλάδα του Ρ.Ρινάλντι στην εφημερίδα Δρόμος με γενικό τίτλο: Ριζοσπαστικός ρεαλισμός| Στην Ελλάδα της 3ης δεκαετίας του 21ου αιώνα)
5️⃣ Τα «Έξω…» και «Κάτω…» δεν συγκροτούν από μόνα τους πολιτική
Υπάρχει τέλος ένα ζήτημα που η εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών μάς υποχρεώνει να συζητήσουμε. Το «Έξω από το ΝΑΤΟ», το «Έξω από την ΕΕ», η αντίθεση στις αμερικανικές βάσεις ή οποιοδήποτε άλλο αντίστοιχο σύνθημα μπορεί να προσδιορίζει μια υπαρκτή και κρίσιμη αντίθεση. Δεν απαντά όμως από μόνο του στο πώς μια κοινωνία μπορεί πραγματικά να συγκροτήσει τους όρους για να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση.
Το γεγονός ότι επί δεκαετίες υπάρχουν αντιΝΑΤΟϊκές και αντιΕΕ διακηρύξεις χωρίς να συγκροτούν πραγματική κοινωνική και πολιτική δυναμική δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απλώς ως αποτέλεσμα «λανθασμένης συνείδησης» του λαού ή αποστασίας/προδοσιας. Απαιτεί πολιτική εξήγηση.
Ποια παραγωγική βάση χρειάζεται μια χώρα που διεκδικεί την ανεξαρτησία της; Πώς μειώνονται οι ενεργειακές και τεχνολογικές εξαρτήσεις της; Ποια αμυντική πολιτική χρειάζεται; Ποιες διεθνείς σχέσεις μπορεί να οικοδομήσει; Πώς εξασφαλίζει διατροφική επάρκεια; Πώς αντιμετωπίζει τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες μιας πραγματικής σύγκρουσης με ισχυρά συμφέροντα; Και κυρίως ποια κοινωνική συμμαχία, με ποιες διεργασίες στο επίπεδο της συλλογικής συνείδησης, μπορεί να στηρίξει μια τέτοια πορεία; Αυτά δεν είναι «δευτερεύοντα» ερωτήματα που θα λυθούν μετά την απελευθέρωση. Είναι οι προϋποθέσεις ώστε η ανεξαρτησία να πάψει να είναι σύνθημα και να γίνει πραγματική πολιτική δυνατότητα.
Υπό αυτή την έννοια, η μελέτη, η ανάδειξη, η τεκμηρίωση γύρω από τις πλευρές του υπαρξιακού προβλήματος της χώρας, δεν γίνεται για να αραιώσουμε ή να θολώσουμε το αντιιμπεριαλιστικό ή εθνικοανεξαρτησιακό περιεχόμενο μιας άλλης πολιτικής, αλλά για να το κάνουμε συγκεκριμένο και ικανό να συγκροτήσει δύναμη.
___
👉ΥΓ: Στα παραπάνω θέλησα να μείνω στα κατά τη γνώμη μου σημαντικά. Αυτά που μπορούν να προκαλέσουν ουσιαστικό διάλογο και όχι παράλυση ή οχύρωση πίσω από μονολόγους. Αφήνω εκτός τον προβληματισμό μου για την ανάγκη που ώθησε στην επιλογή των συγκεκριμένων 4 απόψεων και των αντίστοιχων φορέων τους (οι 3 εκ των οποιων παρά τις διαφορετικές τους διαδρομές συμμετείχαν με την συμβολή τους στο 2ο συνέδριο για το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας). Αφήνω εκτός και την εκκωφαντικη απουσια της οποιασδήποτε αναφοράς στον αστερισμό των οργανώσεων της αριστεράς (εντός και εκτός των τειχών), οι ευθυνες της οποιας για την αποσιώπηση ή την τυποποίηση/μουσειοποίηση των ανεξαρτησιακών και αντιιμπεριαλιστικών περιεχομένων μόνο αμελητέες δεν είναι. Αφήνω επίσης εκτός και την οποια κριτική μου προς τρέχουσες πολιτικές και τακτικές επιλογές του συντάκτη (με τον οποιο σε γενικές γραμμές νιωθω πως οι συμφωνίες μας είναι περισσότερες από τις διαφωνίες μας). Στην άγονη προεκλογική περίοδο διαρκείας, ας προσπαθήσουμε να είμαστε γόνιμοι!
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.