από Μανώλης Γ. Βαρδής
-30 Δεκεμβρίου 2025Δεν θέλω να ασχοληθώ με την ταινία για τον Καποδίστρια του Γιάννη Σμαραγδή (2025). Οι κινηματογραφικές ταινίες κρίνονται από την αίσθηση και το συναίσθημα που διεγείρουν στον θεατή, και όχι από την επιστημονική τους ακρίβεια. Νομίζω ο σκηνοθέτης το προσδιόρισε αρκούντως αυτό, λέγοντας πως δεν κάνει ντοκιμαντέρ. Κατά συνέπεια, το πλήθος της ανταπόκρισης και ο ενθουσιασμός του κοινού έχουν κατακυρώσει τη συγκεκριμένη ταινία.
Πολλά θα μπορούσε να πει κανείς. Οπωσδήποτε, λόγω του ασφυκτικού κλίματος της έκπτωσης των αξιών της Πολιτικής, ο λαός θέλει να δει πως ήταν, κάποτε, οι κυβερνήτες αυτού του δύσμοιρου τόπου. Οι συγκρίσεις είναι δυσανάλογες. Ο Καποδίστριας θυσίασε την ζωή του, την ώρα που υπερασπιζόταν μία βιώσιμη και ανεξάρτητη Ελλάδα, όχι μία Ελλάδα έξω από την εποχή της. Αυτό θα πρέπει να το έχουμε υπόψη μας. Όπως θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας το γεγονός πως ο (δυτικός) συνταγματισμός των ετών προ του Καποδίστρια είχε διαποτίσει ακόμα και τις αγροτικές μάζες (That constitutional government had a meaning for the common people was revealed to President Capodistrias when a Peloponnesian peasant defined the constitution as "an agreement which prescribes our duties to you and your duties to us¨, Ν. Κaltchas, Introduction to the Constitutional History of Modern Greece, AMS Press, New York, 1965, σ. 40).
Άρα, με τη θέληση της ή όχι η νέο-ελληνική κοινωνία είχε εισέλθει στον αστερισμό της Δύσης. Αυτό ήταν το πλαίσιο δράσης του Κυβερνήτη. Σε αυτά τα όρια, και με το πνεύμα της εποχής, η λύση του Καποδίστρια ήταν η λύση ενός αυταρχικού-συγκεντρωτικού Κράτους, κατά το πρότυπο της Ρωσικής κρατικής πολιτικής. Αυτό δεν θα πρέπει να μας ξενίζει. Εάν μάλιστα θέλει κάποιος να είναι περισσότερο τολμητίας, θα διαπιστώσει ότι σε ανάλογες συνθήκες κατάρρευσης και επαναστατικού πολέμου, μετά την Γερμανική Κατοχή, ίδιες ιδέες κρατικού συγκεντρωτισμού επικράτησαν (με αριστερό αλλά και με δεξιό πρόσημο). Αυτό είναι για τους συντηρητικούς κάτι το ιστορικά “τραγικό”. Αναφέρομαι στους συντηρητικούς, διότι αυτοί είναι που-και με αφορμή την ταινία του Σμαραγδή-συγκινούνται με τον Καποδίστρια. Μάλιστα, οι ίδιοι θα πουν ότι- ακόμα κι αν η ταινία δεν είναι τέλεια, καλύτερο είναι να βλέπει κανείς τέτοιες προσωπικότητες από τίποτα «θολο-κουλτουριάρικα» σενάρια (sic!).
Γιατί μιλώ για κάτι “τραγικό”; Διότι για τον γνήσιο συντηρητισμό, αυτόν που πολέμησε την Γαλλική Επανάσταση, για τον συντηρητισμό ενός Μπέρκ, θα πρέπει να διατηρηθεί η μεσαιωνική αντίληψη για τον βασιλιά που δεν θα είναι νομοθέτης, αλλά δικαστής και πολέμαρχος, ότι ολόκληρο το Κράτος ενσαρκώνεται στον μονάρχη, ότι αυτός έχει την Θεία Χάρη και υποτάσσεται σε αυτήν. Η επανάσταση για τους γνήσια συντηρητικούς δεν ήταν παρά απόρροια και τελείωση ενός σύγχρονου κυριαρχικού κράτους (Π. Κονδύλη, Συντηρητισμός, 2015, σ. 272). Πού βρίσκεται λοιπόν η “τραγικότητα” των σημερινών συντηρητικών που συγκινούνται από τον Καποδίστρια; Μα στο γεγονός ότι τους γοητεύει ένα στυλ διακυβέρνησης που ήταν και είναι νεωτερικό, ενώ η καρδιά τους είναι προ-νεωτερική. Ο Καποδίστριας ήταν εκσυγχρονιστής και μοντέρνος για την εποχή του, ίσως αυτό που θα ήθελαν οι προστάτιδες δυνάμεις, εάν δεν ήγειρε υποψίες για φιλο-ρωσισμό. Ο σημερινός συντηρητικός συγκλονίζεται με τον Καποδίστρια, την ώρα που ομνύει στο δυτικό μοντέλο διακυβέρνησης. Και αυτό είναι συμβατό με τον Καποδίστρια, δεν είναι όμως ισορροπημένο στην ψυχή του θεατή. Υπάρχει εσωτερικός διχασμός ανάμεσα στα πάτρια και την θρησκεία ή την ηθική από την μία και τον επικρατούντα ρεαλισμό της συμπόρευσης με την Ευρώπη. Αλλά αυτά δεν συμβιβάζονται: το αποτέλεσμα είναι οι προπαγανδιστές ακόμα και της σημερινής κυβέρνησης να ακολουθούν το ρεύμα και να παρακινούν στην αποθέωση του Καποδίστρια.
Με άλλα λόγια, είτε κάποιος είναι συντηρητικός προκρίνοντας προ-νεωτερικές αξίες (κοινοτισμός, Εκκλησία, αυτοκρατορικά μορφώματα) είτε υιοθετεί την εκδοχή του αυταρχικού εκσυγχρονισμού (με τη μορφή του ευρωπαϊκού νέο-φιλελευθερισμού). Υπάρχει και μία τρίτη εκδοχή, ίσως πιο «καποδιστριακή», αυτής της Ρωσίας του Πούτιν, αλλά αυτός δεν είναι «εχθρός» (;)
ΠΗΓΗ:O Καποδίστριας των συντηρητικών - Αντίφωνο
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Πολλά θα μπορούσε να πει κανείς. Οπωσδήποτε, λόγω του ασφυκτικού κλίματος της έκπτωσης των αξιών της Πολιτικής, ο λαός θέλει να δει πως ήταν, κάποτε, οι κυβερνήτες αυτού του δύσμοιρου τόπου. Οι συγκρίσεις είναι δυσανάλογες. Ο Καποδίστριας θυσίασε την ζωή του, την ώρα που υπερασπιζόταν μία βιώσιμη και ανεξάρτητη Ελλάδα, όχι μία Ελλάδα έξω από την εποχή της. Αυτό θα πρέπει να το έχουμε υπόψη μας. Όπως θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας το γεγονός πως ο (δυτικός) συνταγματισμός των ετών προ του Καποδίστρια είχε διαποτίσει ακόμα και τις αγροτικές μάζες (That constitutional government had a meaning for the common people was revealed to President Capodistrias when a Peloponnesian peasant defined the constitution as "an agreement which prescribes our duties to you and your duties to us¨, Ν. Κaltchas, Introduction to the Constitutional History of Modern Greece, AMS Press, New York, 1965, σ. 40).
Άρα, με τη θέληση της ή όχι η νέο-ελληνική κοινωνία είχε εισέλθει στον αστερισμό της Δύσης. Αυτό ήταν το πλαίσιο δράσης του Κυβερνήτη. Σε αυτά τα όρια, και με το πνεύμα της εποχής, η λύση του Καποδίστρια ήταν η λύση ενός αυταρχικού-συγκεντρωτικού Κράτους, κατά το πρότυπο της Ρωσικής κρατικής πολιτικής. Αυτό δεν θα πρέπει να μας ξενίζει. Εάν μάλιστα θέλει κάποιος να είναι περισσότερο τολμητίας, θα διαπιστώσει ότι σε ανάλογες συνθήκες κατάρρευσης και επαναστατικού πολέμου, μετά την Γερμανική Κατοχή, ίδιες ιδέες κρατικού συγκεντρωτισμού επικράτησαν (με αριστερό αλλά και με δεξιό πρόσημο). Αυτό είναι για τους συντηρητικούς κάτι το ιστορικά “τραγικό”. Αναφέρομαι στους συντηρητικούς, διότι αυτοί είναι που-και με αφορμή την ταινία του Σμαραγδή-συγκινούνται με τον Καποδίστρια. Μάλιστα, οι ίδιοι θα πουν ότι- ακόμα κι αν η ταινία δεν είναι τέλεια, καλύτερο είναι να βλέπει κανείς τέτοιες προσωπικότητες από τίποτα «θολο-κουλτουριάρικα» σενάρια (sic!).
Γιατί μιλώ για κάτι “τραγικό”; Διότι για τον γνήσιο συντηρητισμό, αυτόν που πολέμησε την Γαλλική Επανάσταση, για τον συντηρητισμό ενός Μπέρκ, θα πρέπει να διατηρηθεί η μεσαιωνική αντίληψη για τον βασιλιά που δεν θα είναι νομοθέτης, αλλά δικαστής και πολέμαρχος, ότι ολόκληρο το Κράτος ενσαρκώνεται στον μονάρχη, ότι αυτός έχει την Θεία Χάρη και υποτάσσεται σε αυτήν. Η επανάσταση για τους γνήσια συντηρητικούς δεν ήταν παρά απόρροια και τελείωση ενός σύγχρονου κυριαρχικού κράτους (Π. Κονδύλη, Συντηρητισμός, 2015, σ. 272). Πού βρίσκεται λοιπόν η “τραγικότητα” των σημερινών συντηρητικών που συγκινούνται από τον Καποδίστρια; Μα στο γεγονός ότι τους γοητεύει ένα στυλ διακυβέρνησης που ήταν και είναι νεωτερικό, ενώ η καρδιά τους είναι προ-νεωτερική. Ο Καποδίστριας ήταν εκσυγχρονιστής και μοντέρνος για την εποχή του, ίσως αυτό που θα ήθελαν οι προστάτιδες δυνάμεις, εάν δεν ήγειρε υποψίες για φιλο-ρωσισμό. Ο σημερινός συντηρητικός συγκλονίζεται με τον Καποδίστρια, την ώρα που ομνύει στο δυτικό μοντέλο διακυβέρνησης. Και αυτό είναι συμβατό με τον Καποδίστρια, δεν είναι όμως ισορροπημένο στην ψυχή του θεατή. Υπάρχει εσωτερικός διχασμός ανάμεσα στα πάτρια και την θρησκεία ή την ηθική από την μία και τον επικρατούντα ρεαλισμό της συμπόρευσης με την Ευρώπη. Αλλά αυτά δεν συμβιβάζονται: το αποτέλεσμα είναι οι προπαγανδιστές ακόμα και της σημερινής κυβέρνησης να ακολουθούν το ρεύμα και να παρακινούν στην αποθέωση του Καποδίστρια.
Με άλλα λόγια, είτε κάποιος είναι συντηρητικός προκρίνοντας προ-νεωτερικές αξίες (κοινοτισμός, Εκκλησία, αυτοκρατορικά μορφώματα) είτε υιοθετεί την εκδοχή του αυταρχικού εκσυγχρονισμού (με τη μορφή του ευρωπαϊκού νέο-φιλελευθερισμού). Υπάρχει και μία τρίτη εκδοχή, ίσως πιο «καποδιστριακή», αυτής της Ρωσίας του Πούτιν, αλλά αυτός δεν είναι «εχθρός» (;)
ΠΗΓΗ:O Καποδίστριας των συντηρητικών - Αντίφωνο
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.