από
Άρδην - Ρήξη 27 Ιανουαρίου 2026
του Σωτήρη Γουνελά, συγγραφέα* δημοσιεύτηκε στον νέο Ερμή τον Λόγιο τ. 27
Πριν αρχίσω, μια μικρή αναφορά στον Φαίδρο του Πλάτωνα. Λέει ο Σωκράτης για τον θεό Θευθ, που στην Αίγυπτο παρουσιάστηκε στον βασιλιά να του ανακοινώσει ότι βρήκε τη γραφή και τους αριθμούς. Τότε ο βασιλιάς του απαντάει ότι αυτό που βρήκε είναι «φάρμακον λήθης» και ότι οι άνθρωποι θα χάσουν τη μνήμη τους και, διαβάζοντας έργα άλλων, θα τα νομίζουν δικά τους και, αντί να γίνουν σοφοί, θα γίνουν δοκησίσοφοι. Είναι αυτό που συμβαίνει σήμερα.
Από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα, έχει περάσει πολύς καιρός, τόσος που η ζωή εκείνη έχει θαμπώσει, σχήματα θαμπά έρχονται ως εμάς, με εξαίρεση όλα εκείνα τα αιώνια πράγματα διατυπωμένα με λέξεις που δεν καταργούνται στον αιώνα τον άπαντα.
Γιατί υπάρχουν πράγματα που δόθηκαν μια κι έξω («εφάπαξ») και τα οποία διατηρούνται στον βαθμό που το ανθρώπινο γένος επικοινωνεί με τις φωτεινές θείες πηγές του. Όταν η επικοινωνία διακόπτεται, το γένος αυτό, το κατά Πλάτωνα και Λάχεσιν «θανατηφόρον» (δηλ. φορέας θανάτου), καταπέφτει και σχεδόν διαλύεται: τότε διανύεται σε όλη της τη λαμπρότητα η περίοδος της ύβρεως ή της αμαρτίας. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι αυτή είναι η παρούσα περίοδος.
Όταν λοιπόν προσπαθούμε να «επιστρέψουμε» και να ξαναπιάσουμε επαφή με τα αιώνια και τα σπουδαία –σ’ αυτόν εδώ τον τόπο–, χρειάζεται πριν απ’ όλα να έχουμε αίσθηση αυτής της πραγματικότητας, η οποία απλώνεται παγκοσμίως και παρασύρει τους πάντες στη δίνη της.
Ξέρετε, στον κόσμο αυτόν χρειάζεται να διαλέξουμε δασκάλους. Να αρχίσουμε από τους Προσωκρατικούς, να συνεχίσουμε με Σωκράτη, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, να περάσουμε στους Έλληνες Πατέρες αλλά και στα σύγχρονα ελληνικά και δυτικοευρωπαϊκά έργα, όχι για απόκτηση εγκυκλοπαιδικών ή εξειδικευμένων γνώσεων, αλλά για να βρούμε (ή να ξαναβρούμε) μέσα από αυτά τη Συνέχεια Λόγου και Ήθους ενός αρχαίου λαού, όπως είμαστε οι Έλληνες, που όμως φαίνεται, σήμερα, δεν πολυδίνουμε σημασία γι’ αυτά τα παλαιότερα, ούτε φαίνεται να φροντίζουμε τη μνήμη, έτσι ώστε να αντλούμε από τα αρχαία ελληνικά και χριστιανικά πρότυπα και μάλιστα όσα ξεχώρισαν και ξεχωρίζουν για την οικουμενική τους διάσταση. Τίθεται ζήτημα οικείωσης με τις αλήθειες, τα έργα, τα πρόσωπα, γιατί διαφορετικά δεν καταλαβαίνουμε τίποτε ούτε για τα περασμένα, ούτε για τα τωρινά.
Εάν αρχίζαμε από τον Ηράκλειτο, θα έπρεπε πριν απ’ όλα να σταθούμε στο απόσπασμα που λέει ότι ο Λόγος είναι κοινός, και είναι κοινός όχι μονάχα για τους ανθρώπους, για τα πάντα, γιατί είναι θείος. Όλα τα ρυθμίζει, καθώς «τρέφονται γαρ πάντες οι ανθρώπινοι νόμοι υπό ενός, του θείου». Γι’ αυτό, εξάλλου, λέει ότι ο Λόγος είναι αρμονιστής του σύμπαντος.
