ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΘΩΟΙ

Η διαρκής πίεση του αλβανικού κρατικού και παρακρατικού φασισμού κατά ενός κεφαλαιώδους σημασίας τμήματος του γηγενούς και ιστορικού Ηπειρωτικού Ελληνισμού, έχει και ελλαδικές απολήξεις. Στη σημερινή συγκυρία δεν αναφερόμαστε στις αμόρφωτες και άψυχες κρατικές ελίτ, αλλά στις διανοουμενίστικες εκδοχές τους. Την προηγούμενη Πέμπτη, στην τηλεοπτική σειρά του MEGA «Οι Αθώοι», που είναι εμπνευσμένη από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη «Κατάδικος», η πρωταγωνίστρια με τις φίλες της μιλούσε και τραγουδούσε στα αλβανικά και δήλωσε (στα αλβανικά και πάλι) "Χιμαραία"! Το γεγονός προκάλεσε ανατριχίλα στους Χιμαραίους. Καθώς είναι «συνηθισμένοι» να αμφισβητείται εντός της αλβανικής επικράτειας (ή από τους ανά τον κόσμο Αλβανούς εθνικιστές), η εθνική τους καταγωγή και η χρήση της ελληνικής γλώσσας ως μητρικής, διαπίστωσαν ότι αυτή η προσβλητική και επίμονη προπαγάνδα αναπαράγεται και εντός της Ελλάδας από δυσκοίλιους, ιδεοληπτικούς και αδαείς ανθρώπους.

Η ερμηνεία πηγάζει από τα ίδια γεγονότα που το αιτιολογούν.Η αφωνία της επίσημης εξωτερικής πολιτικής απέναντι στη διαχρονική καταπίεση των Γηγενών Ελλήνων από το αλβανικό κράτος εξελίσσεται σε συνεργασία με αυτό, στο πλαίσιο της ένταξής του στην Ευρωπαϊκή Ένωση με το αντίτιμο της προώθησης της επιχειρηματικότητας για τα κέρδη ολίγων και συνοδεύεται από μια πρακτική φιλίας σε επίπεδο εξυπηρέτησης συμφερόντων.

Συνεπώς ο κατευνασμός ως πρακτική και θεωρητική κατεύθυνση απέναντι στην καταπάτηση των δικαιωμάτων του Ελληνισμού στην Αλβανία, δημιουργεί το κενό για την πολιτιστική επέκταση του αλβανισμού ακόμα και με εγχώριες πολιτιστικές αυτοκτονίες όπως η «αλβανόφωνη από τη Χιμάρα». Άλλωστε στο κεντρικό αλβανικό αφήγημα για την αλβανική καταγωγή των Ελλήνων, το οποίο έχει εκτιναχθεί σε μια εθνικιστική υστερία καπηλείας της ελληνικής ιστορίας και για τις δυο επικράτειες, είναι βέβαιο πως βρίσκει και ευήκοα ώτα, στην Ελλάδα σε μια εποχή μάλιστα που εκθειάζεται η συμπερίληψη ως η ύψιστη αρετή. Αυτό είναι το βασικό πλαίσιο της παραχάραξης του έργου του συγγραφέα και της παραχάραξης της ιστορίας της Χιμάρας, του Άπαρτου Κάστρου του Ελληνισμού.

Ίσως ήρθε και η ώρα για μια νέα «βαλκανική» μυθοπλασία κάποιας σειράς ή μιας κινηματογραφικής ταινίας που θα μάς εξηγεί για τη ρουμανική καταγωγή των Βλαχόφωνων Ελλήνων... «τοῦ δὲ πολέμου οἱ καιροὶ οὐ μενετοί».

8 Φεβρουαρίου 2026

Πρωτοβουλία ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ “Οι απ’ Έδω"

Για τον γηγενή και ιστορικό Ηπειρωτικό Ελληνισμό

Υιοθετούμε πλήρως το κείμενο - ανάλυση του συγγραφέα και νομικού Κωνσταντίνου Καλυμνιού, προέδρου της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας Αυστραλίας:

Η πρόσφατη αντιπαράθεση γύρω από σκηνή της τηλεοπτικής σειράς «Οι Αθώοι» του MEGA, όπου η κεντρική ηρωίδα παρουσιάζεται να μιλά αλβανικά και να δηλώνει Χειμαρριώτισσα, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα βαθύτερο και διαχρονικό ζήτημα. Το περιστατικό λειτουργεί ως σύμπτωμα ενός συγκεκριμένου τρόπου με τον οποίο η σύγχρονη Ελλάδα αντιλαμβάνεται και αναπαριστά τον Ελληνισμό πέρα από τα κρατικά της σύνορα. Η μαζική πολιτισμική παραγωγή, ακόμη και όταν εμφανίζεται ως αυτονόητη ή καλλιτεχνικά αυτόνομη, δρα στην πράξη ως μηχανισμός συγκρότησης συλλογικής μνήμης και, συνακόλουθα, ως άτυπος φορέας ιστοριογραφίας.

Στο πλαίσιο αυτό, η τηλεοπτική αναπαράσταση συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση των ορίων του εθνικά νοητού, καθορίζοντας ποια μορφή ελληνικότητας εγκαθίσταται ως κανονική και ποια εγγράφεται ως αμφίβολη ή περιφερειακή. Η εικόνα που προβάλλεται υπερβαίνει τη μυθοπλασία και μεταφέρεται στη δημόσια συνείδηση ως σιωπηρή γνώση για το ποιοι θεωρούνται αυτονόητα Έλληνες και ποιοι παραμένουν αντικείμενο ερμηνείας.

Η Χιμάρα αποτελεί ιστορική περιοχή με συνεχή και τεκμηριωμένη παρουσία ελληνικού στοιχείου σε επίπεδο γλώσσας, παιδείας, εκκλησιαστικής οργάνωσης και συλλογικής ταυτότητας ήδη από την οθωμανική περίοδο. Η ελληνική αυτή παρουσία συγκροτεί ιστορικό και κοινωνικό γεγονός με θεσμικές και πολιτισμικές εκφάνσεις που καταγράφονται διαχρονικά. Η απεικόνιση της Χιμάρας ως αλβανόφωνης περιοχής συμβάλλει στη διαιώνιση ενός υπαρκτού ταυτοτικού προβλήματος, το οποίο οι ίδιοι οι Χειμαρριώτες βιώνουν επί δεκαετίες, υπονομεύοντας τον αγώνα τους για αναγνώριση και αυτονόητα δικαιώματα. Η μαζική κουλτούρα, όταν αγνοεί ή διαστρεβλώνει αυτή την πραγματικότητα, επιδρά άμεσα στις ζωές των ανθρώπων που φέρουν την ταυτότητα αυτή.

Σε επίπεδο συμβολικής λειτουργίας, η επιλεκτική γλωσσική αναπαράσταση δρα ως μηχανισμός ιεράρχησης, μέσω του οποίου η πολυγλωσσία αποσυνδέεται από την ιστορική της σημασία και ανασημασιοδοτείται ως δείκτης εθνοτικής αμφισημίας. Η γλώσσα παύει να γίνεται αντιληπτή ως φορέας μνήμης και μετατρέπεται σε στοιχείο αμφισβήτησης της αυθεντικότητας.

Στο ευρύτερο πλαίσιο της νεοελληνικής πολιτισμικής παραγωγής, αναδύεται μια τάση εξωτικοποίησης και αποξένωσης κάθε μορφής Ελληνισμού που δεν εντάσσεται οργανικά εντός των ορίων του σύγχρονου εθνικού κράτους. Ο Ελληνισμός εκτός Ελλάδας προσεγγίζεται συχνά ως αμφίβολος, περιφερειακός ή ξένος, ακόμη και όταν η ιστορική του συνέχεια παραμένει αδιάσπαστη. Η υπέρμετρη έμφαση στα σύνορα και η ταύτιση της εθνικής ταυτότητας με τη διοικητική επικράτεια παράγουν αφηγήσεις που μετατρέπουν ζωντανές ελληνικές κοινότητες σε οριακές περιπτώσεις μιας ταυτότητας η οποία θεωρείται πλήρως κανονική μόνο εντός συγκεκριμένων γεωγραφικών πλαισίων.

Στο σημείο αυτό καθίσταται ορατή μια μορφή εσωτερικού οριενταλισμού, μέσω της οποίας το εθνικό κέντρο, υιοθετώντας ένα εξευρωπαϊσμένο και κρατικοκεντρικό πρότυπο ελληνικότητας, αναπαριστά τις ιστορικές ελληνικές κοινότητες εκτός συνόρων ως πολιτισμικά ελλιπείς ή μεταβατικές εκδοχές του ίδιου του εαυτού του. Ο οριενταλισμός αυτός λειτουργεί ως καθεστώς γνώσης και ερμηνείας, στο οποίο το κέντρο διατηρεί το προνόμιο του ορισμού, ενώ η περιφέρεια καθίσταται αντικείμενο περιγραφής και κατηγοριοποίησης. Οι κοινότητες αυτές εμφανίζονται ως φορείς μιας ελληνικότητας που απαιτεί διαρκή επιβεβαίωση, προσαρμογή και εξομάλυνση.

Σε ψυχολογικό και ιδεολογικό επίπεδο, το υπόστρωμα αυτής της στάσης εδράζεται σε μια εσωτερικευμένη δυσανεξία απέναντι στην ιστορική πολυμορφία του ίδιου του ελληνικού κόσμου. Η ελληνική εμπειρία, συγκροτημένη μέσα από διαδοχικές γλωσσικές διαστρωματώσεις, γεωγραφικές μετατοπίσεις και χρονικές ασυνέχειες, έρχεται σε ένταση με ένα εθνικό αφήγημα που αναζητά σαφή όρια, γραμμική συνέχεια και πολιτισμική ομοιογένεια. Η ένταση αυτή παράγει αμηχανία, η οποία δεν εκφράζεται ως ρητή απόρριψη, αλλά ως σιωπηρή αναδιάταξη της ιστορικής σημασίας και της πολιτισμικής αξίας. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η πολυπλοκότητα μετατρέπεται σε πλεόνασμα που απαιτεί εξομάλυνση, ενώ η απόκλιση από το κανονιστικό πρότυπο εγγράφεται ως πρόβλημα κατανόησης ή ένταξης. Οι κοινότητες της περιφέρειας, ιδίως στα Βαλκάνια και την Ανατολή, τοποθετούνται έτσι σε καθεστώς ιεραρχημένης κανονικότητας, όπου η ελληνικότητά τους αναγνωρίζεται υπό όρους, διαμεσολαβημένη από κριτήρια καθαρότητας, αναγνωρισιμότητας και πολιτισμικής οικειότητας.

Παράλληλα, η διαδικασία αποξένωσης διασταυρώνεται με μια σαφή κοινωνική και ταξική διάσταση. Οι Χειμαρριώτες, όπως και άλλες κοινότητες εκτός συνόρων, εμφανίζονται στον δημόσιο λόγο κυρίως μέσα από την εμπειρία της μετανάστευσης, της εργασιακής επισφάλειας και της κοινωνικής περιθωριοποίησης. Η θέση τους ως οικονομικών μεταναστών περιορίζει την πρόσβασή τους στους μηχανισμούς παραγωγής λόγου και πολιτισμικής αναπαράστασης. Η ταυτότητά τους κυκλοφορεί ως αφήγηση τρίτων, ενώ η δυνατότητα αυτοπροσδιορισμού παραμένει περιορισμένη.

Η σιωπή που παράγεται με αυτόν τον τρόπο συγκροτεί δομικό χαρακτηριστικό της ελλαδοκεντρικής αναπαράστασης. Η εμπειρία των ίδιων των κοινοτήτων μεταφράζεται, φιλτράρεται και επαναδιατυπώνεται από θεσμούς και μέσα που βρίσκονται εκτός της ιστορικής και κοινωνικής τους πραγματικότητας. Η στέρηση της αυτοέκφρασης παγιώνει μια σχέση εξάρτησης, μέσα στην οποία η ελληνικότητα εκτός συνόρων αναγνωρίζεται υπό όρους, ενταγμένη σε προκαθορισμένα σχήματα κανονικότητας.

Το ίδιο φαινόμενο αποτυπώνεται και στον τρόπο με τον οποίο τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης αναφέρονται στους Έλληνες της διασποράς. Παρατηρείται συχνά η προτίμηση ξενόγλωσσων ονομάτων, γραμμένων με λατινικούς χαρακτήρες και μάλιστα σε γλωσσικά προβληματικές μορφές, όπως Maria Menounos αντί για Μαρία Μενούνου ή η συστηματική αναφορά στη Μαρία Κάλλα αποκλειστικά ως Maria Callas ή Κάλλας. Οι επιλογές αυτές εντάσσονται σε συγκεκριμένο καθεστώς πολιτισμικής σημασιοδότησης. Το όνομα λειτουργεί ως φορέας συμβολικού κεφαλαίου και ως σημείο πρόσβασης στη συλλογική μνήμη. Η αποεθνοποίησή του επιφέρει σιωπηρή αποκοπή της πολιτισμικής καταγωγής από το έργο και τη δημόσια παρουσία του προσώπου, εγκαθιδρύοντας μορφή πολιτισμικής αυτο-υποτίμησης η οποία συχνά καλύπτεται από ρητορικές κοσμοπολιτισμού.

Ως αποτέλεσμα, η ονομασία, όπως και η γλώσσα, λειτουργεί ως συμβολικό σύνορο, εντός του οποίου συγκροτείται μια υπό όρους ελληνικότητα, αποδεκτή εφόσον απογυμνωθεί από τα ιστορικά και γλωσσικά της συμφραζόμενα. Το σύνορο αυτό χαράσσεται στη σφαίρα της αναπαράστασης και της μνήμης, με άμεσες συνέπειες στη συλλογική αυτοαντίληψη.

Εφόσον οι Ελλαδίτες αδυνατούν να αναγνωρίσουν ότι οι ιστορικές ελληνικές κοινότητες εκτός Ελλάδας αποτελούν οργανικό μέρος ενός ευρύτερου ελληνικού κόσμου, ο Ελληνισμός περιορίζεται σε ένα στενό και εσωστρεφές μόρφωμα. Η ιστορική μνήμη και η υπεύθυνη αναπαράσταση της ταυτότητας συγκροτούν όρους αυτογνωσίας. Χωρίς αυτές, ο ελληνικός κόσμος φθείρεται από μια εσωτερική δυσανεξία απέναντι στην ίδια του την πολυμορφία, χάνοντας βάθος, συνέχεια και ιστορική σημασία στον σύγχρονο χρόνο.

Πρωτοβουλία "Οι απ' Έδω" (προσωρινή σελίδα) https://www.facebook.com/profile.php?id=10009465252096

ΟΙ ΑΘΩΟΙ ( ; )

Του Κώστα Δημητρόπουλου

Μερικές παρατηρήσεις με αφορμή το 1ο επεισόδιο της νέας σειρά του καναλιού του ΜΕΓΚΑ, «Οι αθώοι».

Α. ΤΑ ΑΥΘΕΝΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Η σειρά βασίζεται σε ένα λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη, με τίτλο «Κατάδικος». Στην έκδοση του 1934 και στη σελίδα 28 ο συγγραφέας αναφέρεται στο βιασμό της μητέρας του κεντρικού ήρωα, ο οποίος τοποθετείται «σ’ ένα βουνό της Χειμάρας», ενώ στη σελίδα 70 την αποκαλεί «Αρετή, την Αρβανίτισσα». Στο κείμενο του Θεοτόκη δεν υπάρχει πουθενά κάποια αναφορά στην μητρική γλώσσα της «Αρετής».

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΣΕΙΡΑΣ

1. Η σεναριογράφος τοποθετεί τον βιασμό της μητέρας του ήρωα σε ένα ποτάμι. Όμως στη Χιμάρα δεν υπάρχει κάποιο ποτάμι. Το μόνο «Ποτάμι» είναι τοπωνύμιο (χωρίς «ποτάμι») και μάλιστα παραλιακό.

2. Το τραγούδι που τραγουδάει η Αρετή με τις φίλες στα αλβανικά έχει τίτλο: «Vajzë e valëve». Στην πραγματικότητα πρόκειται για το χιμαριώτικο τραγούδι «Κόρη του γιαλού», που έχει ως συνθέτη τον Νέτσο (Νέστωρα) Μούκο ο οποίος το έγραψε γύρω στα 1930 και πιέστηκε να το μεταφράσει στα αλβανικά. Οι Χιμαραίοι το τραγουδούν και σήμερα, αλλά μόνον στην γλώσσα τους, τα ελληνικά.

3. Η Αρετή φαίνεται να απευθύνεται και στη μητέρα της στα αλβανικά, ενώ η τελευταία της μιλά στα ελληνικά. Δηλωτικό πιθανόν κάποιας διγλωσσίας; Να πληροφορήσουμε τους ιθύνοντες της σειράς πως, οι Χιμαραίες αναγκάστηκαν να μάθουν κάποια αλβανικά σε μαθήματα που υποχρεώθηκαν να παρακολουθήσουν, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, δηλαδή κάμποσες δεκαετίες από το χρονικό σημείο όπου τοποθετείται το έργο.

4. Η σεναριογράφος, αν και Ηπειρώτισσα (είναι άραγε;), φαίνεται ότι «αγνοεί» αρκετά πράγματα που αφορούν την ιδιαίτερη πατρίδα της: Α) δεν γνωρίζει πως στην Ήπειρο (και τη Χιμάρα), ως «Τούρκους» αποκαλούσαν όλους τους μουσουλμάνους οι οποίοι στην περιοχή ήταν κυρίως Αλβανοί. Β) Βάζει την Αρετή να μιλά (κακά) αλβανικά και να λέει στους Κερκυραίους «Γιαμ Χιμαριώτα». Και το επισημαίνω διότι και οι πιο έξαλλοι Αλβανοί εξτρεμιστές προσπαθούν να ερμηνεύσουν την ελληνογλωσσία της Χιμάρας με διάφορες αλχημίες, αλλά ποτέ δεν επιχείρησαν να την «καταργήσουν».

5. Το όνομα Αρετή δεν θα μπορούσε ποτέ να είναι το όνομα μιας Αλβανίδας. Α) Η κατάληξη -i είναι στα αλβανικά το οριστικό άρθρο και αφορά αποκλειστικά το αρσενικό γένος και Β) Οι λέξεις στα αλβανικά (και τα ονόματα), δεν τονίζονται ποτέ στη λήγουσα.

ΕΝ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΙ

1. Οι παλιοί Κερκυραίοι, στόλιζαν τους Ηπειρώτες με διάφορα υποτιμητικά κοσμητικά επίθετα. Συμβαίνει πολλές φορές μεταξύ γειτονικών περιοχών. Οι Κερκυραίοι είχαν την ευλογία να μην κατακτηθούν από τους Οθωμανούς και έτσι κράτησαν ένα πολιτιστικό επίπεδο το οποίο σε σύγκριση με αυτό των σκλάβων Ηπειρωτών τους έκανε να τους αποκαλούν «Αρβανίτες». Έτσι κάνει και ο Θεοτόκης. Ονομάζει την Αρετή «Αρβανίτισσα», χωρίς ποτέ να αναφέρει ότι ήταν «Αρβανίτισσα» και στη γλώσσα.

2. Οι Χιμαραίοι μιλούσαν και μιλούν ένα ελληνικό ιδιώμα το οποίο δεν το μάθαν στην Εκκλησία ή στο σχολείο ή στην Κέρκυρα, όπως πιθανόν να νομίζουν κάποιοι ιθύνοντες της σειράς. Το ιδίωμα αυτό χαρακτηρίζεται από τσιτακισμούς, ασυναίρετα, αρχαίες λέξεις που δεν βρίσκονται σε χρήση σε καμιά άλλη περιοχή του ελληνισμού, δωρισμούς κλπ. Σήμερα και όσοι από τους Χιμαραίους έχουν πάει σε σχολείο της Αλβανίας, γνωρίζουν τα αλβανικά και οι περισσότεροι μάλλον «τσάτρα – πάτρα».

Για να καταλήξουμε: οι Χιμαραίοι, οι β/Ηπειρώτες οι απανταχού Έλληνες στον κόσμο (μετανάστες ή γηγενείς), αντιμετωπίζονται από το ελλαδικό κράτος και τους διανοούμενούς του, με προκατάληψη (για να μην πω με απέχθεια ή και εχθρότητα). Το Αθηναϊκό κρατίδιο (και οι διανοούμενοί του), εδώ και πολλά χρόνια έπαψαν να θεωρούν το ελληνικό έθνος ως δημιουργό του κράτους και προσπαθούν να δημιουργήσουν έθνος κατά τα γαλλικό και αμερικάνικο πρότυπο, δηλαδή έθνος που αποτελείται από άτομα που το κυριότερο συνδετικό τους στοιχείο είναι η υπηκοότητα. Όλοι όμως αυτοί οι Έλληνες του εξωτερικού (μετανάστες και γηγενείς), χαλάνε τη σούπα και υπενθυμίζουν σε κάποιους την αλήθεια της ελληνικής συνείδησης και καταγωγής.

ΥΓ. Πως το είχε πει ο πατρο-Κοσμάς, «ψευτορωμαίϊκο»;

ΠΗΓΗ:https://oiapedw.blogspot.com/2026/02/blog-post.html?m=1

https://oiapedw.blogspot.com/2026/02/blog-post_7.html?m=1  
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com