''...ο ελληνισμός είναι δύσκολος''
Γ. Σεφέρης
Την Δευτέρα που μας πέρασε γίνανε τα εγκαίνια του ''κτίριου Σεφέρη'' στην Κορυτσά απ΄ τον Υπ. Εξ. κ. Γεραπετρίτη. Ήταν το κτίριο στο οποίο έζησε ο μέγας Σεφέρης, όσο καιρό ήτανε Γενικός Πρόξενος στην Κορυτσά. Ο νους μου γύρισε στις καταγραφές του (συγκεκριμένα σε μία), στο ημερολόγιό του, όπως αυτές σώζονται στις ''Μέρες'' του όσο καιρό αυτός έζησε στην Κορυτσά (1936-1937) υπηρετώντας στη θητεία του. Τις οποίες (καταγραφές) έγραψε στο εν λόγω κτίριο, το οποίο αγοράστηκε απ΄ το ελληνικό Δημόσιο και ανακαινίστηκε. Μια μέρα μετά, την Τρίτη στις 8 του Ιούλη, ο Kostas Hatziantoniou, ανέβασε ένα όμορφο, κριτικό κείμενο, για την εξωτερική πολιτική της χώρας, και κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο αυτή ασκείται απ΄ τον κ. Γεραπετρίτη. Αυτό το κείμενο λοιπόν, μαζί με το γεγονός των εγκαινίων του ''κτιρίου Σεφέρη'' στάθηκαν οι αιτίες και οι αφορμές αυτής της δημοσίευσης.
Όταν πρωτοδιάβασα τις ''Μέρες Γ΄'' του Σεφέρη, μία απ΄ τις καταγραφές αυτού του τόμου που μου ΄καναν εντύπωση, ήταν αυτη της 9ης Μαΐου του 1937, και ιδιαίτερα το απόσπασμά της που θα παραθέσω παρακάτω, το οποίο δικαιώνει απόλυτα τις ανησυχίες του Κώστα Χατζηαντωνίου, και που είναι μια καταπληκτική επιτομή του τρόπου με τον οποίο ασκείται η εξωτερική πολιτική της χώρας. Και όχι μόνον αυτό, αλλά και ότι σ΄ αυτό το μικρό απόσπασμα, υπονοούνται σαφώς όλες οι αγιάτρευτες μέχρι τώρα συνομήλικες του ελλαδικού κράτους παθογένειες. Πάρα πολλές φορές, μιλώντας και γράφοντας, αισθητικοποιημένα όμως, ο Σεφέρης, μίλησε για αυτές τις παθογένειες. Αυτό το μικρό απόσπασμα λοιπόν, στα δικά μου τα μάτια, είναι ένας ακατέργαστος πρόγονος, προλεγόμενο της αντίστοιχης σκέψης του χώρου μας, όπως την ανέλυσε, ερμήνεψε και διατύπωσε σε πολιτική πρόταση ο αγαπημένος μας Μιχάλης Χαραλαμπίδης -αυτό το καταπληκτικό αναλυτικό μυαλό. Αυτό λοιπόν το μικρό απόσπασμα, δεν θα ΄ταν υπερβολή, αν το ελληνικό δημόσιο το είχε αναρτημένο στο έμπα του υπουργείου εξωτερικών, και όλων των διπλωματικών υπηρεσιών του. Λέει λοιπόν ο μέγας Σεφέρης σ΄ αυτήν την καταγραφή :
''...Η εξωτερική μας πολιτική ήταν άλλοτε ο Βενιζέλος και δυο-τρεις άνθρωποι που έδρασαν μέσα στο Έ θ ν ο ς. Τώρα που το Έθνος μαζεύτηκε μέσα στα όρια του ελλαδικού κράτους, η δράση των ανθρώπων που αξίζουν κάτι, μέσα σ΄ αυτά τα όρια θα περιορίζεται. Αν πρόκειται να έχουμε κάποιαν εξωτερική πολιτική (τώρα δεν έχουμε καμιά) θα βγει από τη συνείδηση αυτού του συσπειρωμένου ελληνισμού, και όχι από ρομαντικές επιβιώσεις πραγμάτων που πέρασαν. Ως τότε οι διπλωμάτες μας θα κομπάζουν για ανύπαρκτες επιτυχίες και θα ξοδεύουν τη φαιά ουσία που διαθέτουν για να πετύχουν ένα βαθμό. Δεν είμαι αδιάφορος με τη δουλειά μου, αλλά με ααηδιάζει η ατμόσφαιρά της δουλειάς μου.''
Δεν θα παινέψω άλλο αυτό το κειμενάκι, παρά μόνο θα σας πώ, ξαναδιαβάστε το, μπαίστε και δείτε την ουσία του !
Άραγε ο κ. Γεραπετρίτης έχει γνώση αυτού του κειμένου ;... πως θα ένιωθε αν το ΄βλεπε αναρτημένο πίσω του την ώρα που εγκαινίαζε το ''κτίριο Σεφέρη'' ;...
Αυτή η αινιγματική φράση του Σεφέρη στο παραπάνω απόσπασμα, ''...μέσα στο Έ θ ν ο ς'', στη δική μας σκέψη εκβάλλει στις ωραίες ''Μεγάλες Περιφέρειες του Ελληνισμού''. Η άλλη μεγάλη κουβέντα του Σεφέρη, ''...συνείδηση αυτού του συσπειρωμένου ελληνισμού'', εκβάλλει σ΄ αυτό που ο Μιχάλης αποκαλλεί ''Ενσωμάτωση των Περιφερειών του Ελληνισμού''. Η φράση του, ''...ρομαντικές επιβιώσεις πραγμάτων που πέρασαν'', εκβάλλει στη στρεβλή πρόσληψη, με όρους, τέλους 19ου αιώνα-αρχής 20ου, των όρων Έθνος και εθνικός. Τέλος, όσον αφορά στην αηδία που εκφράζει ο Σεφέρης, όχι μόνο στο παραπάνω κειμενάκι αλλά και σ΄ άλλες στιγμές και γραφές του για την πολιτική στη χώρα, είναι κοινή πια, όπως θα διαβάσετε πιο κάτω. Παρακάτω, θα παραθέσω κάποια αποσπάσματα, παρμένα απ΄ το βιβλίο του Μιχάλη ''Ελληνική Πολιτική Παιδεία'' και απ΄ το κεφάλαιο ''Μαθήματα Πολιτικής'' και πιο συγκεκριμένα απ΄ το υποκεφάλαιό του ''Το περιφερειακό κράτος ενάντια στο έθνος''. Η ταύτιση των γραφόμενων του Μιχάλη μ΄ αυτά που γράφονται στο κειμενάκι του μέγα Σεφέρη, είναι για μένα εκπληκτική. Λέει λοιπόν ο Μιχάλης :
''Η φύση και ο χαρακτήρας του κράτους, οι αντιλήψεις ή οι ψευδαισθήσεις γι αυτό προκάλεσαν πολλά κακά στο εθνικό και το κοινωνικό μας γίγνεσθαι.
Οι Κύπριοι στη στρατηγική του αγώνα τους ξεκινούσαν με μια αντίληψη για το κράτος, την Ελλάδα, που τους αφόπλιζε στρατηγικά, πολιτικά και τους οδηγούσε στην ήττα. Θεωρούσαν εθνικό ένα κράτος που δεν ήταν εθνικό. Δορυφορικό, πελάτη άλλων αυτοκρατορικών εθνικισμών και δυνάμεων, το ονομάζει η επιστήμη... ''
''Όταν το κράτος αυτονομούνταν, Ελληνοποιούνταν... Όταν αποελληνοποιούνταν, δορυφοριοποιούνταν...''
''Αυτά τα χαρακτηριστικά του Ελλαδικού κράτους δεν κατανόησαν ούτε οι Ίωνες, ούτε οι Κωνσταντινοπολίτες, ούτε οι Βορειοηπειρώτες, ούτε οι Πόντιοι...''
''Η συζήτηση για το κράτος αναδεινύει μιαν άλλη σημαντική πλευρά που αποσιωπάται επίσης, γιατί δεξιά και αριστερά έχουν μια θεολογική αντίληψη για το κράτος και όχι αναλυτική. Στην Ελλάδα είναι ο δορυφορικός χαρακτήρας του κράτους που δημιουργεί το άλυτο περιφερειακό πρόβλημα. Ένα δορυφορικό περιφερειακό κράτος δ ε ν α ν τ α π ο κ ρ ί ν ε τ α ι σ τ ι ς λ ε ι τ ο υ ρ γ ί ε ς εσωτερικής οικονονομικής, κοινωνικής, πολιτικής ε ν σ ω μ ά τ ω σ η ς των π ε ρ ι φ ε ρ ι ώ ν του...''
''Επί δεκαετίες τώρα ο Ελληνισμός, ο τόπος, οι άνθρωποι, υφίστανται μια καταιγίδα ηλιθιότητας, βαρβαρότητας και νεοφασισμού πρωτόγνωρου στην ιστορία των κρατών και των εθνών...''
Είπε κάποια στιγμή, ανύποπτα κι απαρατήρητα ο Σεφέρης στο δοκίμιο του ''Διάλογος πάνω στην ποίηση'', μια μεγάλη κουβέντα :
''Τον ε λ λ η ν ι κ ό ελληνισμό, κάποτε οι καλύτεροι από εμάς τον διαισθάνονται... Γιατί ο ελληνισμός αυτός θα αποχτήσει φυσιογνωμία, όταν αποχτήσει μια φυσιογνωμία πνευματική η σημερινή Ελλάδα''
Ο Μιχάλης, στο εν λόγω κεφάλαιο του βιβλίου από το οποίο είναι παρμένα αυτά τα τσιτάτα, λέει :
''Οι μεγάλες παθολογίες του κράτους είναι εγκατεστημένες στους τομείς της παιδείας και του πολιτισμού...''
Έχω πει κι άλλες φορές για το εύρος των βιλιογραφικών αναφορών του Μιχάλη. Κάποιες φορές, αυτό το εύρος εκπλήσσει πραγματικά. Ο Μιχάλης έχει διαβάσει (και παραδιαβάσει) Σεφέρη. Στο κεφάλαιο από το οποίο δανείστηκα αυτά τα τσιτάτα του, έχει αναφορές σ΄ αυτόν. Όπως έχει αναφορές και σε άλλες μεγάλες μορφές του λαού μας, σύγχρονες και αρχαίες, οι οποίες γονιμοποίησαν τη σκέψη του. Μπορεί να φανεί υπερβολικό αυτό που θα πω, αλλά θα το πω : Συγκαταλέγω το Μιχάλη, σ΄ αυτούς που ο Σεφέρης πριν, στο τελευταίο λόγο του που παρέθεσα, ονόμασε ''...ο καλύτεροι από εμάς''.
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.