ΒΛΑΧΟΙ: ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΘΝΙΚΟΙ ΕΥΕΡΓΕΤΕΣ

Του Νίκου Φελέκη

Στις καθημερινές μας συζητήσεις έχουμε ακούσει δυστυχώς ο όρος «βλάχος» να ταυτίζεται με τον άξεστο αγροίκο αλλά και πολλές φορές με τον αγράμματο χωριάτη. Βέβαια αυτή η άκρως προκατειλημμένη άποψη πέρα από το γεγονός ότι είναι προϊόν αμάθειας αποτελεί και μία επικίνδυνη αλλά και ανιστόρητη τοποθέτηση.

Για να ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα με τον όρο Βλάχοι αποκαλούνται οι Έλληνες που κατοικούν κατά μήκος της οροσειράς της Πίνδου αλλά και στους υπόλοιπους ορεινούς αλλά και ημιορεινούς όγκους της Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας. Ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους Έλληνες διότι ομιλούν μόνο στις μεταξύ τους συζητήσεις ένα ελληνικό λατινογενές ιδίωμα.

Οι Βλάχοι κατά παρελθόν συμμετείχαν σε όλους τους εθνικό απελευθερωτικούς αγώνες και προήγάγαν την εμπέδωση και διάδοση της ελληνικής παιδείας. Αλλά ας αφήσουμε τον ίδιο τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας κύριο Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο να εκφέρει την άποψη του, η οποία αποτελεί και επίσημη θέση της ελληνικής πολιτείας για τους Βλάχους, προλογίζοντας το βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών τετράτομο έργο του Στέργιου Κουκούδη «Μελέτες για τους Βλάχους».

Ο Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος μεταξύ άλλων γράφει «...Τα ερωτήματα σχετικά με την καταγωγή των Βλάχων και την γνήσια ή φαλκιδευμένη ταυτότητα τους είναι περιττά. Κι αυτό γιατί είναι βέβαιο πως στον κεντρικό και βόρειο ελληνικό χώρο, αλλά και στις γύρω Βαλκανικές χώρες για ό,τι σοβαρό μπορεί να περηφανευτεί ο Ελληνισμός, εκπαιδευτική, οικονομική ή επαναστατική δραστηριότητα, τουλάχιστον από τα τέλη του 18ου αιώνα και ως το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οικοδομήθηκε σε έναν καθοριστικό βαθμό με την ουσιαστική αρωγή των Βλάχων.

Ἀθήνα: Ἡ πόλις πού ξεχνᾶ τούς εὐεργέτες της

Ἀπό τό Ζάππειο ἕως τήν τελευταία ἀγροικία τοῦ Ἐλαιώνα, ἡ Ἀθήνα ἀπομακρύνεται ἀπό τήν παράδοση πού τήν διεμόρφωσε

H Aθήνα ὑπῆρξε, ἴσως, ἡ εὐρωπαϊκή πρωτεύουσα πού εὐνοήθηκε περισσότερο ἀπό τήν ἔννοια τῆς εὐεργεσίας. Ἀπό τό Ζάππειο Μέγαρο ἕως τήν Ἀκαδημία Ἀθηνῶν, τό Ἐθνικό καί Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν καί τό Ἐθνικό Ἀστεροσκοπεῖο Ἀθηνῶν, τό Παναθηναϊκό Στάδιο, νοσοκομεῖα, μέγαρα κ.ἄ., ἡ νεοκλασσική πόλις οἰκοδομήθηκε μέ τό ὅραμα καί τήν γενναιοδωρία ἰδιωτῶν. Οἱ εὐεργέτες ἄφησαν στήν ἑλληνική πρωτεύουσα ἀποτυπώματα πολιτισμοῦ, παιδείας καί συλλογικῆς αὐτοπεποιθήσεως.

Σήμερα, αὐτή ἡ παράδοσις μοιάζει νά ἔχει ἀτονήσει ἐπικίνδυνα. Δέν εἶναι ὅτι δέν ὑπάρχουν πλέον εὔποροι Ἕλληνες ἤ διεθνεῖς παράγοντες πρόθυμοι νά συνεισφέρουν. Εἶναι ὅτι τό περιβάλλον πού τούς ὑποδέχεται δέν ἐμπνέει ἐμπιστοσύνη οὔτε διασφαλίζει ὅτι ἡ προσφορά τους θά τύχει τοῦ σεβασμοῦ πού ἀπαιτεῖται. Ἡ εὐεργεσία εἶναι σχέσις ἐμπιστοσύνης μεταξύ δωρητοῦ καί κοινωνίας. Καί αὐτή ἡ σχέσις φαίνεται νά ἔχει διαρραγεῖ. Ἀποκαλύπτουμε σήμερα (σελ. 4) τήν ἀπίστευτη περιπέτεια μέ τήν περιουσία πού κατέλειπε ὁ Πέτρος Κοκκώσης, τήν τελευταία ἀγροικία τοῦ Ἐλαιώνα, στόν Δῆμο Ἀθηναίων καί ἐσώθη –τελευταῖα στιγμή– ἀπό τά… δόντια ἐπιδόξου καταπατητοῦ.

Χαρακτηριστικό ἐπίσης εἶναι τό παράδειγμα μεγάλης ἀκίνητης περιουσίας πού ἄφησε, ἐπίσης στόν Δῆμο Ἀθηναίων, Ναξιώτης εὐεργέτης. Ἀντί ἡ πόλις νά διαφυλάξει καί νά ἀξιοποιήσει τήν κληρονομιά, τήν ἔχασε μέσα ἀπό δικαστικές διεκδικήσεις, ἀδυνατῶντας νά τήν ὑπερασπιστεῖ ἀποτελεσματικά. Τό περιστατικό αὐτό δέν ἀποτελεῖ ἐξαίρεση, ἀλλά σύμπτωμα. Πίσω του κρύβεται μιά χρόνια διοικητική ἀνεπάρκεια, μιά ἔλλειψις στρατηγικῆς καί, ἐν τέλει, μιά ὑποτίμησις τῆς ἴδιας τῆς ἔννοιας τῆς δωρεᾶς.

Ήταν 10 Γενάρη του 1825 όταν πέθανε ο Ιωάννης Βαρβάκη!.

Του Βασίλη Λαμπόγλου 

Το πραγματικό του όνομα ήταν ΛΕΟΝΤΙΔΗΣ και το Βαρβάκη ήταν παρατσούκλι από το όνομα είδουs γερακιών  με βλοσυρά μάτια, που ονομάζονταν βαρβάτσια.

Καταγόταν από τα Ψαρά και γράμματα δεν έμαθε πολλά, έγινε όμως γρήγορα πλοίαρχος με δικό του καράβι(στα 17 του χρόνια), το οποίο επίσης πολύ γρήγορα μετέτρεψε σε καταδρομικό και άρχισε πολεμική δράση στο Αιγαίο εκμεταλλευόμενος τον ρωσοτουρκικό πόλεμο.

Στη ναυμαχία του Τσεσμέ (26/6/1770) θα είναι πρωταγωνιστης στην πυρπόληση του τουρκικού στόλου με το πλοίο του.

Όνειρό του ήταν να φτιάξει ένα μεγαλύτερο καράβι, για να μπορεί να ξεπεράσει τα τουρκικά και γι' αυτό ξοδεύει και την τελευταία του δεκάρα.

Φτιάχνει το καράβι που ονειρευοταν, το εξοπλίζει με 18 μεγάλα κανόνια και το ρίχνει στη μάχη.

Το 1775 όμως ο πόλεμος τελειώνει και ο Βαρβάκη μετατρέπει ξανά το πλοίο του σε εμπορικό.

Δυστυχώς όμως οι τούρκοι γνωριζουν τη δράση του και σε ένα ταξίδι του στην  Κωνσταντινούπολη κατάσχουν το πλοίο και διατασσουν τη σύλληψη του Βαρβάκη.

Ο ίδιος μόλις που καταφέρνει να ξεφύγει και να καταφύγει στην αυλή του ρωσικού προξενείου ζητώντας άσυλο.

Ρακένδυτοs κι' απένταρος από την Οδυσσο φτάνει στην Αγία Πετρούπολη.

Έξω από τα ανάκτορα ζητεί συνάντηση με την τσαρίνα Αικατερίνη.

Μάταια όμως.

Ζητεί τρεις φορές φορές ακρόαση αλλά δεν λαμβάνει απάντηση.

Άρχιζει να απελπίζεται ότι εκεί θ' αφήσει τα κόκκαλά του, έτσι φτωχός, νηστικός.

Μενει έξω από το παλάτι πολλές μέρες.

Και ξαφνικά βγαίνει ένας υπάλληλος και τον φωνάζει μέσα.