Η Συρία φλέγεται

Ιμπραήμ Χατζηκαρσλί

Πώς έχουμε φτάσει εδώ; Τι γίνεται στη Συρία εδώ και ένα χρόνο; Και γιατί φαινομενικά σύμμαχοι της Δύσης βάλλουν ο ένας εναντίον του άλλου;

Μόλις ένα χρόνο μετά την πτώση της μπααθικής κυβέρνησης του Μπασάρ αλ Άσαντ, η Συρία τυλίγεται ίσως και επίσημα ξανά στις φλόγες του εμφυλίου πολέμου. Στην πραγματικότητα η βία στη συριακή επικράτεια δεν σταμάτησε ποτέ, αφού οι σφαγές Αλαουιτών και Δρούζων μαζί με τις συνεχείς ισραηλινές επιχειρήσεις σημάδεψαν το 2025. Τώρα όμως, οι προοπτικές αλλάζουν αφού οι συνδυασμένες επιθέσεις του SDF (Syrian Democratic Forces), των Δρούζικων πολιτοφυλακών και του ισραηλινού στρατού έχουν αποδυναμώσει πλήρως την κυβέρνηση του Άχμεντ αλ Σαράα (πρώην αλ Τζολάνι) και ο νέος «συριακός στρατός» (στην πραγματικότητα ένα συνονθύλευμα Σουνιτών πολιτοφυλακών) αδυνατούν να απαντήσουν.

Ως εκ τούτου προκύπτουν κάποια ερωτήματα. Πώς έχουμε φτάσει ως εδώ; Τι γίνεται στη Συρία εδώ και έναν χρόνο; Και γιατί οι φαινομενικά σύμμαχοι της Δύσης βάλλουν ο ένας εναντίον του άλλου;

 

Η κόντρα Τουρκίας-Ισραήλ

Για να κατανοήσουμε πλήρως το γιατί η Συρία γίνεται ξανά επισήμως ένα πεδίο μάχης πρέπει να κατανοήσουμε και τη διαμάχη ανάμεσα στις δύο δυνάμεις που επηρεάζουν τη χώρα, και αυτές είναι η Τουρκία και το Ισραήλ.

Η Τουρκία αποτελεί τον σταθερό σύμμαχο της κυβέρνησης αλ Σαράα και είναι η δύναμη μέσω της οποίας (με τη βοήθεια των ΗΠΑ) οι δυνάμεις του HTS (Hayat Tahrir al Sham, Οργάνωση για την Απελευθέρωση του Λεβάντε) κατέλαβαν την εξουσία. Η Τουρκία ήδη από τη δεκαετία του ’80 μέσω του στρατού αρχικά αλλά κυρίως με την υποστήριξη της αστικής τάξης επιδίωξε τη λεγόμενη τουρκοισλαμική σύνθεση σε ιδεολογικό επίπεδο. Με άλλα λόγια τη σύνθεση ενός τουρκικού εθνικισμού και ήπιου πολιτικού Ισλάμ ως αντίβαρο στον κομμουνισμό και το ριζοσπαστικό Ισλάμ αλλά και ως μέσο για επιρροή ήπιας ισχύος (soft power) στη Μέση Ανατολή με απώτερο σκοπό την ηγεμονία της περιοχής υπέρ της Δύσης. Μέσα σε μερικές δεκαετίες και χάρη στις πολιτικές αποφάσεις του Ερντογάν από το 2002, η Τουρκία είχε ήδη αντικαταστήσει τη Σαουδική Αραβία ως ηγεμονική δύναμη του σουνιτικού ισλαμικού κόσμου, γεγονός που αποτελεί από μόνο του θεματική για ανάπτυξη.

Στη Συρία η Τουρκία κατέστησε τον εαυτό της κύρια δύναμη με επιρροή στα διάφορα πολιτικά ρεύματα εντός του FSA (Free Syrian Army) και αποτέλεσε κύριο σπόνσορα του μετέπειτα SNA (Syrian National Army) και δευτερευόντως του HTS (κοινό μέτωπο σαλαφιστικών δυνάμεων με ηγέτιδα δύναμη την Al Nusra) αφού ο ίδιος βρισκόταν αρχικά κυρίως κάτω από την επιρροή των χωρών του Περσικού Κόλπου.

Απεναντίας το Ισραήλ διαδραματίζει έναν πολύ διαφορετικό ρόλο στη Μέση Ανατολή, έχοντας έναν γενικότερα διαλυτικό ρόλο. Το Ισραήλ διαχρονικά στήριζε και στηρίζει τη διάλυση των διαφόρων αραβικών κρατών στην περιοχή μέσω της υποστήριξης αυτονομιστικών κινημάτων εθνικών ή θρησκευτικών μειονοτήτων ή ακόμα και μέσω άμεσης επέμβασης για να εξασφαλίσει τη συνέχιση της ύπαρξής του. Άμεσος στόχος στη Συρία ήταν η πτώση του παναραβικού Μπάαθ, η πάταξη της επιρροής του Ιράν και της Ρωσίας και η διάλυση της Συρίας μέσω της υποστήριξης των Κούρδων αλλά ακόμα και του Ισλαμικού Κράτους (ISIS). Αυτό κατανοούμε ότι έθετε άλλους στόχους για τη Συρία σε σχέση με τις στοχεύσεις της Τουρκίας αλλά και συνδυαστικά μαζί με την επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και Δύσης μετά το πραξικόπημα του 2016, το οποίο έθεσε τα θεμέλια για τη μελλοντική σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα στα δύο κράτη.

Ειδικότερα το Ισραήλ εξασφάλισε εδάφη πέρα από τα Υψίπεδα του Γκολάν, καταλαμβάνοντας και το όρος Χερμόν, χρησιμοποιώντας και την απειλή των δυνάμεων του Άχμεντ αλ Σαράα κατά των Δρούζων έτσι ώστε να τους φέρει προς το μέρος του αφού οι πρώην μπααθικοί Δρούζοι ήξεραν ότι θα επιδιώξουν την επιβίωση της κοινότητάς τους πάση θυσία. Οι Δρούζοι αρνήθηκαν να αφοπλίσουν τις πολιτοφυλακές τους και γρήγορα η επαρχία Σουέιντα έγινε έδαφος συγκρούσεων.

Απώτερος σκοπός όλων των κινήσεων του Ισραήλ φαίνεται να ήταν η καταστροφή της Συρίας έτσι ώστε να μην αποτελέσει μελλοντικά ανταγωνιστή αλλά και η δημιουργία του «Διαδρόμου Δαυίδ», δηλαδή η ένωση του Ισραήλ με τις κουρδικές περιοχές σε Συρία και Ιράκ δίνοντας την ικανότητα για άμεση πρόσβαση στα εδάφη του Ιράν. Μια αντίστροφη τακτική με άλλα λόγια σε σχέση με αυτή που χρησιμοποιούσε το Ιράν για να τροφοδοτεί τη Χεζμπολάχ και την παλαιστινιακή αντίσταση και να χτυπάει το Ισραήλ.

Οπότε και με βάση τα παραπάνω δεν προκαλεί καμία εντύπωση ότι η Συρία έγινε ξανά το πεδίο μάχης ανάμεσα σε αντικρουόμενα συμφέροντα. Όμως τι ακριβώς έχει γίνει;

 

Η αναζωπύρωση του εμφυλίου

Ήταν σε μία περίοδο συνεχών ταραχών λόγο των εθνικών και θρησκευτικών συγκρούσεων όπως και του μπααθικού και σιιτικού αντάρτικου σε δυτικές επαρχίες στη Συρία, τις οποίες η κυβέρνηση αλ Σαράα ήταν ανίκανη να σταματήσει. Η κυβέρνηση της Συρίας τότε αποφάσισε (βλέποντας και τις συνεχείς πιέσεις από Τουρκία και Ισραήλ) να επισυνάψει στρατιωτική συμφωνία με τη Ρωσική ομοσπονδία, λόγω της ανασφάλειάς της κυβέρνησης για την ασφάλειά της. Με επιθέσεις του Ισραήλ να συνεχίζονται ενέκρινε την παράταση της ρωσικής παρουσίας στις βάσεις Χμέιμ και Ταρτούς. Οι κουρδικές πολιτοφυλακές σε πρώτο στάδιο στοχοποιούσαν μόνο τις θέσεις του SNA (όπως φυσικά γινόταν και το αντίθετο) πράγμα που καθησύχασε τη Δαμασκό σαν ένα γεγονός κόντρας μεταξύ Κούρδων και δυνάμεων πιο ελεγχόμενων από την Τουρκία και σαν ένα μέτρο πιθανώς πίεσης για την διαδικασία ειρήνευσης, δηλαδή πιέσεις για πιο ευνοϊκούς όρους.

Σε συνέχεια των γεγονότων οι κουρδικές πολιτοφυλακές υπό την ηγεσία του SDF προχώρησαν σε διακοπή του διαλόγου για μελλοντική αφόπλιση, σε αντίθεση με τη διαδικασία ειρήνευσης μεταξύ PKK και Τουρκίας, και δημιουργήθηκαν εντάσεις στα σύνορα των επικρατειών των δύο κυβερνήσεων. Ο SDF φαίνεται πως με αυτά τα γεγονότα αλλά και με το πράσινο φως από το Ισραήλ ξεκίνησε να σχεδιάζει την πιθανή κατάληψη της εξουσίας με πρώτο στόχο το Χαλέπι, δηλαδή τον στρατηγικό στόχο που ενώνει την Τουρκία με τη Δαμασκό και μπορεί να εξασφαλίσει την κυριαρχία της Βόρειας Συρίας.

Οι Κούρδοι σε σύντομο διάστημα άρχισαν να εκτελούν χτυπήματα πέρα από τον Ευφράτη και εκτέλεσαν το πλάνο για την κατάληψη του Χαλεπίου χρησιμοποιώντας τις κουρδικές συνοικίες Sheikh Maqsood, Al-Shayfouniyah και Ashrafiyah ως προπύργια για προέλαση στα μετόπισθεν του συριακού στρατού. Οι δυνάμεις του νέου συριακού στρατού αποδυναμώθηκαν στο ανατολικό Χαλέπι και η κατάκτησή του από τον SDF πέτυχε.

Το γεγονός αυτό έφερε τριγμούς στη Δαμασκό η οποία γρήγορα κινητοποίησε μεγάλες δυνάμεις του στρατού (όπως και μεραρχίες τεθωρακισμένων) για να ανακαταλάβει τις συνοικίες. Παράλληλα οι υπουργοί Άμυνας και Εξωτερικών συναντήθηκαν με τους ομολόγους τους στη Ρωσία, επιβεβαιώνοντας ότι η κυβέρνηση του Σύρου προέδρου Άχμεντ αλ Σαράα προσπαθεί να εργαλειοποιήσει μια συμμαχία με τη Ρωσία για την επιβίωσή της. Η ίδια η Ρωσία μάλιστα φαίνεται ότι όχι μόνο αποσκοπεί στη διατήρηση της παρουσίας της στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά παράλληλα αξιοποιεί τις αντιθέσεις στις σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ για την επιδείνωση των σχέσεων.

Το Ισραήλ γρήγορα αξιοποίησε το χάος στη βόρεια Συρία και χτύπησε από τα νότια φέρνοντας δια της βίας τη συριακή κυβέρνηση σε διάλογο για τη δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης στη νότια επικράτεια (με πιθανώς οικονομικά δικαιώματα να δίνονται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα) και εξανάγκασε την κυβέρνηση να αποδεχτεί συμφωνία ανταλλαγής πληροφοριών, δίνοντας έτσι πρόσβαση στους κρατικούς θεσμούς σε συμφωνία που επικυρώθηκε στο Παρίσι με τις ευλογίες των ΗΠΑ. Κατόπιν της συμφωνίας οι ΗΠΑ σε μια στρατηγική για να διατηρήσουν τις ισορροπίες στη χώρα βοήθησαν την κυβέρνηση αλ Σαράα από αέρος στην επιχείρησή τους για την ανακατάληψη του Χαλεπίου, φέρνοντας επιτέλους μια στρατιωτική νίκη για το κράτος. Αυτό ώθησε τους Κούρδους να εκκενώσουν το ανατολικό Χαλέπι από τον πληθυσμό τους και να υποχωρήσουν σε μεγάλο βαθμό στα ανατολικά του Ευφράτη αφήνοντας μόνο θύλακες αντίστασης στην πόλη. Η κατάσταση παρόλα αυτά παραμένει τεταμένη και σε πιο πρόσφατες εξελίξεις αραβικές φυλές στη Ράκα άρχισαν να δηλώνουν υποστήριξη στον SDF.
Μερικά συμπεράσματα

Όπως καταλαβαίνετε η κατάσταση στη Συρία είναι περίπλοκη και εφόσον κάποιος εστιάζει μόνο σε αυτή βλέπει και κάποια αινίγματα, ιδίως όσον αφορά τη στάση των ΗΠΑ. Η Συρία είναι όπως προείπαμε το πεδίο σύγκρουσης των συμφερόντων Τουρκίας και Ισραήλ με τελικό σκοπό το ποιος θα γίνει η ηγέτιδα δύναμη στη Μέση Ανατολή. Σε αυτή την ευρύτερη περίοδο ανακατανομής ισχύος παρόλα αυτά αυτό δεν σημαίνει πως οι δύο χώρες θα μπουν σε έναν άμεσο πόλεμο, το πιθανότερο είναι πως όχι.

Πρέπει να κατανοήσουμε ότι η εκάστοτε στρατηγική της Τουρκίας και του Ισραήλ λειτουργεί υπέρ της ισχυροποίησης της περιφέρειας των ΗΠΑ. Η Τουρκία συγκεκριμένα μπορεί να βρίσκει κοινό έδαφος με τη Ρωσία και το Ιράν σε ορισμένες περιπτώσεις αλλά εν τέλει ως κέντρο του Παντουρκισμού και του Σουνιτικού πολιτικού Ισλάμ αποβλέπει σε μια συνολική πολιτική που τη φέρνει αντιμέτωπη με τη Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν. Η κόκκινη γραμμή της Τουρκίας βρίσκεται στην υποστήριξη των Κούρδων στην πραγματικότητα και εν συνεχεία του SDF που αποσκοπεί σε αυτονόμηση, ενώ αντιθέτως το Ισραήλ αποβλέπει στην αξιοποίηση του κουρδικού κινήματος για να χτυπηθεί ιδίως το Ιράν.

Οι ΗΠΑ ως ηγέτιδα δύναμη στρατιωτικά και οικονομικά του ΝΑΤΟ και του δυτικού κόσμου επικεντρώνεται άμεσα στα κράτη που αμφισβητούν την πρωτοκαθεδρία τους στον κόσμο άρα και στην περίπτωση των ανταγωνισμών στη Μέση Ανατολή μεταξύ των συμμάχων της δεν επιθυμεί την ρήξη. Αναγνωρίζει τη χρησιμότητα και των δύο κρατών στην μακροπρόθεσμη στρατηγική της. Άρα και εν προκειμένω μεγαλύτερος στόχος αποτελεί η προσωρινή ειρήνευση έτσι ώστε να χτυπηθεί αποτελεσματικά το Ιράν, το οποίο βρίσκεται σήμερα σε μεγάλο αναβρασμό.

ΠΗΓΗ:https://kosmodromio.gr/2026/01/17/%ce%b7-%cf%83%cf%85%cf%81%ce%af%ce%b1-%cf%86%ce%bb%ce%ad%ce%b3%ce%b5%cf%84%ce%b1%ce%b9/
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com