Γράφει ο Κότσης Παναγιώτης από την ιστοσελίδα Ερανιστής
Α. Βίος και επαγγελματική πορεία
Ο Πλάτων Δρακούλης γεννήθηκε το 1858 στην -κατεχόμενη από τους Βρετανούς- Ιθάκη και, καταγόταν από εύπορη οικογένεια. Ο πατέρας του, Ευστάθιος Δρακούλης, υπήρξε έπαρχος του νησιού. Σε νεαρή ηλικία, ο Δρακούλης εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου και σπούδασε Νομικά. Αργότερα, συνέχισε τις σπουδές του και, αναγορεύθηκε διδάκτωρ της Νομικής στην Οξφόρδη[1]. Η επαγγελματική του πορεία ξεκινά το 1884, όταν και αρθρογραφούσε στην εφημερίδα «Αιών», του Τιμολέοντα Ι. Φιλήμονα.
Εν τω μεταξύ, από τα μέσα της δεκαετίας του 1870, αρχίζουν να εμφανίζονται έντυπα με σοσιαλιστικές ιδέες. Τα έντυπα αυτά εμφανίζονται πρώτα στην περιφέρεια και, αργότερα, στην πρωτεύουσα[2]. Ο Πλάτων Δρακούλης, ανήσυχη φύση και άτομο με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα ακανθώδη κοινωνικά ζητήματα, υπήρξε ένας από τους εκδότες εντύπων, μέσω των οποίων διαδίδονταν σοσιαλιστικές ιδέες. Πιο αναλυτικά, το 1885, εκδίδει το περιοδικό «Άρδην», το οποίο κυκλοφορούσε μηνιαία. Κάθε τεύχος του «Άρδην» περιείχε την φράση: «Η εργασία είναι η μήτηρ του πλούτου. Άρα ο πλούτος ανήκει εις την εργασίαν»[3]. Σημαντικά στελέχη του περιοδικού «Άρδην» υπήρξαν ο Ρόκκος Χοϊδάς και ο πεζογράφος Γρηγόριος Ξενόπουλος[4].
Ξεχωριστό κεφάλαιο στην ζωή του υπό εξέταση προσώπου αποτελεί η ακαδημαϊκή καριέρα του. Αναλυτικά, το 1887 εγκαταστάθηκε στην Οξφόρδη, όπου και δίδασκε ελληνικά στο πανεπιστήμιο της περιοχής. Ωστόσο, έπειτα από επτά χρόνια, παραιτήθηκε, διότι αρνήθηκε να διδάξει την αρχαία ελληνική με ερασμιακή προφορά. Μετά την παραίτησή του από την Οξφόρδη, ο βιογραφούμενός μας παρέμεινε στο εξωτερικό, όπου εξέδιδε το περιοδικό «Έρευνα». Πιο αναλυτικά, το περί ου ο λόγος περιοδικό εκδιδόταν από το 1902 ως το 1906 στην Οξφόρδη. Μετά από δύο χρόνια, άρχισε να εκδίδεται στο Λονδίνο. Με την επιστροφή του στην Ελλάδα, συνέχισε να εκδίδει το περιοδικό ως το 1919.
Ο Δρακούλης πέθανε στην Αγγλία το 1942, σε ηλικία 84 ετών. Κατά το τέλος της ζωής του βρισκόταν σε πλήρη οικονομική ένδεια, διότι είχε ξοδέψει όλη την περιουσία του για τις ανάγκες του σοσιαλιστικού κινήματος στην χώρα μας.
Β. Ο σοσιαλιστής Δρακούλης
Β1. Ιδεολογία του Π. Δρακούλη
Ο Δρακούλης υπήρξε ένας από τους πρώτους- χρονολογικά- Έλληνες, οι οποίοι ασχολήθηκαν με το κοινωνικό ζήτημα. Στην πρώτη περίοδο της πολιτικής του δραστηριότητας, ο Δρακούλης προσπαθεί να υπερβεί τις αστικές αντιλήψεις της εποχής του. Η τεκμηρίωση αυτή προκύπτει από ένα ετερογενές σύνολο ιδεών, το οποίο περιέχει την κοινωνική εκδοχή του χριστιανισμού, τον επτανησιακό ριζοσπαστισμό και ελάχιστες επιρροές από την σκέψη του Marx[5]. Επιπλέον, περίοπτη θέση κατέχει η σκέψη για την «συνεργατική ομιλία», όπως την εξέφραζαν οι φαβιανοί[6]. Ολοκληρώνοντας, ο Δρακούλης επιδεικνύει προτίμηση προς τον «αυτόνομον κοινωνισμόν», του οποίου βασικός εκφραστής ήταν ο Kropotkin.
Εξαιτίας της ετερογένειας στο σύνολο των θέσεών του, ο Δρακούλης θα λάβει μέρος στο ιδρυτικό συνέδριο της Β΄ Διεθνούς, το οποίο έλαβε χώρα στο Παρίσι το 1889. Κατά την διάρκεια του συνεδρίου, τήρησε ίση απόσταση από τους μαρξιστές και τους possibilistes[7]. Επιπλέον, ο Δρακούλης, μέσα από το περιοδικό «Άρδην» επιχειρούσε να καταδείξει τις αρνητικές πτυχές της μετανάστευσης. Την εποχή εκείνη, οι σκληρές συνθήκες ζωής στην ύπαιθρο οδήγησαν πολλούς Έλληνες να φύγουν προς το εξωτερικό[8]. Σαφέστερα, ο υπό εξέταση σοσιαλιστής προειδοποιούσε το αναγνωστικό του κοινό, αλλά και την εκάστοτε ελληνική κυβέρνηση, ότι τα χρήματα, τα οποία έστελναν οι μετανάστες στην Ελλάδα, θα είχαν ως αποτέλεσμα την δημιουργία νέων μεταναστών.
Συν τοις άλλοις, σταθμό στην ιστορία του σοσιαλιστικού περιοδικού «Άρδην» υπήρξε η υπεραπλούστευση ότι «ο Τρικούπης είναι με τους κεφαλαιούχους ενώ ο Δηλιγιάννης με τους πτωχούς». Η υπεραπλούστευση αυτή καταδεικνύει το ότι υπήρχε μία ταύτιση απόψεων μεταξύ σοσιαλιστικών, δημοκρατικών και δηληγιαννικών θέσεων. Με άλλα λόγια, τα λαϊκίστικα και τα σοσιαλιστικά επιχειρήματα κατά της τρικουπικής πολιτικής δεν μπορούσαν να διακριθούν εύκολα. Όμως, η ταύτιση αυτή ήταν ευκαιριακή.
Κλείνοντας, ο Δρακούλης συνεργάστηκε με τον πρωτοπόρο σοσιαλιστή, Σταύρο Καλλέργη, παρά τις διαφωνίες, οι οποίες υπήρξαν μεταξύ τους. Αναλυτικά, το 1894, εορτάστηκε η Εργατική Πρωτομαγιά στην Ελλάδα. Στους εορτασμούς συμμετείχαν τόσο ο «Σοσιαλιστικός Σύλλογος» του Καλλέργη όσο και οι ομογάλακτοι με τον Δρακούλη σοσιαλιστές. Επρόκειτο για έναν εορτασμό με ενωτικό χαρακτήρα, ο οποίος, όμως, αμαυρώθηκε από επέμβαση της Χωροφυλακής. Ακριβέστερα, οι αρχές συνέλαβαν δέκα άτομα, μεταξύ των οποίων και ο Καλλέργης.
Σε γενικές γραμμές, οι ιδέες του Πλάτωνα Δρακούλη μπορούν να χαρακτηριστούν ως ασαφείς και ουτοπιστικές. Από την άλλη, ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν ότι οι ιδέες αυτές πρέπει να αποκληθούν με χαρακτηρισμούς, όπως για παράδειγμα ιδεαλιστικές, αλτρουιστικές, ηθικολογικές και, τέλος, ανθρωπιστικές.
Β2. Κάθοδος στον πολιτικό στίβο
Η πρώτη απόπειρα εκλογής του Δρακούλη στην Βουλή χρονολογείται για τις εθνικές εκλογές της 16ης Απριλίου 1895. Ο Δρακούλης έθεσε υποψηφιότητα με την «Σοσιαλιστική Αδελφότητα» και στην Αχαΐα και την Αθήνα. Όμως, παρά το ότι συγκέντρωσε πολλούς ψήφους, δεν κατάφερε να εκλεγεί. Το 1908, ο Δρακούλης ίδρυσε τον «Σύνδεσμο των Εργατικών Τάξεων της Ελλάδος».
Στις αρχές του 20ού αιώνα, το εργατικό κίνημα αρχίζει να αναπτύσσεται, όπως αποδεικνύεται από την ίδρυση του Εργατικού Κέντρου Βόλου, το 1908. Για ένα διάστημα, τα δύο κινήματα- εργατικό και αγροτικό- συμβάδισαν, αλλά ποτέ δεν μπόρεσαν να αποκτήσουν μία ενιαία φυσιογνωμία. Βέβαια, το 1910, δημιουργήθηκε το «Εργατογεωργικό κόμμα», με πρόεδρο της Εκτελεστικής Επιτροπής του τον Δ. Σαράτση[9]. Ο Πλάτων Δρακούλης θέτει υποψηφιότητα με το προαναφερθέν κόμμα και, εκλέγεται βουλευτής Αττικής και Ιθάκης και στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν το έτος 1910.
Το 1912, ο βιογραφούμενός μας εξασφαλίζει μία ακόμη θητεία στο ελληνικό Κοινοβούλιο. Ο Δρακούλης σταματά να ασχολείται με την ενεργό πολιτική το 1918, όταν και αρνήθηκε να συμμετάσχει στο ιδρυτικό συνέδριο του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδος (ΣΕΚΕ)[10].
Γ. Ο συγγραφέας Πλάτων Δρακούλης
Ο Πλάτων Δρακούλης άφησε ένα πλούσιο συγγραφικό έργο, αποτελούμενο από συγγράμματα και μονογραφίες. Υπήρξε ένας ακούραστος ερευνητής, δεινός ρήτορας και γλαφυρός χειριστής της πένας. Αναλυτικά, το πρώτο του βιβλίο κυκλοφόρησε το 1893 και είχε τον τίτλο «Εγχειρίδιο του εργάτου, ήτοι οι βάσεις του σοσιαλισμού». Επρόκειτο για ένα βιβλίο, το οποίο κυκλοφόρησε σε επτά εκδόσεις και, άσκησε μεγάλη επίδραση στην κίνηση των κοινωνικών ιδεών της εποχής του[11]. Ακόμη, την επόμενη χρονιά, δημοσιεύθηκε το φιλοσοφικό του έργο «Φως εκ των ένδων»[12].
Μέσα από την συγγραφική του δραστηριότητα, ο Δρακούλης διακήρυττε τις ιδέες του για τον σοσιαλισμό, την ίδρυση αγρουτοπόλεων, την υγιεινή ζωή και πολλά θέματα, τα οποία απασχολούν ακόμη και στην εποχή μας έναν υγιώς σκεπτόμενο άνθρωπο. Εκτός από τα παραπάνω, έγραψε και πολλά άλλα έργα. Τα κυριότερα από αυτά είναι τα ακόλουθα: «Υγιεινή και ηθική» (1896), «Ελληνική γλώσσα και φιλολογία» (1899), «Η αξία και η ζωτικότης του Χριστιανισμού» (1907), «Η αποκατάσταση της γυναικός» (1912), «Αι νέες αντιλήψεις» (1925) και «Αγροτική συνεργασία». Στο τελευταίο εκ των προαναφερθέντων, γραμμένο το 1927, περιγράφεται το όραμα του βιογραφουμένου μας για την ίδρυση και ανάπτυξη αγρουτοπόλεων.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Βακαλόπουλου, Α. (1988) Νέα ελληνική ιστορία 1204-1985, Θεσσαλονίκη: Βάνιας
Δημαρά, Κ. (1978) «Η διακόσμηση της ελληνικής ιδεολογίας» στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΔ΄, σελ. 400-408
Κορδάτου, Ι. (1956) Ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος, Αθήνα: Καραβάκος
Κορομηλά, Γ. (1959) «Δρακούλης, Πλάτων» στην Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, τ. Θ΄, σελ. 536
Κουκουλέ, Γ. (1983) Για μία ιστορία του ελληνικού συνδικαλιστικού κινήματος, Αθήνα: Σοκόλης
Μουγογιάννη, Ι.Γ. (1987) Πτυχές του αγροτικού ζητήματος στην Θεσσαλία, Βόλος: Αρχείο Θεσσαλικών Μελετών
Νούτσου, Π. (1992) Η σοσιαλιστική σκέψη στην Ελλάδα από το 1875 ως το 1974, τ. Α΄, Αθήνα: Παπαδήμας.
Πελεκούδα, Ν. (2017) Η πρώτη σπορά: Σοσιαλιστικές και αναρχικές ομάδες στην Ελλάδα 1877-1907, Θεσσαλονίκη: University Studio Press.
Σκαμνάκη, Α. (2020) Πολιτική εξουσία και ΜΜΕ στην σύγχρονη Ελλάδα (1821-1940), Θεσσαλονίκη: Ζυγός
Συντακτική ομάδα «Δρακούλης, Πλάτων» στην εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος- Λαρούς, τ. 21 (1998), σελ. 314.
Φωτογραφικό υλικό
Πλάτων Δρακούλης (1858-1942)
[1]) Βλ και λήμμα σύνταξης «Δρακούλης, Πλάτων» στην εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος- Λαρούς, τ. 21 (1998), σελ. 314.
[2]) Βλ και Σκαμνάκη, Α. (2020) Πολιτική εξουσία και ΜΜΕ στην σύγχρονη Ελλάδα (1821-1940), Θεσσαλονίκη: Ζυγός.
[3]) Βλ και Κουκουλέ, Γ. (1983) Για μία ιστορία του ελληνικού συνδικαλιστικού κινήματος, Αθήνα: Σοκόλης
[4]) Βλ και Δημαρά, Κ. (1978) «Η διακόσμηση της ελληνικής ιδεολογίας» στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΔ΄, σελ. 406.
[5]) Βλ και Νούτσου, Π. (1992) Η σοσιαλιστική σκέψη στην Ελλάδα από το 1875 ως το 1974, τ. Α΄, Αθήνα: Παπαδήμας.
[6]) Βλ και Πελεκούδα, Ν. (2017) Η πρώτη σπορά: Σοσιαλιστικές και αναρχικές ομάδες στην Ελλάδα 1877-1907, Θεσσαλονίκη: University Studio Press, σελ. 35:
«Ο φαβιανισμός ξεκίνησε το 1883. Υπήρξε ένα βρετανικό κίνημα με σοσιαλιστικές ιδέες, το οποίο πήρε το όνομά του από τον Ρωμαίο στρατηγό Φάβιο του Μελλήτου, ο οποίος σημείωσε επιτυχίες επί των –συχνά ισχυρότερων αριθμητικά– αντιπάλων του (π.χ. Αννίβας), εφαρμόζοντας στρατηγικές ελιγμών και υπομονής και αποφεύγοντας τις απευθείας συγκρούσεις.»
[7]) Σημ: Ρεφορμιστικό ρεύμα στο γαλλικό εργατικό κίνημα, πρέσβευε την πολιτική του «εφικτού» (possible).
[8]) Βλ και Βακαλόπουλου, Α. (1988) Νέα ελληνική ιστορία 1204-1985, Θεσσαλονίκη: Βάνιας.
[9]) Βλ και Μουγογιάννη, Ι.Γ. (1987) Πτυχές του αγροτικού ζητήματος στην Θεσσαλία, Βόλος: Αρχείο Θεσσαλικών Μελετών
[10]) Βλ και Κορδάτου, Ι. (1956) Ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος, Αθήνα: Καραβάκος.
[11]) Βλ και λήμμα σύνταξης «Δρακούλης, Πλάτων» στην εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος- Λαρούς, τ. 21 (1998), σελ. 314.
[12]) Βλ και Κορομηλά, Γ. (1959) «Δρακούλης, Πλάτων» στην Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, τ. Θ΄, σελ. 536.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.