1821 - Ἡ κοινότητα συναντᾷ τὸ Σύνταγμα

Ἡ κοινότητα συναντᾷ τὸ Σύνταγμα

Δημοσθένης Μιχόπουλος 

Τὸ 1821 δὲν συναντήθηκαν μόνο ὁ Ἕλληνας καὶ ὁ Ὀθωμανός στὸ πεδίο τῆς μάχης.

Συναντήθηκαν καὶ δύο διαφορετικοὶ τρόποι νὰ νοεῖ κανείς τὴν πολιτικὴ κοινωνία.

Ὁ ἕνας ὑπῆρχε ἤδη.

Ἦταν ὁ κόσμος τῆς κοινότητας, τῆς ἐνορίας, τῆς συντεχνίας, τῆς δημογεροντίας, τῶν προσωπικῶν σχέσεων. Ἕνας κόσμος καθόλου ἰδανικός, μὲ ἀνισότητες, συμφέροντα καὶ τοπικὲς ἐξουσίες, ἀλλὰ κόσμος πραγματικῶν κοινωνικῶν δεσμῶν.

Ὁ ἄνθρωπος δὲν ὑπῆρχε πρῶτα μόνος του καὶ ὕστερα γινόταν μέλος μιᾶς κοινωνίας.

Γεννιόταν μέσα σὲ αὐτήν.

Ἦταν μέλος οἰκογένειας, ἐνορίας, κοινότητας, τόπου.

Ἡ κοινωνία προϋπῆρχε τοῦ κράτους.

Τὸ 1821 ὅμως αὐτὸς ὁ κόσμος συναντᾷ μία νέα πολιτικὴ γλώσσα.

Τὸ Σύνταγμα.

Στὴν Ἐπίδαυρο, τὸ 1822, ψηφίζεται τὸ «Προσωρινὸν Πολίτευμα τῆς Ἑλλάδος».

Ἡ νέα πολιτεία πρέπει πλέον νὰ ὁρισθεῖ μὲ γραπτοὺς κανόνες.

Ἐμφανίζονται ἡ ἀντιπροσώπευση, ἡ διάκριση τῶν ἐξουσιῶν, ἡ ἰσότητα ἀπέναντι στὸν νόμο, ἡ προστασία δικαιωμάτων.

Καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι κάτι ποὺ «ἐπιβάλλει ἡ Δύση» στοὺς Ἕλληνες.

Οἱ ἴδιοι οἱ ἐπαναστατημένοι Ἕλληνες τὸ ἐπιλέγουν.

Ἀκριβῶς ἐδῶ βρίσκεται τὸ πραγματικὰ μεγάλο ἐρώτημα.

Διότι τὸ Σύνταγμα δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνα καινούργιο διοικητικὸ ἐργαλεῖο.

Πίσω του βρίσκεται μία διαφορετικὴ πολιτικὴ γλώσσα.

Ἡ κοινότητα γνωρίζει τὸν συγκεκριμένο ἄνθρωπο μέσα στὶς σχέσεις του.

Τὸ Σύνταγμα πρέπει νὰ γνωρίσει τὸν πολίτη.

Ἡ κοινότητα λειτουργεῖ μέσα στὸν συγκεκριμένο τόπο.

Τὸ Σύνταγμα πρέπει νὰ δημιουργήσει κανόνες ποὺ θὰ ἰσχύουν γιὰ ὅλους.

Ἡ κοινότητα στηρίζεται σὲ μεγάλο βαθμὸ στὴ σχέση.

Τὸ συνταγματικὸ κράτος στηρίζεται στὸν θεσμό.

Ἡ μία λογικὴ δὲν ἀκυρώνει ἀναγκαστικὰ τὴν ἄλλη.

Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ κρίσιμο.

Τὸ 1822 ὑπῆρχε ἀκόμη μία μεγάλη ἱστορικὴ δυνατότητα:

ὁ θεσμὸς νὰ μὴν ἀντικαταστήσει τὴ σχέση, ἀλλὰ νὰ τὴν προστατεύσει.

Τὸ Σύνταγμα νὰ μὴ διαλύσει τὴν κοινότητα, ἀλλὰ νὰ δώσει στὶς κοινότητες μία κοινὴ πολιτειακὴ στέγη.

Τὸ κράτος νὰ μὴ δημιουργήσει μία καινούργια κοινωνία ἀπὸ πάνω, ἀλλὰ νὰ γεννηθεῖ ὀργανικὰ μέσα ἀπὸ τὴν κοινωνία ποὺ ἤδη ὑπῆρχε.

Ἐδῶ βρίσκεται ἡ μεγάλη θεολογικὴ διάσταση τοῦ ζητήματος.

Στὴν ὀρθόδοξη παράδοση, τὸ πρόσωπο δὲν καταργεῖται μέσα στὴν κοινωνία.

Ὑπάρχει διὰ τῆς σχέσεως.

Ἡ ἑνότητα δὲν σημαίνει ὁμοιομορφία.

Τὸ «ἕν» δὲν καταργεῖ τὰ «πολλά».

Αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ πρόβλημα ἐμφανίζεται τώρα καὶ στὴν πολιτική:

μπορεῖ νὰ δημιουργηθεῖ μία ἑνιαία πολιτεία χωρὶς νὰ συντρίψει τὶς πραγματικὲς κοινωνίες ποὺ τὴ συγκροτοῦν;

Μπορεῖ ὁ νόμος νὰ προστατεύσει τὴ σχέση χωρὶς νὰ τὴν ἀντικαταστήσει;

Μπορεῖ ὁ πολίτης νὰ ἀποκτήσει δικαιώματα χωρὶς νὰ μετατραπεῖ σὲ αὐτόνομο ἄτομο;

Τὸ 1822 αὐτὰ τὰ ἐρωτήματα δὲν εἶχαν ἀκόμη ἀπαντηθεῖ.

Ἡ κοινότητα καὶ τὸ Σύνταγμα βρίσκονταν ἀκόμη ἀπέναντι ἡ μία στὸ ἄλλο, ἀλλὰ ὄχι ἀναγκαστικὰ ὡς ἐχθροί.

Θὰ μποροῦσαν ἴσως νὰ συντεθοῦν.

Ἡ μεγάλη τομὴ θὰ ἔρθει ἀργότερα.

Ὅταν τὸ ἐρώτημα δὲν θὰ εἶναι πλέον πῶς θὰ γεννηθεῖ ὁ θεσμὸς μέσα ἀπὸ τὴν κοινωνία.

Ἀλλὰ πῶς ἡ κοινωνία θὰ προσαρμοστεῖ σὲ ἕναν θεσμὸ ποὺ θὰ ἔχει ἤδη σχεδιαστεῖ γι᾽ αὐτήν.

ΠΗΓΗ: https://www.facebook.com/share/1E3zr9u5vw/

 Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com