Πόσο ά-σχημοι γίναμε ... και ακόμη είμαστε στην αρχή της "Νύχτας μας"

Του Βασίλη Λαμπόγλου 

Θα σου πω όλη την ιστορία, από την αρχή. Για να μην αναρωτηθείς ξανά πώς ένα καλό παιδί καταλήγει να κλωτσάει στο κεφάλι έναν άνθρωπο πεσμένο στο έδαφος, να σκοτώνει έναν σκύλο, να βιάζει μια γυναίκα, να σκοτώνει έναν άνθρωπο .

Όλα ξεκίνησαν όταν τα αγόρια σου ήταν δύο- τρία χρονών. 

Είχατε πάει βόλτα σε μια καφετέρια.

Και τα είδες να μαδάνε την γλάστρα του μαγαζιού και να γεμίζουν τον τόπο χώματα και σκέφτηκες πως αυτό το παιχνίδι θα τα απασχολήσει για λίγο και ήπιες μια ακόμα γουλιά εσπρέσο.

Και όταν ο σερβιτόρος προσπάθησε να τους μιλήσει, έγινες έξαλλη που ανακατεύεται με ξένα παιδιά.

Και τότε που πετούσανε πετρούλες στην παραλία επάνω σε μια κοπέλα και εκείνη σε στραβοκοίταξε και σκέφτηκες πως δεν έχει ιδέα από παιδιά, η κακομαθημένη!

Ίσως να φταίει και εκείνη η πρώτη φορά που ο μικρός άρπαξε το φτυαράκι από το χέρι ενός παιδιού, στο πάρκο κι εσύ έκανες ότι δεν είδες.

Και μεταξύ μας, καμάρωσες που το παιδί σου είναι διεκδικητικό.

Και όταν το παιδάκι αντέδρασε, το χτύπησε με το φτυάρι στο κεφάλι. 

Και κατά βάθος το ευχαριστήθηκες.

Φταίει που μετά, στο νηπιαγωγείο, εσύ ο περήφανος μπαμπάς, συμβούλεψες τα μικρά να ρίχνουν και από καμία ψιλή, αν χρειαστεί (αλλά μόνο αν χρειαστεί, δεν είσαι παράλογος), γιατί δεν είναι τίποτα φλώροι.

Να ξέραμε να ακούγαμε τους Δασκάλους ...

Λίγο μετά τους Ολυμπιακούς αγώνες, τότε που λεφτά "υπήρχαν" και η Παπαρίζου δονούσε την Ευρώπη με την υποτιθέμενη λύρα της, φόρτωσα σε ένα πλοίο τα όνειρά μου, την αισιοδοξία μου, την αγάπη μου για τη δουλειά του εκπαιδευτικού και ένα κοντομάνικο που έγραφε "I love Marietta" (η Υπουργός Παιδείας τότε) και βρέθηκα στην άλλη άκρη της Ελλάδας. Είχα τα όνειρα του νεοδιόριστου, στο μυαλό μου έμπαινα σε φρεσκοβαμμένες τάξεις, με καθαρές κουρτίνες και παιδιά να με κοιτάνε στα μάτια. Να είμαι ο μαέστρος της τάξης μου. Να (καθ)οδηγώ τις νεανικές ψυχές, να τις "πλάθω", να τις μάθω ιστορία, αρχαία, Λατινικά, φιλοσοφία. Να τους περάσω το αγαπημένο μου μότο "cogito ergo sum", να τους εξηγήσω το "in medias res". Άλλωστε τόσον Πλαύτο και τόσον Τερέντιο αποστήθιζα στο Πανεπιστήμιο. Τόσος Οράτιος έγραψε στην φοιτητική μου ψυχή! Τόσος Οβίδιος μού έκανε παρέα τα βράδια του Ιουνίου στις εξεταστικές. Έπρεπε να τους μεταλαμπαδεύσω. 

Τέτοια εξιδανικευμένα και ποιητικά σκεφτόμουν, ανεβαίνοντας στο πλοίο.  Ακόμα θυμάμαι την προσμονή μου στο κατάστρωμα. Δεν έβλεπα την ώρα να τελειώσει εκείνο το ταξίδι. Καθόμουν στο πολυτελές Blue Star Ferry και όταν δεν ονειρευόμουν το... μέλλον, κοιτούσα γύρω μου τους ανθρώπους. Προσπαθούσα να διακρίνω ποιος άλλος μπορεί να ήταν καθηγητής και ακόμα περισσότερο νεοδιόριστος. "Κι εσείς νεοδιόριστος;", ήθελα να ρωτήσω έναν τύπο που καθόταν δίπλα μου, που από την πολλή... συγκίνηση μισοκοιμόταν όρθιος. "Μπααααα!", σκέφτηκα μετά. "Αποκλείεται! Κουρασμένος μικροέμπορος θα 'ναι που γυρίζει από επαγγελματικό ταξίδι!", αποφάνθηκα με δικαστική σιγουριά, ψάχνοντας άλλου για συναδέρφους. 

Η αποδόμηση της Ελληνικής Γλώσσας | Μέρος B΄

Αφιέρωση στην Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας

Από δρόμος
- 8 Μαρτίου, 2026

Διαβάστε το Μέρος Α’

του Ερατοσθένη Γ. Καψωμένου

Θα προσπαθήσομε να δείξομε τον πραγματικό κίνδυνο που διατρέχει η ελληνική γλώσσα, μέσα από την αναλυτική έκθεση ενός θέματος που αφήσαμε τελευταίο, για να του αφιερώσομε το χρόνο που του αναλογεί. Φαινομενικά μοιάζει δευτερεύον, σύμπτωμα της γενικής κρίσης, αλλά όπως θα δούμε, αποτελεί παράγοντα στρατηγικής σημασίας. Μιλούμε για την ανατροπή του επικοινωνιακού κώδικα χαιρετισμών του εικοσιτετραώρου, που στην παρούσα φάση μοιάζει σα να παρακολουθούμε μια φαρσοκωμωδία. Και για λόγους που θα γίνουν φανεροί στη συνέχεια, θα επιλέξομε στο εξής την άνεση του αφηγηματικού λόγου:

Βρίσκομαι στο Αμφιθέατρο του Πνευματικού Κέντρου Χανίων, 2 Σεπτεμβρίου 2023, ώρα οχτώμισυ το πρωί, περιμένοντας να υποδεχτώ τους συνέδρους του Διεθνούς Συνεδρίου «Οι Νεοελληνικές Σπουδές στην Ευρώπη και τον Κόσμο», που είχαμε οργανώσει στα Χανιά η Εταιρεία Κρητικών Σπουδών και η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, 1-3.09.2023. Το Συνέδριο είχε συγκεντρώσει επιφανείς Νεοελληνιστές από τρεις ηπείρους (1) – ανάμεσα στους οποίους οι αρχαιότεροι (Ομότιμοι καθηγητές σήμερα) συμβαίνει να είναι από τους θεμελιωτές των Νεοελληνικών Σπουδών στη χώρα τους. Σκοπός του Συνεδρίου ήτανε να εξετάσομε τις αιτίες και τους παράγοντες που οι Νεοελληνικές Σπουδές (και το βασικό τους αντικείμενο, η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας), ύστερα από μια υπερτριακονταετή περίοδο μεγάλης άνθισης, οδηγήθηκαν αιφνίδια, από τη δεκαετία του 1990 και εξής, σε ραγδαία παρακμή.

Καθώς περίμενα, ακούω από την είσοδο του αμφιθεάτρου το χαιρετισμό του πρώτου Συνέδρου, που έφτασε νωρίς το πρωί για να προεδρεύσει στην πρώτη πρωινή Συνεδρία, ν’ αντηχεί περιπαιχτικά στον άδειο χώρο: ― «Καλησπέρα σας, κύριε Καψωμένε!»

Στράφηκα προς τη φωνή και είδα να έρχεται προς το μέρος μου φίλος βορειοευρωπαίος καθηγητής Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας, κατευθείαν από το αεροδρόμιο, όπως ήταν προφανές από τη σύγχυση που του είχαν προκαλέσει οι πρωινές «Καλησπέρες» με τις οποίες τον υποδέχτηκαν οι υπάλληλοι των ελληνικών αεροδρομίων ή των αεροπορικών Εταιρειών στην Αθήνα και στα Χανιά. Έσπευσα ν’ αγκαλιάσω μ’ ενθουσιασμό το συνάδελφο και να τον συγχαρώ για την υγιή αντίδρασή του:
– «Επιτέλους, νά κι ένας άνθρωπος που αντιδρά στην εκβαρβάρωση της ελληνικής γλώσσας!»

Καθηγήτρια υπέστη εγκεφαλικό και πέθανε – Καταγγελία για απάνθρωπο bulling μαθητών και «άδεισμα» από τη διευθύντρια

Γιώργος Τασιόπουλος 

Η είδηση τραγική:

Θεσσαλονίκη: Καθηγήτρια υπέστη εγκεφαλικό και πέθανε – Καταγγελία για απάνθρωπο bulling μαθητών και «άδεισμα» από τη διευθύντρια

• Αν το σχολείο είναι χώρος άσκησης συλλογικής βίας όπου μαθητές, εκπαιδευτικοί, γονείς, αισθάνονται ανασφαλείς, θα πρέπει επιτέλους να μας απασχολήσει και το Υπουργείο Παιδείας να πάψει να κόβει μόνο κορδέλες.

 • Πρέπει επιτέλους να σκύψει με σοβαρότητα στο πρόβλημα γιατί η Παιδεία θα έπρεπε να είναι ο κεντρικός Πυλώνας, της ελλείπουσας Εθνικής Στρατηγικής.

• Πριν ερευνηθεί ο θάνατος της καθηγήτριας,

 θα πρέπει το Υπουργείο Παιδείας να μας απαντήσει αν ασχολήθηκε με την καταγγελία από το 2022 εκπαιδευτικού σε ΕΠΑΛ που με σθένος και αξιοπρέπεια όταν αντιμετώπισε  τη "ζούγκλα" της εκπαιδευτικής τάξης οδηγήθηκε στην απόφαση της παραίτησής του.

Η καταγγελία του συναδέλφου από το ΕΠΑΛ:

https://www.alfavita.gr/ekpaideysi/397372_edo-mathima-de-kaneis-de-kanei-kaneis-tha-mas-baleis-oloys-ena-12-opos-oloi-kai#goog_rewarded

_____________________

Πρόσφατο κείμενό μου για την παρακμή του δημόσιου σχολείου:

Η παρακμή του δημόσιου σχολείου. Μεταπρατισμός ιδεών και αποδόμηση.

ΙΟΝΙΟΣ ΣΧΟΛΗ - ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ

Τεράστιο έργο ενός δασκάλου σε ζοφερούς για την εκπαίδευση χρόνους! Μακάρι να βρει άξιους συνεχιστές και μιμητές στον εκπαιδευτικό κόσμο.

ΙΟΝΙΟΣ ΣΧΟΛΗ - ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ

Το 1990, αμέσως μετά την απόλυσή μου από το Πολεμικό Ναυτικό, έψαχνα σχολείο για να δουλέψω. Διάλεξα την Ιόνιο Σχολή πρώτον γιατί ήταν ένα πολύ καλό σχολείο και δεύτερον γιατί ήταν δίπλα στο σπίτι μου. Υπηρέτησα εκεί τα δύο πρώτα χρόνια της σταδιοδρομίας μου στο Λύκειο (4η Δέσμη) και πέρασα πάρα πολύ ωραία, έγινα φίλος με τα παιδιά με τα οποία δεν είχαμε μεγάλη διαφορά ηλικίας και γνώρισα αξιόλογους συναδέλφους της περασμένης γενιάς. Ξαναπήγα ως Λυκειάρχης το 2015. Το σχολείο είχε πληγεί από την κρίση, είχε πέσει στα 800 παιδιά. 

Προσέλαβα πολύ δυνατούς καθηγητές, όπως τον Στάντη Αποστολίδη και πολλούς νέους επιστήμονες που τούς στήριξα και τους βοήθησα να γίνουν δάσκαλοι, έφτιαξα μία πολύ δυνατή διοικητική ομάδα και εφάρμοσα ρηξικέλευθα και πρωτοποριακά μέτρα: μαθήματα επιλογών (κβαντική φυσική, γενετική, business management, ιστορία α' και β΄ παγκοσμίου πολέμου, εγκληματολογία, ιστορία της τέχνης κλπ.), εισήγαγα την Ρητορική, τον θεσμό του Μέντορα, ανταλλαγές με σχολεία στην Φλωρεντία, Βουδαπέστη, Μαδρίτη, Βερολίνο κλπ., την Ημερίδα Επαγγελματικού Προσανατολισμού, τακτικές διαλέξεις προσωπικοτήτων (Σμαραγδής, Συρίγος, Κατσέλη, Καραμπελιάς, Βάσσης, Κουσούλης, Παπαγιαννίδης, Αφεντούλη κ.ά.), έφτιαξα Τα Νέα της Ιονίου Σχολής, ανέπτυξα το πρόγραμμα ΙΒ. Έκανα βιωματικά μαθήματα σε όλη την Ελλάδα, εκδρομές από το Ρούπελ και την Μονεμβασία μέχρι το Μεσολόγγι, το Σούλι, ακόμα και την Χειμάρρα, όπου ξεναγούσα πάντα ο ίδιος τα παιδιά. Έκανα διαλέξεις γιά το Κυπριακό, την Επανάσταση, τον Ρένο Αποστολίδη. Εφάρμοσα πλήρες πρόγραμμα anti-buylling και ήμουν ο πρώτος που εφάρμοσα την οδηγία του υπουργείου για αυτο-αξιολόγηση. 

Αν και Λυκειάρχης και δικαιούμενος να διδάσκω 3 ώρες, δίδασκα έως 16 ώρες, αρχικά Κοινωνιολογία και Οικονομία, μετά Βυζαντινή Ιστορία και Πολιτική Παιδεία. Δίδαξα Κοινωνιολογία Κατεύθυνσης στην Τρίτη Λυκείου όταν έγινε για λίγο μάθημα Πανελληνίων (οι 13 στους 26 έγραψαν 19-20) και συμμετείχα ως εξεταστής μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες στις Πανελλήνιες. Ακόμα και μαθήματα savoir vivre έκανα στα παιδιά. Νομίζω ότι η Ιόνιος ήταν το μόνο σχολείο πανελληνίως όπου τα παιδιά σηκωνόντουσαν όταν έμπαινε ο Λυκειάρχης στην αίθουσα. Το κυριώτερο ήταν το ζεστό οικογενειακό κλίμα που έκανε τα παιδιά να αισθάνονται καλά στο σχολείο τους.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΗ ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ 1976 - ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΑΝΤΩΝΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟ

Στην Ελεύθερη Πένα, ο κλασικός φιλόλογος και ιστορικός Αντώνης Αντωνάκος μιλά για τη σημερινή κατάσταση της Ελληνικής Γλώσσας και υποστηρίζει ότι η γλωσσική φθορά συνδέεται με συγκεκριμένες εκπαιδευτικές και θεσμικές επιλογές των τελευταίων δεκαετιών.

Συζητάμε για την αποκοπή από τα αρχαία κείμενα, την κατάργηση του πολυτονικού, την υποβάθμιση της ιστορικής γραμματικής και ορθογραφίας, καθώς και για το ζήτημα των αγγλικών όρων στη δημόσια ζωή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διάκριση που θέτει μεταξύ «Ελληνικής» (διαχρονικής) και «ελλαδικής» (σύγχρονο ιδίωμα) και στη σχέση γλώσσας–ταυτότητας–μνήμης.

Κραυγή αγωνίας ενός εκπαιδευτικού Μέρος 3ο

Ανδρέας Δρυμιώτης

22.02.2026 •ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Διαβάστε ΕΔΩ το 1ο μέρος 

Διαβάστε ΕΔΩ το 2ο μέρος 

Συνεχίζω και σήμερα την αφήγηση του εκπαιδευτικού που παραιτήθηκε γιατί δεν μπορούσε να αντέξει την πίεση. Τα προηγούμενα δύο κείμενά μου είχαν τεράστια απήχηση, γιατί αποκαλύπτουν μια εξαιρετικά επικίνδυνη πραγματικότητα.

Τελικά, ήρθε μαζί μου ένας μαθητής στην αίθουσα καθηγητών, έγραψε αυτός στο απουσιολόγιο ποιοι έλειπαν (έτσι κι αλλιώς όταν φωναζα τα ονόματα μιας και δεν τους ήξερα, μου λέγαν ό,τι ήθελαν, βάζαν άλλους μέσα στη θέση άλλων κ.λπ.), 3 άτομα δηλαδή, που δεν είχαν εμφανισθεί στο σχολείο καθόλου και μου λέει, «υπέγραψε εδώ και τελείωσες». «Καλά», είπα εγώ, αλλά δεν υπέγραψα διότι τη Δευτέρα στις 17/10/2022 το μάθημα της χημείας στο τμήμα Β΄ πληροφορικής όχι μόνο δεν έγινε, αλλά αντί αυτού πραγματοποιήθηκε ένας 45λεπτος διαρκής εκφοβισμός μου με απειλές για την περιουσία και τη σωματική ακεραιότητά μου και συνεχείς προσβολές και ύβρεις, ώστε να μου γίνει ξεκάθαρο πως τα καθήκοντά μου είναι: «Μπες, κάτσε, βούλωστο, μη βάζεις απουσίες και μην τολμήσεις να κόψεις κανέναν».

Αυτά που περιγράφω στο συγκεκριμένο τμήμα τα βιώνουν όλοι οι συνάδελφοι, αν και σε μένα μπορεί να υπερέβαλαν επειδή είμαι καινούργιος, ψηλός και κυρίως επειδή έδειξα «ευθαρσώς» την πρόθεσή μου να κάνω μάθημα. Ομως οι εκφοβισμοί, η ταπείνωση και ο εξευτελισμός είναι καθημερινότητα για όλους τους εκπαιδευτικούς εκεί μέσα. Ορια δεν υπάρχουν και μάθημα δεν γίνεται ποτέ σε συγκεκριμένα τμήματα.

Στην πραγματικά φιλική παρότρυνση κάποιων συναδέλφων, αλλά και του διευθυντή εκπαιδευτικών θεμάτων, για «υπομονή» με την αιτιολόγηση πως αυτά είναι «σημεία των καιρών και της κοινωνίας», πως «ΕΠΑΛ είμαστε», πως «έτσι είναι όλα τα ΕΠΑΛ στην Ελλάδα», δεν συμφωνώ.

Το ότι είναι μια συνήθης κατάσταση δεν σημαίνει πως είναι μια φυσιολογική κατάσταση και σίγουρα δεν μπορεί να είναι αποδεκτή.

Το να επικαλούμαστε τους «καιρούς» καταργεί καταρχήν την ίδια την ουσία της εκπαίδευσης και ακόμα κι αν συνηθίσω στον διεβδομαδιαίο αυτό «βιασμό» δεν μπορώ σε καμία περίπτωση να γίνω συνένοχος στην παραγωγή εγκληματιών.

Διότι αυτό συμβαίνει.

Οι ανήλικοι αυτοί μαθαίνουν πως μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν με τη μέθοδο του ομαδικού «συμμοριτικού» τσαμπουκά.

Κραυγή αγωνίας ενός εκπαιδευτικού – Μέρος 1ο

Κραυγή αγωνίας ενός εκπαιδευτικού – το Μέρος 2ο σε αυριανή ανάρτηση

Ανδρέας Δρυμιώτης

11.01.2026 • Καθημερινή 

Το σημερινό σημείωμα δεν είναι δικό μου. Πριν από μερικούς μήνες ένας εκπαιδευτικός μού έστειλε μια μακροσκελή επιστολή 15 σελίδων, όπου παρουσιάζει τη σημερινή κατάσταση σε κάποιο δημόσιο σχολείο. Ομολογώ ότι δεν την είχα διαβάσει και την καταχώρισα σε κάποιο αρχείο του υπολογιστή μου. Κατά καιρούς αναζητώ θέματα από τα αρχεία μου και έτσι βρήκα ξανά την επιστολή αυτή. Τη διάβασα και κυριολεκτικά έμεινα άφωνος.

Δεν γνωρίζω τι συμβαίνει με τα σημερινά παιδιά. Στην εποχή μου σεβόμαστε τους δασκάλους και τους καθηγητές μας σε όλες τις βαθμίδες και η τάξη ήταν ένας ιερός χώρος. Λέγεται ότι κάποτε ρώτησαν έναν διάσημο επιστήμονα για το ποιο ήταν το καλύτερο πανεπιστήμιο που πέρασε και τους έδωσε μια μοναδική απάντηση: «Το νηπιαγωγείο! Στο νηπιαγωγείο έμαθα να σέβομαι τους δασκάλους μου, έμαθα πειθαρχία, αλλά προ παντός έμαθα να πιανόμαστε χεράκι χεράκι με τα άλλα παιδιά για να περνάμε με ασφάλεια τον δρόμο». Το σχολείο, πέρα από τη γνώση που παρέχει, διδάσκει και αγωγή. Δυστυχώς, αυτά που θα διαβάσετε στη συνέχεια αναδεικνύουν μια ζοφερή κατάσταση η οποία θα πρέπει να μας προβληματίσει όλους.

«Είμαι αναπληρωτής εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας. Παραιτήθηκα από τα καθήκοντά μου μη ανεχόμενος τον διαρκή εκφοβισμό μου από μαθητές του ΕΠΑΛ στο οποίο υπηρετούσα. Σας επισυνάπτω την παραίτησή μου σε περίπτωση που σας ενδιαφέρει, όπου εξηγώ τα πάντα αναλυτικά και αναφέρομαι διεξοδικά στις χρόνιες παθογένειες του εκπαιδευτικού μας συστήματος, στο κενό γράμμα της αξιολόγησης, στη στρέβλωση της έννοιας της συμπερίληψης κ.ά. Εχω αποκρύψει το όνομα του σχολείου και της δευτεροβάθμιας που υπηρετώ διότι θεωρώ πως δεν θα βοηθούσε σε τίποτα ο διασυρμός ενός σχολείου. Αλλωστε αυτά συμβαίνουν γενικότερα σε διάφορα ΕΠΑΛ της χώρας. Ετσι κι αλλιώς η παρούσα επιστολή έχει αποσταλεί εκτός από τη δευτεροβάθμια, όπου ανήκα, και στον εισαγγελέα της περιοχής και στο υπουργείο Παιδείας.

Ονομάζομαι […] είμαι αναπληρωτής εκπαιδευτικός ΠΕ 04.04 και ανέλαβα καθήκοντα για τη σχολική χρονιά 2022-23 στις 6/10/22 στη Δευτεροβάθμια […]

Κραυγή αγωνίας ενός εκπαιδευτικού – Μέρος 2ο

Ακολουθεί το 3ο μέρος σε επόμενη δημοσίευση 

Ανδρέας Δρυμιώτης

25.01.2026 • Καθημερινή 

Διαβάστε ΕΔΩ το 1ο μέρος 

Συνεχίζω και σήμερα την αφήγηση του εκπαιδευτικού, ο οποίος παραιτήθηκε γιατί δεν άντεχε αυτά που γίνονταν στο σχολείο. Δυστυχώς, αυτά που θα διαβάσετε είναι πραγματικά ασύλληπτα και αναδεικνύουν το τεράστιο πρόβλημα που έχουμε με τη σημερινή νεολαία, την οποία συνεχώς κανακεύουμε. Μάλιστα, σε μεγάλο βαθμό εξηγούν και την έντονη έκρηξη βίας από ανηλίκους, για την οποία διαβάζουμε καθημερινά περιστατικά. Συγκεκριμένα, σε 35.559 ανέρχονται οι υποθέσεις στις οποίες έχουν κατηγορηθεί ανήλικοι για εμπλοκή σε ποινικά αδικήματα την περίοδο από το 2021 έως και το α΄ εξάμηνο του 2024 και τους έχουν απαγγελθεί κατηγορίες. «Και διηγώντας τα να κλαις».

[…] Τη 2η φορά που είχα μάθημα στο ΕΠΑΛ, δηλαδή την Τετάρτη 12/10/22, κατάφερα αρχικά να κάνω μάθημα σε δύο τμήματα της Γ΄ τάξης, ίσως επειδή ήταν πρώτες ώρες και νύσταζαν, ίσως και όχι. Στη συνέχεια όμως βρέθηκα πάλι στο ίδιο τμήμα της Α΄ όπου αντιμετώπισα μια παρόμοια κατάσταση με την 1η φορά, μόνο που τώρα υπήρχαν μέσα και μαθητές από άλλα τμήματα –ένας γνωστός ως ο πρόεδρος του Β΄ πληροφορικής– του κατά γενική ομολογία πιο παραβατικού τμήματος του σχολείου.

Ο συγκεκριμένος είχε διήμερη αποβολή και περιφερόταν όπου ήθελε, μου τον παρουσίασαν ως μαθητή της τάξης λέγοντάς μου άλλο επίθετο από κάποιον που πραγματικά έλειπε.

Σε κάποια στιγμή ζήτησα από μια μαθήτρια που βαφόταν να κρύψει το κινητό της και η μαθήτρια μου απάντησε «να τελειώσω το φρύδι μου πρώτα». Της είπα ότι δεν μπορώ να περιμένω και της το πήρα από εκεί που το είχε ακουμπημένο. Τότε σηκώθηκε και με ύφος απειλητικό μου είπε, «φέρε αμέσως πίσω το κινητό μου», της ζήτησα να αλλάξει ύφος και της είπα ότι αν το θέλει θα πρέπει να βγει έξω. Το πήρε και βγήκε έξω. Τα περιστατικά αυτά γίνονταν μέσα σε γενικευμένη βαβούρα. Σε κάποια στιγμή με παρότρυνση του «προέδρου του Β΄ πληροφορικής» άρχισαν να στριγγλίζουν όλοι μαζί και να χτυπάνε τις καρέκλες γελώντας. Τους είπα ότι εφόσον δεν θέλουν να γίνει μάθημα θα βάλω σε όλους απουσία και ζήτησα από την απουσιολόγο να το κάνει. Ξανακαταλήξαμε στον λυκειάρχη. Μάθημα πάλι δεν έγινε.

Η κατάσταση κορυφώθηκε στο διάλειμμα όταν ενώ καθόμουν στο γραφείο των καθηγητών ήρθε απειλητικός εξωσχολικός «νταής» και προσπάθησε να με εκφοβίσει. Φώναζε, «ποιος είναι αυτός ο μάγκας που βγάζει έξω επειδή έχουν κινητά» ή κάτι παρόμοιο. Του είπα, «εγώ είμαι». Μου λέει, «βγες έξω» και βγήκα. Μου λέει, «εσύ έβγαλες έξω την κοπέλα μου;» και ήρθε και κόλλησε στην κυριολεξία τη μύτη του στη μύτη μου.

Φτάνει με την προστασία των lockdowns!

Το κλείσιμο για άλλη μια φορά των σχολείων

και η τηλεκπαίδευση

είναι η απάτη του "Νέου" Σχολείου!

Του "σχολείου" των νέων δεξιοτήτων, της αποστασιοποίησης, της παραίτησης από τη γνώση και τα μορφωτικά αγαθά!

Καιρός να αντιδράσουν γονείς και εκπαιδευτικοί!

Φτάνει η προστασία των lockdowns!

Γιώργος Τασιόπουλος

Η παρακμή του δημόσιου σχολείου. Μεταπρατισμός ιδεών και αποδόμηση.

Η ομιλία εκφωνήθηκε στα πλαίσια του 2ου συνεδρίου "Το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του 21ου αιώνα - Η Ελλάδα που χάνεται - Η Ελλάδα που θέλουμε!" 

«Τα μεγάλα ζητήματα της εκπαίδευσης» - Σάββατο 22 Νοεμβρίου

Η παρακμή του δημόσιου σχολείου. Μεταπρατισμός ιδεών και αποδόμηση.

Τασιόπουλος Γιώργος

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ

Πρέπει κατ΄ αρχάς να θυμηθούμε ότι μαζί με  το 1^ο Μνημόνιο - ΔΝΤ (23-04-10) για την οικονομία, με την κ. Διαμαντοπούλου στην ηγεσία του ΥΠΠΘ, ήρθε το εκπαιδευτικό μνημόνιο, η Έκθεση του ΟΟΣΑ για την Ελληνική Εκπαίδευση (OECD, 2011).

Είχαν προηγηθεί τα ΔΕΠΣ-ΑΠΣ και τα νέα βιβλία με το βιβλίο της Ιστορίας της ΣΤ δημοτικού της κ. Ρεπούση.

Τα Αγγλικά δεν έγιναν επίσημη γλώσσα της χώρας όπως θα ήθελε η κ. Διαμαντοπούλου, αλλά η κ. Κεραμέως τα εισήγαγε στην εκπ/ση από το νηπιαγωγείο.

Το φιλόδοξο σχέδιο να εξοπλιστούν όλα τα σχολεία με διαδραστικούς πίνακες ώστε το μάθημα να γίνεται με τα νέα αναλυτικά προγράμματα μέσω ηλεκτρονικών συνδέσμων και χωρίς βιβλία έμεινε και αυτό ανεκπλήρωτο  καθώς η οικονομική χρεοκοπία δεν  το επέτρεψε λόγω κόστους. Ήταν τη χρονιά που έγιναν τα μαθήματα από φωτοτυπίες,  χωρίς βιβλία.

Στην έκθεση - μνημόνιο του ΟΟΣΑ πειθάρχησαν όλοι οι υπουργοί που ακολούθησαν με τρεις από αυτούς θαμώνες του φόρουμ του Νταβός.

Δεν πήραν τα funds τα σχολεία μα, αλλά εκατοντάδες σχολεία έκλεισαν και οι μαθητές στοιβάχτηκαν στις αίθουσας διδασκαλίας.

Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ

 Μπορεί όπως και πριν 40 χρόνια, όταν εισήλθα στην δημόσια εκπαίδευση, τα αιτήματα των γονέων (Α.Σ.Γ.Μ.Ε.) στις ανακοινώσεις τους να μιλούν για τη χρόνια υποχρηματοδότηση, τα παλιά και κακοσυντηρημένα σχολικά κτίρια, τις ελλείψεις εκπαιδευτικών και η ΔΟΕ  να συνεχίζει τον αγώνα της ενάντια στην αξιολόγηση.

Όμως με μια πιο προσεκτική ματιά θα διαπιστώσουμε ότι το σχολείο έχει αλλάξει.

Και ο πιο ανυποψίαστος παρατηρητής των πολιτικών που εφαρμόζονται στη δημόσια εκπαίδευση θα συμφωνούσε σε τρεις βασικές κατευθύνσεις της κυρίαρχης εκπαιδευτικής πολιτικής.

·       Πρώτον, στον ριζικό μετασχηματισμό του αξιακού, παραδοσιακού και ιδεολογικού προσανατολισμού του δημόσιου σχολείου.

·       Δεύτερον, στην αμφισβήτηση του δημόσιου σχολείου ως αναφαίρετο κοινωνικό δικαίωμα των πολιτών.

·       Τρίτον, στην είσοδο του ψηφιακού κόσμου και της Τεχνικής

Όμως η ίδια η κοινωνία έχει μεταμορφωθεί και είναι φυσικό αυτό να έχει συμπαρασύρει  μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς.  Οι μαθητές που έρχονται στο σχολείο του διευρυμένου ωραρίου είναι τα παιδιά των εργαζόμενων γονέων του 13ώρου. Όταν επιστρέφουν στο σπίτι τους για να συναντήσουν τους γονείς τους μετά το ολοήμερο ή και το μελετητήριο, αν δεν ακολουθεί και κάποια σχολική δραστηριότητα, ξένες γλώσσες, γυμναστήριο κ.λ.π. θα συναντηθούν με τους κατάκοπους γονείς τους. Λογικό για την εποχή μας, η διαφυγή για γονείς και μαθητές να γίνει μέσω των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης.

Αυτή είναι η νέα «ευτυχιοκρατία», το νέο σύστημα που μας έχει επιβληθεί. Έτσι παιδιά και γονείς είμαστε εθισμένοι στην ευτυχία της ντοπαμίνης των like. Ο θαυμαστός νέος ψηφιακός κόσμος της απόλυτης απομόνωσης που ποτέ δεν σε ακυρώνει, η διαφυγή στον εικονικό κόσμο της άμεσης επιβράβευσης. (ΜΙΣΕΑ - ΧΑΞΛΕΥ)

Παραγνωρίζουμε βέβαια, ότι ο άνθρωπος μέχρι την εποχή μας ήταν κοινωνικό - σχεσιακό ον και μέσω της σχέσης του κατακτούσε την αυτοεκτίμηση, την ντοπαμίνη που σήμερα αναζητούμε ολημερίς στο διαδίκτυο.

Οι περισσότεροι μαθητές μας έχουν εθιστεί στο διαδίκτυο με αποτέλεσμα, όχι μόνο ο εγκέφαλός να υπερφορτώνεται και να οδηγούνται σε νευρική κόπωση, αλλά και να προγραμματίζονται έτσι ώστε να μην εκτιμούν τις καθημερινές ανθρώπινες εμπειρίες με τον τρόπο που συνέβαινε στο παρελθόν. Εκπαιδεύονται, να ψάχνουν την γρήγορη ευχαρίστηση, να μην σκέπτονται, να μην αντέχουν τη “βαρεμάρα”!

Το μάθημα στην αίθουσα διδασκαλίας την επόμενη ημέρα δεν είναι εύκολη υπόθεση. Πώς να ανταγωνιστεί ο δάσκαλος την επιβράβευση των like;

Θηρευτές μιας επιστήμης συμπλεγματικής: Η ελληνική εκπαίδευση στον διεθνή παιδαγωγικό αστερισμό

από Αντώνης Σμυρναίος

-12 Νοεμβρίου 2025

Κάθε διερεύνηση της «ανακοπτόμενης» σχέσης μεταξύ παιδαγωγικής επιστήμης και εκπαίδευσης, όσον αφορά την περίπτωση ειδικά του ελληνικού σχολικού θεσμού, δεν αφίσταται προφανώς από τη βεβαιότητα ότι η ελληνική εκπαίδευση στη διάρκεια των δυο τελευταίων αιώνων δεν κατόρθωσε, για διάφορους λόγους, να σταθεί στο ύψος που απαιτούσε η εξέλιξη και ωρίμανση της διεθνούς παιδαγωγικής επιστήμης. Αναδεικνύει συνεπώς τη δημαρική «μελαγχολία μιας μεταρρύθμισης που δεν έγινε».[1] Πιάνοντας το νήμα αυτής της διερεύνησης αλλά από την άλλη μεριά, θα προσπαθήσουμε να την εξετάσουμε εδώ, προσδιορίζοντας όμως από την αρχή την ίδια την παιδαγωγική επιστήμη, ελληνική αλλά και αλλοδαπή, ως συμπλεγματική, ως πάσχουσα δηλαδή από σύμπλεγμα κατωτερότητας απέναντι στις θετικές/τεχνολογικές επιστήμες και όχι μόνο.

Για να κατανοήσουμε την προβληματική μιας τέτοιας απόφανσης, θα ξεκινήσουμε με τον Jacques Lacan, ο οποίος, επεξεργαζόμενος μια έννοια του Hegel, διαμέσου του A. Kojève[2], θα αποτυπώσει κάποτε τη θεμελιώδη σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους και τις επιθυμίες τους, δηλαδή τις κινητήριες δυνάμεις του είναι τους, γράφοντας ότι «η επιθυμία του ανθρώπου είναι η επιθυμία του Άλλου».[3] Αυτό σημαίνει πρώτον ότι η επιθυμία συνιστά μια έλλειψη, δεύτερον ότι είναι ουσιαστικά μια επιθυμία για αναγνώριση από τον «Άλλο» και τρίτον ότι η επιθυμία κατευθύνεται προς αυτό που υποθέτουμε ότι επιθυμεί ο Άλλος, δηλαδή αυτό που θεωρούμε ότι λείπει από τον Άλλο[4].

Πλησιάζει η εθνική επέτειος. Αυτά διδάσκονται σήμερα στα σχολεία …

Δημήτρης Σταματάκης

Πλησιάζει η εθνική επέτειος. Αυτά διδάσκονται σήμερα στα σχολεία …

Εξίστανται και απορούν κάμποσοι γιατί φωνάζουμε για τον ευνουχισμό και την αποβλάκωση των παιδιών μας εδώ και δεκαετίες. Έγκλημα εκ προμελέτης, ιδιαζόντως ειδεχθές και κατ' εξακολούθησιν διαπράττουν οι ανίεροι δράστες! Θαυμάστε τους...

- Η Ιταλία μας κήρυξε τον πόλεμο. Και εμείς πήγαμε και κρυφτήκαμε στο υπόγειο.

- Τρέξε στην τράπεζα να σηκώσεις τα χρήματα είπε ο πατέρας στην μαμά.

- Σήμερα θα γίνεις άντρας μου είπε ο πατέρας μου. Εγώ φοβήθηκα πολύ γιατί δεν ήθελα να γίνω άντρας.

Από το βιβλίο Γλώσσας της Ε΄ Δημοτικού α΄ τεύχος, σελ. 44-45 (Στο κείμενο – αφιέρωμα στον απελευθερωτικό αγώνα της 28ης Οκτωβρίου).

...........................................................................................................................................

Σε αντιπαράθεση μεταφέρω ένα ηρωικό γεγονός που διασώζει ὁ μεγάλος μας λογοτέχνης Στρατῆς Μυριβήλης και ἐκφώνησε στόν πανηγυρικό λόγο του στήν Ἀκαδημία Ἀθηνῶν, στίς 27 Ὀκτωβρίου τοῦ 1960. Μεταξύ τῶν ἄλλων σπουδαίων ἀνέφερε καί ἕνα συγκλονιστικό γεγονός, πού διαδραματίστηκε, ὄχι “στό διάσελο τῆς Ἱστορίας” (Βρεττάκος), στίς ἀετορράχες τῆς Πίνδου, ἀλλά στά μετόπισθεν, εκεί ὅπου ὁ ἀπόλεμος πληθυσμός τῆς πατρίδας μας συναγωνιζόταν τήν ἀνδρεία τῶν μαχητῶν.

«Εἶχε ὀργανωθῆ, κατά τή διάρκεια τοῦ ἀγῶνα ὑπηρεσία μεταγγίσεως αἵματος, ἀπ᾽ τόν Ἐρυθρό Σταυρό τῆς Ἑλλάδος. Εἶχα καί ἕναν φίλο γιατρό, σ᾽ αὐτή τήν ὑπηρεσία, λοιπόν πήγαινα κάπου-κάπου νά τόν δῶ καί νά τά ποῦμε. 

Ὁ κόσμος ἔκαμε οὐρά κάθε μέρα γιά νά δώση τό αἷμα του γιά τούς τραυματίες μας. ῏Ηταν ἐκεῖ νέοι, κοπέλλες, γυναῖκες, μαθητές, παιδιά πού περίμεναν τή σειρά τους. Μιά μέρα, λοιπόν, ὁ ἐπί τῆς αἱμοδοσίας φίλος μου γιατρός, εἶδε μέσα στήν σειρά τῶν αἱμοδοτῶν πού περίμεναν, νά στέκεται καί ἕνα γεροντάκι.

− Ἐσύ, παππούλη, τοῦ εἶπε ἐνοχλημένος, τί θέλεις ἐδῶ;

Ὁ γέρος ἀπάντησε δειλά:

Γιατί μέσα σε ένα σύστημα που ξεχνάει τους Εκπαιδευτικούς του, οι Εκπαιδευτικοί είναι εκείνοι που συνεχίζουν να ΘΥΜΟΥΝΤΑΙ τα παιδιά σας».

Ένα κείμενο Γαλλίδας εκπαιδευτικού στον Le monde littéraire ( δημοσιευμένο πριν 17 ώρες) που παρουσιάζει το Γαλλικό σχολείο (συγκεκριμένα το νηπιαγωγείο), τη μεταβολή της ποιότητας των σχέσεων και προτεραιοτήτων του σχολείου, την επιθετικότητα, τη βία, την ολοένα αυξανόμενη γραφειοκρατία, τα προβληματικά οικονομικά των σχολείων, το έλλειμμα εναρμόνισης μεταξύ δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των παιδιών που πρέπει να καλύψει το σχολείο μέσα σε ένα πλαίσιο απαξίωσης του εκπαιδευτικού από το ίδιο το σύστημα. 

Ένα κείμενο που θα μπορούσε να έχει γραφτεί και από Έλληνα εκπαιδευτικό και από οποιασδήποτε άλλης εθνικότητας εκπαιδευτικό. Που μας θέτει επιτακτικά το θέμα του προσανατολισμού, της πορείας και του μέλλοντος  του σχολείου. Γιατί, δυστυχώς, παρά τις διαφορές από χώρα σε χώρα, πολλά φαινόμενα είναι ίδια σε όλες τις χώρες. 

Για τον λόγο αυτό θεώρησα χρέος μου να το μεταφράσω στα ελληνικά και να το αναρτήσω.

«Μετά από σαράντα χρόνια στην τάξη, η επαγγελματική μου ζωή λαμβάνει τέλος, μονοκοντυλιά, σε συνέχεια μιας φράσης που διατυπώθηκε από ένα μαθητή έξι ετών:

« Ο μπαμπάς μου λέει ότι οι άνθρωποι σαν και σένα είναι ξεπερασμένοι».

Δεν την είπε με κακία ούτε κοροϊδευτικά και υποτιμητικά. Η φωνή του ήταν ουδέτερη και σταθερή σαν να μετέδιδε με ακρίβεια και σοβαρότητα το δελτίο καιρού.

Και συμπλήρωσε: « Δεν έχεις ούτε καν ΤΙΚ ΤΟΚ».

Ονομάζομαι Ελεανόρ Βανς και σήμερα τακτοποίησα για τελευταία φορά την τάξη μου στο νηπιαγωγείο.

Ο Γκέιτς, οι δάσκαλοι και το σχολείο

Αντώνης Μαυρόπουλος*

Η είδηση: ο Μπιλ Γκέιτς, σε συνέντευξη του στο «The Tonight Show» του NBC, προέβλεψε ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία, οι άνθρωποι δεν θα χρειάζονται πλέον «για τα περισσότερα πράγματα». Χρησιμοποίησε μάλιστα το παράδειγμα των γιατρών και των δασκάλων στους οποίους ακόμα βασιζόμαστε για να τονίσει ότι σταδιακά δεν θα τους χρειαζόμαστε διότι «µε την τεχνητή νοημοσύνη, την επόμενη δεκαετία, αυτό θα γίνεται δωρεάν, θα έχουμε εξαιρετικές ιατρικές συμβουλές και σπουδαία διδασκαλία». Οι τίτλοι: «Σε 10 χρόνια η τεχνητή νοημοσύνη θα αντικαταστήσει δασκάλους και γιατρούς» ή «Επάγγελμα προς εξάλειψη οι δάσκαλοι λόγω τεχνητής νοημοσύνης».

Η γνώμη του Γκέιτς επηρεάζεται, σίγουρα, και από το γεγονός ότι έχει επενδύσει κάποια δισεκατομμύρια δολάρια στην εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης σε κάθε είδους εφαρμογή της ανθρώπινης ζωής. Η ουσία ωστόσο είναι ότι αυτό που λέει ο Γκέιτς κυκλοφορεί και συζητιέται πολύ και δημιουργεί, μαζικά, αντιλήψεις και πεποιθήσεις σε σχέση με την τεχνητή νοημοσύνη. Αρκετοί άνθρωποι ασπάζονται την ιδέα ότι βαδίζουμε προς ένα μέλλον στο οποίο η τεχνητή νοημοσύνη θα αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας και επομένως ο ρόλος των εκπαιδευτικών σταδιακά θα απομειώνεται, και ίσως και τελικά να εξαλειφθεί.
Μια ματιά στην ιστορία

Σχεδόν εκατό χρόνια πριν, ένας άλλος μεγιστάνας της τεχνολογίας, ο Τόμας Έντισον, προέβλεψε ότι οι κινηματογραφικές ταινίες θα μεταμόρφωναν την εκπαίδευση. Ο Έντισον, φυσικά, είχε να κερδίσει από αυτόν τον ισχυρισμό διότι είχε πολλές πατέντες σχετικά με τις τεχνολογίες κινηματογράφου. Το 1913, ένας δημοσιογράφος τον ρώτησε για την «εκπαιδευτική αξία των ταινιών» ο Έντισον απάντησε ότι τα βιβλία σύντομα θα είναι παρωχημένα. Με τα λόγια του «Κάθε κλάδος της ανθρώπινης γνώσης είναι εφικτό να διδαχθεί με την κινηματογραφική εικόνα. Το σχολικό μας σύστημα θα αλλάξει εντελώς μέσα σε δέκα χρόνια». Η ζωή έδειξε ότι δεν είχε δίκιο. Η κινηματογραφική τεχνολογία είναι αναμφίβολα χρήσιμη και στην εκπαίδευση, αλλά ουδέποτε είχε τη δυναμική να μεταμορφώσει μια σχολική τάξη.

Δημογραφικές εξελίξεις: Αυτές οδηγούν σε “επιθανάτιο ρόγχο” την εκπαίδευση και την ανθρώπινη κοινωνία;

Της Γιώτας Ιωαννίδου,

Πληθαίνουν οι μελέτες και τα δημοσιεύματα που πλαισιώνουν μια γενικότερη, δυστοπική συζήτηση για τις δημογραφικές εξελίξεις. Τα στοιχεία βεβαιώνουν ότι ο αριθμός των γεννήσεων στον ανεπτυγμένο καπιταλιστικό κόσμο, υπολείπεται πλέον σημαντικά από τον αριθμό των θανάτων κάθε χρόνο. Ο πληθυσμός της γηραιάς ηπείρου γερνάει συνεχώς. Ειδικότερα για την Ελλάδα η προβολή των τάσεων εξέλιξης του πληθυσμού, από τους διεθνείς οργανισμούς κατατείνει στο ότι μέχρι το 2050 οι θάνατοι θα συνεχίσουν να υπερτερούν των γεννήσεων και αν τα μεταναστευτικά ισοζύγια είναι μηδενικά ο πληθυσμός θα μειωθεί από 1,15 έως 1,5 εκατομμύρια, ανάλογα με τα σενάρια εξέλιξης της γονιμότητας.1

Στη βάση αυτών των προβλέψεων αναπτύσσεται μια ολόκληρη συζήτηση περί τροχοπέδης στην οικονομική ανάπτυξη, για κατάρρευση των ασφαλιστικών συστημάτων αλλά και για ανάγκη ανακατανομής πόρων από χώρους που θα αποδυναμωθούν, όπως η εκπαίδευση. Εδώ και μια δεκαετία πυκνώνει η συζήτηση για μια αναγκαία δημογραφική πολιτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα, με τη συγκρότηση σχετικών Εθνικών Σχεδίων Δράσης και ανακοίνωσης μέτρων ενίσχυσης της οικογένειας και αλλαγής των αντιλήψεων που οδηγούν σε υπογεννητικότητα. Στο όνομα των δημογραφικών εξελίξεων θεσπίζονται αντεργατικά μέτρα αύξησης παντοιοτρόπως του χρόνου εργασίας. Αλλά και δυναμώνουν φωνές συντηρητικοποίησης των ηθών αλλά και ακροδεξιάς χροιάς για επιστροφή στις παραδόσεις «πατρίς-θρησκεία-οικογένεια» και της γυναίκας στο σπίτι, ώστε να αυξηθούν οι γεννήσεις. Πληθαίνουν τα «Συνέδρια γονιμότητας» και οι «διακηρύξεις περί δικαιωμάτων του αγέννητου παιδιού».

Την ίδια στιγμή που οι χώρες κλείνουν τα σύνορά τους σε μετανάστες και πρόσφυγες από τις εμπόλεμες ζώνες, αποκτά κεντρικό ρόλο στη συζήτηση η «διαλογή» τους, με τον εύηχο τίτλο «προσέλκυση μεταναστών υψηλού κεφαλαίου». Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις του Ν. Χριστοδουλάκη για την αξιοποίηση των μορφωμένων και τεχνικά καταρτισμένων Σύρων προσφύγων με την ευκαιρία διάλυσης της Συρίας. Σε αυτή την κατεύθυνση κινήθηκε παλιότερα η πολιτική της Μέρκελ για αποδοχή συγκεκριμένου αριθμού μεταναστών στη Γερμανία με βάση τις συγκεκριμένες ανάγκες θέσεων εργασίας. Όπως και σήμερα που ο Φ. Μερς, ηγέτης της αντιπολίτευσης των Χριστιανοδημοκρατών, που δήλωσε ότι είναι διαφορετικό να μιλά για δουλειά σχετικά με τους μετανάστες και διαφορετικό για εγκατάσταση. Στο ίδιο μήκος κύματος ο Λαντ Πριτσετ, πρώην στέλεχος της Παγκόσμιας Τράπεζας, θεωρεί ότι δύο είναι οι πιθανές λύσεις στη δημογραφική κρίση: ή η αύξηση των ωρών εργασίας ή η οργάνωση νόμιμης και ελεγχόμενης εισόδου μεταναστών, ορισμένης διάρκειας.

Τί συμβαίνει τελικά; Πρόκειται για αυτοχειριασμό των κοινωνιών, που αποφάσισαν να πεθάνουν και ο καπιταλισμός προσπαθεί να ανακόψει αυτή την πορεία «επιθανάτιου ρόγχου»;

Τί δείχνουν τα στοιχεία;

Η δημογραφική εικόνα της Ελλάδας σήμερα διαφέρει σημαντικά από αυτήν της πρώτης μεταπολεμικής δεκαετίας.

Η εικόνα αυτή συντίθεται από τα παρακάτω στοιχεία: Υπερσυγκέντρωση του πληθυσμού σε ένα εξαιρετικά περιορισμένο τμήμα της επικράτειας. Σημαντική μεν αύξηση του προσδόκιμου ζωής μας αλλά και μεγαλύτερη επιβράδυνση στον ρυθμό αύξησής του μετά το 1995 σε σχέση με άλλες χώρες της Ε.Ε. Ταχύτατη μείωση των γεννήσεων μετά το 1980. Μείωση των γάμων, αύξηση των διαζυγίων και των συμφώνων συμβίωσης, με αποτέλεσμα την αλλαγή της σύνθεσης και της δομής των νοικοκυριών και των οικογενειών με την ανάδυση νέων οικογενειακών μοντέλων. Συνεχής αύξηση του ειδικού βάρους των 65 ετών και άνω (από το 6,8% το 1951 στο 23% σήμερα) και μείωση του ειδικού βάρους των νέων 0-19 ετών. Συνεχής αύξηση των θανάτων. Αναστροφή των μεταναστευτικών ισοζυγίων, που από θετικά μέχρι το 2010 μετατράπηκαν σε αρνητικά (περισσότεροι έξοδοι από είσοδοι το 2011-2023). Συνεχής μείωση μετά το 2010 του πληθυσμού της χώρας, απόρροια των αρνητικών φυσικών και μεταναστευτικών ισοζυγίων.2

Η ΒΑΘΙΑ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΣΥΝΕΔΡΙΟ 18-19 ΜΑΪΟΥ 2024

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ - ΑΘΗΝΑ

Yparxiako.Gr

Το κείμενο που ακολουθεί είναι η παρέμβαση του Γιώργου Τασιόπουλου στο διήμερο συνέδριο που θα γίνει στο ΕΙΕ για 
"Το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του 21ου αιώνα" στη θεματική ενότητα "Το κοινωνικό δικαίωμα στην Υγεία και την Εκπαίδευση: Από τη διάλυση στη διατεταγμένη υπηρεσία"

Η ΒΑΘΙΑ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

15 Μαΐου 2024

του Γιώργου Τασιόπουλου *

ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ 

Του Γιώργου Σαραντάρη

(…)

Εμείς ίσαμε τώρα δουλοπάροικοι

Ξένων ξεμωραμένων εξουσιών

Που γέρασαν σαν δέντρα

Μελαγχολικά αγνάντια στον τάφο

Και με παράξενο με αλλόφρονα εγωισμό

Ακόμα μας κρατάν στην αγκαλιά τους

Πουλιά που κρυώνουμε

Και δεν νοιαζόμαστε να στήσουμε

Σε πιο πράσινο χώρο

Τη φωλιά μας

Εμείς πότε θα διαβάσουμε

Στην τύχη μας μια ώρα που δε σβήνει

Στα χέρια μας στα νιάτα μας

Μια φούχτα δύναμη και θάρρος

Που τηνέ χρειάζεται και χαιρετάει

Ο ζωντανός κόσμος

Η Δύση πού θα βρει καινούργιο δρόμο

Για τις ανθρώπινες ψυχές;

(Μάρτης του ΄36)

Και ο πιο ανυποψίαστος παρατηρητής των πολιτικών που εφαρμόζονται στη δημόσια εκπαίδευση θα συμφωνούσε σε τρεις βασικές κατευθύνσεις της κυρίαρχης εκπαιδευτικής πολιτικής.

Πρώτον, στο ριζικό μετασχηματισμό του αξιακού, παραδοσιακού και ιδεολογικού προσανατολισμού του δημόσιου σχολείου.

Δεύτερον, στην αμφισβήτηση του δημόσιου σχολείου ως αναφαίρετο κοινωνικό δικαίωμα των πολιτών.

Τρίτον, στην είσοδο του ψηφιακού κόσμου και της Τεχνικής η οποία επιβάλλει μια νέα αξιολογική κατεύθυνση στη διαμόρφωση του ανθρώπου και μεταβάλλει το πνευματικό περιεχόμενό του.

Παρά τις εξαγγελλόμενες «εκσυγχρονιστικές» κυβερνητικές προθέσεις η πραγματική στόχευση στο σημερινό σχολείο αναπαράγει όλα τα συμπτώματα της παρακμιακής κατάστασης της ελληνικής κοινωνίας.  Αν σε επίπεδο κοινωνίας βιώνουμε την πτώση των δεικτών του εθνικού μας πολιτισμού, την επιβολή, μέσω της ορμητικής διείσδυσης, του αγγλοσαξονικού τρόπου ζωής και σε επίπεδο διανόησης την άκριτη μετακένωση της δυτικής σκέψης, τότε το σχολείο είναι το πιο χαρακτηριστικό της δείγμα.
Το σχολείο, όπως πάντα, είναι με την κοινωνία, τον πολιτισμό του τόπου, συγκοινωνούντα δοχεία, αλληλεπιδρούν και η κοινωνικοπολιτική ακμή ή παρακμή συμβαδίζει σχεδόν πάντοτε με την πολιτισμική ακμή ή παρακμή αμφοτέρων.
Και ο πιο αδαής στην πολιτική ζωή του τόπου αντιλαμβάνεται την ταύτιση του πολιτικού προσωπικού της χώρας με τις στρατηγικές επιλογές της Δύσης. Όπως τα δυτικά προτάγματα της νεοφιλελεύθερης σκέψης και κουλτούρας ακολουθούνται άκριτα, έτσι και το ελληνικό σχολείο την τελευταία εικοσαετία  παρακολουθεί ασμένως και υιοθετεί, ως μνημόνια υποταγής, εισαγόμενα αναλυτικά εκπαιδευτικά προγράμματα, μοντέλα διδασκαλίας και αντίστοιχα σχολικά εγχειρίδια. Ήδη μετά τη συνθήκη του Μάαστριχτ, από το 2000, η στρατηγική της Λισαβόνας[1], η διαδικασία της Μπολόνια και η διαδικασία της Κοπεγχάγης συγκροτούν ένα συμφωνημένο «χάρτη αναφοράς» και ένα νέο κοινό πλαίσιο πολιτικής. 

Κι όπως στη χώρα διαπιστώνεται η κοινωνική και πολιτισμική παρακμή, η παραγωγική της αποδυνάμωση, η οικονομική της πτώχευση, η κοινωνική ανασφάλεια, στο σχολείο αποτυπώνεται ανάλογη παρακμή που η υπεύθυνη πολιτεία, η εκπαιδευτική κοινότητα, η κοινωνία παθητικά και αμήχανα παρακολουθεί να γιγαντώνεται.

Η κρίση της παιδείας είναι βασική πτυχή της γενικότερης κρίσης του σύγχρονου πολιτισμού. Είναι κρίση δομική γιατί η εστία της βρίσκεται στην αποσύνθεση του Ατόμου, του ανθρωπολογικού υποκειμένου της νεωτερικότητας. Κυρίαρχα χαρακτηριστικά στην ενδοσχολική κοινότητα η ενδοσχολική βία, η γλωσσική πτώχευση, η αδυναμία παροχής και κατάκτησης στοιχειωδών γνώσεων, η απεμπόληση της ευθύνης  του σχολείου για σύνδεση των μαθητών με το ιστορικό - εθνικό τους παρελθόν, η σύνδεση με τη συλλογική μνήμη της πατρίδας τους, η καλλιέργεια των απαραίτητων αξιακών προτύπων, η δόμηση των απαραίτητων στοιχείων για τη μελλοντική συγκρότηση κοινωνικής συνοχής.
Έτσι, κατασκευάζεται μέσα από το εκπαιδευτικό μας σύστημα ο αυριανός ιδιώτης, το απομονωμένο άτομο, αμύητο στο παρελθόν των παππούδων του, αγκιστρωμένος στο παρόν, χωρίς μνήμη, αδιαφορώντας για το παρελθόν και σε αδυναμία οράματος προσωπικού και συλλογικού μέλλοντος.

Μας θυμίζει το ελληνικό σχολείο όσα δυσοίωνα περιγράφει ο Μίλαν Κούντερα, «Το πρώτο βήμα για να εξοντώσεις ένα έθνος, είναι να διαγράψεις τη μνήμη του. Να καταστρέψεις τα βιβλία του, την κουλτούρα του, την ιστορία του. Μετά να βάλεις κάποιον να γράψει νέα βιβλία, να κατασκευάσει μια νέα παιδεία, να επινοήσει μια νέα ιστορία ... Δεν θα χρειαστεί πολύς καιρός για να αρχίσει αυτό το έθνος να ξεχνά ποιο είναι και ποιο ήταν. Ο υπόλοιπος κόσμος γύρω του θα το ξεχάσει ακόμα πιο γρήγορα».

ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΑ ΜΕΤΡΑ ΤΗΣ «ΑΓΟΡΑΣ»

 

 Ο σύγχρονος άνθρωπος, μέσα σε ένα γενικευμένο πεδίο αντιφάσεων και διακινδύνευσης, αδυνατεί να ανατρέξει σε αξιακά θεμέλια και σταθερές, έχει απολέσει τις ορθολογικές-αναστοχαστικές λειτουργίες της αφαίρεσης και της γενίκευσης. Οι νόμοι της «αγοράς» επιθυμούν τον πολίτη ως ιδιώτη καταναλωτή και όχι κοινωνικό πρόσωπο.

Ο T. Parsons υποστηρίζει ότι η εκπαίδευση λειτουργεί ως κοινωνικοποιητικός μηχανισμός μέσω του οποίου οι μαθητές εσωτερικεύουν το κανονιστικό αξιακό σύστημα της κοινωνίας, ενώ ταυτόχρονα ο μηχανισμός αυτός συμβάλλει στη διαμόρφωση των κοινωνικών ρόλων.  Η εκπαίδευση παρεμβαίνει και κοινωνικοποιεί τους μαθητές με συστηματικό τρόπο, ώστε αυτοί να εσωτερικεύουν το πολιτικό υποσύστημα της κοινωνίας με στόχο να συμβάλουν στη διατήρηση της τάξης και της σταθερότητας  των κοινωνικών δομών και λειτουργιών.  Η θεωρία του επιβεβαιώνεται πλήρως στο σημερινό σχολείο όπου η κοινωνία υποκαθίσταται από τη νεοφιλελεύθερη «αγορά».

Στο σχολείο, κατά παράδοξο αλλά έξυπνο τρόπο, εισέρχονται ενεργητικές μορφές μάθησης, μια ολόκληρη βιομηχανία παιδαγωγικής «καινοτομίας» όπου ευρωπαϊκά προγράμματα, θεματικές εβδομάδες, ιδιωτικές πρωτοβουλίες εισάγουν φαινομενικά έναν «νέο» κόσμο δεξιοτήτων στη θέση του παραδοσιακού. Παραδόξως θραύσματα της παιδαγωγικής του Ντιούι, του Βιγκότσκι, του Φρενέ και του Φρέιρε συναντιούνται με τον «νεανθρωπισμό» της Ε.Ε., του ΟΟΣΑ, των στρατηγικών επιλογών των ισχυρών της Δύσης. Τα αναλυτικά προγράμματα ξεγελώντας προωθούν βιωματικές μορφές μάθησης, όχι για να συνδεθούν με τα ενδιαφέροντα του παραδοσιακού φιλελεύθερου προοδευτισμού, αλλά με την ανάγκη της «αγοράς» να διαμορφώσει ένα ευέλικτο εργαζόμενο, προσαρμοσμένο στη σύγχρονη ρευστότητα του κόσμου της εργασίας.  Έτσι, η εκπαίδευση κατευθύνεται από τις νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις της «αγοράς» και είναι εκείνη που καθορίζει σε θεωρητικό επίπεδο ποια γνώση και σε ποιες συνθήκες είναι αξιόλογη. Ο μελλοντικός άνθρωπος θα είναι «καταναλωτής» και «κοσμοπολίτης», ανάλογο θα είναι και το ευέλικτο εκπαιδευτικό περιβάλλον μέσα από τις σύγχρονες αντιλήψεις της παιδαγωγικής ψυχολογίας.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα οι εθνικές εκπαιδευτικές πολιτικές επηρεάζονταν από τη μελέτη των ξένων εκπαιδευτικών συστημάτων.  Σήμερα δεν ομιλούμε απλώς για σύγκλιση των εθνικών εκπαιδευτικών πολιτικών, αλλά για διαμόρφωση του «ευρωπαϊκού εκπαιδευτικού χώρου» μέσα από τη σύγκλιση των εθνικών εκπαιδευτικών συστημάτων και τον έλεγχο σχεδιασμού των εθνικών πολιτικών των κρατών μελών της Ε.Ε.  Δεν πρέπει να παραγνωρίσουμε τον με παρεμβατικό τρόπο ρόλο των διεθνών οργανισμών με άμεσο και έμμεσο τρόπο στο σχεδιασμό των εθνικών εκπαιδευτικών πολιτικών.  Ειδικότερα τις τελευταίες δεκαετίες ο εκπαιδευτικό «λόγος» των διεθνών οργανισμών συνδέεται άμεσα με την εγκαθίδρυση «καθεστώτων αλήθειας», την προβολή «συστημάτων γνώσης» και την προώθηση «πολιτικών ρύθμισης», που συνδέονται άμεσα με τη μετάβαση προς τις κοινωνίες της ύστερης νεωτερικότητας, στις μεταβιομηχανικές οικονομίες της γνώσης και τις κοινωνίες της πληροφορίας, της πολυπολιτισμικότητας και της διακινδύνευσης (Τσαούσης 2007:24).  Πρόκειται γι’ αυτό που έλεγε ο Ulrich Beck «αυταρχισμό της αποτελεσματικότητας».   Αντίθετες απόψεις μπορούν κάλλιστα να θεωρηθούν ως μη ενημερωμένες, μη ειδικές ή μη σχετικές - διότι οι ειδικοί γνωρίζουν καλύτερα - και έτσι πολιτικές προτεραιότητες και στόχοι καλύπτονται πίσω από επιστημονικά δεδομένα.

Σήμερα βρισκόμαστε σε μια διαδικασία αποδόμησης του εκπαιδευτικού τόπου της νεωτερικότητας και του διαφωτιστικού επιχειρήματος με βασικό χαρακτηριστικό την κριτική, την αμφισβήτηση και την αποσταθεροποίηση των βεβαιοτήτων του νεωτερικού  παραδείγματος από αξιακές ή σχεσιακές θεμελιωτικές αρχές (λόγος, εργασία, ιστορία, πολίτης, εθνική ταυτότητα, κράτος πρόνοιας) και την αντικατάστασή τους από τις σημειολογικές αναπαραστάσεις της παγκοσμιοποίησης κατασκευάζοντας το νέο φαντασιακό, όπου το κοινωνικό υποχωρεί στο καταναλωτικό - επικοινωνιακό πρότυπο και στις αξίες της οικονομίας της «αγοράς» και της «κοινωνίας της γνώσης».  Σ’ αυτό ακριβώς το πλαίσιο ιδεολογικά φορτισμένες κοινωνικο-οικονομικές έννοιες όπως παραγωγικότητα, αποδοτικότητα, ανταγωνιστικότητα, πειθαρχία εισάγονται ως αξιακό - λειτουργικό πλαίσιο της εκπαιδευτικής πολιτικής στο δυτικό κόσμο (Γκίβαλος, 2007:24-25)

Τα μέχρι σήμερα εθνικά προσανατολισμένα  ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα καλούνται να δώσουν περιεχόμενο και υπόσταση στον Ευρωπαίο πολίτη.  Καλούνται να αμβλύνουν ιστορικές αντιπαραθέσεις, να σεβαστούν αλλά και να περιορίσουν στο απολύτως αναγκαίο επίπεδο τις εθνικές ιδιαιτερότητες, και αν χρειαστεί να επινοήσουν την κοινή πολιτιστική τους κληρονομιά (Ματθαίου 2007:64).  Ταυτόχρονα, το εθνικό αλλά  και το ευρωπαϊκό συμφέρον υποστηρίζεται, υπηρετείται πλέον καλύτερα από μια εκπαίδευση στενότερα συνδεδεμένη με την οικονομία, τον κόσμο των επιχειρήσεων και την αγορά εργασίας, από μιαν εκπαίδευση απαλλαγμένη από το σφιχτό εναγκαλισμό του κράτους και από τα βαρίδια της παράδοσης, ευέλικτη και ανοιχτή στην αλλαγή και  την καινοτομία.  Στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν τη συναίνεση των λαών, πολιτικοί και τεχνοκράτες, καταφεύγουν στην επινόηση εκπαιδευτικών τάσεων στο διεθνή και ευρωπαϊκό χώρο.  Έτσι μεταμορφώνουν και αναδεικνύουν τις προτεινόμενες πολιτικές τους, σε εκπαιδευτικές τάσεις ενδεδυμένες με τον αδιαμφισβήτητο μανδύα της επιστημονικής εγκυρότητας (Ματθαίου 2007:65) 

Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 εισήχθη ο ιδεότυπος της «κοινωνίας της γνώσης» και χρησιμοποιήθηκε ιδιαίτερα από ΟΟΣΑ και Ε.Ε.  Η γνώση θεωρείται ότι βρίσκεται στον πυρήνα της παγκόσμιας κοινωνικο-οικονομικής αναδιάρθρωσης, της παγκοσμιοποίησης, η οποία στηρίζεται στην παραγωγή και τη χρήση της γνώσης και της πληροφορίας, είτε ως συντελεστή κεφαλαίου  και εμπορεύματος, είτε ως παραγωγικού συντελεστή εργασίας, είτε με τη μορφή συμβολικών σημαινόντων (ιδεολογικών, πολιτιστικών και κοινωνικών).  Συνδέεται άμεσα με τους μετασχηματισμούς στη δομή, τη σύνθεση, τον ρόλο και τη θέση του εθνικού κράτους καθώς και με την παράλληλη ενίσχυση του ρόλου των Διεθνών Οργανισμών, που «τείνουν να προσλάβουν τη μορφή συλλογικών οργάνων αντιμετώπισης κοινών προβλημάτων και επιδίωξης κοινών μέσων επίλυσής τους» (Τσαούσης, 2007:39).

ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΗΝ «ΑΓΟΡΑ»

 

Τους τελευταίους μήνες έγιναν αισθητές οι αντιδράσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην προσπάθεια της κυβέρνησης, κατά παράβαση του Συντάγματος, να παραχωρήσει στους ιδιώτες δικαίωμα ίδρυσης ανωτάτων σχολών. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ιδιωτική εκπαίδευση στη δευτεροβάθμια, εσχάτως και στην πρωτοβάθμια, στερεί από τον οικογενειακό προϋπολογισμό πολλά δις ετησίως. Η αγορά είναι αυτή που με το ανάλογο κόστος υποστηρίζει την καλλιτεχνική, πολιτισμική αγωγή των νέων αλλά και την ξενόγλωσση εκπαίδευση.  Όμως η νεοφιλελεύθερη σφραγίδα είναι έντονη στο δημόσιο σχολείο καθώς είναι το «κρυφό» πρόγραμμα διδασκαλίας που πλαισιώνει κάθε σχολική δράση.

Μια προσεκτική ανάγνωση της Λευκής Βίβλου (1995) με τίτλο «Διδασκαλία και Μάθηση προς την Κοινωνία της Γνώσης», μας αποκαλύπτει πως θα πρέπει να δίδεται έμφαση στην εκπαίδευση που θα εξυπηρετεί κυρίως ατομικούς και οικονομικοκεντρικούς στόχους. Ακόμη και γνωστικές ανθρωπιστικές περιοχές όπως η λογοτεχνία, η φιλολογία και η φιλοσοφία δεν θεωρούνται ως γνώση αναγκαίες για την ανθρωπιστική τους αξία, για την καλλιέργεια του νου και της ψυχής του ανθρώπου, αλλά για την πραγματιστική -ωφελιμιστική τους αξία και για τη βελτίωση της θέσης της Ευρώπης στην παγκόσμια οικονομία.

Έτσι η εκπαίδευση μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε κατάρτιση, ενώ οι λεγόμενες «ευέλικτες» εργασιακές σχέσεις τείνουν να κυριαρχήσουν στο χώρο της δημόσιας παιδείας.
Η ανάγκη της οικονομικής ολιγαρχίας να προωθεί την τεχνολογική ανάπτυξη σε ένα ανταγωνιστικό πλαίσιο, χωρίς ταυτόχρονα να θέτει σε αμφισβήτηση την οικονομική και ιδεολογική της κυριαρχία, την οδηγεί σε αντιφατικές επιδιώξεις στα αναλυτικά προγράμματα. Έτσι, προβάλλεται μεν και προωθείται η καλλιέργεια της δημιουργικότητας, της αποκλίνουσας σκέψης και της φαντασίας στα σχολεία, αλλά αποφεύγεται ο ιστορικός και κοινωνιολογικός προβληματισμός, που ενδέχεται να οδηγήσει σε ανατρεπτικούς ως προς τις επιδιώξεις της κοινωνικούς στόχους.
Αυτή η αντίφαση εκφράζεται στο επίπεδο του σχολικού προγράμματος με την προώθηση ορισμένων μαθημάτων ή θεματικών ενοτήτων εις βάρος άλλων. Για παράδειγμα, στις κατευθύνσεις που έδωσε η Ε.Ε. για την εκπαίδευση και την κατάρτιση μετά τη διαμόρφωση της στρατηγικής της Λισαβόνας - Μάρτιος 2000 (Εκπαιδευτικά Προγράμματα, «Επιχειρηματικότητα των μαθητών»,ΥΠΕΠΘ, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 11896/16-10-2003) τίθεται το θέμα της ανταγωνιστικότητας στην εκπαίδευση, τονίζεται με ιδιαίτερη έμφαση ότι πρέπει να ενθαρρύνονται τα παιδιά και οι νέοι, ώστε να αναπτύξουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τις θετικές επιστήμες και τα μαθηματικά, ενώ στη συνέχεια προστίθεται και η σημασία ενός γενικού εκσυγχρονισμού της παιδαγωγικής πρακτικής και στενότερων δεσμών μεταξύ επαγγελματικής ζωής και βιομηχανίας σε ολόκληρο το φάσμα του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης. Χαρακτηριστική είναι η προσπάθεια εισαγωγής στο δημοτικό σχολείο εκπαιδευτικών προγραμμάτων που προσανατολίζουν τους δεκάχρονους μαθητές προς ένα επιχειρηματικό πρότυπο. Αντίστοιχη επισήμανση σε σχέση με τις επιστήμες της κοινωνίας και του ανθρώπου δεν υφίσταται στο πολυσέλιδο αυτό κείμενο. Και όμως, σε μια κοινωνία που απειλείται από την κυριαρχία της βίας, την αλλοτρίωση, τη διαταραχή της ψυχικής υγείας και τον πόλεμο, θα έπρεπε να έχουν βασική θέση οι γνώσεις και οι δραστηριότητες που θα μπορούσαν να περιορίσουν αυτά τα φαινόμενα.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: ΔΡΟΜΟΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΙ

 

Στο βιβλίο «Τα χαμένα παιδιά μας», η Νατάσσας Πολονύ περιγράφει τις ανεπάρκειες του γαλλικού εκπαιδευτικού συστήματος, που ελάχιστα διαφέρουν από τις ημέτερες.
Γράφει η Πολονύ, το νεώτερο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών «είναι υπεύθυνο για τις ολέθριες επιπτώσεις του στη γνωσιακή-γλωσσική επάρκεια των νέων, την ηθική τους ανάπτυξη, τη συναισθηματική τους ωριμότητα και την έλλειψη κατοχής σε ικανοποιητικό βαθμό των απαραιτήτων κοινωνικών και τεχνικών-επαγγελματικών δεξιοτήτων».
Επιπλέον, «το μετανεωτερικό εκπαιδευτικό σύστημα της Γαλλίας δεν αποβλέπει στη διαμόρφωση ενεργών, υπεύθυνων και συνειδητοποιημένων πολιτών διά της γενικής παιδείας, αλλά αποσκοπεί στο να τα προετοιμάσει να ενταχθούν στην αγορά εργασίας. Είναι υπεύθυνο για την παραμέληση της διαμόρφωσης ιστορικής συνείδησης. Το μίσος για το παρελθόν είναι κυρίαρχο στο όνομα της λατρείας του "καινούργιου”. Επιχειρείται μια μεθοδευμένη αποβολή της ιστορικής συνέχειας, της αλληλουχίας των γεγονότων. Η λέξη “κληρονομιά”, με ό,τι αυτή συνεπάγεται για το σήμερα και το αύριο, το παρόν και το μέλλον, έχει αντικατασταθεί από το θολό λεκτικό μόρφωμα “κοινή κουλτούρα”, που εξοβελίζει την ιστορική συνείδηση περιορίζοντας τον Γάλλο μαθητή στα όρια του παρόντος και οδηγώντας τη γαλλική κοινωνία σε αυτοκτονία».

Το σημερινό σχολείο απαξιώνει την ολόπλευρη μόρφωση για χάρη των δεξιοτήτων.
Το νεοφιλελεύθερο σχολείο, παρά τον "εκσυγχρονιστικό λόγο" των διάφορων καινοτομιών, ασφυκτιά αφυδατωμένο από ζωή και μόρφωση. ΟΟΣΑ, ΙΕΠ, ΣΕΒ ομονοούν στη μετατόπιση του σχολικού προγράμματος από την έμφαση στα γνωστικά αντικείμενα στην καλλιέργεια δεξιοτήτων, σύμφωνα με το Πρόγραμμα του ΟΟΣΑ "Το μέλλον της εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων. Η εκπαίδευση το 2030".  Στην ίδια κατεύθυνση ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ) κάνει λόγο για «επένδυση σε περισσότερες, καλύτερες και σύγχρονες δεξιότητες, οι οποίες είναι αναγκαίες για την αποτελεσματική λειτουργία των επιχειρήσεων».

Αντί να επικρατεί ένα παιδαγωγικό κλίμα χαράς, δημοκρατίας, συλλογικότητας, το σχολείο μαραίνεται από τον ασφυκτικό κλοιό ενός αυταρχικού τεχνοκρατισμού διαφόρων επιτηρητών, συμβούλων, συντονιστών, μεντόρων, διευθυντών διεκπεραιωτών κρατικών εντολών χωρίς το κοινοτικό πνεύμα που απαιτεί μία σχολική κοινότητα.
Μοναδική έγνοια της κρατικής γραφειοκρατίας η εφαρμογή των οδηγιών - εντολών του ΟΟΣΑ και της Κομισιόν. Έτσι το σχολείο καταθλιπτικό και αποτυχημένο, "γκρίζο", περιορίζει και υποβιβάζει τον εκπαιδευτικό από παιδαγωγό σε προσαρμοσμένο, πειθήνιο διεκπεραιωτή κρατικών εντολών, στην καλύτερη εκδοχή εμψυχωτή αλλά όχι δάσκαλο.

Κι όμως η ταυτότητα ενός λαού ή ενός πολιτισμού αντανακλάται και συνοψίζεται στο σύνολο των πνευματικών δημιουργιών που αποκαλούμε συνήθως «κουλτούρα». Όταν, όπως συμβαίνει στη χώρα μας, απειλείται θανάσιμα αυτή η ταυτότητα θα έπρεπε να παρατηρείται μια έκρηξη της πολιτισμικής ζωής και η κουλτούρα να γίνεται η ζώσα αξία γύρω από την οποία θα συσπειρώνεται όλος ο λαός. Δυστυχώς, η χώρα μας με δημογραφικά, πολιτισμικά, κοινωνικά, οικονομικά προβλήματα δεν φαίνονται ανάλογες πρωτοβουλίες αυτή τη στιγμή για την αντιμετώπιση του υπαρξιακού της προβλήματος.

 Όλα κινούνται σε παρόντα χρόνο, γεμάτα υποκειμενισμό, σχετικισμό και αγοραίο καταναλωτικό ηδονισμό.
Η διασταύρωση του φιλελεύθερου ατομικισμού και της οικονομικής παγκοσμιοποίησης, σε απόσταση από την ιστορική μνήμη, τείνει να καταστρέψει την επιδίωξη της κοινωνίας και του έθνους για τη διαμόρφωση του δικού τους ιδιαίτερου πεπρωμένου. Και αν ο Νίκος Σβορώνος καταλήγει στη διαπίστωση ότι  «ο αντιστασιακός χαρακτήρας διέπει την νεοελληνική ιστορία» (Σβορώνος, 1994: 12), ο νεοέλληνας, ως αυριανός «παγκοσμιοποιημένος» πολίτης, χωρίς ταυτότητα, αξίες, αγάπη για τον τόπο του, χωρίς παραδόσεις, θα γίνει ευκολότερος υπηρέτης των αφεντικών της παγκόσμιας αγοράς παρέχοντας τις υπηρεσίες του όπου γης.
Όλο και περισσότερο το σχολείο δικαιώνει το εφιαλτικό σχέδιο του Ζμπίγκνιεφ Μπρεζίνσκι, όπως μας το μεταφέρει ο Ζαν Κλοντ Μισεά, σε συγκέντρωση της ελίτ του κόσμου στο Σαν Φρανσίσκο τον Σεπτέμβριο του 1995, πρότεινε και έγινε αποδεκτό, για τον έλεγχο του 80% της ανθρωπότητας που λογίζεται ως υπεράριθμο για τις ανάγκες της παγκόσμιας οικονομίας, tittytainment (άρτος και θέαμα, «tits=στήθη γυναικών» και διασκέδαση).
Δηλαδή, «ένα κοκτέιλ αποβλακωτικής διασκέδασης και επαρκούς διαστροφής, που θα επέτρεπαν να διατηρηθεί σε καλή διάθεση ο αποστερημένος πληθυσμός του πλανήτη» (Μισεά, 2002:36-37).
Το σχολείο αναπαράγει το μαζικό σύμπτωμα της απόσυρσης της "κοινωνίας" από τα πραγματικά της προβλήματα. Επιζητούμε διαρκώς σχολείο και κοινωνία να αποσπούμε την προσοχή μας από το παρόν, να διασκεδάζουμε.

Στο βιβλίο του «Επιστροφή στον θαυμαστό καινούργιο κόσμο», ο Άλντους Χάξλεϋ μιλάει για την ανάπτυξη μιας γιγάντιας βιομηχανίας μαζικής επικοινωνίας, που η κύρια ενασχόλησή της δεν είναι ούτε με την αλήθεια ούτε με το ψέμα, αλλά με το εξωπραγματικό, με το λίγο πολύ άσχετο... τη σχεδόν ασίγαστη δίψα του ανθρώπου να διασκεδάζει, να ξεδίνει» (Α. Χάξλεϋ, 2015: 69).

O Νιλ Πόστμαν, ο συγγραφέας του κλασικού έργου της δεκαετίας του 1980 "Διασκεδάζοντας μέχρι θανάτου", γράφει: «οι Αμερικανοί δε συζητούν πια ο ένας με τον άλλον, διασκεδάζουν ο ένας τον άλλον.  Δεν ανταλλάσσουν ιδέες, ανταλλάσσουν εικόνες. Δεν επιχειρηματολογούν με προτάσεις, επιχειρηματολογούν με στυλάτα ντυσίματα, διασημότητες και διαφημιστικά» (Πόστμαν,1998: 116).
Μια από τις πιο «αξιοσημείωτες νευροεπιστημονικές προόδους του προηγούμενου αιώνα από την ανακάλυψη της ντοπαμίνης υπήρξε διαπίστωση ότι η επεξεργασία του πόνου και της ευχαρίστησης γίνεται στις ίδιες εγκεφαλικές περιοχές», όπως αναφέρει η Άννα Λέμπκε, στο βιβλίο της «Η γενιά της ντοπαμίνης.  Αναζητώντας ισορροπία στην εποχή των απολαύσεων», «η  ευχαρίστηση και ο πόνος λειτουργούν ως αντίβαρα μιας ζυγαριάς.
Οι μαθητές στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας τους είναι απορροφημένοι σε κάποιο ψηφιακό μέσο. Το σχολείο ιδιαίτερα τα χρόνια της πανδημίας ήταν το μέσο για την εξοικείωση των μαθητών, αλλά και των οικογενειών τους, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο σημερινός κόσμος προσφέρει πληθώρα ψηφιακών ναρκωτικών, νέων και παλιών.  Η τεχνολογία αυτή καθαυτή είναι εθιστική με τα εντυπωσιακά οπτικά και ηχητικά ερεθίσματά της, την αφθονία των επιλογών και την άρρητη υπόσχεση ότι η συνεχής ενασχόληση μαζί της επιφυλάσσει διαρκώς μεγαλύτερες ανταμοιβές»(Λέμπκε, 2021:12, 34).

Τα ποσοστά των μαθητών με εθισμό στις διάφορες μορφές εξάρτησης αυξάνονται συνεχώς. Προκαλούν ίλιγγο η ποικιλία, ο αριθμός και η ισχύς των ερεθισμάτων που στοχεύουν στην ευχαρίστησή μας. Το έξυπνο τηλέφωνο είναι η σύγχρονη υποδόρια ένεση που χορηγεί αδιάλειπτα ντοπαμίνη στη γενιά του διαδικτύου.
Οι μαθητές θεωρούν προέκταση του χεριού τους το κινητό τηλέφωνο από την παιδική, αν όχι από την νηπιακή ηλικία. Ένας από τους πιο ισχυρούς παράγοντες εθισμού σε οποιοδήποτε ναρκωτικό είναι η εύκολη πρόσβαση σε αυτό. Και όταν ασχοληθούμε με αυτό και μετά από μερικά κλικ είναι πιθανό να εθιστούμε.
Η οικονομία της ντοπαμίνης είναι η πιο σύγχρονη κατασταλτική μηχανή σωφρονισμού και ελέγχου.
Τα ψυχικά τραύματα, η μοναχικότητα και η αποστασιοποίηση, η φτώχεια και η κοινωνική ανασφάλεια, οι ρευστοί καιροί μας, όπως τους περιγράφει ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν, αυξάνουν τον κίνδυνο εθισμού και δεν είναι άγνωστο στους κατασταλτικούς μηχανισμούς των ισχυρών στην προσπάθειά τους να απομειώσουν την κοινωνική διαθεσιμότητα.
Οι ίδιοι οι γονείς πάσχουν από ανάλογα συμπτώματα. Πιο επιρρεπείς στην εθιστική καταναγκαστική υπερκατανάλωση φτηνών απολαύσεων είναι οι φτωχοί των πόλεων του Δυτικού κόσμου με το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο. Η ευκολία προσέγγισης σε ισχυρές σύγχρονες ναρκωτικές ουσίες είναι αντιστρόφως ανάλογη με τη δυνατότητα εξασφάλισης ικανοποιητικής εργασίας, στέγης, ποιοτικής παιδείας, ιατρικής περίθαλψης, ισονομίας.

Τα θεμελιώδη ερωτήματα για τον σχεδιασμό μιας εθνικής εκπαιδευτικής πολιτικής, «Τι είναι η γνώση; Γιατί είναι καλό να καλλιεργείται; Προς ποια κατεύθυνση; Βάσει ποίων αρχών;» δεν τίθενται. Η προσπάθεια εφαρμογής των μεταμοντέρνων εκπαιδευτικών πολιτικών εντείνεται όπου οι λαοί εμφανίζονται απείθαρχοι.

Η διαδικασία αναπαραγωγής του συστήματος κυριαρχίας, που στο παρελθόν λειτουργούσε σε εθνικό επίπεδο κοινωνικής ολότητας, τώρα παίρνει παγκόσμια χαρακτηριστικά.
Ο ιστορικός και κοινωνιολογικός προβληματισμός που ενδέχεται να οδηγήσει σε ανατρεπτικό ως προς την κοινωνία προβληματισμό, αποφεύγεται.
Το παγκόσμιο σύστημα απαλλοτριώνει την ελευθερία του προσώπου παρέχοντας ως αντιστάθμισμα γεμάτο στομάχι και ηδονή

Η προφητεία του Χάξλεϋ για την κατασκευή τριών κατηγοριών ανθρώπων επαληθεύεται.
«Τα σχολεία μας ετοιμάζουν τις Διευθύνουσες Ευφυΐες, που θα είναι ικανοί να σκέφτονται. Τους Πιστούς, όργανα των πρώτων, οι οποίοι θα κινούν και θα κατευθύνουν το πλήθος, κομμάτι τους και οι εκπαιδευτικοί που θα διαμορφώνουν την τρίτη κατηγορία ανθρώπων, την Αγέλη, τα αμέτρητα εκατομμύρια όσων στερούνται ευφυΐας και έχουν πεισθεί πως δεν υπάρχει ευτυχία παρά μόνο στη δουλειά και την υπακοή». (Χάξλεϋ, 1986:242-246)

Ο Θόδωρος Ζιάκας το περιγράφει ως εξής: Ουσιαστική λειτουργία της σημερινής παιδείας είναι η αναπαραγωγή του συστημικού διπόλου διαχειριστή-χρήστη. Σκοπός της είναι η κατασκευή του συστημικού ανθρώπου. Οι λίγοι εκπαιδεύονται για να γίνουν κατασκευαστές και διαχειριστές συστημάτων. Και οι πολλοί για να γίνουν απλοί χρήστες των συστημάτων, υποδιαιρούμενοι σε έχοντες και μη έχοντες θέση στο Σύστημα.
Η εκπαιδευτική διαδικασία σήμερα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη μονόπλευρη ανάπτυξη κάποιων ειδικών τεχνικών που απευθύνονται στο λογιστικό μόριο της ψυχής, αφήνοντας ακαλλιέργητο τον συναισθηματικό κόσμο του νέου και προετοιμάζοντάς τον για έναν ανταγωνιστικό κόσμο δίχως αγάπη, που τον έβλεπε ως «κόλαση» ο Ντοστογιέφσκι. «Τι είναι κόλαση; Το μαρτύριο να μην μπορείς πια να αγαπάς»

Παρόμοια εμμονή του εκπαιδευτικού μας συστήματος καταδικάζει κάθε συλλογική ένταξη της κοινωνίας μας, του έθνους μας στην παγκόσμια ολότητα, αφού την ευνουχίζει από κάθε κοινωνικό όραμα.

Τελείως διαφορετική αντίληψη για την διαπαιδαγώγηση των μαθητών είχε ο Μιχάλης Παπαμαύρος, ήταν ένας από τους πρωτεργάτες της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και του δημοτικισμού και μέλος του Εκπαιδευτικού Ομίλου. Πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση, ενώ στο Εθνικό Συμβούλιο των Κορυσχάδων εκλέχτηκε εθνοσύμβουλος Χίου και μαζί με τον άλλο μεγάλο παιδαγωγό Κώστα Δ. Σωτηρίου ανέλαβε τη διεύθυνση του «Παιδαγωγικού Φροντιστηρίου της Ελεύθερης Ελλάδας». Ο μεγάλος παιδαγωγός έγραφε:

«…Πρέπει να διαφωτίσουμε τα παιδιά μας από εθνική άποψη. Πρώτα πρώτα πρέπει να τους αναπτύξουμε τα μεγάλα εθνικά μας προβλήματα εθνικά ιδανικά του λαού μας.  Πρέπει τα παιδιά μας, που έφτασαν σε ώριμη ηλικία, να ξέρουν πού βαδίζουμε ως Έθνος και ως Κράτος. Ποια είναι τα μεγάλα προβλήματα, που απασχολούν τον Ελληνισμό.  Εννοείται πως τα ζητήματα αυτά πρέπει να τα αναπτύσσουμε στα παιδιά με απλό τρόπο και σε απλή γλώσσα. 

Έπειτα πρέπει τα παιδιά μας να ξέρουν σε γενικές γραμμές τα κυριότερα γεγονότα της Ιστορίας του Έθνους μας. Και τα γεγονότα αυτά πρέπει οι γονείς να τα συζητούν με τα παιδιά τους όπου είναι δυνατό. Και στη συζήτηση αυτή, πρέπει οι γονείς να τονίζουν την υποχρέωση, που έχουν και οι σύγχρονες γενεές των Ελλήνων, που έχουν και τα ίδια τα παιδιά τους, να φανούν αντάξια των πατέρων τους και των προγόνων τους. Πρέπει τα παιδιά να νιώσουν πως δεν πρέπει να επαναπαύουνται στον πολιτισμό των προγόνων τους, μα πως έχουν την υποχρέωση και απέναντι αυτών των προγόνων τους και απέναντι του εαυτού τους να δημιουργήσουν και αυτά ένα νέο, νεοελληνικό πολιτισμό, που μπορεί να μην είναι εφάμιλλος του πολιτισμού των προγόνων μας, μα που θα είναι δημιούργημα δικό μας και θα αποδίδει τη δική μας ψυχή...
... Πολύ βοηθητικά στο σημείο αυτό της πατριωτικής ανατροφής, που θα δώσουν οι γονείς στα παιδιά τους, είναι και η ανάγνωση ορισμένων βιβλίων με εθνικό περιεχόμενο, η παρακολούθηση ορισμένων πατριωτικών θεαμάτων και εθνικών εορτών και τελετών. Επίσης και διαλέξεις και ομιλίες με εθνικά θέματα υποβοηθούν πολύ…» (Παπαμαύρος, 1959:201-2)

Θα πρέπει να γίνει κατανοητό στους σχεδιαστές του εκπαιδευτικού μας συστήματος πως η γνώση της κληρονομιάς και η δημιουργική αξιοποίησή της αποτελούν απαραίτητο όρο ή όχημα ένταξης στην ιστορία της οικουμενικότητας του ανθρωπίνου πνεύματος, άλλως η ζοφερή αφομοίωση θα είναι η κατάληξη της νεοελληνικής κοινωνίας στον πολιτιστικό ιμπεριαλισμό της Δύσης και μάλιστα στην αμερικάνικη, ρατσιστική εκδοχή του.

Ως εκπαιδευτικοί που βιώνουμε τις καθημερινές παραινέσεις να ακολουθήσουμε  άκριτα περισπούδαστες σωτήριες εκπαιδευτικές πολιτικές, έχουμε χρέος να σταθούμε σοβαροί κριτές και να τις θέσουμε μετά λόγου αμφισβήτησης και επανακαθορισμού των στόχων τους.  Το ζήτημα της άκριτης μετακένωσης δυτικών εκπαιδευτικών συστημάτων απασχολούσε τους μεγάλους παιδαγωγούς της πατρίδας μας από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους.

Ο Α. Δελμούζος γράφει: «…Λοιπόν να τους μιμηθούμε, να μεταφέρωμε και στον τόπο μας ό,τι καλό έχουν και μας λείπει, αφού πρώτα το προσαρμόσωμε στους δικούς μας όρους(...) Πρέπει να αρχίσωμεν από την αρχή. Μας λείπουν οι προϋποθέσεις, τα θεμέλια. Θα τα στήσωμε μόνοι μας. Οι ξένοι σ' ένα προπάντων θα μας βοηθήσουν: θα μας δείξουν τη μέθοδο, το δρόμο, θα μας δώσουν το ζωντανό παράδειγμα. Η δουλειά όμως πρέπει να γίνει απάνω στα δικά μας πράγματα κι από μας τους ίδιους, από τον καθένα χωριστά κι απ' όλους μαζί. Με αγάπη και υπομονή πρέπει να σκύψωμε απάνω στη δική μας πραγματικότητα και να τη δουλέψωμε, όσο μικρή και ταπεινή κι αν είναι. Μελετώντας και δουλεύοντα στη γλώσσα μας και τον ψυχικό κόσμο που εκφράζει, μελετώντας τον τόπο μας και το πολιτισμό του σε όλες του τις εκδηλώσεις, βαθαίνομαι τον εαυτό μας και στήνομαι τα θεμέλια μία ζωής πραγματικής. Δημιουργούμε έτσι τους όρους που μας είναι απαραίτητοι για να έρθωμε σε ζωντανή επικοινωνία με τους ξένους και με τους προγόνους μας. Πότε ο ανώτερος πολιτισμός τους θα γίνει και για μας αληθινή ευλογία. (...) Η πείρα και η σκέψη λαών πιο προχωρημένων θα μας είναι πολυτιμότατη, κι έχει σε πολλά να μας βοηθήση,  ακόμα και στην ψυχική μας εξέλιξη. Φτάνει μόνο να μη μας παραστρατίζη από το δρόμο μας και το φυσικό μας». (Δελμούζος, 1930: 16, 25-26,30)

Ο λόγος του Ε. Π. Παπανούτσου είναι πάντα επίκαιρος:  «Μορφώνω δεν θα πεί μόνο οπλίζω το νέο άνθρωπο για τον αγώνα της ζωής, αλλά ακόμη (αλλά προπάντων) ευγενίζω την ψυχή του, βαθαίνω την αντίληψή του για τον κόσμο, τον καθοδηγώ να ανακαλύψει ένα νόημα στη ζωή.  Με μια λέξη: τον κάνω πιο άνθρωπο» (Παπανούτσος,1965,:280)

Ο Τόμας Έλιοτ έγραφε, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, για τις «Ευθύνες του Ανθρώπου των Γραμμάτων», «Το πνεύμα δεν μπορεί να ανθίσει ούτε μέσα στην απόλυτη και παγκόσμια ομοιομορφία, ούτε μέσα στην απομονωμένη αυτάρκεια». Αντίθετα, «η τοπική και γενική πνευματική παράδοση όχι μόνο δεν αντιστρατεύονται, αλλά είναι αληθινά απαραίτητες η μία στην άλλη».

Θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι η παγκοσμιοποίηση και μάλιστα η ιδεολογία της, που είναι το ανώτατο στάδιο της έως τώρα εξέλιξης του συστήματος του καπιταλισμού, τείνει να ομογενοποιεί και να εξισώνει, να περιθωριοποιεί και να αιχμαλωτίζει στη δική της εξομοιωτική «εργαλειακή» λογική τις προϋποθέσεις και τις δυνατότητες της πολιτισμικής ιδιοπροσωπίας.

Σε αντιστάθμισμα, ως υγιή αντίδραση θα προτείναμε την έμφαση στην οικουμενικότητα του ανθρωπίνου πνεύματος, καθ’ όλα συμβατή με τις παραδόσεις του ελληνισμού, που καταφάσκει και καλλιεργεί την ελευθερία έκφρασης, την ανεξαρτησία, τον αυτοκαθορισμό, την ιδιομορφία, που διδάσκεται από την κοινωνική πείρα και υπηρετεί την ποικιλομορφία και τον σεβασμό των τοπικών πολιτισμών. Το άνοιγμα στον κόσμο είναι το ίδιο σημαντικό όσο και το άνοιγμα στο παρελθόν. Γιατί η πολιτιστική ταυτότητα είναι αυτή που συγκροτεί την υπαρκτική ιδιότητα του ανθρώπου.

Παραπομπές

Μ. Γκίβαλος, (2007), « Η αλλαγή του αξιακού και γνωσιακού πεδίου στο χώρο της εκαίδευσης», Συγκριτική και Διεθνής Εκπαιδευτική Επιθεώρηση, 8, σσ. 11-34.

Α. Π. Δελμούζος, (1930), Οι Ξένοι κι Εμείς, εκδ. Μπάυρον

Τ. Έλιοτ (1945) The Responsibilities of the Man of Letters

Θ. Ζιάκας, (2009), «Σχολείο 2009:Παιδεία και γλώσσα», Ομιλία στο Πολιτιστικό και αθλητικό κέντρο Εκπαιδευτηρίων Μαντουλίδη, Θεσσαλονίκη, 16 Μαΐου 2009

Μ. Κούντερα, (1979),To Βιβλίο του Γέλιου και της Λήθης, εκδ. Εστία

Ά. Λέμπκε, (2021), Η γενιά της ντοπαμίνης, Αναζητώντας ισορροπία στην εποχή των απολαύσεων, εκδ. Πατάκη

Δ. Ματθαίου, (2007), « ‘Τάσεις’ στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού χώρου εκπαίδευσης.  Η μεταλλαγή ενός εργαλείου ανάλυσης σε μέσο χειραγώγησης εκαιδευτικής πολιτικής», Συγκριτική και Διεθνής Εκπαιδευτική Επιθεώρηση, 8, σσ. 13-36.

Ζ. Κ. Μισεά, (2002), Η εκπαίδευση της αμάθειας, (μτφρ Α. Ελεφάντης), εκδ. Βιβλιόραμα

Μ. Παπαμαύρος, (1959), Οι γονείς και τα παιδιά τους, εκδ. Δίφρος

Ε. Παπανούτσος, , (1965), Αγώνες και Αγωνία για την Παιδεία, Αθήνα, Ίκαρος

Ν. Πολονύ, (2006), Τα χαμένα παιδιά μας, εκδ. Πόλις

Ν. Πόστμαν,(1998),  Διασκεδάζοντας μέχρι θανάτου, Ο δημόσιος λόγος στην εποχή του θεάματος, εκδ. Κατάρτι

Φ. Ντοστογιέφσκι, Αδελφοί Καραμαζώφ, μετ. Σ. Π., εκδ. Διεθνείς Εκδόσεις Δεληχρυσός, Μέρ. Β΄, βιβλ. VI

Ν. Σβορώνος, (1994), Επισκόπηση της νεοελληνικής ιστορίας, εκδόσεις Θεμέλιο

Δ. Τσαούσης, (2007), Η εκπαιδευτική πολιτική των Διεθνών Οργανισμών.  Παγκόσμιες και ευρωπαϊκές διαστάσεις, Αθήνα, Gutenberg.

Α. Χάξλεϋ, (1986), Κίτρινο Κρόουμ, εκδ. Νεφέλη

Α. Χάξλεϋ, (2015), Επιστροφή στον θαυμαστό καινούργιο κόσμο, εκδ. Μέδουσα – Σέλας Εκδοτική

 

*  Γιώργος Τασιόπο

---

[1] Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας (23-24 Μαρτίου 2000) στο κείμενο συμπερασμάτων επισημαίνει ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με νέα μεγάλη ποιοτική μεταλλαγή, η οποία προκύπτει από την παγκοσμιοποίηση και τις προκλήσεις μιας νέα οικονομίας καθοδηγούμενης από τη γνώση. […]  Γι’ αυτό, η Ένωση απαιτείται να θέσει ένα σαφή στρατηγικό στόχο και να συμφωνήσει για ένα τολμηρό πρόγραμμα για τη ανάπτυξη γνωστικών υποδομών, την ενίσχυση της καινοτομίας και της οικονομικής μεταρρύθμισης και τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων πρόνοιας και εκπαίδευσης» (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 2000: παράγρ. 1) 

Η συνέχεια της ανάρτησης ΕΔΩ...

ΠΗΓΗ:https://yparxiakoellada.gr/i-vathia-krisi-tou-ellinikou-dimosiou-scholeiou/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR0TqPOiFId66DaZUITt5zpUnSvnylWpbCLLNThFcL3qCaGqsZSjno0gjQA_aem_AQ0OeuUbg7q-O2rSnXygD1KaitG7RF0ppnEU2LmHbjlZMa9H2IEoFTqGZk2JQcJzTB3o1f95r_j--b3fvZeJfwJ_
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com