Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα δεν μπορεί πια να περιγραφεί μόνο ως σύνολο θεσμών και κομμάτων. Πίσω από τη βιτρίνα της δημοκρατικής κανονικότητας λειτουργεί ένα πλέγμα εξουσιαστικών σχέσεων που δεν εκλέγεται, δεν λογοδοτεί και όμως καθορίζει την πορεία της χώρας. Ένα πλέγμα όπου η οικονομική ολιγαρχία, η πολιτική εξουσία, τα μέσα ενημέρωσης και η ξένη πατρωνία συνδέονται σε μια σχέση αμοιβαίας εξάρτησης.
Η ελληνική ολιγαρχία δεν είναι παραγωγική. Δεν επενδύει συστηματικά στην καινοτομία, στη βιομηχανία, στη γνώση. Λειτουργεί κυρίως μεταπρατικά και παρασιτικά: ζει από αναθέσεις, προμήθειες, κρατικές διευκολύνσεις, ευρωπαϊκά κονδύλια και προνομιακή πρόσβαση στον δημόσιο πλούτο. Δεν δημιουργεί πλούτο, τον αναδιανέμει προς τα πάνω. Δεν ανταγωνίζεται, διαπλέκεται.
Σε αυτό το μοντέλο, το κράτος δεν είναι ρυθμιστής. Είναι εργαλείο. Η πολιτική δεν σχεδιάζει, μεσολαβεί. Τα κόμματα δεν συγκρούονται για διαφορετικά οράματα, διαχειρίζονται διαφορετικές εκδοχές του ίδιου συστήματος. Και οι πολίτες δεν είναι κυρίαρχοι, αλλά "αντικείμενα" διαχείρισης.
Όμως το πιο βαθύ πρόβλημα δεν είναι μόνο η εσωτερική διαπλοκή. Είναι ότι αυτή η ολιγαρχία έχει μάθει να επιβιώνει όχι ως εθνική αστική τάξη, αλλά ως τοπικός διαχειριστής ξένων συμφερόντων. Από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος της ελληνικής ελίτ δεν συγκρότησε ποτέ ένα αυτόνομο εθνικό σχέδιο ανάπτυξης. Αντίθετα, οικοδόμησε τη δύναμή του πάνω στη σχέση εξάρτησης, άλλοτε από μεγάλες δυνάμεις, άλλοτε από δανειστές, άλλοτε από υπερεθνικούς θεσμούς.
Αυτό το μοντέλο ξένης πατρωνίας δεν καταργεί την εθνική κυριαρχία τυπικά, την διαβρώνει όμως ουσιαστικά. Οι μεγάλες αποφάσεις δεν λαμβάνονται με γνώμονα τις ανάγκες της κοινωνίας, αλλά τις ισορροπίες με τα κέντρα ισχύος έξω από αυτήν. Η πολιτική μετατρέπεται σε τέχνη προσαρμογής και όχι σε πράξη βούλησης.
Σε αυτό το πλέγμα, τα μέσα ενημέρωσης δεν λειτουργούν ως τέταρτη εξουσία. Λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές ισχύος. Κατασκευάζουν συναίνεση, απονευρώνουν τη διαφωνία, μετατρέπουν την κοινωνική οργή σε τηλεοπτικό θόρυβο. Η διαφθορά δεν αποκαλύπτεται, "εξοικειώνεται". Η αδικία δεν καταγγέλλεται, αλλά γίνεται κανονικότητα.
Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που δεν κυβερνά απλώς τη χώρα, αλλά την απομυζά. Η παραγωγική βάση συρρικνώνεται, οι νέοι μεταναστεύουν, η κοινωνία φτωχοποιείται, αλλά το πλέγμα εξουσίας παραμένει άθικτο. Γιατί το σύστημα αυτό δεν ζει από την ευημερία της χώρας. Ζει από τη διαχείριση της αδυναμίας της.
Και όσο ο λαός εξαντλείται, τόσο το καθεστώς ισχυροποιείται. Γιατί η φτώχεια παράγει εξάρτηση, η ανασφάλεια παράγει φόβο και ο φόβος παράγει σιωπή. Έτσι χτίζεται η πιο αποτελεσματική μορφή εξουσίας: όχι με τανκς, αλλά με οικονομικό στραγγαλισμό και πολιτισμική παραίτηση.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν η Ελλάδα έχει πολιτικό πρόβλημα. Έχει καθεστωτικό πρόβλημα. Ένα καθεστώς που φορά δημοκρατικά ρούχα, αλλά λειτουργεί με λογική αποικιακής διαχείρισης. Όχι από ξένους κατακτητές, αλλά από μια εγχώρια ελίτ που έμαθε να επιβιώνει ως ενδιάμεσος/αντιπρόσωπος της αποικοκρατίας.
Ως εκ τούτου, σ' αυτό το καθεστώς, η πραγματική αντιπαράθεση δεν είναι τόσο Αριστερά–Δεξιά. Είναι κάτι βαθύτερο: λαός εναντίον πλέγματος εξουσίας, κοινωνία εναντίον ολιγαρχίας, δημοκρατία εναντίον εξάρτησης.
Γιατί αν αυτή η χώρα θέλει να επιβιώσει, δεν χρειάζεται απλώς άλλη κυβέρνηση. Χρειάζεται ρήξη με το σύστημα που τη στραγγαλίζει. Ρήξη όχι με συνθήματα, αλλά με ανατροπή του μεταπρατικού μοντέλου, με αποδέσμευση από τη λογική της πατρωνίας, με οικοδόμηση μιας οικονομίας που υπηρετεί τον τόπο και όχι τους μεταπράτες.
Αλλιώς, το πλέγμα εξουσίας θα συνεχίσει να κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα. Να κυβερνά χωρίς να φαίνεται και να καταστρέφει χωρίς να λογοδοτεί.
Αυτό ακριβώς είναι που καλείται σήμερα να αντιμετωπίσει το κίνημα των Τεμπών. Όχι απλώς μια κυβέρνηση. Όχι μόνο μια τραγωδία. Αλλά ένα ολόκληρο πλέγμα εξουσίας που επί δεκαετίες λειτουργεί χωρίς λογοδοσία. Δηλαδή, την ολιγαρχία που νέμεται τον δημόσιο πλούτο, το πολιτικό σύστημα που τη διευκολύνει, τα μέσα που τη συγκαλύπτουν και τη ξένη πατρωνία που τη νομιμοποιεί.
Και γι’ αυτό ακριβώς το κίνημα αυτό τρομάζει, γιατί δεν απειλεί πρόσωπα, αλλά απειλεί δομές.
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.