Του Μάνου Λαμπράκη
Η Φλέρυ Νταντωνάκη δεν τραγούδησε ποτέ στο Ηρώδειο, δεν τραγούδησε ποτέ στην Επίδαυρο, δεν τραγούδησε ποτέ στο Μέγαρο Μουσικής, δεν τραγούδησε ποτέ στη Σκάλα του Μιλάνου.
Κι όμως, αν υπάρχει μια ελληνική φωνή που μοιάζει να έχει περάσει από όλους αυτούς τους χώρους ως κάτι που προϋπήρξε της ίδιας της εμφάνισης, είναι η δική της.
Η Φλέρυ δεν υπήρξε «μεγάλη τραγουδίστρια» με τον τρόπο που η γλώσσα μας τακτοποιεί εύκολα τους ατακτοποίητους. Υπήρξε κάτι πολύ πιο δύσκολο: μια φωνή που δεν μπορούσε να αποσπαστεί από τον ψυχισμό της.
Δεν τραγουδούσε για να δείξει τι μπορεί να κάνει.
Τραγουδούσε σαν να δοκίμαζε κάθε φορά αν μπορεί ακόμη να υπάρξει. Εκεί όπου η καθημερινότητα διαλυόταν, εκεί όπου το φαγητό, η έξοδος, η συνάντηση, η συνέχιση της ημέρας γίνονταν πεδία αγωνίας, η φωνή ερχόταν να κρατήσει έναν εαυτό που δεν στεκόταν πάντα όρθιος με τους συνηθισμένους τρόπους.
Όχι να τον θεραπεύσει ακριβώς. Να τον κρατήσει για λίγο ενιαίο.
Ο Μάνος Χατζιδάκις το άκουσε αυτό πριν ακόμη το εξηγήσει. Δεν βρήκε απλώς μια ερμηνεύτρια για τα τραγούδια του. Βρήκε το σώμα που μπορούσε να μεταφέρει την πιο επικίνδυνη πλευρά της δικής του τρυφερότητας.
Εκεί όπου ο Χατζιδάκις δεν ήταν ο ειρωνικός, ο ευφυής, ο αισθητικός νομοθέτης, αλλά ο βαθιά ευάλωτος δημιουργός που ήξερε ότι η ομορφιά δεν σώζει πάντα, μερικές φορές απλώς φωτίζει καλύτερα το τραύμα, η Φλέρυ έγινε η φωνή του.
Όχι μούσα.
Κάτι σαν καθρέφτης που δεν αντανακλούσε το έργο του, αλλά του επέστρεφε το κρυμμένο του ρίγος.
Στον «Μεγάλο Ερωτικό» η Φλέρυ μετακινεί το τραγούδι προς μια περιοχή όπου ο έρωτας παύει να είναι ωραίο αίσθημα και γίνεται κίνδυνος. Η φράση της δεν κυλάει, στέκεται, λυγίζει, ξαναρχίζει, σαν να μετρά το βάρος κάθε λέξης πριν την αφήσει να φύγει. Οι σιωπές της είναι μικρές άβυσσοι, σημεία όπου η φωνή μοιάζει να κοιτάζει προς τα κάτω και να αποφασίζει, τελευταία στιγμή, να συνεχίσει. Εκεί ακριβώς βρίσκεται η μουσικολογική της ιδιοφυΐα: δεν πρόσθετε συναίσθημα στο τραγούδι.
Άλλαζε τη θερμοκρασία του, τη βαρύτητα της λέξης, τον τρόπο που η φράση αποκτά σώμα.
Οι μεταπτώσεις της, οι απομονώσεις της, η δύσκολη σχέση με το φαγητό, οι φυγές, τα ξυπόλυτα περπατήματα στους δρόμους του Παγκρατίου, όλη αυτή η εικόνα μιας γυναίκας που έμοιαζε άλλοτε να βαραίνει υπερβολικά από την ύπαρξη και άλλοτε να γίνεται τόσο ελαφριά που ο άνεμος μπορούσε να την πάρει, δεν είναι λεπτομέρειες μιας βιογραφίας.
Είναι η ίδια η τραγική γραμματική της παρουσίας της.
Η Φλέρυ δεν κατοικούσε πάντα τον κόσμο με ασφάλεια. Τον πλησίαζε, τον άφηνε, τον ξαναφοβόταν, τον ξαναζητούσε. Και μέσα σε αυτή την αστάθεια γεννιόταν η φωνή της: όχι καθαρή, όχι τακτοποιημένη, όχι καθησυχαστική, αλλά αληθινή με έναν τρόπο σχεδόν επικίνδυνο.
Γι’ αυτό και η σχέση της με τον Μάνο πρέπει να ιδωθεί σαν μια από τις πιο παράξενες σχέσεις προστασίας στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού.
Εκείνος δεν την έκανε πιο εύκολη.
Δεν την ίσιωσε.
Δεν την έφερε στα μέτρα μιας καλής επαγγελματικής λειτουργίας.
Της άφησε χώρο να είναι δύσκολη, ασύμμετρη, θαυμαστή και ανυπόφορη μαζί.
Και αυτό δεν είναι λίγο.
Γιατί είναι ελάχιστοι οι δημιουργοί που αντέχουν να δουν το έργο τους να αλλάζει από τη φωνή που το τραγουδά.
Ο Χατζιδάκις, με τη Φλέρυ, το άντεξε.
Σαν σήμερα γεννήθηκε μια γυναίκα που δεν μπήκε ποτέ σε καμία εύκολη αφήγηση.
Ούτε της επιτυχίας, ούτε της ήττας, ούτε της αγιοποίησης, ούτε της καταστροφής.
Η Φλέρυ υπήρξε μια ανοιχτή πληγή του ελληνικού τραγουδιού, αλλά και μια από τις ελάχιστες αποδείξεις ότι η φωνή μπορεί να γίνει τόπος.
Όχι τόπος ευκολίας.
Τόπος δοκιμασίας.
Τόπος όπου ο άνθρωπος εμφανίζεται όχι όπως θέλει να φαίνεται, αλλά όπως τρέμει να είναι.
Ήταν αερικό, ναι, αλλά όχι επειδή δεν είχε βάρος.
Ήταν αερικό επειδή το βάρος της δεν μπορούσε να μετρηθεί με τα συνηθισμένα μέτρα.
Την έπαιρνε ο άνεμος, ναι, αλλά όχι για να τη διαλύσει.
Για να μας δείξει ότι ορισμένες φωνές δεν ανήκουν ούτε στη σκηνή, ούτε στη δισκογραφία, ούτε στην εποχή τους.
Ανήκουν σε εκείνη την οριακή περιοχή όπου η τέχνη παύει να είναι επίδοση και γίνεται ο τελευταίος τρόπος να μη χαθεί ολοκληρωτικά ο άνθρωπος.
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.