Του Βασίλη Λαμπόγλου
Σήμερα, που λέξεις όπως ένοπλη αντίσταση, άρνηση υποταγής, ελευθερία μέχρι πτώσης προκαλούν φλύκταινες στους αρνητές μακελάρηδες της αλήθειας.
9 Αυγούστου 1823 και ο 33χρονος Σουλιώτης και Αρβανιτης Μάρκος Μπότσαρης, οπλαρχηγος καί Στρατηγός της Επανάστασης στη Δυτική Ελλάδα, με τους λιγοστούς άντρες του (προκειμένου να καθυστερήσουν την προέλαση των Τουρκικών στρατεύματων για το Μισολόγγι) προσεγγιζει το στρατόπεδο τους.
Οι περισσότεροι Τουρκαλβανοί κοιμούνται και οι Σουλιώτες κάνουν αυτό που ξέρουν καλά.
Σιωπηλές σκιές στο σκοτάδι κρατώντας μόνο γυμνά σπαθιά , περπατώντας μουλωχτά μέσα στο στρατόπεδο του εχθρού και βρίζοντας - επίτηδες - στα αρβανιτικα τους αρχηγούς τους, προσεγγίζουν τα τσαντηρια των πασάδων στο Κεφαλόβρυσο και με το σαλπισμα σύνθημα ορμάνε και σπέρνουν πανικό, σύγχυση και θάνατο.
Ο Μάρκος σαν θεριό μπαίνει στις σκηνές των αξιωματουχων και ψάχνει τον "μεγάλο" τον Αλήπασα Άγο Βασιάρη.
Κυνηγώντας και τον Μουσταη (τον άλλο δερβέναγα) και καθώς σκαρφαλώνει σ' ένα μαντρότοιχο ένας Αιγύπτιος του Τσελλεντιμπέη του αδειάζει από κοντά την μπιστόλα του στο πρόσωπο του.
Το βόλι μπαίνει από το δεξί του μάτι και σφηνώνεται στο καύκαλό του.
"Βαρέθηκα αδέρφια", προλαβαίνει να πει και σωριάζεται κάτω.
Ο Θανάσης Τούσιας Μπότσαρης, ξάδερφος του Μάρκου, βλέποντάς τον πεσμένο στο χώμα, τον αρπάζει στις πλάτες του και με γρήγορες κινήσεις εγκαταλείπει το διαλυμένο πλέον στρατόπεδο.
Σε λίγο ξημερώνει και το σύνθημα της αποχώρησης σηματοδοτεί το τέλος της μάχης.
Τα παλληκάρια του Μάρκου Μπότσαρη, γελούν με τα κατόρθωμάτα τους, σερνουν πολλά λάφυρα αλλά και αιχμάλωτο τον διοικητή του στρατοπέδου, τον Άγο Βασιάρη.
Όταν απομακρύνονται αρκετά από το διαλυμένο στρατόπεδο και χάνονται οι κραυγές του πόνου και της απελπισίας, φτάνουν σε ένα αναπάντεχο θέαμα.
Σε ένα πλάτωμα του Κώνισκου, ο Αρχηγός τους, ο Μάρκος, νεκρός.
Δίπλα του, οι συνοδοί του σκυφτοί και αμίλητοι.
Η χαρά της νίκης μετατρέπεται αμέσως σε οδύνη και το μίσος της εκδίκησης τρελαίνει το μυαλό τους.
Με μιας γονατίζουν τον αιχμάλωτο Άγο Βασιάρη μπρος στο σώμα του αρχηγού τους και τον σφάζουν.
Η είδηση του χαμού του Μάρκου Μπότσαρη ακούγεται σαν βροντη, σχίζει βουνά και λαγκάδια και γράφει αιώνια μοιρολόγια και μοναδικά δημοτικά τραγούδια σε όλη την επαναστατημένη Ελλάδα.
Ο Μάρκος Μπότσαρης, ο αετός της Ηπείρου, τέκνο της ένδοξης φάρας των Μποτσαραίων, εκεί, στο Κεφαλόβρυσο, διάβηκε την πύλη της αιωνιότητας.
Μαζί και 60 σύντροφοί του.
Του Στρατηγού Μάρκου Μπότσαρη και των συν αυτόν πεσόντων αγωνιστών ...
ΑΙΩΝΙΑ Η ΜΝΗΜΗ
Στοιχεία από "Μωραιτες εν χορώ".
- Μπορεί στην Ελλάδα οι ηρωικοί αγώνες των Σουλιωτών να έχουν ξεχασθεί μερικώς και να μην τιμώνται οι περήφανοι αυτοί Έλληνες, όπως τους αξίζει, δεν συμβαινει, όμως, το ίδιο στη Γαλλία.
Οι Γάλλοι χρησιμοποιούν τ’ όνομα του Σουλιώτη ήρωα Μάρκου Μπότσαρη (υπηρέτησε και ως Αξιωματικός στο Γαλλικό στρατό,στη Κέρκυρα)σε δρόμο και σε στάση του μετρό στο Παρίσι (Φωτό 2,3,4) αλλά και στην πόλη του Στρασβούργου υπάρχει πλατεία φέρουσα το όνομα του.
Στην καρδιά του Παρισιού και συγκεκριμένα στο 19ο διαμέρισμα, στάση του μετρό, από τις μεγαλύτερες σε κίνηση, έχει τ’ όνομα του Μάρκου Μπότσαρη).
Κοντά στη στάση αυτή, υπάρχει η οδός Μάρκου Μπότσαρη.
Η πινακίδα γράφει(φωτό 1):
«RUEBOTZARIS (1790- 1823) HEROS DE LA GUERRE D’ INDEPENDENCE GRECOUE” (=OΔΟΣ ΜΠΟΤΣΑΡΗ (1790-1823) ΗΡΩΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ).
Αλλά και ο ιταλός Ludovico Lipparini ζωγράφισε τον τραγικό του θάνατο στη μάχη του Καρπενησίου(Φωτό 5), όπως και ο άγγλος ποιητής Fitz-Greene Halleck έγραψε έναν ύμνο (όπως και ο Διονύσιος Σολωμός) στον Έλληνα Σουλιώτη οπλαρχηγο!
- Ο Μ. Μπότσαρης , ο ”αγράμματος ” Αρβανίτης ήταν ο πρώτος λόγιος του Ρωμαίϊκου Πνεύματος και συγγραφέας λεξικού .
Σε ηλικία 19 ετών, ενώ ζούσε στην Κέρκυρα, ο Μάρκος Μπότσαρης κατά παραγγελία του Πουκεβίλ και με τη βοήθεια μεγαλυτέρων του συνέγραψε ένα ελληνο-αρβανίτικο γλωσσάριο.
Αυτό αποτελεσε και ένα από τα πρώτα ελληνο-αλβανικά λεξικά.
Ο ίδιος επιγράφει το έργο αυτό "Λεξικόν της Ρωμαϊκής και Αρβανητηκής Απλής".
Το χειρόγραφο αφιερώθηκε από τον Πουκεβίλ στην Εθνική Βιβλιοθήκη των Παρισίων και φέρει την ιδιόγραφη σημείωση "Ce lexique est écrit de la main de Marc Botzaris à Corfou en 1809 devant moi. Pouqueville".
Ο Μάρκος Μπότσαρης, στην μνήμη του οποίου ασεβούν πολλοί, ήταν Έλληνας αρβανιτόφωνος, όπως όλοι οι Σουλιώτες.
Η ελληνική του συνείδηση φαίνεται και από την περίφημη φράση που είπε όταν πρωτοπάτησε στα Επτάνησα :
Ο Έλλην δεν μπορεί να αισθάνεται ελεύθερος εκεί όπου κυματίζει η Βρεττανική σημαία".
Το δε Λεξικό που έγραψε ήταν της αρβανίτικης - όχι αλβανικής - και ρωμαίικης απλής (νεοελληνικής).
Οι αρβανιτόφωνοι Έλληνες ουδέποτε είχαν διαφορετική συνείδηση από τους υπόλοιπους Έλληνες
Παρεμφερές παράδειγμα οι σλαβόφωνοι Μακεδονομάχοι Κώττας, Κύρου, Νταλίπης και άλλοι, οι οποίοι διχως να γνωρίζουν λέξη ελληνικά, πολέμησαν υπέρ της Ελλάδος κατά των Βουλγάρων κομιτατζήδων.
Όπως και οι τουρκόφωνοι Ορθόδοξοι της Καππαδοκίας , οι Καραμανλήδες που κράτησαν μέσω της Εκκλησίας την ελληνικότητά τους αν και έχασαν την ελληνική γλώσσα.
Το λεξικό είναι ενσωματωμένο σε χαρτώον κώδικα (Supplement Grec 251), που αριθμεί 244 σελίδες και αποτελείται από τρία τμήματα(φωτό 7).
Το σύνολο των ελληνικών λημμάτων του Λεξικού ανέρχονται σε 1701, των αλβανικών σε 1495.
Στοιχεία από Ιωσήφ Τσιμισκή Αβέρωφ.
-"Καλό βόλι" ή και "Καλό μολύβι".
Μια ευχή που ήταν η τελευταία που αντάλλασαν οι σκλαβωμένοι Έλληνες πριν αρχίσει κάποια μάχη ή κάποια συμπλοκή με Οθωμανικά ασκέρια.
Και εύχονται καλό βόλι ώστε το βόλι που θα τους πετύχει να είναι καλής ποιότητας και να έχουν γρήγορο και ανώδυνο θάνατο!
Καθώς τα βόλια που χρησιμοποιούσαν την περίοδο της Τουρκοκρατίας ήταν από μολύβι.
Το μολύβι μερικές φορές ήταν κακής ποιότητας και αν το βόλι χτυπούσε σε κόκκαλο θρυμματίζονταν και ο θάνατος ήταν αργός (δυο με τρεις ημέρες) και επώδυνος.
Έτσι, τα παλληκάρια πριν ριχτούν στην μάχη εύχονταν ''Καλό βόλι'', εννοώντας το βόλι που θα τους πετύχει να είναι καλό και να πεθάνουν ένδοξα και γρήγορα στο πεδίο της μάχης.
Φωτό 6- Το βόλι που τραυμάτισε θανάσιμα τον Μ. Μπότσαρη και μέρος από το ματωμένο κεφαλόδεσμο του αγωνιστή.
____***____
Γράφει ο καλός φίλος Χρῆστος Παναγιωτίδης
Φωτογραφίες (μου) από το Εθνικό Ιστορικό Μουσεῖο ὅπου φυλάσσεται ( στὴν κυριολεξία) τὸ πολύπαθο μνημεῖο στὸν τάφο τοῦ Μάρκου Μπότσαρη στὸ Μεσολόγγι.
Ὁ Ὄθων εἶχε δεῖ τὰ πρόχειρα μνημεῖα τῶν πεσόντων στὸ «Πάρκο τῶν Ἡρώων », ὅπως λέγεται σήμερα, καὶ παράγγειλε περικαλλῆ ταφικὰ μνημεῖα ἀντάξια τῆς ἀνδρείας τῶν ὑπερασπιστῶν . Γιὰ τὸν τάφο τοῦ Μάρκου Μπότσαρη ( οἱ Τοῦρκοι μετὰ τὴν ἅλωση τῆς ἱερῆς πόλης εἶχαν βεβηλώσει τὸν πρόχειρο τάφο εὐελπιστῶντας σὲ πολύτιμα εὑρήματα καὶ εἶχαν σκορπίσει τὰ ὀστᾶ ), ἐπελέγη ὁ διάσημος Γάλλος γλύπτης David d' Angers ποὺ μὲ τὸν φίλο του Βίκτωρα Οὑγκὼ ( ποὺ εἶχε συμβάλλει στὴν δημοφιλία τοῦ Μάρκου Μπότσαρη στὴν Γαλλία μὲ τὸ λογοτεχνικὸ ἔργο του τοῦ 1829) ἔψαχνε ἀπεγνωσμένα στὸ Παρίσι τὴν ἔμπνευση γιὰ τὸ μνημεῖο . Τὴν βρῆκε ἀναπάντεχα σὲ ἕνα νεκροταφεῖο βλέποντας ἕνα δεκάχρονο κορίτσι νὰ προσπαθεῖ νὰ συλλαβίσει τὸ ὄνομα στὴν ταφόπλακα. Τὸ μοντἐλο ποὺ θὰ πόζαρε ὡς «κόρη τῆς Ἑλλάδας » ἦταν τὸ ἑπόμενο μεγάλο πρόβλημα . Ἄλλη μία τυχαῖα συνάντηση μὲ μία γυφτοπούλα ἀνέδειξε ποιὸς θὰ «συλλάβιζε»τὸ ὄνομα τοῦ Μάρκου Μπότσαρη στὸ μνημούρι του. Τὴν ἔλεγαν Κλημεντίνη καὶ ἡ ζωή της ἦταν βασανισμένη ὅπως καὶ τὸ μνημεῖο γιὰ τὸ ὁποῖο πόζαρε.
Τὸ μνημεῖο βανδαλίστηκε ἄπειρες φορές-ἀπὸ Ἕλληνες! Ἔγινε στόχος τουφεκιῶν , ὀνόματα χαράχτηκαν στὰ νῶτα τῆς παιδούλας σὲ ἀπόγνωση τοῦ γλύπτη ποὺ δὲν μποροῦσε νὰ τὸ ἀποκαταστήσει. Μεταφέρθηκε , ακρωτηριασμένο σε πολλὰ σημεῖα , στὸ Ἐθνικὸ Ἱστορικὸ Μουσεῖο ὅπου« Ἡ Κόρη τῆς Ἑλλάδος » παρουσιάζεται σήμερα ἀποκατεστημένη καὶ σὲ ἀσφαλῆ !!) χῶρο. Ἂν εἶναι δυνατόν!
Τὸ ἀντίγραφο που στολίζει σήμερα τὸν τάφο στὸ Μεσολόγγι εἶναι ἀντίγραφο τοῦ γλύπτη Μπονάνου .
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.