Ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης και ο υψηλής τάσεως προφητικός του λόγος / 33 χρόνια από την κοίμησή του

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης (1908-1993). Φωτογραφία Γιώργος Πούπης.

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Το έργο του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη πέραν από καλλιτεχνικό, λόγου και ζωγραφικής, αλλά και στοχασμού, αποτελεί ταυτόχρονα και μια ιδιότυπη καταγραφή, μαρτυρία, εξομολόγηση, διάλογο και συνάμα ομολογία ζωής που ενίοτε, αν όχι πάντα, προσλαμβάνει χαρακτηριστικά προφητικού λόγου. Προφητικού όχι με την έννοια των προειδοποιήσεων και αποκαλύψεων για σεισμούς, καταποντισμούς, πυρκαγιές, πολέμους και άλλα δεινά που δοκιμάζουν την ανθρωπότητα…

Επίσης, θα πρέπει εξ αρχής να πούμε πως ο προφητικός λόγος για τον οποίο αναφερόμαστε δεν έχει σχέση ούτε και με την ψηφαρίθμηση με την οποία για πολλά χρόνια ο ίδιος «ανέκρινε» ποικίλα κείμενα και ουσιαστικά ανθρώπους. Με τον τρόπο αυτό τους έθετε ενώπιόν του τους λογοτέχνες, «εξαναγκάζοντάς» τους -χωρίς να έχουν καμία δυνατότητα διαφυγής- να εξαγορευτούν, να εξομολογηθούν μέσα από τον λόγο τους τα κείμενά τους. Αυτά ήταν γι’ αυτόν τα αποδεικτικά ντοκουμέντα, τα τεκμήρια της ψυχικής τους κατάστασης και διάθεσης. Ο Πεντζίκης τα αξιοποιούσε ως μια πρώτης τάξεως κατάθεση του εσώτερου τους κόσμου.

Ήξερε, πάντως, και ο ίδιος ότι κάποιοι πίστευαν ή εξελάμβαναν ότι με τον τρόπο αυτό προφήτευε και όταν του το έλεγες γελούσε και σου απαντούσε: το ξέρω!

Ο Πεντζίκης, λοιπόν, δεν ήταν και δεν είναι προφήτης της ανθρωπότητας, αλλά του ανθρώπου. Της ύπαρξης. Του ανθρωπίνου προσώπου. Του μέσα ανθρώπου. Της πορείας του στην προσωπική διακεκαυμένη ζώνη, την έρημο της ψυχής και της «αντιμετώπισης» της κοινωνίας με την έννοια του «εγκλιματισμού» του σ’ αυτήν ως χαρακτήρας.

Και σίγουρα όχι ως πολίτη που πρέπει να συμβιβαστεί με τους κανόνες της, αλλά ως ενός τραγικού εσωτερικού πολίτη ο οποίος θα πρέπει να κερδίσει ή και να καταγράψει μέσα του γόνιμα στοιχεία που μπορεί να προσλάβει από ποικίλους παράγοντες για να ζήσει. (Άλλωστε και ο ίδιος ήταν ουσιαστικά ένας ερημοπολίτης).

Να ζήσει! Αυτή ήταν η λαχτάρα του Πεντζίκη και αυτή φαίνεται να είναι ακόμη και σήμερα μέσα από τα κείμενα, τις ομιλίες, τις συνεντεύξεις του. Με άκρα επιθυμία και τελική κόντρα να λογαριαστεί, να λογαριάζεται με τον θάνατο. Και όχι στα μαρμαρένια αλώνια, αλλά μέσα του, στην καθημερινότητα και εις εαυτόν. Για να ζήσει! Για να του «δώκει ζωή» η μάχη αυτή.

Με αυτήν την έννοια ολόκληρο το έργο του μοιάζει να είναι ή και να προδιαγράφεται ως προσωποπαγές και πέριξ του εαυτού του εις την εντέλεια και δεν ξέρω αν υπάρχει κάποια άλλη αντίστοιχη περίπτωση στα γράμματά μας.

Αυτό, όμως, μέσα στο έργο του φαίνεται να αμβλύνεται, κάπως, γιατί συνέχεια μοιάζει να ρίχνει την μπάλα στην εξέδρα. Δηλαδή, με τις ποικίλες «παρεκβολές» του μελετά, εξετάζει, διαπιστώνει και λογαριάζει ποικίλα φαινόμενα και καταστάσεις και έτσι η δική του «σκοτούρα» και έγνοια διοχετεύεται εν τοις πράγμασι. Με τον τρόπο αυτό εμφανίζεται έστω προς ώρας αμέτοχος, τάχα, μιας ιδιόμορφης… παρωδίας την οποία εξασκεί μπροστά στα μάτιά μας.

Είναι, όμως, πράγματι αμέτοχος;

Συνέχεια εδώ

https://www.pemptousia.gr/2026/01/o-nikos-gavriil-pentzikis-kai-o-ypsilis-taseos-profitikos-tou-logos-33-chronia-apo-tin-koimisi-tou/

ΠΗΓΗ:https://ologiomofeggari.blogspot.com/2026/01/33.html?m=1
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com