Ο ἅγιος Γεώργιος το παλληκάρι τῆς χριστιανοσύνης

ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ*:

"Ὁ ἅγιος Γεώργιος μαζὶ μὲ τὸν ἅγιο Δημήτριο, εἶναι τὰ δυὸ παλληκάρια τῆς χριστιανοσύνης. 

Αὐτοὶ εἶναι κάτω στὴ γῆ, κ᾿ οἱ δυὸ ἀρχάγγελοι Μιχαὴλ καὶ Γαβριὴλ εἶναι ἀπάνω στὸν οὐρανό. 

Στὰ ἀρχαῖα χρόνια τοὺς ζωγραφίζανε δίχως ἄρματα, πλὴν στὰ κατοπινὰ τὰ χρόνια τοὺς παριστάνουνε ἀρματωμένους μὲ σπαθιὰ καὶ μὲ κοντάρια καὶ ντυμένους μὲ σιδεροπουκάμισα. Στὸν ἕναν ὦμο ἔχουνε κρεμασμένη τὴν περικεφαλαία καὶ στὸν ἄλλον τὸ σκουτάρι, στὴ μέση εἶναι ζωσμένοι τὰ λουριὰ ποὺ βαστᾶνε τὸ θηκάρι τοῦ σπαθιοῦ καὶ τὸ ταρκάσι πὄχει μέσα τὶς σαγίτες καὶ τὸ δοξάρι. 

Τὰ τελευταῖα χρόνια, ὕστερα ἀπὸ τὸ πάρσιμο τῆς Πόλης, οἱ δυὸ αὐτοὶ ἅγιοι καὶ πολλὲς φορὲς κι᾿ ἄλλοι στρατιωτικοὶ ἅγιοι ζωγραφίζουνται καβαλλικεμένοι ἀπάνω σὲ ἄλογα, σὲ ἄσπρο ὁ ἅγιος Γεώργης, σὲ κόκκινο ὁ ἅγιος Δημήτρης.

 Κι᾿ ὁ μὲν ἕνας κονταρίζει ἕνα θεριὸ κι᾿ ὁ ἄλλος ἕναν πολεμιστή, τὸν Λυαῖο.

 Αὐτὰ τὰ ἄρματα ποὺ φορᾶνε ἐτοῦτοι οἱ ἅγιοι, παριστάνουνε ὅπλα πνευματικά, σὰν καὶ κεῖνα ποὺ λέγει ὁ ἀπόστολος Παῦλος: 

«Ντυθῆτε τὴν ἀρματωσιὰ τοῦ Θεοῦ γιὰ νὰ μπορέσετε νὰ ἀντισταθῆτε στὰ στρατηγήματα τοῦ διαβόλου. 

Γιατὶ τὸ πάλεμα τὸ δικό μας δὲν εἶναι καταπάνω σὲ αἷμα καὶ σὲ κρέας, ἀλλὰ καταπάνω στὶς ἀρχές, στὶς ἐξουσίες, καταπάνω στοὺς κοσμοκράτορες τοῦ σκοταδιοῦ σὲ τοῦτον τὸν κόσμο καὶ καταπάνω στὰ πονηρὰ πνεύματα στὸν ἄλλον κόσμο. 

Τ' Αη Γιώργη... Ο Άγιος Γεώργιος της εκκλησίας, του λαού, της ποίησης.

Η εικόνα προέρχεται από τα κειμήλια προσφύγων της Μικράς Ασίας.

Προέλευση: Μικρά Ασία, Τύανα Καππαδοκίας (;)

Χρονολόγηση: 14ος αιώνας

Διαστάσεις: 75 x 50 εκ.

«Τ’ Άη Γιωργιού γιορτή» του Μπρέγκοβιτς

Τ' Αη Γιώργη...

«Του Αη Γιώργη ( Ederlezi )»

Απ’ τους ώμους να/ η άνοιξη περνά

γύρω φτερουγίζει/ ξεχνάει εμένα.

Μέρα της χαράς/ ποια ζωή φοράς

δρόμο δρόμο παίρνεις / χωρίς εμένα.

Τ’ ουρανού πουλιά/ πάρτε με αγκαλιά

το βουνό γεμίζει/ κεριά αναμμένα.

Να κι η Πούλια, ξημερώνει,/ το Θεό παρακαλώ

μα το φως που δυναμώνει/ δε μου φέρνει, δε μου φέρνει

‘κείνον π’ αγαπώ.

Ο Άγιος Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος και το τραγούδι «Ο Δράκοντας κι ο Άϊ-Γιώργης» (Ανάλυση και Βίντεο)

Έρευνα Σοφία Ντρέκου

Η ελληνική παράδοση και οι άγιοι της Εκκλησίας, χέρι χέρι συμπορεύονται και επί αιώνες στηρίζουν την καθημερινότητα των Ελλήνων αποτελούντες αναπόσπαστο του γένους μας.

Περιεχόμενα

1. Ανάλυση «Ο Δράκοντας κι ο Άϊ-Γιώργης»
2. Το τραγούδι του Αϊ-Γιώργη (από το Καταλαγάρι και τα Πεζά Πεδιάδος στη δεκαετία τού 1940)
3. Βίντεο 1: Τραγούδι επιτραπέζιο, το οποίο τραγουδιόταν την ημέρα της εορτής του Αγίου Γεωργίου, με προέλευση από την Σινασό Καππαδοκίας.
4. Βίντεο 2: «Ο Άη Γιώργης και ο Δράκοντας» Αλέξανδρος Παπαδάκης
5. Βίος: Ο Άγιος Μεγαλομάρτυς Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος

1. Ο Δράκοντας κι ο Άϊ-Γιώργης 

[Το δημώδες «Τραγούδι τ’ Άϊ-Γιώργη»]

Η πρώτη μετά το Πάσχα, την 23ην Απριλίου εορταζομένη (αν το Πάσχα έχη προηγηθή) ή τη Δευτέρα τού Πάσχα (εάν αυτό εορτασθή μετά την 23η) και αρρήκτως συνδεδεμένη προς αυτό μνήμη νέου την ηλικία στρατιωτικού αγίου είναι η τού Αγίου Γεωργίου, Μεγαλομάρτυρος και Τροπαιοφόρου, τού δημοφιλεστάτου νεαρού εφίππου Αγίου με σέβας ανάμεσα στους Χριστιανούς αλλά και Μουσουλμάνους: 

• «Έαρ ημίν εξέλαμψεν η λαμπρά τού Δεσπότου και θεία εξανάστασις, προς ουράνιον Πάσχα εκ γής ημάς παραπέμπον· ταύτη δε συνεκλάμπει τού πανενδόξου μάρτυρος Γεωργίου η μνήμη η φωταυγής» (Εξαποστειλάριο, σε ήχο πλ. Β').

• Ως μεγαλόψυχος ένοπλος Άγιος, ο Γεώργιος θεωρείται «αιχμαλώτων ελευθερωτής», «πτωχών υπερασπιστής» και «βασιλέων υπέρμαχος»: «Ως τών αιχμαλώτων ελευθερωτής και τών πτωχών υπερασπιστής, ασθενούντων ιατρός, βασιλέων υπέρμαχος, τροπαιοφόρε μεγαλομάρτυς Γεώργιε» (από το Απολυτίκιο τού Αγίου, σε ήχο Δ'). Στον ευεργέτη στρατιωτικόν άγιο τα ρήματα «περιφρούρησον» και «διάσωσον» αρμόζουν: «Εν θαλάσση με πλέοντα, εν οδώ με βαδίζοντα, εν νυκτί καθεύδοντα, περιφρούρησον· επαγρυπνούντα διάσωσον παμμάκαρ Γεώργιε» (στιχηρό προσόμοιο σε ήχο Δ').

Αλήθειες και ψέματα για την Χούντα

“Ναι, αλλά δεν κλέψανε. 

Ναι, αλλά έφτιαξε δρόμους. 

Ναι, αλλά ήταν πατριώτες”: 

Ψέμα πρώτο: “Ναι, αλλά δεν κλέψανε”

Ουδέν αναληθέστερον τούτου.

Και από που να ξεκινήσει κανείς. Από το περιβόητο “Τάμα του Έθνους”; Για να θυμούνται οι παλιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι ο επικεφαλής της Χούντας Γεώργιος Παπαδόπουλος αποφάσισε να υλοποιήσει ένα σχέδιο των μελών της Δ΄ Εθνοσυνέλευσης (που είχε πραγματοποιηθεί στο Άργος το 1829) για ανέγερση ναού του Σωτήρος. Οι δικτάτορες εξήγγειλαν ότι θα κτίσουν στα Τουρκοβούνια ένα μεγαλοπρεπή ναό, που θα γινόταν “το τρίτο αρχιτεκτονικό οικοδόμημα των Αθηνών μετά τον κλασικό Παρθενώνα και τον βυζαντινό Λυκαβηττό”.

Ο ναός δεν κτίστηκε ποτέ, αλλά συνέβη ένα θαύμα: Γέμισαν οι τσέπες των χουντικών!

Άρχισαν να μαζεύουν χρήματα από εισφορές κρατικών φορέων και ιδιωτικών επιχειρήσεων, από τον κρατικό προϋπολογισμό και με δάνεια. Συνολικά συγκεντρώθηκαν 453,3 εκατομμύρια δραχμές. Στην ανώτατη επιτροπή για το “τάμα του Έθνους” πρόεδρος ήταν ο Παπαδόπουλος και μέλη Παττακός, Μακαρέζος και ο χουντικός αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος.

Επτά χρόνια το μεγαλόπνοο έργο έμενε στη θεωρία και ο κόσμος παρά τη φίμωση των ΜΜΕ βοούσε για το μεγάλο φαγοπότι. Τελικά λόγω των ενδοχουντικών συγκρούσεων, στις αρχές του 1974 έγινε απολογισμός (διότι ο Ιωαννίδης προφανώς και γνώριζε πολύ καλά τα πεπραγμένα του Παπαδόπουλου και όχι βέβαια επειδή εκείνος ήταν άμεμπτος). Στο ειδικό Ταμείο είχαν μείνει μόνο 47,3 εκατομμύρια δραχμές: 406 εκατομμύρια είχαν κάνει φτερά. Φυσικά κανείς δεν τιμωρήθηκε.

Για την «Ιστορία του ελληνικού κόσμου» του Γιώργου Κοντογιώργη

Διονύσιος Σκλήρης

Γιώργος Κοντογιώργης, Ιστορία του ελληνικού κόσμου. Το ελληνικό κοσμοσύστημα από τις απαρχές έως τις ημέρες μας, Αρμός, Αθήνα 2025.

Πρόκειται για ελληνική έκδοση του έργου Histoire de la Grèce (Éditions Hatier, Παρίσι, 1992) επικαιροποιημένη και εμπλουτισμένη, καθώς περιέχει επίσης εκτενή ιστοριογράφηση των ετών 1992-2025 και μια ανανεωμένη ματιά που περιλαμβάνει τις εξελίξεις κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες.

 Το έργο αναζητεί το ιδιάζον του Ελληνισμού και το ανιχνεύει κατεξοχήν στον ανθρωποκεντρισμό μικρής κλίμακας, ο οποίος αναπτύχθηκε αρχικά στις πόλεις-κράτη και στη συνέχεια, από την ελληνιστική περίοδο, στις κοσμοπόλεις.

 Χαρακτηριστικά του ανθρωποκεντρικού συστήματος, όπως το ορίζει ο συγγραφέας, είναι η έμφαση στην πολιτική ελευθερία, η οποία περιλαμβάνει την κοινωνική και την ατομική. Το ανθρωποκεντρικό ελληνικό σύστημα διαθέτει ερείσματα ακόμη και στο ελληνικό αιγαιακό τοπίo με τους μικρούς περίκλειστους, πλην σε επαφή με τη θάλασσα χώρους, που ευνοούν την ανάπτυξη πόλεων και εμπορίου. 

Μετά τη μυκηναϊκή κρατοκεντρική ανακτορική περίοδο, αποκτά σημασία το συνοδικό σώμα των ίσων της φατρίας και του φύλου, ενώ η πόλις στην σταδιακή της ανάπτυξη βασίζεται στο φυσικό επικοινωνιακό σύστημα, τη θαλασσοκρατία και τη χρηματιστική οικονομία που συντελούν στην ανάπτυξη κοινωνίας των πολιτών. Η μικρή κλίμακα της πόλεως διαφαίνεται και στον ορισμό, στον οποίο προβαίνει ο Ιππόδαμος ο Μιλήσιος, ότι η «αρίστη πολιτεία» οφείλει να μην είναι υπερβολικά μεγάλη, αλλά και στις παρατηρήσεις του Αριστοτέλους, μεταξύ άλλων, για το ότι οι πολίτες έχουν «αυτόφυτον εργασίαν».

 Ο Κοντογιώργης διαβάζει τη σικελική εκστρατεία κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο ως αποτυχία της Αθήνας να μεταβεί από πόλη σε κοσμόπολη. Τον 4ο αιώνα ο Αριστοτέλης διαγιγνώσκει στον πολιτικό στοχασμό του τη μετάβαση από την πόλη-κράτος στο οικουμενικό κοσμοπολιτειακό κράτος.

Η ελληνιστική και βυζαντινή κοσμόπολη

Ωστόσο, το κομβικό στην ανάγνωση του Κοντογιώργη είναι ότι η κοσμόπολις και το κράτος της οικουμένης συνεταιρίζονται με το πολεοτικό φαινόμενο και το ενσωματώνουν σε μία συμμαχική και οργανική σχέση, που σφράγισε την ελληνιστική, αλλά και τη ρωμαϊκή και βυζαντινή εποχή, διατηρούμενη με ιδιότυπο τρόπο ακόμη και μετά την οθωμανική κατάκτηση. 

Η ελληνιστική/ ρωμαϊκή/ βυζαντινή κοσμόπολη διαφέρει από την απολυταρχία, τη δεσποτεία και τη θεοκρατία, ως προς το ότι οι ελληνίδες πόλεις είναι εταίροι της σύνολης πολιτείας της κοσμοπόλεως βάσει της αρχής της επικουρικότητας. Οι πόλεις αποτελούν τη σπονδυλική στήλη της κοσμοπόλεως, ενσωματώνοντας τα ιθαγενή φύλα στην οικονομία του εμπορίου και της μεταποιήσεως, και ενσαρκώνοντας τον τρόπο του εν ελευθερία βίου.

 Η εδαφικά συντεταγμένη μοναρχία συνδυάστηκε με την κλασική πόλη, καθώς η μοναρχία δεν ενσαρκώνει το κράτος, αλλά αποτελεί εξωτερική του έκφραση. Ο μονάρχης, παρατηρεί ο Κοντογιώργης, δεν ασκούσε άμεση εξουσία επί ενός εκάστου ατόμου της επικράτειας, καθώς το συναντούσε με παρένθετο τρόπο διά της πόλεως. Πάντως η έμφαση στη μικρή κλίμακα και ο συναφής κατακερματισμός συνέβαλε στην ήττα από τους Ρωμαίους, οι οποίοι και πέτυχαν τη μετάβαση στην πλήρη οικουμένη, ακολουθώντας, ωστόσο, έναν δηωτικό κανόνα που διόγκωσε τη δουλεία, ενώ επανήλθε μια πιο αυστηρά ολιγαρχική πολιτεία. Ο δημοκρατικός τρόπος επιστρέφει με τη χριστιανική Εκκλησία και τον δήμο των πιστών.

Η επίτευξη της αθανασίας μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας

Συνέντευξη που παραχώρησε ο Θεοφάνης Τάσης για το "Βήμα" στο Διονύση Σκλήρη 

Η επίτευξη της αθανασίας μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας αποτελεί ένα νέο όραμα που βρίσκεται σε ανταγωνισμό με αυτά των παραδοσιακών θρησκειών. 

Ο Θεοφάνης Τάσης, καθηγητής Φιλοσοφίας της Πληροφορίας στο Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου και συγγραφέας του βιβλίου Ψηφιακός Ανθρωπισμός: Τεχνητή Νοημοσύνη και Τέχνη του Βίου (Αρμός, 2025), εξηγεί στο «Βήμα» πώς στον μετανθρωπισμό η διάκριση λογισμικού και υλισμικού αντικαθιστά την παλαιότερη μεταξύ ψυχής και σώματος.

Αναπτύσσει την προσωπική του φιλοσοφία για το αλληλένδετο της ψυχικής και της σωματικής διάστασης του ανθρώπου και για μια έννοια μέτρου αντλημένη από την ελληνική σοφία, η οποία θα μας επιτρέψει να βάλουμε όρια ως έναν τρόπο να είμαστε πραγματικά ελεύθεροι.

•Ποια είναι η φιλοσοφική ανθρωπολογία που προϋποτίθεται στα οράματα για ψηφιακή αθανασία;

Ο τεχνολογικός μετανθρωπισμός, ο οποίος πρεσβεύει τη δημιουργία μιας τεχνητής υπερνοημοσύνης ως αποστολή του ανθρώπινου είδους θεωρεί ότι η μεταφόρτωση της συνείδησης είναι ένα στάδιο για την επίτευξή της. Δεν ανήκουν όλοι όσοι υποστηρίζουν τη μεταφόρτωση σε αυτό το είδος μετανθρωπισμού, ωστόσο η μεταφόρτωση της συνείδησης εμφανίζεται κυρίως σε αυτό το ρεύμα σκέψης. Προσωπικά, το αντιλαμβάνομαι κυρίως ως ένα εγχείρημα επίτευξης αθανασίας που δεν περνά μέσα από τις παραδοσιακές θρησκείες, αλλά είναι επιτεύξιμη μέσω της τεχνικής. Η εναλλακτική επίτευξη αθανασίας μέσω της τεχνικής είναι με την ανθρώπινη αναβάθμιση.

23 Απριλίου 1827: Ο θάνατος του Καραϊσκάκη

Αριστείδης Χατζής 

Ο βαριά τραυματισμένος Γεώργιος Καραϊσκάκης έχει μεταφερθεί στη γολέτα του Richard Church, του αρχιστράτηγου του ελληνικού στρατού από τον Απρίλιο του 1827. Το έγγραφο που προτείνει στην Εθνική Συνέλευση τον διορισμό του Church έχει την υπογραφή του Καραϊσκάκη και κατατέθηκε στα πρακτικά το Πάσχα του 1827, 3 εβδομάδες νωρίτερα. Δίνω τον λόγο στον Church για να σας περιγράψει τις τελευταίες στιγμές:

«Εκείνο το ζοφερό βράδυ ο Καραϊσκάκης μου έπιανε κάθε τόσο το χέρι και το ακουμπούσε πάνω στην καρδιά του – το κρατούσε εκεί πολύ ώρα. Έτσι όπως μου το έσφιγγε σπασμωδικά, ένιωθα συγκίνηση για τη φιλία που μου έδειχνε αλλά καταλάβαινα ταυτόχρονα ότι ο θάνατος πλησίαζε καθώς ένιωθα το σώμα του να γίνεται σταδιακά κρύο και άκαμπτο. 

Μου μιλούσε όλο το βράδυ για την πατρίδα του και πόσο βέβαιος ήταν πως τελικά θα κατακτούσε την ελευθερία της. Προσευχόταν και θερμοπαρακαλούσε να τον συγχωρέσουν όλοι αυτοί που τους είχε αδικήσει.

 Μου ζήτησε να φροντίσω τους αξιωματικούς του, την οικογένειά του και τον στρατό γενικά και να κανονίσω να τους προστατεύσει η κυβέρνηση. Με ικέτευσε να μην απογοητευθώ και να μην εγκαταλείψω την Ελλάδα. 

Αυτά ήταν τα τελευταία λόγια του λαμπρού στρατηγού. Έτσι πέθανε ο δοξασμένος Καραϊσκάκης που πρόσφερε τόσα πολλά και τόσο σημαντικά στην πατρίδα του. Στην ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης το όνομά του θα παραμείνει αθάνατο.»

Ο Σεπτέμβρης του 1944

Αναδημοσιεύουμε κείμενο του Στέφανου Ληναίου που μας πέρασε στην αθανασία.

Στέφανος Ληναίος

Η πιο σκοτεινή δεκαετία στην ιστορία του τόπου μας ήταν το διάστημα 1940-1950. Από τον ενθουσιασμό στην απελπισία. Πόλεμος, κατοχή, Αντίσταση, Απελευθέρωση, Συμφωνία της Βάρκιζας, λευκή τρομοκρατία, εμφύλιος

Οσοι ζούμε και απομείναμε ΟΡΘΙΟΙ, ακόμη, θέλουμε να θυμίζουμε και να ξαναθυμίζουμε, στις γενιές που έρχονται, κάθε χρόνο τέτοιες μέρες, τον Σεπτέμβρη του 1944. Από την Ανάσα της Απελευθέρωσης στον Αναστεναγμό του Εμφύλιου... Ενα ακόμη πολυσήμαντο υλικό για να χτίσουν το μέλλον τους.

Αφιερωμένο στη μνήμη των φίλων μας που έδωσαν τη ζωή τους γράφοντας μια μικρή ιστορία.

Στις 4 Σεπτέμβρη του 1944 ξεκίνησε η αποχώρηση των ναζιστικών στρατευμάτων από τη μικρή μας πατρίδα, τη Μεσσήνη.

Μια ημερομηνία που σημάδεψε για πάντα τη ζωή ολόκληρης της γενιάς της 10ετίας 1940-50. Η πιο σκοτεινή δεκαετία στην ιστορία του τόπου μας. Από τον ενθουσιασμό στην απελπισία. Πόλεμος, κατοχή, Αντίσταση, Απελευθέρωση, Συμφωνία της Βάρκιζας, λευκή τρομοκρατία, εμφύλιος. Πέρασαν 80 χρόνια και δεν σβήνει από τη μνήμη μας.

4 Σεπτέμβρη 1944, πρωί πρωί, όλοι κλεισμένοι στα σπίτια μας. Η Νομαρχιακή του ΕΑΜ μάς είχε ειδοποιήσει ότι φεύγουν οι Γερμανοί. Ακούγαμε τις μηχανές τους να οργώνουν τον δρόμο προς το ποτάμι μας, τον Πάμισο. Και ξαφνικά, μια τεράστια έκρηξη. Ολη η γέφυρα του ποταμιού μας γκρεμίστηκε συθέμελα. Βγήκαμε όλοι από τα σπίτια μας στη μεγάλη πλατεία. Να κλαίμε για τη γέφυρα και να χορεύουμε και να τραγουδάμε για τη λευτεριά μας.

Έφυγε ο συμπατριώτης Στέφανος Ληναίος

Του Ηλία Μπιτσάνη

Είναι στιγμές που γνωρίζεις πως θα έρθουν αλλά δεν το πιστεύεις. Μπήκα στο αυτοκίνητο, έβαλα το Δεύτερο πρόγραμμα, άκουσα ότι η Μαργαρίτα Μυτιληναίου έλειπε και θα πάρει θέση στην εκπομπή αύριο. Δεν κακόβαλα, πλην όμως όταν άρχισα να ψάχνω τις ειδήσεις, διαπίστωσα ότι δεν ήταν μια συνήθης απουσία: 

Εφυγε και αποτεφρώθηκε σήμερα το πρωί ο πατέρας της Στέφανος Ληναίος, ένας σπουδαίος φίλος συμπατριώτης, που άφησε εποχή στο χώρο του θεάτρου και του κινηματογράφου.

 Ο αγαπητός Στέφανος γεννήθηκε στο Νησί τον Αύγουστο του 1928, πιτσιρικάς πήρε μέρος στην αντίσταση και στα δύσκολα χρόνια έφυγε για την Αθήνα. Λίγες φορές επέστρεψε στο γενέθλιο τόπο που υπεραγαπούσε. Το μεταπολεμικό κυνηγητό των ανθρώπων που έδωσαν τη μάχη τους μέσα από τις γραμμές της εθνικής αντίστασης, όπως ο Στέφανος σαν αετόπουλο, στέρησαν το «οξυγόνο» της πατρίδας από πολύ κόσμο, ειδικά στο Νησί. Τους απέκοψε από τις ρίζες με οδυνηρές συνέπειες και για τον τόπο. 

Το Σεπτέμβρη του 2012 έκανε δημόσια εμφάνιση, όταν σε μια τιμητική βραδιά παρουσιάστηκε η ζωή του μέσα από το βιβλίο «Ένα ποτάμι θάλασσα». Συναντηθήκαμε, γνωριστήκαμε και από τότε μιλούσαμε συχνά. Μιλούσαμε για την εθνική αντίσταση, ενθουσιαζόταν με τη δική μου ενασχόληση, επαναλάμβανε «γράφε, γράφε». Ηθελε να μείνει στον τόπο εκείνο που προσπάθησαν να ξεριζώσουν αλλά δεν τα κατάφεραν. 

Η ανάλυση του διχασμού ως εγγενούς στοιχείου των Ελλήνων

Μοιράζομαι μερικές ακόμη σκέψεις για τον διαχρονικό Ελληνισμό με αφορμή παρουσίαση του σχετικού βιβλίου του Γιώργου Κοντογιώργη στο προηγούμενο "Φρέαρ".

Η ανάλυση του διχασμού ως εγγενούς στοιχείου των Ελλήνων

Του Διονύση Σκλήρη

Ο Κοντογιώργης αναλύει τις αντιφάσεις της αντίστασης, τον εμφύλιο, αλλά και τον νεοελληνικό διχασμό εν γένει με βάση το ευρύτερο σχήμα του για τον υβριδισμό ελληνισμού και νεωτερικότητας στον νέο Ελληνισμό. Κατ’ αρχήν, το γεγονός ότι ο Ελληνισμός έχει αρμοσθεί ως έθνος-κοσμοσύστημα και όχι ως έθνος-κράτος σημαίνει ότι η ροπή προς τον διχασμό είναι ένα εγγενές διαχρονικό στοιχείο του. Αρκεί να θυμηθεί κανείς τις περιγραφές του Ομήρου, του Θουκυδίδη (ολιγαρχικοί εναντίον δημοκρατικών), του Πολύβιου (φιλομακεδόνες εναντίον φιλορωμαίων) ή των βυζαντινών ιστορικών που περιγράφουν τη διαμάχη ενωτικών και ανθενωτικών. Στην επανάσταση του 1821 είχαμε αφενός προνεωτερικούς διχασμούς φρονίμων και λεβεντών, προκρίτων και κλεφταρματολών, Μοραϊτών και Ρουμελιωτών, αλλά και διχασμούς όπου παρεισέφρεαν και διλήμματα έναντι της νεωτερικότητας, όπως μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών, ετεροχθόνων και αυτοχθόνων.

Η αμερικανική στρατιωτική κατάσταση

Από την Επιχείρηση «Καταιγίδα της Ερήμου» το 1991, πολλά έχουν αλλάξει και η σύγκριση μεταξύ δύο πολέμων που σηματοδοτούν την αρχή και το τέλος της συντριπτικής στρατιωτικής κυριαρχίας της Αμερικής, η οποία ξεκίνησε με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και έληξε με την άνοδο των BRICS, είναι σχεδόν συμβολική.

 Πριν από τριάντα πέντε χρόνια, η επίθεση στο Ιράκ του Σαντάμ τελείωσε γρήγορα, με μια ουσιαστικά αδιαμφισβήτητη αεροπορική και πυραυλική εκστρατεία, πολύ λίγες απώλειες και με την ικανότητα του ιρακινού στρατού να απαντήσει ουσιαστικά μηδενική, μόνο με μερικούς παλιούς πυραύλους Scud που εκτοξεύτηκαν στο Ισραήλ. Αυτή ήταν η μητέρα όλων των μαχών, όχι μόνο για τον στρατό του Σαντάμ, αλλά και για τον αμερικανικό στρατό, ο οποίος τον έκανε τρόπο λειτουργίας του, και για τους Αμερικανούς γενικότερα, οι οποίοι έπεισαν τους εαυτούς τους ότι μπορούσαν να κάνουν ό,τι ήθελαν. 

Στην πραγματικότητα, ωστόσο, στην Επιχείρηση «Καταιγίδα της Ερήμου», οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν ένα σχετικά μικρό μέρος της συνολικής τους δύναμης και ως εκ τούτου ανέμεναν ότι χρησιμοποιώντας όλα όσα κατέχουν τώρα, θα νικούσαν εύκολα το Ιράν. Το Πεντάγωνο έχει κυριολεκτικά αναπτύξει όλα τα σημαντικά αεροπορικά και ναυτικά του μέσα στον πόλεμο, από τις ομάδες κρούσης των αεροπλανοφόρων Gerald Ford και Lincoln μέχρι τα stealth μαχητικά F-22 και F-35, από τα βομβαρδιστικά B-2 και B-52 μέχρι τα πιο προηγμένα συστήματα αεράμυνας, THAAD, Aegis και Patriot. Έχει επίσης αναπτύξει ολόκληρη τη γκάμα των επιθετικών όπλων του, από Tomahawks μέχρι AGMs, από Atacams μέχρι πυραύλους Precision Strike Missiles, τα οποία έχουν ήδη εξαντληθεί.

Για πρώτη φορά ένας Απρίλης είναι ο μήνας της αλήθειας. Πλησιάζει η ώρα της αλήθειας. Για όλους.

Του Μανώλη Κοττάκη 

Η πολιτική καταιγίδα που ξέσπασε τις τελευταίες δύο εβδομάδες με τη διαβίβαση της νέας δικογραφίας του ΟΠΕΚΕΠΕ αλλά και την καθυστερημένη παραίτηση του υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης Μακάριου Λαζαρίδη για το θέμα του πτυχίου του δεν πρόκειται να κοπάσει την εβδομάδα που ανοίγει.

Η Νέα Δημοκρατία εν μέσω πολέμου συνταράσσεται από την πιο σοβαρή εσωκομματική κρίση της τελευταίας επταετίας. Το χειρότερο γι’ αυτήν είναι ότι δύσκολα πρόκειται να σταματήσει, καθώς εκκρεμείς υποθέσεις, όπως οι υποκλοπές και τα Τέμπη, θα συνεχίσουν να παράγουν αρνητικά αποτελέσματα. «Δεν μαζεύονται», όπως ομολογούν ανώτατοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι σε ιδιωτικές συνομιλίες τους.

Η παραίτηση του Μακάριου Λαζαρίδη το Σάββατο το μεσημέρι έπειτα από δημόσια υπόδειξη της Ντόρας Μπακογιάννη απέδειξε ότι τα παραδοσιακά ανακλαστικά που έδειχνε το προηγούμενο διάστημα το Μέγαρο Μαξίμου έχουν χαθεί και έχουν υπερκαλυφθεί από έναν πολιτικό εγωισμό ξεπερασμένο ήδη από τις εξελίξεις.

Το Μέγαρο Μαξίμου όλη την προηγούμενη εβδομάδα εξέπεμπε την εικόνα ότι ο πρωθυπουργός δεν θα κάνει τη χάρη στην αντιπολίτευση να θυσιάσει τον στενό του συνεργάτη. Όταν όμως έλαβε τις κυλιόμενες δημοσκοπήσεις και διαπίστωσε την τεράστια ζημιά που έχει προκληθεί στην εκλογική επιρροή της Νέας Δημοκρατίας, ιδιαίτερα στη νέα γενιά, και τη συρρίκνωσή της σε ποσοστά κάτω του 20%, τότε ξύπνησε. Μάλλον πολύ αργά.

Μέρα που είναι...

Του Θανάση Ν. Παπαθανασίου 

Το ιστορικό φύλλο της εφημερίδας "Χριστιανική", Ιουνίου 1973, με κεντρικό άρθρο του Νίκου Ψαρουδάκη.

 Ένα κεφάλαιο του αντιδικτατορικού αγώνα Χριστιανών, που δεν φαντάζομαι... να σπάσει ο διάολος το ποδάρι του και να μνημονευθεί σε επετειακή εκπομπή, τηλεοπτική ή ραδιοφωνική...

28.118 ευρώ

Του Μάνου Λαμπράκη 

Δεν χρειάζεται καν να ψάξει κανείς πολύ για να καταλάβει πώς ακριβώς λειτουργεί το σημερινό καθεστώς διακυβέρνησης.

Αρκεί μια φωτογραφία. 

Μια φωτογραφία με εύζωνες, δεσποτικά άμφια, υπουργικά χαμόγελα, όλη αυτή την επιμελημένη σκηνοθεσία εθνικής ευλάβειας και κρατικής επισημότητας, η οποία εμφανίζεται σαν κάτι αυτονόητα υψηλό, σχεδόν υπεράνω κριτικής. 

Κι όμως, πίσω από αυτή τη δήθεν αθωότητα της εικόνας, πίσω από τη γνωστή αισθητική του ελληνοχριστιανικού κιτς που το επιτελικό κράτος επιστρατεύει κάθε φορά που θέλει να μετατρέψει την πολιτική αμηχανία σε υπουργικό μεγαλείο, υπάρχει ένας πολύ συγκεκριμένος λογαριασμός. 

Όχι μεταφορικός. 

Κυριολεκτικός. 

28.118 ευρώ. 

Τόσο εγκρίθηκε να κοστίσει στους φορολογουμένους η μετάβαση της Λίνας Μενδώνη και της συνοδείας της στο Σικάγο και στην Ουάσιγκτον. Σχεδόν 30.000 ευρώ για να παραχθεί άλλη μία εικόνα εξουσίας, άλλη μία παράσταση κρατικής επιβολής ντυμένης ως εθνική αποστολή.

Ό,τι πιάνει ο Κ. Μητσοτάκης γίνεται άνθρακας

Του Ανδρέα Καψαμπέλη

Με αφορμή τις πρόσφατες διαρροές για τον νέο εκλογικό νόμο, η εικόνα που κυριαρχεί είναι αποκαρδιωτική: ό,τι πιάνει ο Κ. Μητσοτάκης, ακόμη και αν είναι χρυσάφι, γίνεται άνθρακας. Το θέμα του εκλογικού συστήματος είναι όντως μείζον για τη λειτουργία της δημοκρατίας. Υπό τις παρούσες πολιτικές συνθήκες όμως, με την κυβέρνηση βαριά φθαρμένη από σκάνδαλα όπως αυτό του ΟΠΕΚΕΠΕ -ενώ η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ζητά άρση ασυλίας για 13 εν ενεργεία βουλευτές της Ν.Δ.-, μπορεί να διεξαχθεί οποιαδήποτε ουσιαστική συζήτηση; Η αυτοϋπονόμευση είναι προφανής.

Απόπειρες αλλαγών έχουν γίνει και στο παρελθόν. Όταν όμως επιχειρούνται σε εντελώς ακατάλληλο timing, με έκδηλη μικροπολιτική σκοπιμότητα, καταλήγουν στον κάλαθο των αχρήστων. Πολύ περισσότερο όταν φαίνεται ξεκάθαρα ότι πρόκειται για ακόμη ένα πυροτέχνημα του πρωθυπουργού, προκειμένου να βγει από τη δύσκολη θέση. Όπως ακριβώς και η προηγούμενη πρόταση για καθιέρωση ασυμβίβαστου μεταξύ υπουργού και βουλευτή.

Ένα από τα πολλά εγκλήματα των Γερμανών στην Ελλάδα είναι το Δίστομο…

 Ένα έγκλημα που έχει δικαιωθεί στην ιταλική δικαιοσύνη και αναμένει εδώ και δεκαετίες μία υπογραφή για αν εκτελεστούν δικαστικές αποφάσεις και γίνουν οι αναγκαίες κατασχέσεις. Μία υπογραφή ελληνική! Δεκατέσσερις υπουργοί Δικαιοσύνης έχουν περάσει από τότε που υπήρξε η πρώτη δικαίωση για το Δίστομο και καμία ελληνική κυβέρνηση ,κανένας πρωθυπουργός και κανένας υπουργός Δικαιοσύνης δεν τόλμησαν να κάνουν το αυτονόητο.

Ο Νότης Μαριάς πρώην ευρωβουλευτής και καθηγητής στο πανεπιστήμιο Κρήτης έχει ασχοληθεί επισταμένως με το θέμα , μας υπενθυμίζει την ιστορία με αφορμή την πρόσφατη δικαστική απόφαση ακόμη μία! από το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ιταλίας!

 Αυτό που μένει για να προχωρήσει η υπόθεση δικαίωσης για το Δίστομο, είναι να βρεθεί φιλότιμο, από το ελληνικό πολιτικό προσωπικό.

Η Δίκη της Χούντας (1975) - Uncover the Shocking Truth in the 1975 Trial of "Η Δίκη της Χούντας"!

🎥 Αποκαλύπτοντας τις Σκιές της Ιστορίας: Η Δίκη της Χούντας (1975) - Uncover the Shocking Truth in the 1975 Trial of "Η Δίκη της Χούντας"!

 🕊️🇬🇷 16 Οκτωβρίου 1975, ένα σημαντικό κεφάλαιο της ελληνικής ιστορίας! Η δίκη των ηγετών της Χούντας, που έρριξαν 

σκοτεινό πέπλο πάνω από την Ελλάδα για επτά χρόνια, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα προς τη δικαιοσύνη και την ευθύνη. Ελάτε μαζί μας καθώς εξερευνούμε το συναρπαστικό ταξίδι της δίκης που επιχείρησε να αποκαλύψει την αλήθεια πίσω από την τραγική εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973. 🕊️ Παρακολουθήστε την Αποκατάσταση της Δημοκρατίας και το Κυνήγι της Δικαιοσύνης, καθώς οι υπεύθυνοι για την αιματηρή καταστολή της εξέγερσης αντιμετωπίζουν τις συνέπειες των σοβαρών πράξεών τους. Η δίκη έφτασε στην αποκορύφωσή της στις 30 Δεκεμβρίου 1975, με σημαντικές καταδίκες για τους κύριους ένοχους. 

ΤΟ ΜASTER PLAN ΤΗΣ ΧΟΥΝΤΑΣ

ΤΟ ΜASTER PLAN ΤΗΣ ΧΟΥΝΤΑΣ συνοπτικά, εντός τριών λεπτών

Post2post

(η αλλιώς "του βρώμικου 67/74 το ανάγνωσμα" ) 

Η σκέψη να εξαφανιστεί η ΑΟΖ του Καστελόριζου για να μπει και η Τουρκία στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου είναι πολύ παλιά.

 Πρωτοδιατυπώθηκε το 64 επί Τζόνσον στον γεροΠαπανδρέου, με την μορφή της ανταλλαγής του Καστελόριζου με την Κύπρο (τότε έπαιζε το Ένωση).

Απορρίφθηκε αμέσως, έγιναν τα Ιουλιανά, ήρθε χούντα, απέσυρε αυτή από την Κύπρο αμέσως μια μεραρχια ελληνικού στρατού και έκανε ένα πραξικόπημα για να γίνει η εισβολή το 74. Τα υπόλοιπα τα ξέρετε.

 Επανήλθε ως Master plan από τον Σημίτη, και τώρα από τον Μητσοτάκη υπηρεσιας, με σλόγκαν την "συνεκμετάλλευση" και υλοποιείται από τους πολιτικούς νεοφιλελέ δήθεν εκσυγχρονιστές. Αυτούς με τους μπλε και πράσινους κόκκους, και με τις ευλογίες ή την ανοχή όσων στεγάστηκαν κάτω από μια ομπρέλα. Υπό τις άναρθρες κραυγές και όσων ακραίων αντιτάχθηκαν στην συμφωνία των Πρεσπών, την μόνη εθνική επιτυχία που ακυρώνει μερικώς και αυτό το Master plan και μερικά άλλα που σχεδιάστηκαν για να ισχύουν μέχρι και το Κόσοβο.

Όπως και να το δεις, σύμφωνα με το ισχύον διεθνές δίκαιο της θάλασσας, τα κατοικημένα νησιά (δηλαδή όλα εκτός από κάτι βράχια) έχουν ΑΟΖ. Αυτό αμφισβητεί τώρα η Τουρκία. Και έτσι διεκδικεί έλεγχο στα περάσματα και αμέσως μετά και στο μισό Αιγαίο, σε συνολική θαλάσσια έκταση όση 1,4 φορές η χερσαία Ελλάδα, που θέλει  να λέγεται  Turkagean. Η συμφωνία για την ΑΟΖ με την Αίγυπτο και η ατολμία επέκτασης στα 12 μίλια, έστω νότια της Κρήτης, του σημερινού γκουβέρνου, το επανέφερε αυτά τα plans στο προσκήνιο. 

Τι έχει εκεί μέσα για να δικαιολογεί αυτή την ιστορική εμμονή :

Γιατί διαφωνούμε για το ποιος νικάει και ποιος χάνει στον πόλεμο στο Ιράν15/04/2026

EPA/JEON HEON-KYUN

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Οι εξελίξεις στον Πόλεμο στο Ιράν έχουν δημιουργήσει μια έντονη πόλωση και σύγχυση για τα τεκταινόμενα στη διεθνή κοινή γνώμη, όπως και στην Ελληνική, αλλά και στους επαγγελματίες αναλυτές και τους λήπτες στρατηγικών αποφάσεων. Όχι μόνον υπάρχει έντονη αντιγνωμία αναφορικά με τους “καλούς” και τους “κακούς” της σύγκρουσης, αλλά παρουσιάζεται και μεγάλη σύγχυση αναφορικά με το ποιος νικάει μέχρι στιγμής και πολύ περισσότερο για το ποιος θα νικήσει στο μέλλον.

Φορτισμένες απόψεις περί συντριπτικής νίκης της μίας ή της άλλης πλευράς, των ΗΠΑ ή του Ιράν, εκφράζονται διαρκώς στον δημόσιο διάλογο. Και, προσέξτε, αναφερόμαστε για την νίκη ή την ήττα μέχρι στιγμής, όχι για το τι μέλλει γενέσθαι. Για να προσεγγίσουμε αυτό το ιδιόρρυθμο φαινόμενο θα προσπαθήσουμε σήμερα να χρησιμοποιήσουμε ως εργαλεία ερμηνείας κάποιες αντιλήψεις της Θεωρίας της Επιστήμης (ή Φιλοσοφίας της Επιστήμης), που μας δείχνουν ότι ένα πράγμα είναι “η Πραγματικότητα” και κάτι άλλο, εντελώς διαφορετικό, “οι ερμηνείες της Πραγματικότητας”.

Ο πόλεμος στο Ιράν, λοιπόν, δεν είναι μόνο μια σύγκρουση κρατών, αλλά και μια σύγκρουση ερμηνειών, μοντέλων σκέψης και τρόπων κατανόησης της πραγματικότητας. Σε μεγάλο βαθμό, οι εμπλεκόμενοι, αλλά και οι αναλυτές, δεν ζουν στο ίδιο γνωσιακό σύμπαν. Για να κατανοήσουμε αυτήν την ιδιόρρυθμη κατάσταση μπορούμε να στραφούμε στη Φιλοσοφία της Επιστήμης και της Γλώσσας. Οι Popper, Kuhn, Lakatos, Feyerabend, Heidegger και Wittgenstein μας προσφέρουν εργαλεία, που φωτίζουν όχι μόνο τι γνωρίζουμε, αλλά και γιατί αδυνατούμε να συμφωνήσουμε σε αυτό.

Λόγος περί αριστείας και μάθησης

Παναγιώτης Παπανικολάου 

Επειδή θέλω πάντα να είμαι δίκαιος : το θράσος της καταγέλαστης αχρηστείας που αυτοπλασάρεται ως δήθεν "αριστεία" και της απτυχίωτης αγραμματοσύνης που θέλει κιόλας να ... "αξιολογεί" (τους άλλους πάντα φυσικά) ΟΧΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ χαρακτηριστικό της "δεξιάς γενικά" όπως κατά κόρον γράφεται αυτές τις μέρες. Είναι χαρακτηριστικό της συγκεκριμένης ΝΔ που έχει κατσικωθεί στην ηγεσία της το Μητσοτακέικο αγκαλίτσα με τα ορφανά του Καρατζαφύρερ και με τα ορφανά του Λαμογιοσημιτιστάν. 

Ακολουθεί ένα σχετικό παράδειγμα.

Η αείμνηστη Π. Ρέλια (1920 - 2001) ήταν διευθύντρια στο Βαρβάκειο (δημόσιο) Πρότυπο σχολείο επί σειρά ετών, μάλιστα την είχαν σε ιδιαίτερη εκτίμηση οι υπουργοί Παιδείας των κυβερνήσεων ΝΔ 1974 - 1981. Λίγα χρόνια πριν από εμένα ήταν μαθητής εκεί ένας φίλος (μετέπειτα γνωστός συγγραφέας και δημοσιογράφος) που μου αφηγήθηκε το παρακάτω : 

Στα τέλη της δεκαετίας 1970, μια ομάδα μαθητών (μεταξύ των οποίων και ο ίδιος) είχαν διατυπώσει (με ανακοινώσεις, συνελεύσεις κλπ) το αίτημα κατάργησης του μαθήματος των Αρχαίων Ελληνικών (με την λογική πως είναι "νεκρή" γλώσσα). Μην κολλάτε τώρα στο αν ήταν σωστό ή όχι το αίτημα, άλλο θέλω να αναδείξω. Η Ρέλια λοιπόν ούτε φωνές, ούτε αποβολές. Απλά τους φώναξε στο γραφείο της και άρχισε να τους μιλά ήρεμα.

- Εσείς αυτό το αίτημα το έχετε γιατί είστε αριστεροί ;

- Ναι, είμαστε αριστεροί γι' αυτό λέμε η διδασκαλία της νεκρής γλώσσας, της σκουριασμένης γνώσης, να αντικατασταθεί π.χ. με Κοινωνιολογία

- Μάλιστα. Δηλαδή εσείς αφού είστε αριστεροί, τα έργα των κλασικών του μαρξισμού τα έχετε διαβάσει υποθέτω

- (Αμήχανη σιωπή από την άλλη πλευρά)

- Λοιπόν εγώ που δεν είμαι αριστερή τα έχω διαβάσει.