Ο Θεοφάνης Τάσης μιλάει στο «Βήμα» και στο Διονύση Σκλήρη για τον εκδημοκρατισμό και την παιχνιδοποίηση του πολέμου.
Πώς η δυτική «δυσανεξία στο αίμα» οδηγεί στον «τεχνολογικό πόλεμο διά αντιπροσώπων». Ο σύγχρονος «υπερπόλεμος χαμηλής έντασης» για κόμβους και δίκτυα και ο αυτοπεριορισμός.
Πώς αξιολογεί τις τεχνολογικές εξελίξεις στους πολέμους σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή ένας φιλόσοφος;
Ο Θεοφάνης Τάσης, καθηγητής Φιλοσοφίας της Πληροφορίας στο Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου και συγγραφέας του βιβλίου Ψηφιακός Ανθρωπισμός: Τεχνητή Νοημοσύνη και Τέχνη του Βίου (Αρμός, 2025), μιλά για τον εκδημοκρατισμό του πολέμου, αλλά και την «παιχνιδοποίησή του». Αναλύει τη σημασία που έχει η δυτική «δυσανεξία στο αίμα» για την εξέλιξη του πολέμου σε «τεχνολογικό πόλεμο διά αντιπροσώπων».
Περιγράφει τους σύγχρονους «υπερπόλεμους χαμηλής έντασης» για κόμβους και δίκτυα και θεωρεί ένα μεταδυτικό μέλλον ως σύνθεση ανθρωπισμού και αυτοπεριορισμού.
Εκδημοκρατίζει η τεχνολογία τους πολέμους;
Διονύσιος Σκλήρης: Στις πολεμικές συγκρούσεις κατά το 2026 διαπιστώνουμε αξιοσημείωτες εξελίξεις. Στο θέατρο πολέμου της Ουκρανίας βλέπουμε μια εκτεταμένη χρήση μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων- drones, αλλά πλέον και μη επανδρωμένων επίγειων οχημάτων, που καθιστούν παρωχημένα τα παραδοσιακά μέσα, όπως τα τεθωρακισμένα, και σε ορισμένες αποστολές αντικαθιστούν τους ανθρώπους. Στη Μέση Ανατολή λαμβάνει χώρα ένας ασύμμετρος πόλεμος, που από τη μεριά των ΗΠΑ τελείται με αεροναυτικές επιθέσεις με εκτεταμένη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και από τη μεριά του Ιράν με ασύμμετρο τρόπο με χρήση βαλλιστικών πυραύλων και drones. Πολλοί λένε ότι μειώνεται η αξία και των αεροπλανοφόρων, όπως πιο πριν των τεθωρακισμένων. Πώς κρίνετε αυτές τις εξελίξεις στον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου;
Θεοφάνης Τάσης: Η τεχνητή νοημοσύνη εκδημοκρατίζει το πεδίο των επιχειρήσεων, καθιστώντας τα παραδοσιακά μέσα, όπως είναι τα τεθωρακισμένα και ο μεγάλος αριθμός στρατιωτών, λιγότερο σημαντικά. Η τεχνολογία είναι πλέον φτηνή και προσβάσιμη, επιτρέποντας σε μια μικρή, υψηλά καταρτισμένη μονάδα κυβερνοπολέμου να παραλύσει το νευρικό σύστημα μιας χώρας, το τραπεζικό σύστημα, τα δίκτυα ύδρευσης και ηλεκτροδότησης, τις υποδομές υγείας μέσω συντονισμένων κυβερνοεπιθέσεων. Αυτό εξηγεί γιατί ο οικονομικά ισχυρός δεν επικρατεί πλέον με την ταχύτητα που περιμέναμε.
Τι σημαίνει ο τεχνολογικός πόλεμος διά αντιπροσώπων
Επίσης, διαφαίνεται το σενάριο ενός πολέμου δια τεχνολογικών αντιπροσώπων, κατ’ αρχάς σε όσες περιπτώσεις το κόστος της ανθρώπινης ζωής θεωρείται δυσβάσταχτα υψηλό. Στους σύγχρονους πολέμους, οι ανθρώπινες απώλειες γίνονται όλο και λιγότερο ανεκτές κοινωνικώς στη Δύση. Πλέον η στρατιωτική υπεροχή κρίνεται κυρίως από το πόσες απώλειες καταφέρνει να αποφύγει μια χώρα. Οδηγούμαστε έτσι σε έναν πόλεμο από απόσταση με τη χρήση drones και ρομπότ, ελαχιστοποιώντας τον αριθμό των ανθρώπων στην πρώτη γραμμή. Στην Ουκρανία είδαμε τον πολλαπλασιασμό των drones όπως επίσης τη χρήση μη επανδρωμένων επίγειων οχημάτων κυρίως για ανεφοδιασμό, αλλά και για σημαντικότερες αποστολές. Σημειωτέον ότι οι περισσότεροι νεκροί στον πόλεμο της Ουκρανίας συνέβησαν στον πρώτο χρόνο του πολέμου, όταν οι Ρώσοι αιφνιδιάστηκαν από τα ουκρανικά drones, πριν αναπτύξουν αντίμετρα.
Στη Δύση η δυσανεξία για την απώλεια ζωών οδήγησε ήδη από τα τέλη του προηγούμενου αιώνα στην αναζήτηση τεχνικών μέσων για να μειωθούν οι θάνατοι ανθρώπων, ώσπου αυτό κατέστη εφικτό. Σε αντίθεση με ορισμένες κοινωνίες, όπου ο θάνατος νοηματοδοτείται θετικά, όπως λ.χ. σε μερικές ισλαμικές χώρες, για τις ΗΠΑ κάθε απώλεια είναι δείγμα αδυναμίας. Η τεράστια επένδυση πόρων για τη διάσωση έστω και ενός στρατιώτη καθιστά οικονομικά ασύμφορη την ανθρώπινη παρουσία, οδηγώντας στον τεχνολογικό πόλεμο δια αντιπροσώπων (technological proxy war).
Ωστόσο, πρέπει να διασφαλιστεί ο έλεγχος των αυτόνομων οπλικών συστημάτων για να μην χακαριστούν ή στραφούν εναντίον του ανθρώπου. Υπάρχει ακόμα και το προκλητικό σενάριο μιας ηθικής τεχνητής νοημοσύνης που θα αποφάσιζε να αναλάβει αυτή τη διακυβέρνηση, ώστε να διασφαλίσει την παγκόσμια ειρήνη, προστατεύοντας από τον εαυτό της μια φιλοπόλεμη και ανεύθυνη ανθρωπότητα.
Η «παιχνιδοποίηση» του πολέμου
Δ.Σ.: Κατανοώ ότι από τους πολέμους διά αντιπροσώπων, όπου ισχυρότερες δυνάμεις κατέφευγαν σε χρήση άλλων χωρών ως αναλώσιμων αντιπροσώπων τους, το επόμενο βήμα θα είναι να καταφεύγουμε στις μηχανές ως κατ’ εξοχήν αναλώσιμες. Η μείωση του αριθμού των θανάτων ανθρώπων είναι αναμφίβολα μια θετική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, όμως, και κίνδυνοι, ηθικοί και άλλοι, από έναν τεχνολογικό πόλεμο διά αντιπροσώπων; Τίθεται λ.χ. το ζήτημα της ιδιοπραξίας και της ευθύνης (agency). Ο κατασκευαστής και ο προγραμματιστής της τεχνητής νοημοσύνης θα πει ότι απλά παρέχει ένα μέσο και για τη χρήση του ευθύνεται ο στρατός. Ο χειριστής θα πει ότι απλά ακολούθησε τις οδηγίες της τεχνητής νοημοσύνης για το ποιος ήταν ο επιθυμητός στόχος και ότι δεν είχε τον χρόνο για να επεξεργαστεί αυτές τις οδηγίες στο πλαίσιο αυτού που λέγεται «χρονική συμπίεση της αλυσίδας εξόντωσης». Όταν, όμως, υπάρχει μια διάχυση ευθύνης για ανθρώπινους θανάτους με αποτέλεσμα την ανευθυνότητα, δεν βρισκόμαστε ενώπιον ηθικών προβλημάτων και ανθρωπιστικών καταστροφών;
Θ.Τ.: Με την αυξανόμενη τεχνική διαμεσολάβηση συντελείται μια απανθρωποποίηση μέσω της «βίντεο-παιχνιδοποίησης» (gamification) του πολέμου. Οι χειριστές βρίσκονται μπροστά σε οθόνες υψηλής ευκρίνειας, αποκομμένοι από την πραγματικότητα του επιχειρησιακού πεδίου. Εκπαιδεύονται μέσω προσομοιώσεων που μοιάζουν με βιντεοπαιχνίδια. Επιπλέον πολλοί από αυτούς έπαιζαν ως παιδιά ή παίζουν ακόμη ως ενήλικες βιντεοπαιχνίδια. Αυτό έχει ως συνέπεια η πολεμική πράξη να μοιάζει με, καταλήγοντας να είναι, παιχνίδι. Πόσω μάλλον που τα σημερινά βιντεοπαιχνίδια γίνονται ρεαλιστικότερα, ενώ ο πόλεμος καθίσταται πιο αφηρημένος μέσω της προσομοίωσης και της εικονιστικής διαμεσολάβησης. Εντούτοις η διαφορά μεταξύ του να μπήξεις το μαχαίρι σου σε ένα κορμί, νιώθοντας την αντίσταση των οστών και στο πάτημα ενός κουμπιού που προκαλεί μια έκρηξη στην οθόνη είναι τρομακτική. Αυτή η διαφορά απανθρωπίζει γιατί αφαιρείται μια ζωή χωρίς την επίγνωση της οδύνης που προξενείται. Καθώς απανθρωπιζόμαστε, θα γινόμαστε ολοένα δεκτικότεροι στην ιδέα οι ίδιες οι μηχανές να αποφασίζουν πότε να πλήξουν έναν στόχο, καθώς η ανθρώπινη επίβλεψη θα κρίνεται ως αναγκαία περισσότερο για τεχνικούς και λιγότερο για ηθικούς λόγους.
Μπορούμε να απαγορεύσουμε τα αυτόνομα οπλικά συστήματα όπως κάναμε με τα χημικά και πυρηνικά όπλα;
Στο πεδίο των πολεμικών επιχειρήσεων, η κρίσιμη χρονική διαφορά μεταξύ της αυτόνομης λήψης απόφασης από ένα τεχνικό σύστημα και από έναν άνθρωπο προσφέρει ένα κρίσιμο πλεονέκτημα, αναγκάζοντας όλους να κινηθούν αργά ή γρήγορα προς το σύστημα της αυτόνομης λήψης αποφάσεων, ώστε να μην υστερούν έναντι των αντιπάλων. Ωστόσο, η επιλογή, που αντιμετωπίζουμε ως ανθρωπότητα, είναι παρόμοια με ό,τι συνέβη παλαιότερα με τα χημικά και με τα πυρηνικά όπλα: Ή υπογράφουμε μια συνθήκη που απαγορεύει τα αυτόνομα οπλικά συστήματα ή τα πεδία των μαχών θα γίνουν εξαιρετικά αιματηρά, μετις μηχανές να σκοτώνουν ανθρώπους που δεν θα έχουν αντικατασταθεί ακόμη από ρομπότ. Προς το παρόν βρισκόμαστε πάντως σε μια μεταβατική περίοδο όπου σκοτώνονται πολλοί άνθρωποι συγκριτικά με την τελική μελλοντική φάση ενός πολέμου δια τεχνολογικών αντιπροσώπων, όπου οι ανθρώπινες απώλειες μπορεί να ελαχιστοποιηθούν.
Όλη η ανάρτηση ΕΔΩ...
Τεχνολογικός πόλεμος διά αντιπροσώπων: Πώς στο μέλλον οι άνθρωποι θα στέλνουν ρομπότ να πολεμήσουν στη θέση τους
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.