Προεκλογικό τοπίο σε στυλ «TheHellinikon»

Ρευστότητα και ανακύκλωση του πολιτικού συστήματος, εν μέσω «ταραγμένων νερών»

του Ρούντι Ρινάλντι

Εισαγωγή: Για να ξέρουμε πού βαδίζουμε

Ήταν το 2021, Μάρτιος μήνας, που στη Βουλή ψηφίστηκε η σύμβαση για το «Ελληνικό», το οποίο κυριολεκτικά χαρίστηκε στον όμιλο Λάτση (και σε εταιρείες που ανέλαβαν τμήματα της «κατασκευής και τροποποίησης» όλης της περιοχής). Η σύμβαση υπερψηφίστηκε από 264 βουλευτές (Ν.Δ., ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ), και καταψηφίστηκε από 33 (ΚΚΕ, Ελληνική Λύση, ΜέΡΑ25). Ήταν τότε που ο ΣΥΡΙΖΑ είχε 31%, ως αξιωματική αντιπολίτευση από τις εκλογές του 2019, με πρόεδρο τον Αλέξη Τσίπρα. Και, για να μην ξεχνιόμαστε, η πρώτη κύρωση της σύμβασης είχε γίνει επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ με τον νόμο 4422/2016, που υπερψηφίστηκε από 274 βουλευτές (ΣΥΡΙΖΑ, Ν.Δ., Δημοκρατική Συμπαράταξη, δηλ. ΠΑΣΟΚ/ΔΗΜΑΡ, Ποτάμι, ΑΝΕΛ και Ένωση Κεντρώων).

Σήμερα βλέπουμε τον ουρανοξύστη «TheHellinikon» να κτίζεται σαν ένα προσβλητικό έκτρωμα που αλλάζει άρδην τη φυσιογνωμία της περιοχής. Μάλιστα πρόκειται να ανεγερθούν κι άλλοι υψηλοί ουρανοξύστες (6 συνολικά, για εμπορικές χρήσεις, καζίνο κ.λπ.). Συμβολικά κάθε τόσο τα ΜΜΕ μας πληροφορούν πότε έφτασε το TheHellinikon τα 103 μέτρα, πότε τα 150 μέτρα, πώς τώρα είναι ήδη το ψηλότερο κτίριο στην Αττική, και πότε θα φθάσει τα 200 μέτρα. Η δε φωτογραφία όπου φαίνεται η Ακρόπολη και στο βάθος ο «πύργος»-έκτρωμα δείχνει πόσο αλλάζει συνολικά το τοπίο της μεταπρατικής Ελλάδας στην τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα. Το TheHellinikon είναι πλέον ένα σύμβολο αυτού του μοντέλου της νέας αποικιοποίησης, την οποία προωθεί ένα καρτελοποιημένο πολιτικό σύστημα σε συνεργασία με ελίτ και ομίλους, ελληνικούς και ξένους. 

Παράλληλα σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας ξεφυτρώνουν και τα εκεί TheHellinikon με τη μορφή των data center, της αλλαγής χρήσης γης, της «πράσινης ανάπτυξης», της ανατίναξης λιγνιτωρυχείων, των κρουαζιερόπλοιων που μεταφέρουν «κουρασμένους» στρατιώτες της γενοκτονικής μηχανής και άλλα τέτοια. Το TheHellinikon είναι και κορυφαίο παράδειγμα του πώς ένας τεράστιος δημόσιος χώρος, το Ελληνικό, δίνεται χάρισμα σε ένα επιχειρηματικό όμιλο, και του τι αντίληψη έχουν για ανάπτυξη και περιβάλλον. Είναι κορυφαίο παράδειγμα, επίσης, του πώς καταστρατηγείται ένα αίτημα δεκαετιών των πολιτών της Αττικής (το Ελληνικό να γίνει πάρκο), και πώς τσαλαπατιούνται οι τόσοι  όρκοι που είχαν δώσει γι’ αυτό διάφορα κόμματα, τα οποία τελικά υπερψήφισαν το TheHellinikon. Όταν το Ελληνικό γίνεται TheHellinikon, υπάρχει τεράστιο πρόβλημα. Όποιος δεν το καταλαβαίνει, τι να πούμε… 

Το προεκλογικό τοπίο με χαρακτηριστικά του «TheHellinikon»

Έχουμε εισέλθει σε προεκλογική περίοδο, και ήδη στήνεται ένα ανάλογο ντεκόρ: Από παντού κόμματα που παριστάνουν ότι έχουν λύσεις ή λανσάρουν τον εαυτό τους ως ΤΗ λύση. Μακριά από απόψεις, θέσεις, σχέδιο γύρω από τα βασικά προβλήματα του Τόπου και της Κοινωνίας. Κόμματα που καταλαμβάνουν θέσεις είτε για να διαχειριστούν το μεταπρατικό μοντέλο α λα TheHellinikon, αδιαφορώντας για το αν ανακυκλώνουν την κρίση (ή και τη βαθαίνουν). Υπάρχουν τα κόμματα που παρουσιάζονται ως «η λύση», υπάρχουν κι αυτά που εμφανίζονται (ή θα εμφανιστούν) ως ο αναγκαίος καταλύτης για να προχωρήσει πιο απρόσκοπτα το μεταπρατικό μοντέλο. Διότι ήδη παρουσιάζονται προσκόμματα και εμπόδια λόγω του υπερσυγκεντρωτισμού και της αδηφαγίας του συστήματος Μητσοτάκη.

Το προεκλογικό τοπίο παίρνει αρκετά από τα χαρακτηριστικά μιας ανοικτής «αμερικανιάς»: του θεάματος, του ψηφιακού εντυπωσιασμού, του κουτσομπολιού, της επιφανειακής ατάκας, των κατά παραγγελία δημοσκοπήσεων (2-3 την ημέρα!). Στήνεται ένα σόου προς κατανάλωση. Ο κακομοίρης ο πολίτης (στην πραγματικότητα υπήκοος, και μόνο ψηφοφόρος) πρέπει να λουστεί αυτόν τον βομβαρδισμό εικόνας και άχρηστης πληροφορίας για να βαδίσει όταν έρθει η ώρα προς την κάλπη.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, που έπρεπε να έχει φύγει από καιρό με όσα έχει κάνει (υποκλοπές, Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ, διαφθορά, ξεπούλημα), εμφανίζεται ως δια μαγείας στο 30+ στις περισσότερες δημοσκοπήσεις, ενώ και το σπρώξιμο του Τσίπρα δεν έχει προηγούμενο. Σαν να υπάρχει μια επιδίωξη, που πρέπει να δούμε καλύτερα στη συνέχεια. Αλλά αυτό είναι το κυρίαρχο και υπερπροβαλλόμενο μοτίβο. 

Η προεκλογική περίοδος –όσο διαρκέσει– θα έχει τέτοια χαρακτηριστικά, και πολλοί θα παρουσιάζονται σαν υποψήφιοι νικητές ή αυριανοί πρωθυπουργοί. Ήδη αυτοπαρουσιάζονται χωρίς να δεσμεύονται σε τίποτα απέναντι στο μοντέλο και τις προδιαγραφές του TheHellinikon, του μεταπρατικού μοντέλου που βαθαίνει το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας και του λαού.

Μια πρώτη μεγάλη ανάγκη είναι ο «βομβαρδισμός» που γίνεται να μην έχει τόσο καταστρεπτικά αποτελέσματα στη συνείδηση των πολιτών, των σκεπτόμενων ανθρώπων. Γιατί άλλο Ελλάδα, άλλο κυρίαρχη και δημοκρατική χώρα, και άλλο το TheHellinikon. 

Υπάρχει πρόβλημα για τη διαχείριση/διακυβέρνηση στη χώρα;

Ναι, υπάρχει. Εμφανίζεται δε με τη μορφή μιας μεγάλης απονομιμοποίησης της πολιτικής εξουσίας μέσα στην κοινωνία, και σχετίζεται με τάσεις έντονης ρευστοποίησης και σε πολιτικό επίπεδο. Ο υπερσυγκεντρωτισμός του συστήματος Μαξίμου Α.Ε. δημιουργεί προβλήματα στο πώς κατανέμονται οι ροές και οι «δουλειές», οπότε σε πολιτικό επίπεδο, και εντός της Δεξιάς παράταξης, υπάρχει έντονη δυσαρέσκεια για την πολιτική Μητσοτάκη. Όπως υπάρχει και ένα μεγάλο κενό, σχετικά με το τι θα γίνει με όλο το φάσμα της κεντροαριστεράς (που δεν ήταν ποτέ μικρό), και πώς το πολιτικό σύστημα θα μπορεί να «λειτουργεί» χωρίς μεγάλα τραντάγματα και ανισομετρίες. Η μεγάλη πολυδιάσπαση που παρατηρείται, χωρίς δυνατότητες κανείς να έχει αυτοδυναμία, όπως και οι εξελίξεις που έρχονται από τα γεωπολιτικά και οικονομικά προαναγγελλόμενα κρισιακά γεγονότα, απαιτούν αρκετές διορθώσεις στο πολιτικό επίπεδο. Η πολυδιάσπαση, η ρευστότητα, η απονομιμοποίηση σε τέτοιο βαθμό «πρέπει» με κάποιο τρόπο να αντιμετωπιστούν.

Επομένως μέσα σε αυτό το περιβάλλον διαμορφώνονται τάσεις, επιχειρούνται κινήσεις και σχεδιασμοί. Το προεκλογικό τοπίο και το αποτέλεσμα των εκλογών μπορεί να οδηγήσει σε μια ορισμένη ανακύκλωση του πολιτικού συστήματος, όχι σε κατεύθυνση εναντίωσης στο TheHellinikon αλλά σε μια πιο ισορροπημένη και μη αμφισβητούμενη διαχείρισή του, με πλασαρίσματα διαφόρων πλευρών και ομάδων ολιγαρχών και πολιτικού προσωπικού. Για πολλούς λόγους, το προεκλογικό τοπίο αποπνέει ανακύκλωση του πολιτικού συστήματος και ρευστότητα. Γι’ αυτό γίνεται λόγος για 2 ή και 3 εκλογικές αναμετρήσεις, γι’ αυτό πιέζονται διάφορα κόμματα (συστημικά) να πάρουν μέρος σε κυβερνήσεις συνεργασίας κ.ο.κ. Επομένως υπάρχουν δύο ισχυρές τάσεις:

– Η πρώτη αφορά αναδιατάξεις μέσα στον χώρο της Δεξιάς, που απεργάζονται μια απομάκρυνση του «συστήματος Μητσοτάκη». Αλλά δεν είναι βέβαιο και το αποτέλεσμα, διότι ο Μητσοτάκης δεν θα παρατήσει εύκολα τη θέση του. Θα εκβιάσει με κάθε τρόπο, και νομίζει ότι έχει περιθώρια να εκμεταλλευτεί την πολυδιάσπαση των αντιπάλων (δεξιών και κεντροαριστερών), ελπίζοντας να είναι μέσα σε όλες τις εξελίξεις. Η ενεργοποίηση του «καταλύτη» Σαμαρά θα έχει έναν βαρύνοντα ρόλο, εφόσον εμφανιστεί. 

– Η άλλη ισχυρή τάση αφορά μια αντιδεξιά ανασύσταση του πολυδιασπασμένου κεντροαριστερού χώρου. Αυτή γίνεται με θορυβώδη κινητικότητα (διάλυση κομμάτων, παραιτήσεις, μεταγραφές, επανεμφανίσεις ξεχασμένων κ.λπ.). Πιο χαρακτηριστικό δείγμα, το «σπρώξιμο» από ελίτ και πρεσβείες του Τσίπρα. Τώρα αυτός, «ώριμος και ρεαλιστής» (διάβαζε: κυνικός και αμοραλιστής), είναι πρόθυμος να παίξει συμπληρωματικό ρόλο στην εύρυθμη λειτουργία του πολιτικού συστήματος. Φυσικά η κεντροαριστερή συμπαράταξη έχει θορυβώδη κινητικότητα και προβολή, αλλά δεν έχει λαϊκή δυναμική. Κι αυτό είναι πρόβλημα. Δεν έρχεται διόλου σαν εναλλακτική, αλλά σαν μια «ανθρώπινη», «ευαίσθητη» διαχείριση του TheHellinikon. Η «σοβαρότητα» και η «ωριμότητα» που της αποδίδουν είναι ακριβώς ο συμπληρωματικός ρόλος που αποδέχεται να αναλάβει –χωρίς φλυαρίες– στην «ομαλή» διαχείριση του μεταπρατικού μοντέλου ενόψει κλυδωνισμών, εθνικών ζητημάτων, υπογραφών που πρέπει να μπουν σε διάφορα κρίσιμα ζητήματα. Να εγκλωβίσει ακόμα και ένα τμήμα της λαϊκής δυσαρέσκειας σε ακίνδυνα πλαίσια.

Διότι όσοι ψήφισαν, στήριξαν και είναι υπερήφανοι για το TheHellinikon, ΔΕΝ θα θίξουν διόλου ζητήματα προσανατολισμού της Ελλάδας. Αντίθετα, θα ευθυγραμμιστούν σε όσα προστάξουν οι προστάτιδες δυνάμεις (όλος ο δυτικός συνασπισμός, και ιδιαίτερα οι ΗΠΑ-Ισραήλ), δεν θα θέσουν καθόλου θέμα να σταματήσουν οι ιδιωτικοποιήσεις και τα ιδιαίτερα προνόμια στους μεταπράτες ολιγάρχες, δεν θα φέρουν πίσω στο δημόσιο την ενέργεια, το Ελληνικό, τα αεροδρόμια, τις υποδομές, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, τον ΕΝΦΙΑ και τόσα άλλα που κτίστηκαν με τα μνημόνια… Αυτά είναι εκτός συζήτησης.

Βαθύτερος στόχος, η επανασταθεροποίηση του πολιτικού συστήματος

Εφόσον βρισκόμαστε σε κατάσταση πολυδιάσπασης, απονομιμοποίησης, ρευστότητας, και αφού αναμένονται σκληρότερες καταστάσεις λόγω πολέμων και οικονομικής κρίσης, υπάρχει η ανάγκη επανασταθεροποίησης του πολιτικού συστήματος. Στα χρόνια 2010-2026 έγιναν πολλές τροποποιήσεις στο επίπεδο αυτό: 

– Αμφισβητήθηκε και γκρεμίστηκε το δικομματικό σύστημα Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ που κυριαρχούσε για δεκαετίες στη χώρα. Διασώθηκε κάπως η Ν.Δ., ο ΣΥΡΙΖΑ έγινε «πρώτη φορά Αριστερά», και για 6 μήνες (μέχρι το καλοκαίρι του 2015) υπήρχε μια μεγάλη αμφισβήτηση. 

– Έπειτα, με την ψήφιση του 3ου Μνημονίου δημιουργήθηκαν «δεσμοί αίματος» ανάμεσα στα συστημικά κόμματα, στα οποία προσχώρησε σούμπιτος ο ΣΥΡΙΖΑ (πλην τμημάτων που αποχώρησαν). 

– Κυβέρνησε λοιπόν ο ΣΥΡΙΖΑ για μερικά χρόνια εφαρμόζοντας μνημόνια, και πρόσφερε στο σύστημα την υποστολή των αγώνων και τη βαθιά απογοήτευση, εκτελώντας, και πάλι με περηφάνια, το συμβόλαιο ΗΠΑ-Ε.Ε. για υπογραφή της συμφωνίας των Πρεσπών. 

– Μ’ αυτήν την πολιτική άνοιξε διάπλατα τον δρόμο για να έρθει η Ν.Δ. αυτοδύναμα, προκειμένου να εφαρμόσει το «επιτελικό κράτος» και την «ψηφιακή μετάβαση». 

– Ως αντιπολίτευση πλέον, ο ΣΥΡΙΖΑ υπερψήφισε το 50% όλων των νόμων που έφερε η Ν.Δ. στη Βουλή (το ΠΑΣΟΚ υπερψήφισε το 75%), δεν άσκησε αντιπολίτευση στην κυβέρνηση Μητσοτάκη, και οδηγήθηκε στο 17% και τελικά στη διάλυση που παρακολουθήσαμε μέχρι σήμερα. 

– Εν τω μεταξύ ο Μητσοτάκης, σχεδόν ανενόχλητος μέχρι τώρα, «το τερμάτισε» σε όλες τις διαδικασίες ενός καθεστώτος διαφθοράς και μονοπώλησης. Έτσι καταλήξαμε με ένα έντονα διεφθαρμένο κυβερνητικό σύστημα που δημιουργεί πρόβλημα (ή είναι ήδη πρόβλημα), οπότε τώρα οδηγούμαστε σε μια ανακύκλωση του πολιτικού σκηνικού.

Η βαθύτερη επιδίωξη είναι η ανασύσταση του πολιτικού συστήματος μέσω ενός δικομματισμού που να συμπεριλαμβάνει τον κεντροδεξιό και κεντροαριστερό χώρο, ώστε να αποφεύγονται κλυδωνισμοί και η λαϊκή απονομιμοποίηση. Αυτό φαίνεται να είναι αναγκαίο και να το αντιλαμβάνονται ορισμένα κέντρα. Διότι, παρ’ όλο τον αποπροσανατολισμό του κόσμου, και την αμφιθυμία που τον χαρακτηρίζει στην παρούσα φάση, σφίγγουν τα γεγονότα όσον αφορά τη διεθνή πλευρά, οι αντιθέσεις οξύνονται, και στενεύουν τα περιθώρια εσωτερικά. 

Η κατεύθυνση λοιπόν θα είναι, εν μέσω κρίσης, μια μεγαλύτερη σταθεροποίηση της κυριαρχίας του μπλοκ μεταπρατών και πρεσβειών, μια διαχείριση πιο αποτελεσματική της λαϊκής δυσφορίας, η δικαιολόγηση όλων των υποχωρήσεων που σχεδιάζονται στον γεωπολιτικό αναδασμό, και η συνέχιση της επιθετικότητας και της ιδιωτικοποίησης ως τάσης. Τα συστημικά κόμματα Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ-ΣΥΡΙΖΑ θα υπηρετήσουν το «πλαίσιο» έτσι κι αλλιώς, και θα στηρίξουν πολλαπλά το TheHellinikon μέσα από έναν ειδικό καταμερισμό ρόλων τους. 

Πρέπει να δούμε εντός του συστημικού πλαισίου μια άλλη πλευρά, που συνήθως εμφανίζεται ως «πατριωτική» και αντιπολιτεύεται την πολιτική κατευνασμού που ακολουθεί μέχρι τώρα το συστημικό μπλοκ. Πιθανά να υπάρχει με εγκάρσιο τρόπο, δηλαδή να διαπερνά πολλές δυνάμεις και χώρους που μπορεί να μην έχουν κάποια σοβαρή πολιτική έκφραση (και δεν κάνω λόγο για ανοικτά ακροδεξιές και άλλες παρεμφερείς εκδοχές «πατριωτισμού»). Στην ουσία, ακόμα και σοβαροί κύκλοι του πατριωτικού τόξου, εντάσσονται στο ΝΑΤΟϊκό πλαίσιο, αναμένουν λύσεις από ΗΠΑ και ΝΑΤΟ, δεν μπορούν να διανοηθούν μια διαφοροποίηση από αυτό το πλαίσιο. Δεν διέπονται από κάποιον ρεαλισμό, ούτε κατανοούν ότι ο κόσμος αλλάζει. Ούτε βέβαια εκφράζουν κάποια βαθύτερη σύλληψη για τον ρόλο της Ελλάδας στις νέες συνθήκες. 

Αυτή η αναφορά έχει σημασία, επειδή και οι «καταλύτες» είναι ΝΑΤΟϊκοί, αλλά και ετοιμάζεται ένα πλαίσιο ένταξης της Κύπρου στο ΝΑΤΟ ή μιας ντε φάκτο ΝΑΤΟποίησής της. Στο ίδιο μήκος κύματος ενός φάσματος του πατριωτικού τόξου (που μπορεί να πνέει τα μένεα προς τα συστημικά κόμματα και τον Μητσοτάκη) είναι η αποδοχή της «προστασίας» που παρέχει το Ισραήλ. Αν τα γεωπολιτικά και εθνικά θέματα παίξουν ιδιαίτερο ρόλο στις εξελίξεις (και όλα τα σημάδια αυτό δείχνουν), τότε έχει σημασία αυτή η επισήμανση περί «πατριωτικού χώρου». Θα τεθούν δύσκολα και σκληρά διλήμματα για όλους.

                                           ***

Θίξαμε μερικά θέματα του προεκλογικού τοπίου και ορισμένων ενεργών τάσεων στο πολιτικό σκηνικό. Δεν είναι ολόκληρη η εικόνα, ούτε οι μόνες τάσεις που λειτουργούν ή το επηρεάζουν. Στο επόμενο σημείωμα θα εξετάσουμε το αν και πώς διεισδύει η λαϊκή δυσαρέσκεια στο προεκλογικό και εκλογικό τοπίο. Αν και πόσο μπορεί να επηρεάσει εξελίξεις, και σε ποια κατεύθυνση. Αν μπορεί ή όχι να μπει φραγμός στο TheHellinikon. Αν και κατά πόσο μπορεί να τεθεί ως κεντρικό ζήτημα η αντιμετώπιση του υπαρξιακού προβλήματος, η εναντίωση στο καθεστώς Μητσοτάκη αλλά και στο ειδικό μνημονιακό πλαίσιο που ακολουθούν τα συστηματικά κόμματα, καθώς και η εναντίωση στην επιχειρούμενη ανακύκλωση του πολιτικού συστήματος στην ίδια «ποιοτική» κατεύθυνση.

(Δρόμος, φύλλο 779, 6/6/26)

ΠΗΓΗ: https://www.facebook.com/share/p/18tSJUYQda/

 Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com