Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851-1911).
Γράφει ο Στέλιος Κούκος
Θα μπορούσαμε σήμερα, όπως και κάθε 4 Μαρτίου, να γιορτάζαμε την μέρα της ελληνικής λογοτεχνίας. Θα μπορούσε η μέρα αυτή να αποτελεί μια πολύ μεγάλη γιορτή με επίκεντρο τα σχολεία, τις ποικίλες εταιρείες, συλλόγους και σωματεία λογοτεχνών, συγγραφέων, εκδοτών, βιβλιοπωλών, τις λέσχες ανάγνωσης… Το υπουργείο Πολιτισμού θα μπορούσε να πανηγύριζε και αυτό ανάμεσα στους εν ζωή λογοτέχνες, φιλολόγους και φίλους της λογοτεχνίας. Αυτή θα ήταν και μια έξοχη γιορτή για την υποδοχή της άνοιξης.Και όλα αυτά γιατί θα μου πείτε στις 4 Μαρτίου;
Μα σαν σήμερα το 1851, δηλαδή πριν 175 χρόνια, γεννήθηκε στην Σκιάθο ο μεγαλύτερος Έλληνας συγγραφέας. Αλλά πώς ένας τόσο μικρός τόπος, σχεδόν «ασήμαντος» έγινε, αίφνης, πρωτεύουσα της λογοτεχνίας μας; Και πώς άνθρωποι κοινοί, το ίδιο θα λέγαμε «ασήμαντοι» σηκώνουν όλο αυτό το πνευματικό βάρος που αποκαλούμε κόσμο του Παπαδιαμάντη;
Παράδοξο δεν είναι;
Είχαμε χαρακτηρίσει παλιότερα τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη ως άτλαντα, αλλά εδώ έχουμε μιαν άλλη, διαφορετική κατάσταση. Ο Αλέξανδρος Παπα-Αδαμαντίου μοιάζει να σηκώνεται από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, ανασηκώνοντας μαζί του όλη την «μικράν πολίχνη», την Σκιάθο, ως μια κοινότητα πνευματικής περιωπής! Οπότε τι τρέχει, τι συμβαίνει εδώ;
Προφανώς ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης δεν είχε καμία από τις δυνατότητες που είχε ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης. Αναφέρομαι στην εύπορη οικογενειακή του κατάσταση, με την κατ’ οίκον εκπαίδευση, την πρόσβαση σε πλήθος βιβλίων, στη διδασκαλία ξένων γλωσσών, στις σπουδές στο Παρίσι και το Στρασβούργο.
Ο Παπαδιαμάντης, λοιπόν, μοιάζει να αναδύεται μέσα από το χώμα και την λάσπη, την θάλασσα και τα κύματα, αν όχι από το πουθενά. Εντούτοις, αρχίζει να περιγράφει «μετ’ έρωτος την φύσιν» και να ζωγραφίζει μετά στοργής την φύση του ανθρώπου. Και να μόλις βρήκαμε το κλειδί αυτού του… λειψού από πάσης απόψεως ανθρώπου που έρχεται να αναπαραστήσει με το ποιητικό του τάλαντο και ταλέντο μια «ιδεώδη» κοινωνία.
Ιδεώδη, για έναν συγγραφέα ως ένας «φλύαρος» και «γλαφυρός» κόσμος, έτοιμος για την εξύψωσή του από την ασημαντότητα του στην… υπερπαραγωγή. Και αυτός ο λαλίστατος ασήμαντος κόσμος να παρουσιάζει, διά χειρός Παπαδιαμάντη ποικίλες κοινωνικές και πνευματικές αλήθειες. Ακόμη και ατοπήματα και εγκληματικές καταστάσεις.
Ουσιαστικά η μικρά πολίχνη της Σκιάθου αναδεικνύεται σε έναν πλήρη κόσμο που δεν του λείπει καμιά αρετή και καμιά κακία! Η τέχνη, όμως, του Παπαδιαμάντη δεν θα παρουσιάσει στο έργο του τις κοινωνιολογικές του και ηθικολογικές του διαπιστώσεις, ως επιστήμονας, αλλά θα δημιουργήσει μοναδικά έργα υψηλής τέχνης και πνευματικού κόσμου.
Σίγουρα, και τα κοινωνικά προβλήματα συνυπάρχουν ιδιαίτερα έντονα στο έργο του τα οποία και αυτά τα μελετά με την δική πνευματική του μέθοδο, προσφέροντάς μας ακραιφνώς λογοτεχνικά του έργα.
Πιθανόν θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος, πως ο Παπαδιαμάντης ευτύχησε να έχει στην διάθεση του μια πρόσφορη και ιδεώδη κοινωνία για την συγγραφική του δεινότητα, όσον αφορά τον κόσμο της Σκιάθου. Το σκηνικό της φύσης, ρόλους και πρωταγωνιστές για ένα μεγαλειώδες σενάριο για την απόδοση «πολυθρύλητων» ιστοριών. Είναι έτσι, όμως;
Συνέχεια εδώ
https://www.pemptousia.gr/2026/03/alexandros-papadiamantis-i-anadysi-tis-logotechnias-mesa-apo-ton-kosmo-tou-175-chronia-apo-tin-gennisi-tou/
ΠΗΓΗ:https://ologiomofeggari.blogspot.com/2026/03/175.html?m=1
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.