Η ψυχοπολιτική από τη Βενεζουέλα στα Τέμπη
Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη
Η αξιοπρέπεια δεν είναι συναίσθημα. Είναι πολιτική συνθήκη.
Αξιοπρέπεια είναι να μη χρειάζεται να απολογείσαι για το δικαίωμά σου να ζεις, να μιλάς και να θρηνείς.
Και όταν αυτή διαρρηγνύεται, κανένα πρόγραμμα, καμία μεταρρύθμιση, καμία υπόσχεση «ανάπτυξης» δεν μπορεί να σταθεί.
Αυτό που συνέβη στη Βενεζουέλα με την απαγωγή και τη δημόσια ταπείνωση του εκλεγμένου προέδρου της δεν ήταν απλώς μια διεθνής αυθαιρεσία.
Ήταν μια ωμή απόπειρα ακύρωσης εκείνου που είχε οικοδομηθεί επί χρόνια: της αποκατάστασης της λαϊκής αξιοπρέπειας. Ό,τι χτίστηκε με τον Τσάβες ως αυτοεκτίμηση ενός λαού επιχειρήθηκε να διαλυθεί ως «λάθος», ως «παρέκκλιση», ως κάτι που έπρεπε να τιμωρηθεί παραδειγματικά. Η ψυχοπολιτική στα καλύτερα της.
Αυτό το μοτίβο δεν είναι ξένο στην ελληνική εμπειρία. Η Ελλάδα των Μνημονίων δεν φτωχοποιήθηκε μόνο υλικά. Ταπεινώθηκε. Παρουσιάστηκε ως ανώριμη, διεφθαρμένη, ανίκανη να αυτοκυβερνηθεί. Οι πολίτες ορίστηκαν ως "τεμπέληδες", μετατράπηκαν σε «αριθμούς», σε «κόστος», σε πρόβλημα προς διαχείριση. Η συλλογική αξιοπρέπεια διαβρώθηκε συστηματικά: με την επιτήρηση, με τη λιτότητα, με τη θεσμική ατιμωρησία, με την αίσθηση ότι «ό,τι κι αν κάνεις, αποφασίζουν άλλοι» και πως «τέτοιος που είσαι, ό,τι και να πάθεις σου αξίζει», αφού «όλοι μαζί τα φάγαμε» και «όλοι μαζί τους σκοτώσαμε».
Τα Τέμπη ήρθαν να σπάσουν αυτό το καθεστώς σιωπής. Όχι μόνο γιατί αποκαλύφθηκε ένα έγκλημα διαχρονικής αδιαφορίας, αλλά γιατί κατέρρευσε το τελευταίο άλλοθι: ότι η κοινωνία «δεν καταλαβαίνει», «δεν πρέπει να μιλά», «δεν έχει λόγο». Τα Τέμπη ήρθαν για να πουν «δεν είσαι τρελός, δεν εισαι το λαμόγιο, δεν εισαι ανίκανος και άχρηστος, δεν είσαι ένοχος, δεν υπερβάλλεις, αυτό που έζησες και συνεχίζεις να ζεις είναι όντως άδικο».
Το Κίνημα των Τεμπών δεν ξεκίνησε ως πολιτικό πρόγραμμα. Ξεκίνησε ως κραυγή αξιοπρέπειας. Ως άρνηση να συνεχίσει η κοινωνία να αντιμετωπίζεται σαν παιδί που του αξίζει να τιμωρείται.
Σε κοινωνίες που έχουν περάσει δεκαετίες αποκλεισμού, θεσμικής περιφρόνησης και αποικιακής υποτίμησης, το πρώτο πολιτικό αίτημα δεν είναι η ευημερία. Είναι η ορατότητα. Να ακουστείς. Να μετράς. Να μην είσαι το σκουπίδι της Ιστορίας. Να μην ντρέπεσαι για τις ανάγκες σου.
Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα. Το Κίνημα των Τεμπών δεν οφείλει να διεκδικεί απλώς δικαιοσύνη για ένα έγκλημα.
Οφείλει πρωτίστως να διεκδικεί την αποκατάσταση της συλλογικής μας αξιοπρέπειας που τσαλακώθηκε από τα Μνημόνια, από την ατιμωρησία, από την περιφρόνηση της ζωής, από το μήνυμα ότι «έτσι είναι τα πράγματα» και «δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα, παρά να αποδεχτούμε την μοίρα μας».
Γι’ αυτό και θα πολεμηθεί. Όχι μόνο με σιωπή ή συκοφαντία, αλλά με γελοιοποίηση, απαξίωση, κυνισμό, λοιδορία, ψυχρό τεχνοκρατικό λόγο που προσπαθεί να απονευρώσει το αίτημα.
Η εξουσία το γνωρίζει πολύ καλά όλο αυτό. Γι’ αυτό και η πιο σταθερή της πρακτική δεν είναι η καταστολή, αλλά η ταπείνωση. Έτσι παράγεται μια κοινωνία που μαθαίνει να μην απαιτεί, γιατί πρώτα έχει μάθει να ντρέπεται για την ίδια της την ανάγκη.
Γι' αυτό, όταν η αξιοπρέπεια επιστρέφει στον λαό, γίνεται επικίνδυνη. Δεν ζητά άδεια. Δεν διαπραγματεύεται την αξία της ζωής. Δεν συμβιβάζεται με την αδικία ως «κανονικότητα». Και γι’ αυτό γίνεται πάντα στόχος.
Το κοινό νήμα που ενώνει τη Βενεζουέλα, τα Τέμπη και κάθε λαϊκό κίνημα που γεννιέται μέσα από πόνο είναι απλό και αδιαπραγμάτευτο: πριν σου πάρουν τα δικαιώματα, τα λεφτά, προσπαθούν να σου πάρουν την αξιοπρέπεια.
Αν κρατήσεις την αξιοπρέπεια, μπορείς να ξαναχτίσεις τα πάντα.
Αυτό είναι το βαθύτερο πρόταγμα της στιγμής.
Όχι απλώς αλλαγή πολιτικής.
Αποκατάσταση της αξιοπρέπειας του λαού ως θεμέλιο κάθε άλλης αλλαγής.
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.