από Βασίλειος Χρ. Μπούτος
-8 Ιανουαρίου 2026Όπως κατά κόρον σημειώνεται αυτές τις ημέρες, η αμερικανική επέμβαση στην Βενεζουέλα σηματοδοτεί την αναβίωση του Δόγματος Μονρόε, ως δόγματος εθνικής ασφαλείας των ΗΠΑ, το οποίο και εισήχθη, ως πυλώνας της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, το μακρινό 1823 και κατά το οποίο ουσιαστικά ολόκληρη η αμερικανική ήπειρος -οφείλει να- αποτελεί προνομιακό πεδίο των ΗΠΑ, σε βαθμό, ώστε οποιαδήποτε προσπάθεια επέμβασης ή ανάμειξης στα πολιτικά πράγματα αυτής εκ μέρους άλλου -κατ’ αρχάς ευρωπαϊκού- κράτους να μπορεί να εκληφθεί ως επιθετική εναντίον των ΗΠΑ ενέργεια.
Κατά τις τελευταίες δεκαετίες δε, την πλέον εμβληματική περίπτωση εφαρμογής του Δόγματος Μονρόε αποτελεί η περίφημη «Κρίση των Πυραύλων» στην Κούβα του Φιντέλ Κάστρο (1962), η οποία και έφερε την ανθρωπότητα μιάν ανάσα πριν από τον πυρηνικό όλεθρο, για να εκτονωθεί εν τέλει -με την απόσυρση των εγκατεστημένων στην Κούβα επίμαχων σοβιετικών πυραύλων- χάρις και στην σύνεση και την σοφία που επέδειξαν οι ηγέτες των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ, Τζον Κένεντι και Νικίτα Χρουστσόφ, αντιστοίχως -σημειουμένου, πάντως, ότι και οι Αμερικανοί ανέλαβαν την παράλληλη δέσμευση ότι ουδέποτε θα εισβάλουν στο νησιωτικό κράτος της Καραϊβικής (όσο και ότι θα αποσύρουν τους δικούς τους πυραύλους από την Τουρκία).
Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί, ότι την ανάγκη διακήρυξης του ως άνω δόγματος ασφαλείας επέβαλε η -μετά την ήττα του Ναπολέοντος- παλινόρθωση της Μοναρχίας στην Ευρώπη, η υπό τον Μέττερνιχ σύμπηξη της Ιεράς Συμμαχίας και, τελικώς, ο φόβος εγκατάστασης, εκ μέρους των Ευρωπαίων, μοναρχικών καθεστώτων επί των άρτι τότε ανεξαρτητοποιηθέντων -κυρίως από την Ισπανία- νέων κρατών της Νοτίου Αμερικής.
Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η εκ νέου προβολή και εφαρμογή του Δόγματος Μονρόε στο Δυτικό Ημισφαίριο, αποτελεί εν ταυτώ και μία ακόμη περίπτωση έμπρακτης υιοθέτησης και εφαρμογής εκ μέρους των ΗΠΑ της κλασσικής και θεμελιώδους για τους Αγγλοσάξονες γεωπολιτικής θεωρίας του Halford Mackinder (1861-1947), ο οποίος και ανέδειξε την γεωπολιτική σταθερά της διαρκούς αντιπαράθεσης και συχνότατα σύγκρουσης χερσαίων και ναυτικών δυνάμεων, οι οποίες, όπως προέβαλε, και διαχρονικώς διαγκωνίζονται για την κυριαρχία στον χώρο της Ευρασίας και δη ιδίως στην λεγομένη Heartland (καρδιά της γης), μία περιοχή, χονδρικώς, μεταξύ της ανατολικής Ευρώπης και της Σιβηρίας, δηλαδή το βόρειο και εσωτερικό τμήμα της Ευρασίας.
Υποστήριζε δε, ότι η δύναμη που θα αποκτούσε τον έλεγχο αυτής της περιοχής θα αποκτούσε ηγεμονική θέση: «όποιος ελέγχει την Heartland, ελέγχει την Παγκόσμια Νήσο (σ.σ. Ευρασία - Αφροευρασία), όποιος ελέγχει την Παγκόσμια Νήσο, είναι κυρίαρχος του κόσμου».
Υιοθετώντας αυτήν την γεωπολιτική ανάλυση, που εξηγεί και την διαρκή ανάμιξή του με τον ευρασιατικό χώρο, ο αγγλοσαξονικός παράγοντας αναγνωρίζει σταθερά ως σημαντικότερο για τον ίδιο κίνδυνο εκείνην την δύναμη ή τον συνασπισμό δυνάμεων, που θα μπορούσε να ελέγξει την κολοσσιαίας κατά τα ανωτέρω στρατηγικής σημασίας περιοχή της Heartland όσο και εν γένει της Ευρασίας.
Ως αποτέλεσμα, ύψιστης σημασίας στρατηγικός σκοπός της αγγλοσαξονικής εξωτερικής πολιτικής αποτελεί η παρεμπόδιση της ολοκληρωτικής κυριαρχίας των μεγάλων ευρασιατικών χερσαίων δυνάμεων επί των ανωτέρω εδαφών όσο και εν γένει της καθ' οιονδήποτε τρόπο (υπερ)μεγέθυνσης της ισχύος τους, πολλώ δε μάλλον η πάση θυσία αποτροπή του συνασπισμού ή και του στρατηγικού συνεταιρισμού των, ώστε εν τέλει η καθ’ οιονδήποτε τρόπο υπονόμευση των οικονομικών, εμπορικών και ευρύτερα γεωπολιτικών συμφερόντων αυτών να ανάγεται σε θεμελιώδη όρο για την διατήρηση της αμερικανοβρετανικής ηγεμονίας.
Στην προκειμένη δε περίπτωση, η επέμβαση στην Βενεζουέλα δεν επάγεται μόνον την έμπρακτη προβολή της αμερικανικής ισχύος στο πεδίο της Νοτίου Αμερικής, ως παραδοσιακού «ζωτικού χώρου» των ΗΠΑ, ο οποίος και της παρέχει σημαντικό στρατηγικό βάθος και ασφάλεια ανάμεσα σε δύο τεράστιους ωκεανούς, αλλά, επιπλέον και μάλλον πρωτίστως, την άμεση προσβολή των συμφερόντων πρωτευόντως της Κίνας -η οποία και επιχειρεί να αναδυθεί και ως μία sui generis θαλάσσια δύναμη μέσω της εκμετάλλευσης καίριας σημασίας λιμένων και εν γένει εμπορικών κόμβων ανά την υδρόγειο [βλ. και Belt and Road Initiative (BRI)]- όσο και δευτερευόντως της Ρωσίας, του Ιράν και της Τουρκίας:
δηλαδή πανίσχυρων και ισχυρών αντιστοίχως ευρασιατικών χερσαίων δυνάμεων, με τις οποίες το καθεστώς της Βενεζουέλας διατηρεί σχέσεις, εμφανείς όσο και αφανείς, όχι απλώς προνομιακές αλλά κυρίως ευθέως υπονομευτικές της αμερικανικής ισχύος ή μάλλον ηγεμονίας, μέσω πρωτίστως της από-δολαριοποίησης του διεθνούς εμπορίου: λ.χ. η Βενεζουέλα πωλεί πετρέλαιο στην Κίνα, το οποίο και τιμολογείται -όχι σε δολάρια αλλά- σε κινεζικά γουάν. Αυτό εν πολλοίς είναι πλέον το νόμισμα, στο οποίο πραγματοποιούνται και οι ρωσικές εξαγωγές ενέργειας προς την Κίνα.
Το πόσο σημαντική είναι αυτή η εξέλιξη αναδεικνύεται άνευ ετέρου, εφ’ όσον ληφθεί υπ' όψιν η εξής θεμελιώδης ιστορική παράμετρος:
Είναι οι ανεξάντλητες ποσότητες «πετροδολαρίων» -κατ’ αρχάς των χωρών παραγωγών πετρελαίου της Μέσης Ανατολής, οι οποίες και συμφώνησαν, κατόπιν ενεργειών του «μαέστρου» της αμερικανικής διπλωματίας, Χένρυ Κίσσινγκερ, να πωλούν πετρέλαιο τιμολογώντας το αποκλειστικώς σε δολάρια- οι οποίες και πλημμύρισαν τις αμερικανικές χρηματαγορές της Wall Street και το εν γένει χρηματοπιστωτικό σύστημα των ΗΠΑ, εκείνες που εν τοις πράγμασιν συνιστούν το αφανές θεμέλιο της παγκόσμιας αμερικανικής ηγεμονίας μετά την κατάρρευση του συστήματος Bretton Woods κατά τις αρχές της δεκαετίας του '70.
Είναι δε εντυπωσιακό, πώς η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας επιτρέπει πλέον και την «εξωεδαφική» πρόκληση εξαιρετικώς επώδυνων πληγμάτων με ισχυρότατο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό πρόσημο, όπως συμβαίνει στην περίπτωση των ως άνω ευρασιατικών δυνάμεων, οι οποίες και δέχονται καίρια χτυπήματα όχι απλώς εκτός Ευρασίας αλλά και επί άλλου ημισφαιρίου:
η διεθνοποίηση της οικονομικής - εμπορικής δραστηριότητας ενός μείζονος «παίκτη» της παγκόσμιας σκακιέρας δεν αυξάνει μόνον τα ανά τον πλανήτη σημεία άντλησης και προσπορισμού κερδών, προσόδων και πάσης φύσεως ωφελημάτων και ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων αλλά και τους κινδύνους, στους οποίους αυτός εκτίθεται, καθιστάμενος ευάλωτος σε (αντ)επιθετικές ενέργειες μέσω πολλαπλών πλέον οδών και μεθόδων.
Ενώ, επιπλέον, καταδεικνύει, πώς μπορούν δύο εθνικές στρατηγικές, όπως αυτές που απορρέουν από το Δόγμα Μονρόε και τα προτάγματα της Γεωπολιτικής Σχολής Μακίντερ, κατ’ αρχήν προσανατολισμένες σε εκ διαμέτρου διαφορετικά γεωγραφικά πλαίσια, να εφαρμοσθούν ταυτόχρονα και στο αυτό πεδίο, το οποίο, μάλιστα, και προβάλλει το πλέον ασφαλές και προνομιακό για τον εν προκειμένω (αντι)δρώντα: εντός έδρας και δη στην «πίσω αυλή» των ΗΠΑ.
* Βασιλείου Χρ. Μπούτου, Συμβολαιογράφου Πειραιώς, Μ.Δ. Εμπορικού Δικαίου
ΠΗΓΗ:https://antifono.gr/dogma-monroe-scholi-makinter/?fbclid=IwdGRjcAPNhmJjbGNrA82FcmV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHr5TuRVabSOneIeTlCab51LIZiUmxFENbhaX4hOFhiqMvh_s1ysop51QMDqk_aem_ualgGoN23-rzGl-tNB3EUQ
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Κατά τις τελευταίες δεκαετίες δε, την πλέον εμβληματική περίπτωση εφαρμογής του Δόγματος Μονρόε αποτελεί η περίφημη «Κρίση των Πυραύλων» στην Κούβα του Φιντέλ Κάστρο (1962), η οποία και έφερε την ανθρωπότητα μιάν ανάσα πριν από τον πυρηνικό όλεθρο, για να εκτονωθεί εν τέλει -με την απόσυρση των εγκατεστημένων στην Κούβα επίμαχων σοβιετικών πυραύλων- χάρις και στην σύνεση και την σοφία που επέδειξαν οι ηγέτες των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ, Τζον Κένεντι και Νικίτα Χρουστσόφ, αντιστοίχως -σημειουμένου, πάντως, ότι και οι Αμερικανοί ανέλαβαν την παράλληλη δέσμευση ότι ουδέποτε θα εισβάλουν στο νησιωτικό κράτος της Καραϊβικής (όσο και ότι θα αποσύρουν τους δικούς τους πυραύλους από την Τουρκία).
Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί, ότι την ανάγκη διακήρυξης του ως άνω δόγματος ασφαλείας επέβαλε η -μετά την ήττα του Ναπολέοντος- παλινόρθωση της Μοναρχίας στην Ευρώπη, η υπό τον Μέττερνιχ σύμπηξη της Ιεράς Συμμαχίας και, τελικώς, ο φόβος εγκατάστασης, εκ μέρους των Ευρωπαίων, μοναρχικών καθεστώτων επί των άρτι τότε ανεξαρτητοποιηθέντων -κυρίως από την Ισπανία- νέων κρατών της Νοτίου Αμερικής.
Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η εκ νέου προβολή και εφαρμογή του Δόγματος Μονρόε στο Δυτικό Ημισφαίριο, αποτελεί εν ταυτώ και μία ακόμη περίπτωση έμπρακτης υιοθέτησης και εφαρμογής εκ μέρους των ΗΠΑ της κλασσικής και θεμελιώδους για τους Αγγλοσάξονες γεωπολιτικής θεωρίας του Halford Mackinder (1861-1947), ο οποίος και ανέδειξε την γεωπολιτική σταθερά της διαρκούς αντιπαράθεσης και συχνότατα σύγκρουσης χερσαίων και ναυτικών δυνάμεων, οι οποίες, όπως προέβαλε, και διαχρονικώς διαγκωνίζονται για την κυριαρχία στον χώρο της Ευρασίας και δη ιδίως στην λεγομένη Heartland (καρδιά της γης), μία περιοχή, χονδρικώς, μεταξύ της ανατολικής Ευρώπης και της Σιβηρίας, δηλαδή το βόρειο και εσωτερικό τμήμα της Ευρασίας.
Υποστήριζε δε, ότι η δύναμη που θα αποκτούσε τον έλεγχο αυτής της περιοχής θα αποκτούσε ηγεμονική θέση: «όποιος ελέγχει την Heartland, ελέγχει την Παγκόσμια Νήσο (σ.σ. Ευρασία - Αφροευρασία), όποιος ελέγχει την Παγκόσμια Νήσο, είναι κυρίαρχος του κόσμου».
Υιοθετώντας αυτήν την γεωπολιτική ανάλυση, που εξηγεί και την διαρκή ανάμιξή του με τον ευρασιατικό χώρο, ο αγγλοσαξονικός παράγοντας αναγνωρίζει σταθερά ως σημαντικότερο για τον ίδιο κίνδυνο εκείνην την δύναμη ή τον συνασπισμό δυνάμεων, που θα μπορούσε να ελέγξει την κολοσσιαίας κατά τα ανωτέρω στρατηγικής σημασίας περιοχή της Heartland όσο και εν γένει της Ευρασίας.
Ως αποτέλεσμα, ύψιστης σημασίας στρατηγικός σκοπός της αγγλοσαξονικής εξωτερικής πολιτικής αποτελεί η παρεμπόδιση της ολοκληρωτικής κυριαρχίας των μεγάλων ευρασιατικών χερσαίων δυνάμεων επί των ανωτέρω εδαφών όσο και εν γένει της καθ' οιονδήποτε τρόπο (υπερ)μεγέθυνσης της ισχύος τους, πολλώ δε μάλλον η πάση θυσία αποτροπή του συνασπισμού ή και του στρατηγικού συνεταιρισμού των, ώστε εν τέλει η καθ’ οιονδήποτε τρόπο υπονόμευση των οικονομικών, εμπορικών και ευρύτερα γεωπολιτικών συμφερόντων αυτών να ανάγεται σε θεμελιώδη όρο για την διατήρηση της αμερικανοβρετανικής ηγεμονίας.
Στην προκειμένη δε περίπτωση, η επέμβαση στην Βενεζουέλα δεν επάγεται μόνον την έμπρακτη προβολή της αμερικανικής ισχύος στο πεδίο της Νοτίου Αμερικής, ως παραδοσιακού «ζωτικού χώρου» των ΗΠΑ, ο οποίος και της παρέχει σημαντικό στρατηγικό βάθος και ασφάλεια ανάμεσα σε δύο τεράστιους ωκεανούς, αλλά, επιπλέον και μάλλον πρωτίστως, την άμεση προσβολή των συμφερόντων πρωτευόντως της Κίνας -η οποία και επιχειρεί να αναδυθεί και ως μία sui generis θαλάσσια δύναμη μέσω της εκμετάλλευσης καίριας σημασίας λιμένων και εν γένει εμπορικών κόμβων ανά την υδρόγειο [βλ. και Belt and Road Initiative (BRI)]- όσο και δευτερευόντως της Ρωσίας, του Ιράν και της Τουρκίας:
δηλαδή πανίσχυρων και ισχυρών αντιστοίχως ευρασιατικών χερσαίων δυνάμεων, με τις οποίες το καθεστώς της Βενεζουέλας διατηρεί σχέσεις, εμφανείς όσο και αφανείς, όχι απλώς προνομιακές αλλά κυρίως ευθέως υπονομευτικές της αμερικανικής ισχύος ή μάλλον ηγεμονίας, μέσω πρωτίστως της από-δολαριοποίησης του διεθνούς εμπορίου: λ.χ. η Βενεζουέλα πωλεί πετρέλαιο στην Κίνα, το οποίο και τιμολογείται -όχι σε δολάρια αλλά- σε κινεζικά γουάν. Αυτό εν πολλοίς είναι πλέον το νόμισμα, στο οποίο πραγματοποιούνται και οι ρωσικές εξαγωγές ενέργειας προς την Κίνα.
Το πόσο σημαντική είναι αυτή η εξέλιξη αναδεικνύεται άνευ ετέρου, εφ’ όσον ληφθεί υπ' όψιν η εξής θεμελιώδης ιστορική παράμετρος:
Είναι οι ανεξάντλητες ποσότητες «πετροδολαρίων» -κατ’ αρχάς των χωρών παραγωγών πετρελαίου της Μέσης Ανατολής, οι οποίες και συμφώνησαν, κατόπιν ενεργειών του «μαέστρου» της αμερικανικής διπλωματίας, Χένρυ Κίσσινγκερ, να πωλούν πετρέλαιο τιμολογώντας το αποκλειστικώς σε δολάρια- οι οποίες και πλημμύρισαν τις αμερικανικές χρηματαγορές της Wall Street και το εν γένει χρηματοπιστωτικό σύστημα των ΗΠΑ, εκείνες που εν τοις πράγμασιν συνιστούν το αφανές θεμέλιο της παγκόσμιας αμερικανικής ηγεμονίας μετά την κατάρρευση του συστήματος Bretton Woods κατά τις αρχές της δεκαετίας του '70.
Είναι δε εντυπωσιακό, πώς η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας επιτρέπει πλέον και την «εξωεδαφική» πρόκληση εξαιρετικώς επώδυνων πληγμάτων με ισχυρότατο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό πρόσημο, όπως συμβαίνει στην περίπτωση των ως άνω ευρασιατικών δυνάμεων, οι οποίες και δέχονται καίρια χτυπήματα όχι απλώς εκτός Ευρασίας αλλά και επί άλλου ημισφαιρίου:
η διεθνοποίηση της οικονομικής - εμπορικής δραστηριότητας ενός μείζονος «παίκτη» της παγκόσμιας σκακιέρας δεν αυξάνει μόνον τα ανά τον πλανήτη σημεία άντλησης και προσπορισμού κερδών, προσόδων και πάσης φύσεως ωφελημάτων και ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων αλλά και τους κινδύνους, στους οποίους αυτός εκτίθεται, καθιστάμενος ευάλωτος σε (αντ)επιθετικές ενέργειες μέσω πολλαπλών πλέον οδών και μεθόδων.
Ενώ, επιπλέον, καταδεικνύει, πώς μπορούν δύο εθνικές στρατηγικές, όπως αυτές που απορρέουν από το Δόγμα Μονρόε και τα προτάγματα της Γεωπολιτικής Σχολής Μακίντερ, κατ’ αρχήν προσανατολισμένες σε εκ διαμέτρου διαφορετικά γεωγραφικά πλαίσια, να εφαρμοσθούν ταυτόχρονα και στο αυτό πεδίο, το οποίο, μάλιστα, και προβάλλει το πλέον ασφαλές και προνομιακό για τον εν προκειμένω (αντι)δρώντα: εντός έδρας και δη στην «πίσω αυλή» των ΗΠΑ.
* Βασιλείου Χρ. Μπούτου, Συμβολαιογράφου Πειραιώς, Μ.Δ. Εμπορικού Δικαίου
ΠΗΓΗ:https://antifono.gr/dogma-monroe-scholi-makinter/?fbclid=IwdGRjcAPNhmJjbGNrA82FcmV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHr5TuRVabSOneIeTlCab51LIZiUmxFENbhaX4hOFhiqMvh_s1ysop51QMDqk_aem_ualgGoN23-rzGl-tNB3EUQ
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.