Για τη «Νέα Δεξιά» του Αλαίν ντε Μπενουά – γράφει ο Σωτήρης Γουνελάς

ΔΟΚΙΜΙΟ


22/03/2026

Αλαίν ντε Μπενουά, Νέα Δεξιά. [Μετα]πολιτικό μανιφέστο, πρόλογος-μεταφράσεις: Θεόδωρος Ε. Παντούλας, Επίμετρο: Μασιμιλιάνο Κάπρα, Κλαούντιο Κάπο, Διονύσιος Σκλήρης, εκδ. Manifesto, 2025.

Στο εύστοχο και κατατοπιστικό προλόγισμά του ο Παντούλας γράφει αρχίζοντας: 

«Από όσα γνωρίζω ο Alain de Benoist ξεκίνησε από την ακροδεξιά. Όσο να πεις, στη χώρα του Βισύ ειδικά, αυτό ήταν άσχημη σύσταση και δύσκολή αφετηρία. Πέρασε στη Δεξιά, δεν πολυστάθηκε όμως εκεί και κάποια στιγμή πρότεινε τη ‘Νέα δεξιά’. Αλλά ούτε κι εκεί στέργιωσε, αφού, έχοντας στο μεσοδιάστημα εγκαταλείψει και τον χαρακτηριστικό της Δεξιάς αντικομμουνισμό, εκτίμησε ότι το δίπολο Αριστερά-Δεξιά είναι παραπειστικό και ξεπερασμένο από την ίδια την πραγματικότητα που αντιμετωπίζεται μόνο με μια, κάπως ασαφή σ’ εμένα, ‘μεταπολιτική’ δραστηριότητα».

Χρειάζεται να πω, αρχίζοντας με τη σειρά μου, ότι αυτό που με ώθησε να γράψω για το βιβλίο δεν ήταν η πολιτική διαδρομή του Μπενουά, αλλά ορισμένες γόνιμες κρίσεις, θεωρήσεις και προτάσεις που έρχονται κοντά και σε δικές μου ανάλογες, τις οποίες έχω διατυπώσει κατά καιρούς στα όσα έχω γράψει (μάλλον εις ώτα μη ακουόντων) και μάλιστα στο βιβλίο μου Το τέλος του ανθρώπου ή η παραμόρφωσή του (Αρμός 2022). Προσθέτω ακόμη ότι πρωτοδιάβασα κείμενα του Μπενουά σε σχετικές αναρτήσεις του Νέου Πλανοδίου.

Προτού προχωρήσω θέλω να διευκρινίσω ότι για μένα ο χώρος της πολιτικής (ή Πολιτικής) βρίσκεται «εγγύς του μη όντος», από τότε που ο οικονομισμός έπεσε πάνω της και σχεδόν την έπνιξε, υποχρεώνοντάς την να μεταβληθεί σε ένα είδος επιχείρησης και σε μια μορφή εγκλεισμού σε ομάδες ελιτίστικες που θέλουν να κυβερνούν τον κόσμο ερήμην των λαών.

Έρχομαι τώρα στο βιβλίο και παραθέτω ορισμένα αποσπάσματα:

«Με τον όρο νεωτερικότητα προσδιορίζεται το πολιτικό και φιλοσοφικό κίνημα των τριών τελευταίων αιώνων της δυτικής ιστορίας. Χαρακτηρίζεται κυρίως από πέντε συγκλίνουσες διεργασίες: την εξατομίκευση, μέσω της καταστροφής των παλαιών κοινοτήτων του ανήκειν, τη μαζικοποίηση μέσω της υιοθέτησης τυποποιημένων συμπεριφορών και τρόπων ζωής, την αποιεροποίηση, μέσω της υποχώρησης των μεγάλων θρησκευτικών αφηγήσεων προς όφελος μιας επιστημονικής ερμηνείας του κόσμου, τον εξορθολογισμό, με την κυριαρχία της εργαλειακής σκέψης, μέσω των εμπορικών συναλλαγών και της τεχνολογικής αποτελεσματικότητας, την παγκοσμιοποίηση μέσω της επέκτασης ενός μοντέλου κοινωνίας που θεωρείται, εμμέσως, ως το μόνο λογικά δυνατό επομένως και ανώτερο» (σ. 19-20).

Ο Αλαίν ντε Μπενουά πέρα από τις ετικέτες

από Κώστας Χατζηαντωνίου

-6 Φεβρουαρίου 2026

Τη χρονιά που πέρασε (2025), ο Alain de Benoist, πνευματικός ηγέτης του γαλλικού κύκλου της GRECE και της (ευστόχως ή όχι) καλούμενης «νέας δεξιάς» για πάνω από μισό αιώνα, συγγραφέας περισσότερων των εκατό βιβλίων και χιλιάδων άρθρων, σε περίπου τριάντα γλώσσες μεταφρασμένος, αλλά μάλλον στο εκδοτικό... underground, εκδόθηκε από οίκο πρώτης γραμμής στη Γαλλία, τον Fayard. Κατ’ ευτυχή σύμπτωση, εκδόθηκε και από ένα μικρό αλλά ξεχωριστού κύρους εργαστήρι ιδεών στην Ελλάδα, το «Μανιφέστο» του Θεόδωρου Παντούλα, του οποίου θα πρέπει το θάρρος εξαρχής να επαινεθεί, δεδομένων των γνωστών παρ’ ημίν εκδοτικών και αναγνωστικών ηθών.

Αν στη Γαλλία οι συζητήσεις ήταν έντονες, ειδικά επειδή το βιβλίο του Αλαίν ντε Μπενουά, το αφιερωμένο στον Ζαν Ζακ Ρουσσώ (Un autre Rousseau: Lumières et contre-Lumières), προσφέρει μια νέα, θετική ανάγνωση του έργου του στοχαστή των Φώτων, αντικρούοντας σε πολλά σημεία εκείνην της διαφωτιστικής αριστεράς αλλά και των αντεπαναστατών δεξιών συγγραφέων (με πρόλογο του Μισέλ Ονφρέ, παλαιού ειδώλου της αριστερής σκέψης που έχει ριφθεί πολλού από το βάθρο του – κι όχι μόνο επειδή είπε ότι «θα προτιμούσα, αν χρειαζόταν, να έχω δίκιο μαζί με τον Αλαίν ντε Μπενουά παρά άδικο μαζί με τον Μπερνάρ- Ανρί Λεβί»), στην Ελλάδα τα πράγματα είναι πιο… ήσυχα, δικαιώνοντας τον εκδότη που εξαρχής αναρωτιόταν σε ποιον απευθύνεται η νεοελληνική απόδοση τού περί τη «νέα δεξιά» προβληματισμού του Γάλλου διανοούμενου, αφού η εγχώρια δεξιά και ακροδεξιά, κατά πλειοψηφία αγράμματες και ιδιοτελείς, ούτε είχαν ούτε έχουν διάθεση συμμετοχής σε τέτοιες συζητήσεις, η δε αριστερά, με την πνευματική και πολιτική της οκνηρία (παρατηρεί ο Θ. Παντούλας) «επικαλείται απλώς τον προοδευτισμό, τον επηρμένο θησαυρισμό αντιστασιακότητας κι έναν παρωχημένο θετικισμό».

Παρά ταύτα δεν έλειψαν και εδώ διασταυρούμενα πυρά: άλλοι επικεντρώνουν στις απόψεις περί φυσικής ανισότητας και άλλοι στον περιβόητο «παγανισμό» του ντε Μπενουά – επιχειρήματα εύκολα μα ικανά να θολώσουν τα νερά όταν ξεχνούμε ακόμη και τα στοιχειώδη: δεν διαβάζουμε για να εξαγνίσουμε και δεν εκδίδουμε για να καθαγιάσουμε. Τα ρήγματα σε μια μονολιθική σκέψη, αυτήν της ολοκληρωτικής νεωτερικότητας, η οποία επισωρεύει καθημερινώς και αδιαλείπτως συμφορές και τραύματα, είναι ισχυρότατο κίνητρο για την έστω καθυστερημένη παρουσίαση ενός πολυσήμαντου έργου, του οποίου οι ιδέες μόνο θετικά αποτελέσματα θα μπορούσαν να έχουν για ένα ώριμο αναγνώστη. Διότι ο γεννημένος πολιτικά ανάμεσα στα ακόμα σιγοκαίοντα ερείπια χαμένων αποικιακών μαχών (μάχες που σημαδεύτηκαν για τους συμμετέχοντες από αδύναμο ιδεολογικό περιεχόμενο και μια ιστορική διαγραφή των ολοένα και πιο θολών αξιών τους), Alain de Benoist, συλλαμβάνοντας από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 την επιτακτική σημασία της αναψηλάφησης του ευρωπαϊκού πολιτισμού και όσων συναπαρτίζουν αυτόν (εθνοπολιτισμικά, ιστορικά, θρησκευτικά, οικονομικά και επιστημονικά), άνοιξε τον δρόμο στον επαναπροσδιορισμό αξιών που απορρέουν από αυτές τις ταυτοποιήσεις και αφορούν τη σύγχρονη ζωή.