Για την προδοσία του συλλογικού μας εαυτού
Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη
Όσοι είναι λίγο γενναίοι μπορούν μάλλον να αναγνωρίσουν μια μορφή προδοσίας δυσκολότερη από όλες τις άλλες. Είναι εκείνη στην οποία ο προδότης και ο προδομένος είναι το ίδιο πρόσωπο.
Όταν κάποιος μας προδίδει, χάνουμε την εμπιστοσύνη μας σ’ εκείνον. Όταν όμως εμείς πράττουμε ενάντια στις βαθύτερες αξίες μας, συμβαίνει κάτι πιο σύνθετο. Δεν αμφιβάλλουμε μόνο για μια πράξη μας. Αρχίζουμε να αμφιβάλλουμε για τον ίδιο μας τον εαυτό. «Νόμιζα ότι δεν ήμουν άνθρωπος που θα έκανε κάτι τέτοιο». Και πίσω από την ενοχή εμφανίζεται ένα πολύ πιο δύσκολο ερώτημα: Μπορώ να με εμπιστευτώ ξανά;
Ας σκεφτούμε μήπως αυτό το ερώτημα δεν αφορά μόνο τους ανθρώπους ατομικά, αλλά μήπως μ' έναν διαφορετικό τρόπο μπορει να αφορά και ολόκληρες κοινωνίες.
Γιατί οι κοινωνίες διαθέτουν κι αυτές μια εικόνα για τον εαυτό τους. Έχουν ιστορίες που αφηγούνται, αξίες που επικαλούνται, λέξεις μέσα από τις οποίες αναγνωρίζονται. Δημοκρατία. Δικαιοσύνη. Αξιοπρέπεια. Αλληλεγγύη. Φιλότιμο. Ελευθερία. Αντίσταση, Ισονομία. Όλα αυτά δεν είναι απλά λέξεις ή έννοιες. Είναι κομμάτια μιας συλλογικής αυτοεικόνας. Είναι αυτά που λέμε ότι θέλουμε να είμαστε.
Τι συμβαίνει όμως όταν μεγαλώνει η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που μια κοινωνία λέει ότι είναι και σε αυτό που καθημερινά ανέχεται;
Εδώ δεν χρειάζεται μια μεγάλη πράξη προδοσίας. Η προδοσία του συλλογικού εαυτού μπορεί να συντελείται λίγο λίγο. Όταν θεωρούμε την αδικία απαράδεκτη αλλά συνηθίζουμε να ζούμε μαζί της. Όταν ζητάμε αξιοκρατία αλλά κάποια στιγμή αναζητούμε την προσωπική γνωριμία που θα μας διευκολύνει. Όταν απαιτούμε θεσμούς αλλά πιστεύουμε περισσότερο στον "δικό μας άνθρωπο" παρά στον θεσμό. Όταν μιλάμε για αλληλεγγύη αλλά οργανώνουμε τη ζωή μας γύρω από το "να σωθώ εγώ". Όταν εξοργιζόμαστε με την αυθαιρεσία της εξουσίας αλλά γινόμαστε κι εμείς αυθαίρετοι μόλις αποκτήσουμε λίγη εξουσία πάνω σε κάποιον πιο αδύναμο.





Πηγή: 





ΛΥΓΕΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ
Πηγή: Μαρτσέλο Βενετσιάνι



