Post2post
Η πατέντα των ΜΚΟ (Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων), παρότι συχνά ξεκινά με θετικό κοινωνικό πρόσημο, καταλήγει αρκετές φορές σε ένα μοντέλο επαγγελματικής διαχείρισης της κοινωνικής ανάγκης. Ένα μοντέλο όπου η επιβίωση του οργανισμού γίνεται αυτοσκοπός, με τις διοικήσεις τους που συχνά αμείβονται δυσανάλογα σε σχέση με τους εργαζόμενους τους και με σχέσεις εξάρτησης από κρατικά κονδύλια, χορηγίες ή απευθείας αναθέσεις. Δεν είναι λίγες όσες εμπλέκονται και σε κυβερνητικά σκάνδαλα ή όσες κατηγορούνται να συμμετέχουν σε πλυντήρια μαύρου χρήματος, και πολιτικού.
Σε αρκετές περιπτώσεις, που βεβαίως δεν εμπλέκει καθε ΜΚΟ, αυτό δημιουργεί και ένα γκρίζο πεδίο διαπλοκής με την πολιτική και οικονομική εξουσία. Δεν είναι τυχαίο ότι αντίστοιχες λογικές εμφανίστηκαν έντονα και στην πολιτική σκηνή των πρώτων δεκαετιών του 21ου αιώνα: προσωποκεντρικοί μηχανισμοί, επικοινωνιακές «εταιρείες πολιτικής διαχείρισης», think tanks, δίκτυα επιρροής και πολιτικά πρόσωπα που αναδεικνύονται περισσότερο μέσω μηχανισμών δημοσίων σχέσεων παρά μέσω ζωντανών κοινωνικών διαδικασιών.
Αντίθετα, στον χώρο της Κοινωνικής και Συνεταιριστικής Οικονομίας έχει αναπτυχθεί εδώ και δεκαετίες ένα διαφορετικό μοντέλο οργάνωσης. Ένας «Τρίτος Τομέας» ανάμεσα στο κράτος και την κλασική ιδιωτική οικονομία, ο οποίος σήμερα παράγει περίπου το 6% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι οργανώσεις αυτού του τύπου —παρά τις υπαρκτές αδυναμίες και αποκλίσεις που κι εκεί εμφανίζονται— διαθέτουν ορισμένα θεσμικά χαρακτηριστικά που τις καθιστούν πολύ πιο ανθεκτικές στη διαφθορά, στη γραφειοκρατικοποίηση και στη λογική της ανάθεσης:
🔺️ Άμεσες και συμμετοχικές δημοκρατικές διαδικασίες μέσω γενικών συνελεύσεων εργαζομένων και συνεταιριστών.
🔺️ Περιορισμό στις μισθολογικές ανισότητες, ώστε οι αμοιβές της διοίκησης να μη μπορούν να απομακρυνθούν δραματικά από εκείνες των εργαζομένων.
🔺️ Οριζόντια δικτύωση και συνεργασία με άλλους συνεταιρισμούς και κοινωνικούς φορείς αντί για κλειστές ιεραρχικές δομές.
🔺️ Επανεπένδυση σημαντικού μέρους των κερδών στην κοινωνία, στους εργαζόμενους και στη μακροχρόνια βιωσιμότητα του ίδιου του εγχειρήματος. Παρ' ότι λειτουργούν ως "κερδοσκοπικες' ανταγωνιστικές του ιδιωτικού τομέα, δύσκολα μεταλλάσονται σε ολιγοπώλια ή ολιγοψώνια, αφού τα κέρδη τους τα επιστρέφουν με πολύ πιο άμεσο και διαφανή τρόπο πίσω στην κοινωνία (Αντί για χορηγίες για φοροαπαλλαγές των πολυεθνικών...).
Το σημαντικότερο όμως είναι ίσως κάτι βαθύτερο: ότι τέτοιες δομές εκπαιδεύουν τους ανθρώπους στη συλλογική ευθύνη, στη συμμετοχή και στη συνδιαμόρφωση αποφάσεων. Δηλαδή λειτουργούν όχι μόνο ως οικονομικοί οργανισμοί αλλά και ως μηχανισμοί «αποασυλοποίησης» της ίδιας της κοινωνίας από τη λογική του παθητικού πολίτη που περιμένει διαρκώς έναν «σωτήρα», έναν αρχηγό ή μια κλειστή ελίτ να λύσει τα προβλήματά του.
✔️ Τρανό παράδειγμα εφαρμογής αυτών των αρχών αποτελεί η Mondragon Corporation στη Χώρα των Βάσκων, η οποία από το 1947 έχει αναπτύξει ένα τεράστιο πλέγμα συνεταιριστικών επιχειρήσεων, τραπεζών, βιομηχανιών, πανεπιστημίων και ερευνητικών δομών με περισσότερους από 150.000 συνεταιριστές, επηρεάζοντας καθοριστικά την τοπική οικονομία και κοινωνία.
✔️ Αντίστοιχα, οι αγροτικοί συνεταιρισμοί της Ολλανδίας, έχουν μετατρέψει μια σχετικά περιορισμένη γεωγραφικσ γεωργική χώρα σε μία από τις μεγαλύτερες εξαγωγικές δυνάμεις αγροτοδιατροφικών προϊόντων στον κόσμο, βασιζόμενοι ακριβώς στη συνεργασία, την τυποποίηση και την οργανωμένη συλλογική παραγωγή.
✔️ Πολύ σημαντικό ελληνικό παράδειγμα είναι και ο συνεταιρισμός εργαζομένων και πρώην ασυλοποιημένων ψυχικά ασθενών του πρώην Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Κέρκυρας. Η συμμετοχή των ίδιων των πρώην τροφίμων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και στην παραγωγική λειτουργία του συνεταιρισμού, ο οποίος λειτουργεί χωρίς επιδοτήσεις εδώ και χρόνια, συνέβαλε ουσιαστικά τόσο στην κοινωνική επανένταξή τους όσο και στην πραγματική αποασυλοποίησή τους.
Ισχυρίζομαι λοιπόν ότι ένα τέτοιο μοντέλο οργάνωσης βρίσκεται πολύ πιο κοντά στις ανάγκες των πολιτικών σχηματισμών του 21ου αιώνα από ό,τι τα σημερινά παρωχημένα προσωποπαγή και αρχηγικά κόμματα-μηχανισμούς που γνωρίσαμε τις τελευταίες δεκαετίες.
Όχι μόνο ως προς τη διαχείριση των οικονομικών τους, αλλά κυρίως ως προς τον τρόπο λήψης αποφάσεων, συμμετοχής των μελών και στην διαμόρφωσης μιας νέας πολιτικής κουλτούρας.
Διότι όταν οι πολιτικοί φορείς λειτουργούν αποκλειστικά ως μηχανισμοί ανάθεσης εξουσίας σε επαγγελματικά στελέχη, επικοινωνιολόγους και κλειστούς κύκλους εξουσίας, είναι σχεδόν αναπόφευκτο να καταλήγουν σε εσωτερικές συγκρούσεις γύρω από πρόσωπα και καρέκλες αντί για παραγωγή πραγματικών κοινωνικών λύσεων.
Ίσως λοιπόν το πρόβλημα της σύγχρονης "Αριστεράς" στην Ελλάδα (ή όπως θέλετε πείτε την, για να μην σας μπερδευουν οι ταμπέλες του προηγούμενου αιώνα-σημερα άνευ περιεχομένου), να μην είναι μόνο ιδεολογικό. Ίσως να είναι πρωτίστως οργανωτικό, πολιτισμικό και βαθιά δημοκρατικό. Χωρίς νέες μορφές συλλογικής συμμετοχής, συνεργασίας και κοινωνικής συνιδιοκτησίας, θα συνεχίσει να αναπαράγει τις ίδιες ακριβώς παθογένειες, αυτές που καταγγέλλει με ασφαιρα πυρά, όπως αυτά των "βολών" πολλών ασυλοποιημένων στο Facebook.
Ας την ονομάσουμε Μη-ΤΣΟ (εκ του Μη Ταλαίπωρος Συστημικός Οργανισμός) την ζητούμενη, για να συνεννούμαστε.
(Ανάρτηση προς τιμή του ψυχίατρου Θ. Μεγαοικονόμου, που έφυγε προχθές από τις μάχες που δόθηκαν στο ΨΥΧΑΡΓΩΣ με κάθε πραγματικά κοινωνικά ανάλγητο βολεμμένο/η στο καβούκι του/της)
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.