από Κώστας Χατζηαντωνίου
-6 Φεβρουαρίου 2026Τη χρονιά που πέρασε (2025), ο Alain de Benoist, πνευματικός ηγέτης του γαλλικού κύκλου της GRECE και της (ευστόχως ή όχι) καλούμενης «νέας δεξιάς» για πάνω από μισό αιώνα, συγγραφέας περισσότερων των εκατό βιβλίων και χιλιάδων άρθρων, σε περίπου τριάντα γλώσσες μεταφρασμένος, αλλά μάλλον στο εκδοτικό... underground, εκδόθηκε από οίκο πρώτης γραμμής στη Γαλλία, τον Fayard. Κατ’ ευτυχή σύμπτωση, εκδόθηκε και από ένα μικρό αλλά ξεχωριστού κύρους εργαστήρι ιδεών στην Ελλάδα, το «Μανιφέστο» του Θεόδωρου Παντούλα, του οποίου θα πρέπει το θάρρος εξαρχής να επαινεθεί, δεδομένων των γνωστών παρ’ ημίν εκδοτικών και αναγνωστικών ηθών.
Αν στη Γαλλία οι συζητήσεις ήταν έντονες, ειδικά επειδή το βιβλίο του Αλαίν ντε Μπενουά, το αφιερωμένο στον Ζαν Ζακ Ρουσσώ (Un autre Rousseau: Lumières et contre-Lumières), προσφέρει μια νέα, θετική ανάγνωση του έργου του στοχαστή των Φώτων, αντικρούοντας σε πολλά σημεία εκείνην της διαφωτιστικής αριστεράς αλλά και των αντεπαναστατών δεξιών συγγραφέων (με πρόλογο του Μισέλ Ονφρέ, παλαιού ειδώλου της αριστερής σκέψης που έχει ριφθεί πολλού από το βάθρο του – κι όχι μόνο επειδή είπε ότι «θα προτιμούσα, αν χρειαζόταν, να έχω δίκιο μαζί με τον Αλαίν ντε Μπενουά παρά άδικο μαζί με τον Μπερνάρ- Ανρί Λεβί»), στην Ελλάδα τα πράγματα είναι πιο… ήσυχα, δικαιώνοντας τον εκδότη που εξαρχής αναρωτιόταν σε ποιον απευθύνεται η νεοελληνική απόδοση τού περί τη «νέα δεξιά» προβληματισμού του Γάλλου διανοούμενου, αφού η εγχώρια δεξιά και ακροδεξιά, κατά πλειοψηφία αγράμματες και ιδιοτελείς, ούτε είχαν ούτε έχουν διάθεση συμμετοχής σε τέτοιες συζητήσεις, η δε αριστερά, με την πνευματική και πολιτική της οκνηρία (παρατηρεί ο Θ. Παντούλας) «επικαλείται απλώς τον προοδευτισμό, τον επηρμένο θησαυρισμό αντιστασιακότητας κι έναν παρωχημένο θετικισμό».
Παρά ταύτα δεν έλειψαν και εδώ διασταυρούμενα πυρά: άλλοι επικεντρώνουν στις απόψεις περί φυσικής ανισότητας και άλλοι στον περιβόητο «παγανισμό» του ντε Μπενουά – επιχειρήματα εύκολα μα ικανά να θολώσουν τα νερά όταν ξεχνούμε ακόμη και τα στοιχειώδη: δεν διαβάζουμε για να εξαγνίσουμε και δεν εκδίδουμε για να καθαγιάσουμε. Τα ρήγματα σε μια μονολιθική σκέψη, αυτήν της ολοκληρωτικής νεωτερικότητας, η οποία επισωρεύει καθημερινώς και αδιαλείπτως συμφορές και τραύματα, είναι ισχυρότατο κίνητρο για την έστω καθυστερημένη παρουσίαση ενός πολυσήμαντου έργου, του οποίου οι ιδέες μόνο θετικά αποτελέσματα θα μπορούσαν να έχουν για ένα ώριμο αναγνώστη. Διότι ο γεννημένος πολιτικά ανάμεσα στα ακόμα σιγοκαίοντα ερείπια χαμένων αποικιακών μαχών (μάχες που σημαδεύτηκαν για τους συμμετέχοντες από αδύναμο ιδεολογικό περιεχόμενο και μια ιστορική διαγραφή των ολοένα και πιο θολών αξιών τους), Alain de Benoist, συλλαμβάνοντας από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 την επιτακτική σημασία της αναψηλάφησης του ευρωπαϊκού πολιτισμού και όσων συναπαρτίζουν αυτόν (εθνοπολιτισμικά, ιστορικά, θρησκευτικά, οικονομικά και επιστημονικά), άνοιξε τον δρόμο στον επαναπροσδιορισμό αξιών που απορρέουν από αυτές τις ταυτοποιήσεις και αφορούν τη σύγχρονη ζωή.
