Για τον τελευταίο πόλεμο

από Ευάγγελος Κοροβίνης

-26 Μαΐου 2026

Οταν οι ηγέτιδες δυνάμεις παρακμάζουν οι ηγεσίες των αντιδρούν σπασμωδικά. Προωθούν φαινομενικώς τολμηρές στρατιωτικές επεμβάσεις, ελπίζοντας ότι θα επανακτήσουν με μια αποφασιστική νίκη το μεγαλείο που γλιστράει μέσα από τα χέρια τους. Αντί όμως να οδηγήσουν σε μια λυτρωτική νίκη, αυτές οι επεμβάσεις επιταχύνουν την παρακμή και την αποδυνάμωση των ηγετικών κρατών. Ο πόλεμος κατά του Ιράν που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ φαίνεται να τις εξωθεί σε μια ήττα ανάλογη με αυτήν που υπέστη η Μ. Βρετανία στο Σουέζ το 1956.

Η Μ. Βρετανία είχε εξέλθει από τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο αποδυναμωμένη και αναζητούσε μια ευκαιρία για να συγκρατήσει την πτώση της. Τον Ιούλιο του 1956 ο χαρισματικός ηγέτης της Αιγύπτου, ο Νάσερ, εθνικοποίησε την διώρυγα του Σουέζ, τερματίζοντας τον αποικιοκρατικού χαρακτήρα έλεγχο της Βρετανίας σε αυτό το πέρασμα και ηλεκτρίζοντας τις αραβικές μάζες. Μετά τις επανειλημμένες και αποτυχημένες απόπειρες δολοφονίας του Νάσερ, η Βρετανία ενορχήστρωσε μια εισβολή στην Αίγυπτο συνεπικουρούμενη από το Ισραήλ και την Γαλλία. Ο Νάσερ απάντησε απειλώντας να μπλοκάρει την δίοδο από την διώρυγα του Σουέζ όλων των πλοίων και κυρίως αυτών που μετέφεραν καύσιμα από τον Περσικό Κόλπο. Η κρίση τερματίσθηκε γρήγορα με την αποφασιστική παρέμβαση των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ένωσης. Οι ψαλιδισμένες ήδη ηγετικές βλέψεις της Βρετανίας εξατμίσθηκαν και η χώρα αυτή περιήλθε σε καθεστώς μεσαίου βεληνεκούς δύναμης.

Οι ΗΠΑ που κυριάρχησαν στο μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη επί πολλές δεκαετίες φαίνεται να γνωρίζουν σήμερα ανάλογες καταστάσεις και εμπειρίες με αυτές της Βρετανίας στο Σουέζ. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά. Ο Τραμπ επιχείρησε τον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας του να προστατεύσει με δρακόντειους δασμούς την αμερικανική βιομηχανία από τον ανταγωνισμό των κινεζικών προϊόντων ιδιαίτερα. Τον Οκτώβριο του 2025 ανέκρουσε πρύμναν περιορίζοντας δραστικά τους επιβληθέντες δασμούς, όταν η Κίνα διέκοψε τις εξαγωγές των πολύτιμων σπανίων γαιών προς την αγορά της Αμερικής. Στην συνέχεια ο Τραμπ είδε τις απειλές του κατά της Γροιλανδίας να μην αποδίδουν απτούς καρπούς. Είναι φανερό λοιπόν γιατί, μετά από αυτές τις ήττες και την ανάσα που πήρε με την επιτυχημένη απαγωγή του Μαδούρο, άνοιξε η όρεξη του για νέες πολύ πιο φιλόδοξες περιπέτειες, κατά των «μουλάδων» του Ιράν αυτήν την φορά, όταν μάλιστα προς αυτήν την κατεύθυνση πίεζε και το εβραϊκό λόμπι και το Ισραήλ.

Παρά τις αρχικές εντυπώσεις που δημιούργησε ο «αποκεφαλισμός» μέρους της ιρανικής ηγεσίας και τα επιτυχημένα πρώτα αεροπορικά πλήγματα, το ιρανικό καθεστώς -καθ’ ότι μη προσωποπαγές- όχι μόνον άντεξε, αλλά ακολουθώντας μια παρόμοια τακτική με αυτήν του Νάσερ, αποκλείοντας δηλαδή τα στενά του Ορμούζ, έδωσε διαστάσεις οικονομικού πολέμου στην όλη σύγκρουση. Αξιοποίησε συγκεκριμένα την μεγάλη ευπάθεια των διεθνοποιημένων αλυσίδων παραγωγής σε «εμφράγματα», σαν το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ. Την ίδια στιγμή η παραγωγή όπλων και βιομηχανικών ειδών στο Ιράν είναι αποκεντρωμένη και πολυκέφαλη. Δεν καταστρέφεται κατά συνέπεια εύκολα με αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Γι’ αυτό και ελαχιστοποιήθηκε τελικά η σημασία της σχετικής στρατιωτικής υπεροχής των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Η ανθεκτικότητα που επέδειξε το Ιράν δεν εξηγείται όμως μόνον με την αποκεντρωμένη παραγωγική του δομή. Έχει και άλλα αίτια πέραν των οικονομικών, πολιτισμικής συγκεκριμένα φύσεως. Η σύγκρουση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ οριοθετήθηκε εύστοχα από ορισμένους ως αντιπαράθεση μεταξύ ενός κράτους που μπορεί να χαρακτηρισθεί ως κράτος-πολιτισμός και ενός φιλελεύθερου κράτους. Τα κράτη-πολιτισμοί αναδύονται στον διεθνή στίβο ως υπολογίσιμοι παίκτες στα ερείπια της φιλελεύθερης παγκόσμιας τάξης. Τα κράτη αυτά απορρόφησαν επιτυχώς τις συνέπειες των συναντήσεών τους με άλλες επικράτειες. Δανείσθηκαν και ενσωμάτωσαν επιλεκτικά ξένες παραδόσεις, διατηρώντας όμως -και αναβαθμίζοντας ορισμένες φορές- τον πυρήνα της ταυτότητάς των. Η διατήρηση του ταυτοτικού τους πυρήνα δεν καθιστά τα κράτη-πολιτισμούς ομοιογενή. Αντίθετα έχουν μακρά ιστορία εσωτερικών διαφοροποιήσεων. Οι πολίτες τους όμως, σε κάθε περίπτωση, αντιδρούν στις επιθέσεις που δέχονται με πνεύμα αυτοθυσίας, προσπαθώντας να διασώσουν έναν πολιτισμό και όχι απλώς μια επικράτεια.

Σε αντίθεση με αυτήν την στάση υπεράσπισης υπερατομικών αξιών, οι πολίτες των φιλελευθέρων κρατών δεν υπερασπίζονται συνήθως κοινά πιστεύω αλλά μόνον κοινά συμφέροντα, καλυπτόμενα ενίοτε με τον μανδύα της πάλης για αφηρημένες και ανιστορικές αρχές, όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ο φιλελευθερισμός μετα τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο βρήκε νέα ζωή αντιτασσόμενος στον κομμουνισμό και ζώντας παρασιτικά εις βάρος των ιθαγενών παραδόσεων των διαφόρων λαών, τις οποίες σταδιακά διεβίβρωσκε.

Πέραν του Ιράν, και το ίδιο το Ισραήλ είναι ένα ιδιόμορφο κράτος-πολιτισμός. Το κράτος αυτό θέλει να εμφανίζεται ως κλασικό φιλελεύθερο κράτος, που αμύνεται περιστοιχισμένο από έναν «ωκεανό» μουσουλμανικών πληθυσμών. Στην πραγματικότητα έχει φιλοδοξίες εδαφικής επέκτασης και διαμόρφωσης μιας «νέας Μέσης Ανατολής», όπως παραδέχεται η ηγεσία του. Μερίδα μάλιστα της ηγεσίας αυτής προσδίδει μεσσιανικό, αποκαλυπτικό και εσχατολογικό περιεχόμενο στους σχεδιασμούς της. Θεωρεί την εδαφική επέκταση ως μοχλό επίσπευσης της έλευσης του Μεσσία.

Κλείνοντας το άρθρο αυτό προσθέτουμε λίγα λόγια για την στάση της Ρωσίας και της Κίνας απέναντι στον πόλεμο. Οι δυο αυτές χώρες βοήθησαν διακριτικά το Ιράν στην διεξαγωγή των στρατιωτικών του επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα η μεν Ρωσία τόνισε ότι η επ’ αόριστον συνέχιση των εχθροπραξιών θα ήταν επικίνδυνη και μη αποδεκτή, ενώ η Κίνα συνέδεσε αποφασιστικά την εξέλιξη των σινοαμερικανικών σχέσεων με την επιδίωξή της για μια γρήγορη λύση της κρίσης. Επιπλέον η Κίνα αγνόησε τις απειλές του Τραμπ και απαγόρευσε στα ιδιωτικά της διυλιστήρια να συμμορφωθούν με τις αμερικανικές κυρώσεις κατά των εισαγόμενων στην αγορά της καυσίμων από το Ιράν.

Πηγές

Trump’s war: the kind of military misadventure that ends empires. By Alfred McCoy. Asia times, April 26, 2026

A civilizational state versus a liberal state. By John Wright.Substack, March 22, 2026

The mechanistic fallacy-Why the West so often fails at geopolitics. By Alastair Crooke. The Unz review, April 27, 2026.

• Ο ζωγραφικός πίνακας που συμπληρώνει τη σελίδα ("Ερωτόκριτος") είναι έργο του Στέλιου Πετρουλάκη.

ΠΗΓΗ:https://antifono.gr/gia-ton-teleftaio-polemo/?fbclid=IwdGRjcASEis9jbGNrBISJwmV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHtNSMOLRnIS0aHiN3ZxPzaC1sP-F3F0m64wmHw6wsAN-l6ahno2cY4ykO6VG_aem_H12uIvNdAXV8wd3MMSMMSg
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com