Δρ. Βασίλης Λύκος: Πρόβατα ή Λύκοι;Η Ελλάδα μπροστά στον Καθρέφτη της Σιωπής

19 Φεβρουαρίου 2026

Είναι μια συζήτηση που δεν χαϊδεύει αυτιά και δεν φοβάται τις λέξεις. Μια συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης για όσα συμβαίνουν γύρω μας — και συχνά περνούν σαν να είναι φυσικά φαινόμενα, σαν να μην μας αφορούν, σαν να μην μπορούμε να τα αλλάξουμε, έδωσε στον 98.4 ο δρ. Ολοκληρωμένης Περιβαλλοντικής Διαχείρισης και Ανεξάρτητος Περιφερειακός Σύμβουλος Στερεάς Ελλάδας Βασίλης Λύκος .

Από το αγροτικό ζήτημα που πνίγεται ανάμεσα σε επιδοτήσεις, αδιέξοδα και πολιτικές σκοπιμότητες, μέχρι τη θεσμική λειτουργία της Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας, η συζήτηση αγγίζει τον πυρήνα της εκπροσώπησης και της αξιοπιστίας. Ποιος μιλά για ποιον; Ποιος αποφασίζει; Και τελικά, ποιος λογοδοτεί; Η κουβέντα όμως δεν μένει στα θεσμικά. Περνά στην καρδιά της ιστορικής μνήμης. Στην Καισαριανή — σύμβολο αντίστασης, θυσίας και αξιοπρέπειας. Σε μια εποχή που όλα τρέχουν γρήγορα, η μνήμη συχνά βαραίνει. Και όταν βαραίνει, κάποιοι προτιμούν να τη θάψουν. Όμως χωρίς μνήμη, η κοινωνία γίνεται εύπλαστη. Ξεχνά. Συμβιβάζεται. Συνηθίζει. Και εκεί αρχίζει το πιο επικίνδυνο κομμάτι: η κανονικοποίηση.

Όταν οι σκιές γύρω από κοινωνικά προγράμματα και δημόσιους οργανισμούς δεν προκαλούν πια οργή αλλά έναν αμήχανο αναστεναγμό. Όταν εταιρικές και κρατικές υποθέσεις — από τη ΒΙΟΛΑΝΤΑ μέχρι τον Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης — συζητούνται για λίγο και μετά χάνονται μέσα στον θόρυβο της επικαιρότητας. Το ερώτημα δεν είναι μόνο τι συμβαίνει. Το ερώτημα είναι γιατί δεν αντιδρούμε. Μήπως εθιζόμαστε; Μήπως η «σιωπή των αμνών» δεν είναι πια μεταφορά, αλλά στάση ζωής;

Η κοινωνία που συνηθίζει το σκάνδαλο, σταματά να το βλέπει ως σκάνδαλο. Το μετατρέπει σε «αναμενόμενο». Και όταν το αναμενόμενο γίνεται καθημερινότητα, η δημοκρατία φθείρεται όχι με θόρυβο — αλλά με ψίθυρο.

Η παρακμή της χώρας...

του Δρ. Ηρακλή Γωνιάδη, Οικονομολόγου

Βαρύς ο αχός των σκανδάλων και πυκνός ο κουρνιαχτός της συγκάλυψης μιας κυβέρνησης η οποία με μαφιόζικες τακτικές διεκδικεί τα πρωτεία της διαφθοράς, 

χειραγωγώντας πλήρως τη Δικαιοσύνη και τους θεσμούς, ανάγοντας την επικοινωνία σε εργαλείο κατασκευής μιας «επαυξημένης πραγματικότητας» όπου οι πολίτες υποβιβάζονται σε ευτυχισμένους υπηκόους-avatar. Μια εικονική πραγματικότητα παρασάγγας απέχουσα από εκείνη που βιώνουν τα κυβερνητικά στελέχη και οι ομοτράπεζοί τους. Ένας παράλληλος κόσμος στον οποίο η στήλη του «έσχες» τους αυγατίζει προκλητικά από θητεία σε θητεία, ενώ το «πόθεν» παραμένει σκανδαλωδώς κενό τεκμηρίωσης οχυρωμένο πίσω από το συνταγματικό ακαταδίωκτο.

Βιώνουμε, ουσιαστικά, ένα θέατρο του παραλόγου, όπως οι ήρωες του Μπέκετ στο «Περιμένοντας τον Γκοντό», 

ελπίζοντας στο ανέλπιστο: την εμφάνιση ενός «Μεσσία» που θα αναλάβει την ανάταση της χώρας. Εμείς, άλλοτε ως «Εστραγκόν» με βραχεία μνήμη και κομματικό εθισμό και άλλοτε ως οργισμένοι «Βλαδίμηροι», παραμένουμε ακίνητοι προσμένοντας. Σε μια χώρα στην οποία η αναμονή έγινε αυτοσκοπός, οι σύγχρονοι «Πότζο-Κοτζαμπάσηδες» ορίζουν τον επόμενο πολιτικό λακέ ο οποίος θα εξυπηρετήσει τα συμφέροντά τους εις βάρος της πατρίδας. Ως έμπειροι διαχειριστές της κοινής γνώμης, επιστρατεύουν «ομάδες αλήθειας» και αλγορίθμους για να μας πλασάρουν ανακυκλωμένα πρόσωπα ως φορείς μιας δήθεν αλλαγής την ώρα που όλα μένουν απαράλλακτα.

Το ειδικό καθεστώς και η συντελούμενη πολτοποίηση

Το ειδικό καθεστώς και η συντελούμενη πολτοποίηση

–Εθνικά, πολιτικά, κοινωνικά, οικονομικά–

του Ρούντι Ρινάλντι

Εσκεμμένα ξεχνιέται πως ζούμε σε ένα ειδικό καθεστώς. Αυτό συμβαίνει από το 2010, το έτος της Χρεοκοπίας και της εισόδου στη Μνημονιακή κατάσταση – από την οποία δεν έχουμε βγει, άσχετα με το τι λένε οι διαφημιστές της «κανονικότητας». Η μόνη «κανονικότητα» που ζούμε είναι αυτή του ειδικού καθεστώτος και των παραγώγων του. Ειδικό καθεστώς μετανεωτερικής αποικίας και μοντέρνου «κόμβου», κάτι σαν «Πόρτο Γκρέκο». Με ένα πολιτικό σύστημα προσαρμοσμένο στις προδιαγραφές του ειδικού καθεστώτος που ενδιαφέρεται για δύο πράγματα:

– Πρώτον, οι κορυφές να νέμονται τη διακυβέρνηση και τη διαπλοκή με τις ελίτ ώστε να ξεκοκαλίζουν προγράμματα, επιδοτήσεις, ροές χρημάτων και λεηλασία μέσω του φορομπηχτικού μηχανισμού. Στόχος η μεταφορά πλούτου και η αρπαγή περιουσιών υπέρ funds, τραπεζών, δανειστών κ.λπ. Κοινώς, ο πλουτισμός μιας μειοψηφίας που καλοπερνά σε συνθήκες ειδικού καθεστώτος. 

– Δεύτερον, το «υπόλοιπο» του κομματικού συστήματος, που δεν μετέχει (παρά ως support group) σε κυβερνήσεις, να μην αμφισβητεί το πλαίσιο του ειδικού καθεστώτος. Πράγματι, και αυτό μετέχει του ειδικού «καταμερισμού εργασίας», και κυρίως ενδιαφέρεται για την αναπαραγωγή του και μόνο, μέσω εκλογικών ποσοστών. Για τίποτα άλλο, παρά τις μεγαλόστομες διακηρύξεις.

«Η Ελλάδα πέθανε και τη σκοτώσαμε εμείς»: Ορθοδοξία και Δύση

*

Άγιος ή προδότης;
Το «αδύνατον» Μυθιστόρημα του Νίκου Σαμψών

γράφει η ΔΗΜΗΤΡΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

[6/12]

~.~

Έχοντας ήδη επισημάνει τις επιφυλάξεις του Κυριάκου Μαργαρίτη απέναντι στα ακαδημαϊκά πρότυπα της νεωτερικότητας, που παραπέμπουν σε ορθολογιστικά σχήματα, θετικισμό, κλειστή και ολοκληρωτική ερμηνευτική του κόσμου, σε ό,τι δηλαδή εισήγαγε η σκέψη του Διαφωτισμού, ο κατά τον συγγραφέα ξεπεσμός της Δύσης δεν δείχνει εκ πρώτης όψεως να διαφέρει από τη δριμεία κριτική του ατομοκεντρισμού και ρασιοναλισμού από τον νεοορθόδοξο θεολογικό στοχασμό: «Ο δόκτωρ Ζοζέφ Γκιγιοτάν […] ήταν αρκούντως ανθρωπιστής, τέκνο του Διαφωτισμού, ώστε να κατασκευάσει τη λαιμητόμο».[371]

Αν κάτι επιτρέπει την ομαδοποίηση σε ενιαία τάση των πολλών και κατά βάση ετερόκλητων απόψεων της νεότερης ελληνικής σκέψης της Ορθοδοξίας, μιλώντας πάντα για την περίοδο της ακμής της, αυτό συνίσταται στον ακραιφνή της αντιδυτικισμό, ειδικά με αναφορά στην πνευματική παρακμή του Νεοέλληνα εντός του νέου υποκειμενικού πεδίου που προέκυψε από την παγκοσμιοποίηση, την έλλειψη εθνικής αυτογνωσίας και αυτοπεποίθησης, τη μειονεξία και τον μιμητισμό έναντι της Δύσης, εν όψει και της ένταξης της χώρας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες (1981) και την έκτοτε αναγωγή της καταναλωτικής ευχέρειας σε νοηματοδοτική προσδοκία, ανάμεσα σε άλλα.

Ο Χρήστος Γιανναράς προσδιορίζει το φαινόμενο, ήδη από το 1986, ως «Finis Graeciae» με τον νιτσεϊκού τύπου αφορισμό «Η Ελλάδα πέθανε και την σκοτώσαμε εμείς»,[372] ενώ δεν παραλείπει να αναφερθεί και σε μείζονα εθνικά ζητήματα όπου ο πατριωτισμός εξέλιπε, ειδικά σε σχέση με τη στάση των Νεοελλήνων απέναντι στην εισβολή και την κατοχή της Κύπρου.

Πώς αυτοί οι άνθρωποι έφτασαν να στηρίζουν τόσο ανεπιφύλακτα το αφεντικό τους, ακόμα και τώρα που έχει αποκαλυφθεί η ευθύνη του για το φονικό δυστύχημα.

Του Δημήτρη Τσίρκα 

Διαβάζω τα σχόλια για τους δεκάδες εργάτες και εργάτριες της ΒΙΟΛΑΝΤΑ που πήγαν έξω από τα δικαστήρια να συμπαρασταθούν στον ιδιοκτήτη της εταιρείας. 

Στο αφεντικό, δηλαδή, που με τις πράξεις και τις παραλήψεις του οδήγησε στον θάνατο πέντε συναδέλφισσές τους. 

Όλα τονίζουν την απαξία της πράξης, την ηθική και ταξική εξαχρείωση των εν λόγω εργαζομένων, αποτέλεσμα – αναμφίβολα - της εθελοδουλείας τους. 

Ακολούθησαν, δε, τους ύμνους για τον ηρωισμό των 200 κομμουνιστών της Καισαριανής που βάδιζαν με το κεφάλι ψηλά στον θάνατό τους από τους ναζί.

Τις δύο περιπτώσεις σχολιασμού μοιάζει να τις χωρίζει άβυσσος. Τις ενώνει όμως κάτι πιο βαθύ: η ηθικολογία. 

Και οι δύο συζητήθηκαν, ως επί το πλείστον, με όρους ατομικής ηθικής στάσης – γλοιώδους στην μία, ηρωικής στην άλλη. 

Ελάχιστα έως καθόλου συζητήθηκαν οι συνθήκες και οι σχέσεις που καθιστούν τη μία ή την άλλη συμπεριφορά δυνατή. 

Αυτό, μάλιστα, από ανθρώπους που θεωρητικά, τουλάχιστον, αναγνωρίζουν την προτεραιότητα του κοινωνικού επί του ατομικού και απορρίπτουν τον μεθοδολογικό ατομικισμό στην ανάλυση των κοινωνικών φαινομένων.

Μήπως, όμως αντί για ηθικές καταδίκες, να αναρωτηθούμε πώς αυτοί οι άνθρωποι έφτασαν να στηρίζουν τόσο ανεπιφύλακτα το αφεντικό τους, ακόμα και τώρα που έχει αποκαλυφθεί η ευθύνη του για το φονικό δυστύχημα. 

Ακόμα και όταν τον εγκαταλείπουν οι πολιτικοί και δημοσιογραφικοί «φίλοι» του, καθώς βλέπουν ότι το αφήγημα «ήταν η κακιά η ώρα», δεν σώζεται με τίποτα.

Πόσο πιο χαμηλά..

Του Κώστα Κουτσουρέλη 

«Θέλω ένα στέμμα κι έναν θρόνο να κάτσω

Ένα block επιταγών και check σε όλους να γράψω

Φέρε μου ένα ποτό που θέλω να ξεδιψάσω

Φερ' τα μου όλα-όλα, πάλι δεν θα χορτάσω

Real estate, φερ' το

Sashimi tuna, φερ' το

Χρυσό ρολόι, γυαλί designer

Σου λέω φερ' το

Leather πάλτο, φερ' το

Κι escargot, φερ' το

Rally cars, yacht με stars

Σου είπα φερ' το»

Την ίδια μέρα που η Ελλάδα διάλεγε το παραπάνω ασμάτιον ως κατάλληλο για να διεκδικήσει το ευρωπαϊκό στέμμα, η κ. Κάγια Κάλλας, Υπάτη Εκπρόσωπος της ΕΕ, «απέρριπτε διαρρήδην τους ισχυρισμούς του Αμερικανού ΥΠΕΞ κ. Ρούμπιο ότι η Ευρώπη έχει εισέλθει σε πορεία πολιτισμικής παρακμής που είναι ενδεχόμενο να οδηγήσει στον αφανισμό της».

Ποια συνταγματική αναθεώρηση οδηγεί σε μία νέα Ελλάδα

11/02/2026

ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΛΕΣΙΔΗΣ

ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΑΛΕΚΟΣ

Είναι παράδοξο αλλά όποιος προσφεύγει σε παλαιά αρχεία, συγγράμματα, πονήματα, άρθρα, μονογραφίες ή σε πολιτικές ρητορείες κλπ. για τη διαχρονική εξέλιξη των λειτουργιών του κράτους μας, από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα, θα εκπλαγεί με τις ολόιδιες κριτικές, τότε και σήμερα, με τα ίδια φιλιππικά κατηγορητήρια, με τις ίδιες ορολογίες, και με τις ίδιες διαπρύσιες “αγωνίες”.

Η νοοτροπία, η ποιότητα, οι πρακτικές, οι συμπεριφορές και οι εξαρτήσεις στο χώρο των κρατικών λειτουργιών παραμένουν σχεδόν αναλλοίωτες, αμετακίνητες και αμετάθετες μέσα στο ασάλευτο χρόνο της ελληνικής Διοίκησης. Μια πρώτη ερμηνεία ίσως να ήταν το δύσκαμπτο πνεύμα που κυριάρχησε και καθοδήγησε και καθοδηγεί το ελληνικό κράτος από γεννησιμιού του. Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό.

Όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου μου εμπιστεύτηκε το Υπουργείο Οικονομικών, πριν 32 χρόνια, κατέληξα ότι οποιαδήποτε βελτίωση των δημοσιονομικών δεν μπορεί να προκύψει μέσα από σύνθετους συλλογισμούς ή ως απόσταγμα χρήσιμων εμπειριών. Διέγνωσα ότι το ελληνικό κράτος λειτουργούσε με λάθος “εργοστασιακές ρυθμίσεις”, ότι το πρόβλημα ήταν καθ’ εξοχήν πολιτικής φύσεως. Το δημοσιονομικό πρόβλημα που είχαμε κληθεί ως κυβέρνηση να αντιμετωπίσουμε δεν ήταν ούτε το έλλειμμα ούτε το χρέος. Αυτά ήταν απόρροια της λειτουργίας ενός πολιτικού συστήματος καταδικασμένου να παράγει τέτοιου είδους προβλήματα. Ήταν, ας μου επιτρέψετε να το χαρακτηρίσω έτσι, μια φοβερή αποκάλυψη.

Το δημοσιονομικό πρόβλημα είναι το πολιτικό σύστημα! 

Αυτό το σύστημα που καλλιεργεί τις ανεκπλήρωτες προσδοκίες σε όλα τα στρώματα του πληθυσμού. Αυτό το σύστημα είναι που παράγει διαρκώς δαπάνες χωρίς συγκεκριμένη στόχευση, απλά και μόνο για να διασφαλίσει την αναπαραγωγή του. Αυτό το σύστημα είναι που σε κάθε του βήμα ασχολείται μόνο με το περιβόητο πολιτικό κόστος και τις δημοσκοπήσεις, που είναι έργο του λαϊκισμού και του κυνηγητού των εντυπώσεων, που όχι μόνο δημιουργεί τα ελλείμματα και το χρέος, αλλά θεωρεί την αντιμετώπισή τους ως απειλή της ύπαρξής του.

Αυτή η πατερναλιστική αντίληψη του πολιτικού συστήματος είναι το δημοσιονομικό πρόβλημα της χώρας. Αλλά, εν συνεχεία, ως Υπουργός Εσωτερικών και Δημόσιας Διοίκησης ασχολήθηκα με τη λειτουργία του κράτους και προσπάθησα να αντιληφθώ την παθογένεια της Κρατικής Διοίκησης, της Αυτοδιοίκησης και των Δημοσίων Οργανισμών. Και εδώ προσπάθησα να αντιμετωπίσω το πρόβλημα με εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις, όπως έπραξαν και άλλοι Υπουργοί πριν και μετά από μένα. Στην πορεία του χρόνου τις περισσότερες αφυδάτωνε η πολιτική ιδιοτέλεια, η αδράνεια, η ασυνέχεια και η αδιαφορία. Τα ίδια ακριβώς και στο Υπουργείο Υγείας.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟ-ΦΕΟΥΔΑΡΧΙΑ

Όταν η δημοκρατία γίνεται σκηνικό.  

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Η ιδέα ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα λειτουργεί ως μια μορφή φεουδαρχίας με δημοκρατικό προσωπείο -μια "Δημοφεουδαρχία"- μάλλον δεν είναι ρητορική υπερβολή. 

Είναι ένας τρόπος να περιγράψουμε μια βαθιά ασυμμετρία εξουσίας. Τυπικά έχουμε θεσμούς δημοκρατίας, ουσιαστικά όμως η εξουσία παραμένει συγκεντρωμένη σε κλειστά δίκτυα οικονομικών, πολιτικών και μιντιακών ελίτ.

Στη φεουδαρχία ο άρχοντας δεν χρειαζόταν τη συναίνεση των υπηκόων, μόνο την υποταγή τους. 

Στη σύγχρονη "Δημοφεουδαρχία", η συναίνεση σκηνοθετείται: μέσα από εκλογές χωρίς πραγματική εναλλαγή ισχύος, από ΜΜΕ που παράγουν αφήγημα αντί για ενημέρωση, από κόμματα που αλλάζουν πρόσωπα αλλά όχι σχέσεις εξάρτησης. 

Έτσι, η δημοκρατία επιβιώνει ως μορφή, ενώ η φεουδαρχία επιβιώνει ως ουσία.

Με τον τρόπο αυτό το πολιτικό σύστημα γίνεται «δύναμη κατοχής», καθώς παύει να λειτουργεί ως όργανο συλλογικής βούλησης και αρχίζει να λειτουργεί ως μηχανισμός απομύζησης.  Το πολιτικό σύστημα δεν κυβερνά , κατέχει. 

Όχι με τανκς, αλλά με χρέος αντί για αλυσίδες, εξάρτηση αντί για βία -αλλά και την βία των δυνάμεων καταστολής αν χρειαστεί-, 

μόνιμη λιτότητα αντί για στρατιωτικό νόμο, φόβο αντί για λογοκρισία.

Σε αυτό το καθεστώς, ο λαός δεν αντιμετωπίζεται ως πολιτικό υποκείμενο, αλλά ως πόρος: φορολογική βάση, εργατικό απόθεμα, εκλογική δεξαμενή. 

Η χώρα δεν οργανώνεται για να αναπτυχθεί, αλλά για να αποδίδει πρόσοδο σε λίγους. 

Αυτό είναι ο ορισμός του παρασιτισμού της εξουσίας.

ΤΟ ΑΟΡΑΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Το ελληνικό πολιτικό σύστημα δεν μπορεί πια να περιγραφεί μόνο ως σύνολο θεσμών και κομμάτων. Πίσω από τη βιτρίνα της δημοκρατικής κανονικότητας λειτουργεί ένα πλέγμα εξουσιαστικών σχέσεων που δεν εκλέγεται, δεν λογοδοτεί και όμως καθορίζει την πορεία της χώρας. Ένα πλέγμα όπου η οικονομική ολιγαρχία, η πολιτική εξουσία, τα μέσα ενημέρωσης και η ξένη πατρωνία συνδέονται σε μια σχέση αμοιβαίας εξάρτησης.

Η ελληνική ολιγαρχία δεν είναι παραγωγική. Δεν επενδύει συστηματικά στην καινοτομία, στη βιομηχανία, στη γνώση. Λειτουργεί κυρίως μεταπρατικά και παρασιτικά: ζει από αναθέσεις, προμήθειες, κρατικές διευκολύνσεις, ευρωπαϊκά κονδύλια και προνομιακή πρόσβαση στον δημόσιο πλούτο. Δεν δημιουργεί πλούτο, τον αναδιανέμει προς τα πάνω. Δεν ανταγωνίζεται, διαπλέκεται.

Σε αυτό το μοντέλο, το κράτος δεν είναι ρυθμιστής. Είναι εργαλείο. Η πολιτική δεν σχεδιάζει, μεσολαβεί. Τα κόμματα δεν συγκρούονται για διαφορετικά οράματα, διαχειρίζονται διαφορετικές εκδοχές του ίδιου συστήματος. Και οι πολίτες δεν είναι κυρίαρχοι, αλλά "αντικείμενα" διαχείρισης.

Όμως το πιο βαθύ πρόβλημα δεν είναι μόνο η εσωτερική διαπλοκή. Είναι ότι αυτή η ολιγαρχία έχει μάθει να επιβιώνει όχι ως εθνική αστική τάξη, αλλά ως τοπικός διαχειριστής ξένων συμφερόντων. Από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος της ελληνικής ελίτ δεν συγκρότησε ποτέ ένα αυτόνομο εθνικό σχέδιο ανάπτυξης. Αντίθετα, οικοδόμησε τη δύναμή του πάνω στη σχέση εξάρτησης, άλλοτε από μεγάλες δυνάμεις, άλλοτε από δανειστές, άλλοτε από υπερεθνικούς θεσμούς.

Η ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ ΩΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ

Π ώ ς  τ ο  Σ ύ σ τ η μ α  Έ μ α θ ε  τ η ν  Κ ο ι ν ω ν ί α  ν α  Μ η ν

Π ι σ τ ε ύ ε ι

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Τον τελευταίο καιρό σ' ό,τι προσπαθώ να πω, για την ανάγκη μιας μεγάλης κοινωνικής αλλαγής στην πατρίδα μας, συναντώ -ευτυχώς λιγότερο απ' ότι παλιά- έναν απογοητευτικό σχολιασμό του στυλ «τίποτα δεν αλλάζει».  

Ξέρω καλά πως δεν είναι ότι οι άνθρωποι δεν θέλουν πια την αλλαγή. Είναι ότι έχουν κουραστεί να πληγώνονται από την προσδοκία της. Σε κοινωνίες που βίωσαν επαναλαμβανόμενες ματαιώσεις, προδοσίες και διαψεύσεις, η απελπισία δεν λειτουργεί ως άποψη αλλά ως μηχανισμός άμυνας. Το «τίποτα δεν αλλάζει» δεν είναι πολιτική θέση, είναι σύμπτωμα συλλογικού τραύματος. Ένα τραύμα που δεν γεννήθηκε τυχαία, αλλά καλλιεργήθηκε συστηματικά από ένα σύστημα εξουσίας που έμαθε να επιβιώνει όχι μόνο καταστέλλοντας την ελπίδα, αλλά ενδοβάλλοντάς την ως κυνισμό. Αν θέλουμε λοιπόν να καταλάβουμε γιατί μεγάλες κοινωνικές αλλαγές συναντούν πρώτα δυσπιστία και όχι ενθουσιασμό, οφείλουμε να δούμε την απελπισία όχι ως εχθρό της αλλαγής, αλλά ως το σημάδι ότι η κοινωνία έχει πληγωθεί βαθιά και φοβάται να ελπίσει ξανά.

Ο κεντρικός ψυχικός μηχανισμός, πίσω απ' αυτή τη στάση λέγεται μαθημένη αβοηθησία (learned helplessness-Seligman) και σημαίνει πως όταν ένας άνθρωπος (ή ένας λαός) προσπαθεί επανειλημμένα να αλλάξει κάτι και κάθε φορά αποτυγχάνει,

προδίδεται, τιμωρείται, γελοιοποιείται ή βλέπει την προσπάθεια να ακυρώνεται τότε ο ψυχισμός σταματά να προσπαθεί, όχι επειδή δεν θέλει, αλλά επειδή μαθαίνει ότι η προσπάθεια πονάει περισσότερο από την παραίτηση.

Έτσι γεννιέται η φράση «Δεν αλλάζει τίποτα».

Όχι ως ιδεολογία. Αλλά ως αναισθητικό, ως παυσίπονο.

Γιατί η απελπισία δεν είναι πεποίθηση αλλά σύμπτωμα τραύματος. Σε ψυχολογικούς όρους, το τραύμα δεν λέει “δεν θέλω”, λέει «Δεν αντέχω άλλη διάψευση».

Όταν ένας λαός έχει περάσει εθνικές ήττες, πολιτικές προδοσίες,

οικονομική λεηλασία, φυσικές καταστροφές και εγκληματικά δυστυχήματα (Σάμινα, Μάτι, Τέμπη κα), γελοιοποίηση της λαϊκής βούλησης (π.χ. δημοψήφισμα 2015), συστηματική ατιμωρησία των υπευθύνων (δοσίλογοι έως χρεοκοπία, σκάνδαλα, κλπ) τότε εγκαθίσταται στον ψυχισμό αυτό που θα λέγαμε συλλογικό τραύμα ματαίωσης.

Τα βασικά του συμπτώματα είναι κυνισμός, ειρωνεία απέναντι σε κάθε ελπίδα, χλεύη προς όποιον πιστεύει, δυσπιστία απέναντι σε κάθε συλλογική προσπάθεια, συναισθηματικό μούδιασμα ή απόσυρση/αποχή/ιδιώτευση και παθητικοποίηση.

Ο Θεός να βοηθήσει τη δύστυχη χώρα

Γεώργιος Ματσός

Μετά την επιδρομή του "ΣΔΟΕ", όπως έχει μείνει γνωστό στην καθομιλουμένη να λέγεται ο κρατικός οικονομικός έλεγχος όταν εκτελεί "συμβόλαια θανάτου", σε Καρυστιανού και Ανεστίδη, δεν μπορούμε πια να έχουμε καμία αμφιβολία ότι ΟΛΑ αυτά τον αγγίζουν προσωπικά.

Είναι όλα κορυφές του παγόβουνου της τρομακτικής του διαφθοράς. Και κάθε φορά που η αποκάλυψη πλησιάζει, πανικοβάλλεται και κάνει σπασμωδικές κινήσεις που τον "καρφώνουν".

Δικό του ήταν το παράνομο φορτίο στα Τέμπη. Δεν υπάρχει καμιά άλλη εξήγηση για τη λυσσαλέα κατάπνιξη κάθε φωνής που μιλούσε για την προφανέστατη μεταφορά φορτίου υδρογονανθράκων. Οποιουδήποτε άλλου κι αν ήταν, θα τον είχε πετάξε στον Καιάδα και θα προσποιούνταν και τον αρχάγγελο της κάθαρσης.

Διαφορετικά δεν θα έστελνε το "ΣΔΟΕ" στην Καρυστιανού. Την φοβάται, διότι ξέρει ότι μόνον αυτή θα τον ξεμπροστιάσει.

Στις δικές του τσέπες πήγαινε το μεγάλο μερτικό από τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Γι' αυτό θέλει να τον ενσωματώσει τώρα στην ΑΑΔΕ, όπου εκεί έχουν την τεχνογνωσία και τις δομές να θάψουν τα πάντα και να συνεχιστεί η ροή απρόσκοπτα.

Hannah Arendt: Η παρακμή του έθνους – κράτους και το τέλος των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ εννέα: Η παρακμή του έθνους – κράτους και το τέλος των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου


Μετάφραση: Κοκκίνης Παναγιώτης


Είναι σχεδόν αδύνατο ακόμη και τώρα να περιγραφεί τι πραγματικά συνέβη στην Ευρώπη στις 4 Αυγούστου του 1914. Οι μέρες πριν και οι ημέρες μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο διαχωρίζονται όχι σαν το τέλος μιας παλιάς και η αρχή μιας νέας περιόδου, ​​αλλά, ως η προηγούμενη και η επόμενη ημέρα μετά από μια έκρηξη. Ωστόσο, αυτό το σχήμα λόγου είναι ανακριβές, όπως και όλα τα άλλα, επειδή η ησυχία της θλίψης που κατασταλάζει μετά από μια καταστροφή ποτέ δεν έγινε πραγματικότητα. Η πρώτη έκρηξη φαίνεται να πυροδότησε μια αλυσιδωτή αντίδραση στην οποία έχουμε πιαστεί από τότε και την οποία κανείς δεν φαίνεται να είναι σε θέση να σταματήσει. Ο πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος διέλυσε την Ευρωπαϊκή αβροφροσύνη (comity) των εθνών ανεπανόρθωτα, κάτι που κανένας άλλος πόλεμος δεν είχε κάνει ποτέ. Ο πληθωρισμός κατέστρεψε ολόκληρη την τάξη των μικρών ιδιοκτητών χωρίς ελπίδα για ανάκαμψη ή νέα συγκρότηση, κάτι που καμία νομισματική κρίση δεν είχε κάνει ποτέ πριν τόσο ριζικά. Η ανεργία, όταν ήρθε, έφτασε μυθώδεις αναλογίες, δεν περιοριζόταν πλέον στην εργατική τάξη, αλλά άδραξε με ασήμαντες εξαιρέσεις ολόκληρα έθνη. Οι εμφύλιοι πόλεμοι που ξεκινούν και εξαπλώνονται πάνω από είκοσι χρόνια δύσκολης ειρήνης δεν ήταν μόνο πιο αιματηροί και πιο σκληροί από ό, τι όλοι οι προγενέστεροι, αλλά ακολουθήθηκαν από μεταναστεύσεις ομάδων που, σε αντίθεση με τους ευτυχέστερους προηγούμενους των θρησκευτικών πολέμων, δεν ήταν καλοδεχούμενες πουθενά και δεν μπορούσαν να αφομοιωθούν πουθενά. Μόλις άφηναν το σπίτι τους παρέμεναν άστεγοι, από τη στιγμή που άφηναν την χώρα τους γινόντουσαν ανιθαγενείς (stateless), από τη στιγμή που είχαν στερηθεί τα ανθρώπινα δικαιώματά τους γινόντουσαν χωρίς δικαιώματα, τα αποβράσματα της γης. Τίποτα από ότι έγινε, δεν έχει σημασία πόσο ηλίθιο, δεν έχει σημασία πόσο πολλοί άνθρωποι γνώριζαν και προείπαν τις συνέπειες, δεν θα μπορούσε να αναιρεθεί ή να προληφθεί. Κάθε συμβάν είχε το αμετάκλητο της τελευταίας απόφασης, απόφαση που δεν επιβλήθηκε ούτε από τον Θεό ούτε από τον διάβολο, αλλά φαινόταν περισσότερο σαν η έκφραση κάποιου ανεπανόρθωτα ηλίθιου φαταλισμού.

Η ΔΙΠΛΗ ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Από τον “Φραπέ” στον "Πιερρακάκη".

Το ελληνικό κράτος δεν κυβερνάται από ένα ενιαίο μοντέλο εξουσίας. Κυβερνάται από δύο παράλληλες, αλληλοσυμπληρούμενες μορφές κυριαρχίας.

Αυτές οι δύο μορφές διαπερνούν σχεδόν όλα τα κόμματα της Μεταπολίτευσης.

Δεν μιλάμε για πρόσωπα αλλά για συνεργαζόμενους τύπους εξουσίας. 

Και οι δύο είναι απαραίτητες για να λειτουργήσει το πολιτικό σύστημα. Γιατί η καθεμιά επιτελεί έναν συγκριμένο, κρίσιμο ρόλο.

Την εσωτερική κυριαρχία από την μια και την εξωτερική νομιμοποίηση από την άλλη. 

Πιο αναλυτικά, 

1. Ο “Φραπές”. Ο Βραχίονας της Εσωτερικής Κυριαρχίας.

Ο “Φραπές” είναι ο εκπρόσωπος της παραδοσιακής, φεουδαλικής, πελατειακής δομής.

Εκφράζει την τοπικότητα, τη συγγένεια, την εξάρτηση, την εξουσία που δεν βασίζεται στον νόμο, αλλά στην προσωπική σχέση, στην υποχρέωση, στο “σε έβαλα, θα με ψηφίσεις”.

2. Το κράτος-λάφυρο.

Οποιοσδήποτε πόρος, επιδότηση, θέση, πρόγραμμα, άδεια, γίνεται πεδίο συναλλαγής. Το κράτος δεν είναι θεσμός. Είναι θήραμα.

3. Η βαθιά Ελλάδα της ανασφάλειας.

Ο φόβος του “αν δεν είμαι με τους δικούς μας, θα χαθώ”.

Ο φόβο της εκδίκησης. Η αίσθηση ότι δεν υπάρχει δικαιοσύνη, μόνο ισχύς.

4. Η κουλτούρα του “έτσι γίνονται τα πράγματα εδώ”. Ένας αυθόρμητος, σχεδόν πολιτισμικός πεσιμισμός του «Δεν αλλάζει τίποτα».

Άρα συμμετέχεις στο παιχνίδι, δεν το ανατρέπεις.

Ο “Φραπές” λειτουργεί ως φοροεισπράκτορας εξαρτήσεων, ελέγχει ψήφους, δουλειές, επιδοτήσεις. Ξέρει ποιος είναι ευάλωτος και πώς να τον κρατάει.

Ο "Φραπές" είναι ένα "μαγικό" φίλτρο πρόσβασης στους θεσμούς.

Ο ΣΑΝΟΣ ΤΩΝ ΕΛΙΤ

Ναρκοθετώντας την Πολιτική Συνείδηση των Ελλήνων.

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Υπάρχει μια Ελλάδα που πεινά. Και υπάρχει μια Ελλάδα που καταναλώνει.

Η πρώτη είναι η Ελλάδα του χώματος. Αγρότες, κτηνοτρόφοι, εργάτες, άνθρωποι που παράγουν. Η δεύτερη είναι η Ελλάδα των επιδοτούμενων πολιτιστικών ιδρυμάτων, των χορηγιών, των ευρωπαϊκών προγραμμάτων, των curated events, των think tanks και των PR αφηγήσεων.

Και μεταξύ τους υπάρχει ένα χάσμα που δεν γεφυρώνεται με installations, podcasts ή ινστα story.

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι αισθητικό. Είναι πολιτικό

και μάλιστα συστημικό.

Το πραγματικό εμπόρευμα που παράγουν οι ελίτ δεν είναι πολιτισμός. Είναι υ π ν ω τ ι σ μ ό ς.

Η Στέγη Ωνάση, το ΚΠΙΣΝ, η Lifo, οι δεκάδες άλλοι “εκσυγχρονισμένοι” γραφιάδες του κέντρου, χρόνια τώρα, παίζουν έναν ρόλο. 

Παράγουν το αφήγημα της “προόδου”, ενώ η χώρα διαλύεται στα θεμέλιά της.

Παρουσιάζουν την Ελλάδα ως ευρωπαϊκό success story την ώρα που η διατροφική μας αυτάρκεια σβήνει και η εξάρτηση από ξένα κέντρα βαθαίνει. 

Καλλιεργούν ένα lifestyle “εκλεπτυσμένης ανησυχίας” που δεν θίγει ποτέ την εξουσία, ούτε ελληνική ούτε ευρωπαϊκή, και αφήνουν πάντα στην απέξω τις ελίτ που διαγουμίζουν το μεδούλι του τόπου.

Ντύνουν την πολιτική με αισθητική για να φαίνεται λιγότερο σάπια.

Και το κοινό της πόλης καταπίνει τον σανό, γιατί είναι πασπαλισμένος με τέχνη και αγγλικά.

Την ώρα που σου μιλάνε για “έξυπνες πόλεις”, η ελληνική ύπαιθρος πεθαίνει. Η ίδια η Ελλάδα πεθαίνει. 

Να η πραγματικότητα. 

Ένας κτηνοτρόφος βλέπει 450 πρόβατα να εκτελούνται.

Μια ολόκληρη ράτσα εξαφανίζεται.

Ο άνθρωπος ουρλιάζει σαν αρχαίος τραγικός ήρωας:

«Μου σκοτώνετε τα παιδιά μου!»

Και στην Αθήνα τελετές βιβλίων με face-contol, συζητήσεις για το “μέλλον της Ευρώπης”, άρθρα για την “κουλτούρα του brunch”, event “πράσινης ανάπτυξης” με χορηγούς τις ίδιες εταιρείες που ρημάζουν το περιβάλλον.

...ΜΑ ΠΟΙΟΣ ΚΥΒΕΡΝΑ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΤΌΠΟ..??..

του Παναγιώτη Γερογλή

...ΜΑ ΠΟΙΟΣ ΚΥΒΕΡΝΑ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΤΌΠΟ..??..

έχω ακούσει να λεει ο κόσμος  απηυδισμένος...

..ενώ  πλέον, στους σύγχρονους χαλεπούς καιρούς  που διανύουμε,  έχει προστεθεί και ένα ακόμη ερώτημα..

ΤΙΣ ΠΤΑΙΕΙ...??...

"Μεγάλα παιδιά" είστε...και αρκούντως  νοήμονες εκτιμώ....

Εγώ θα παραθέσω τα γεγονότα...και εσείς θα βγάλετε τα συμπεράσματα σας....

1. Την Κυριακή που μας πέρασε,  23 Νοεμβρίου, στο Μέγαρο Μουσικής,  έγινε ο επίσημος εορτασμός της ημέρας των Ενόπλων Δυνάμεων (εκ μεταφοράς από την 21 Νοεμβρίου, η οποία είναι και η ημέρα εορτασμού  των Εισοδίων της Θεοτόκου)...

Στην τελετή παρέστησαν: 

Οι αρχηγοί των Ενόπλων Δυναμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, όπως ήταν φυσικό, καθώς και η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΘΑ (Υπουργός, Υφυπουργός, Γενικός Γραμματέας="Πολτικός κομισσάριος" σε κομμουνιστικά καθεστώτα, και ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας χωρίς συμβούλιο...).

ΔΕΝ ΠΑΡΕΣΤΗΣΑΝ : 

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας (ΠτΔ)

Ο Πρωθυπουργός  ΠΘ....(...κλάιν μάιν ον δε λάιν..γνωστή η εκτίμηση, ο σεβασμός,   η τιμή και το ενδιαφέρον που αποδίδουν στις ΕΔ...)

Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδας, Ιερώνυμος δεν παρέστει και  έστειλε εκπρόσωπό του, τον Επίσκοπο Ταλαντίου  Θεολόγο...

Ο Περιφερειάρχης Αττικής δεν παρέστει και έστειλε εκπρόσωπό του τον Αντιπεριφερειάρχη...

Ο Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν παρέστει και έστειλε εκπρόσωπό του την Αντιπρόεδρο..

Ο Πρόεδρος της Βουλής δεν παρέστει και έστειλε εκπρόσωπό του την βουλευτή Ζ. Ράπτη...

Οι αρχηγοί των κομμάτων δεν παρέστησαν και έστειλαν εκπροσώπους τους...

Επίσης παρέστει, προκειμένου να τιμηθεί , ο εφοπλιστής Αθαν. Λασκαρίδης (ο άλλος...όχι αυτός που έχει χ$σμένο τον ΠΘ και τον υπουργό ναυτιλίας)...

Η Ευρωπαϊκή Διάσταση της Κρίσης των Πολιτικών Συστημάτων: Η Γαλλία και η Ελλάδα ως Παραδείγματα

18 Νοεμβρίου 2025

Μαρία Δεναξά*

Η Ευρώπη, ως χώρος πολυπολιτισμικής συνύπαρξης και κοινών θεσμών, βιώνει τα τελευταία χρόνια μια βαθιά κρίση των πολιτικών συστημάτων της.
Αυτή η κρίση δεν περιορίζεται μόνο σε εθνικά σύνορα. Για εκείνους που οι ευρωπαϊκές χώρες αποτελούν το βασικό πεδίο αναφοράς τους -δηλαδή το πλαίσιο μέσα στο οποίο ζουν και εργάζονται- είναι εύκολο να διακρίνουν, από την Ελλάδα έως τη Γαλλία κι από τη Γερμανία και την Ιταλία μέχρι την Πορτογαλία, τη διογκούμενη δυσπιστία των πολιτών απέναντι στους πολιτικούς, απέναντι στους θεσμούς, αλλά και απέναντι στην ίδια την ικανότητα των δημοκρατιών μας να ανταποκριθούν στα ολοένα σοβαρότερα και αυξανόμενα προβλήματα των κοινωνιών.

Κι αυτό γιατί, τις τελευταίες δεκαετίες, δεν έχουμε να κάνουμε με κυβερνήσεις που υπηρετούν το κοινό συμφέρον. Υπηρετούν το δικό τους και σε πολλές περιπτώσεις ξένα συμφέροντα, υπό την καθοδήγηση των ταγών της παγκοσμιοποίησης και την εποπτεία των Βρυξελλών, που λειτουργούν ως θερμοκήπιο της διαπλοκής και της θεσμικής αυθαιρεσίας.
Παρά τις μεγάλες διακηρύξεις και τα μεγάλα λόγια της Ένωσης με τα οποία γαλουχηθήκαμε, στις μέρες μας οι μάσκες έχουν πέσει. Το ευρωπαϊκό διευθυντήριο, ένας λαβύρινθος γραφειοκρατίας και εξουσίας, διακρίνεται για τον αυταρχισμό και τη διαφθορά του και κανένας ηγέτης ευρωπαικής χώρας δεν φαίνεται πρόθυμος να αντιμετωπίσει ουσιαστικά αλλά ούτε και να αντισταθεί.

Η Γαλλία, που άλλοτε παρουσιαζόταν ως ισχυρή κεντρική δύναμη της Ένωσης, σήμερα δείχνει να ταλαντεύεται ανάμεσα στην ακροδεξιά και την αποσύνθεση του παραδοσιακού πολιτικού της ιστού, ο οποίος κάποτε ήταν σεβαστό παράδειγμα. Η Ελλάδα, από την άλλη, παρά τα δεινά της, δείχνει να μην μαθαίνει από τα λάθη της και συνεχίζει να κουβαλά τις πληγές και τις παθογένειες ενός πολιτικού συστήματος που ουδέποτε αναγεννήθηκε πραγματικά απο την μεταπολίτευση εως σήμερα.

Έρευνα για την Gen Z στην Ελλάδα: 6 στους 10 εξαρτώνται οικονομικά από τους γονείς τους Μόνο το 20% των νέων στην Ελλάδα ζουν μόνοι τους

- Οι αντιλήψεις της Gen Z για εργασία, εκπαίδευση και μέλλον

-Το 65% πιστεύει ότι δεν είναι εφικτό να δημιουργήσει οικογένεια με τις παρούσες συνθήκες εργασίας του.

-Μόλις το 20% των νέων εργαζόμενων ζουν μόνοι τους.

-Το 46% δηλώνει το ενδιαφέρον του να εργαστεί στο εξωτερικό.

Φωτ. αρχείου: Unsplash

Τα αποτελέσματα της πανελλαδικής έρευνας «Νέοι και Εργασία 2025», που εξετάζει τη στάση της Generation Z (νέων έως 29 ετών) απέναντι στην εργασία, στην εκπαίδευση και στο μέλλον, παρουσίασε το Ινστιτούτο Εργασίας της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ), σε συνεργασία με την εταιρεία ALCO.

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2025 σε πανελλαδικό δείγμα 1.500 εργαζόμενων νέων και σκιαγραφεί «μια γενιά που εργάζεται, που διεκδικεί αξιοπρέπεια και προοπτική μέσα σε ένα περιβάλλον επισφάλειας και εξάντλησης.

Τα βασικότερα αποτελέσματα παρουσιάζονται παρακάτω κατανεμημένα σε επτά επιμέρους θεματικούς άξονες:Οικονομική εξάρτηση και αδυναμία αυτονομίας
Ασυνέχεια εκπαίδευσης και απασχόλησης
Εργασιακή καθημερινότητα: πίεση και άγχος
Αξίες και στάσεις απέναντι στην εργασία
Θεσμική εμπιστοσύνη και συλλογική δράση
Προοπτικές και μέλλον.

Η ΑΠΟΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ

Του Γιώργου Αλεξάτου

Κάθε χρόνο μεταναστεύουν απ' την Ελλάδα 160 χιλιάδες άνθρωποι. Στην τεράστια πλειονότητά τους νέοι έως 30 ετών.  

Η σύγκριση με άλλες χώρες είναι τρομακτική. Απ' την Ελλάδα φεύγει κάθε χρόνο το 1/65 του πληθυσμού, όταν απ' την εμπόλεμη Ουκρανία φεύγει το 1/135, απ' τη γειτονική Τουρκία το 1/265, απ' την Ουγκάντα 1/400, απ' τις Φιλιππίνες 1/720!

Πληθυσμιακή αιμορραγία ανάλογη της δεκαετίας του '60. Τώρα, βέβαια, δεν φεύγουν για τις φάμπρικες της Γερμανίας και του Βελγίου τις στοές, ούτε περιμένουν να φτάσει γράμμα μετά από μια δυο βδομάδες. Βλέπουν τους αγαπημένους τους και μιλάνε μαζί τους καθημερινά στο κινητό και το λάπτοπ, και το ταξίδι γίνεται πιο συχνά και πιο γρήγορα με το αεροπλάνο κι όχι με το τρένο Γερμανίας-Αθηνών. 

Παρόλ' αυτά, το ότι δεν βγήκε ραπ Καζαντζίδης, δεν σημαίνει πως η ξενιτιά έπαψε να 'ναι ξενιτιά. Και πρώτα και κύρια στέρηση του δικαιώματος να ζήσεις στον τόπο σου. Που για πρώτη φορά στη νεοελληνική ιστορία εμφανίζει μείωση πληθυσμού. Όχι μόνο λόγω μετανάστευσης, αλλά σε μεγάλο βαθμό και εξαιτίας της.

Πώς αφυδάτωσαν και εξασθένησαν την Ελλάδα… | Μέρος Α’

Από Στέλιος Ελληνιάδης

Είχε δυνατότητες η Ελλάδα να πάει καλύτερα; Είχε, αλλά θα έπρεπε και όλοι οι θεοί του Ολύμπου να είναι μαζί της ή τουλάχιστον να μην της βάζουν τρικλοποδιές. Αλλά αυτοί, ακόμα κι αν όλοι συμφωνούσαν μεταξύ τους, πράγμα όχι πιθανό με βάση όσα έχουμε διαβάσει, δεν υπήρχαν πια στη ζωή του τόπου παρά μόνο σαν μυθικά πρόσωπα, αγάλματα και φιγούρες σε αγγεία.

Έπρεπε, λοιπόν, να τα καταφέρουμε μόνοι μας, οι Έλληνες, κόντρα όχι σε φανταστικούς θεούς, αλλά σε τέρατα με πραγματική δύναμη που είχαν -και έχουν- τη μορφή κρατών, κυβερνήσεων και ατόμων που επεμβαίνουν αυταρχικά και εξουσιάζουν τους άλλους, τους λιγότερο ισχυρούς, χρησιμοποιώντας εκτός από όπλα, δέλεαρ και πανουργία, εντόπιους συνεργούς που κατά την πολιτική ορολογία ονομάζονται ξενόδουλοι, δωσίλογοι, πράκτορες και λακέδες της ξενοκρατίας.

Αυτές ήταν και παραμένουν οι μεγάλες ανίκητες πληγές του τόπου. Και των άλλων τόπων, χωρών και λαών, επίσης.

Η επανάσταση του 1821 ήταν ένα πολύ μεγάλο γεγονός όχι μόνο για τον ελληνικό πληθυσμό. Ήταν μεγάλο για τα Βαλκάνια, ήταν μεγάλο και για τον κόσμο όλο καθώς ήταν πρωτοποριακό στη σύλληψη και την εκτέλεσή του. Ενώ η αποικιοκρατία ήταν στα φόρτε της, δεν είχαν ακόμα ξεκινήσει συνειδητά και οργανωμένα οι λαοί να αντιδρούν, να αντιστέκονται και, πολύ περισσότερο, να διεκδικούν τη δημιουργία ανεξάρτητων κρατών, κάτι που φαινόταν σχεδόν ουτοπικό. Σε μία εποχή που οι ανταγωνιστικές μεταξύ τους μεγάλες δυνάμεις συμφωνούσαν και συντονίζονταν, με μεγάλο πρωθιερέα τον Αυστριακό Μέτερνιχ, στο να αποτρέψουν την εκδήλωση αυτονομιστικών κινημάτων ακόμα κι αν στρέφονταν κατά των εχθρών τους με το φόβο ότι τέτοιου είδους εξεγέρσεις θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν αντίστοιχα επαναστατικά κινήματα στις δικές τους αποικίες, ακόμα και μέσα στις ίδιες τις μητροπόλεις.

Η Ελλάδα έγινε κράτος παρά τη θέληση των μεγάλων δυνάμεων, συγκυριακά, αρκετές δεκαετίες πριν από την ίδρυση των σημαντικότερων κρατών της Ευρώπης, όπως της Γερμανίας και της Ιταλίας που συγκροτήθηκαν 40 χρόνια αργότερα, αλλά και των περισσότερων κρατών του κόσμου!

ΤΑ ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ ΠΟΥ ΑΛΛΑΞΑΝ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Για να δούμε "τι θα κάνουμε" χρειάζεται να μάθουμε πρώτα  "ποιοι είμαστε" και για να καταλάβουμε ποιοι είμαστε πρέπει πρώτα να συνειδητοποιήσουμε "τι μας έχει συμβεί".

Χρειάζεται δηλαδή να για να δούμε «πώς θα προχωρήσουμε ως κοινωνία», να αναστοχαστούμε: 

- πώς μεταπολεμικά και μεταπολιτευτικά χάθηκε η συνέχεια του νοήματος,

- ποιοι μηχανισμοί μας αποξένωσαν από το συλλογικό “εμείς”,

- και πώς η “πρόοδος” οικοδομήθηκε συχνά πάνω σε ανεπεξέργαστα τραύματα (εμφύλιος, μετανάστευση, εξάρτηση, Μνημόνια-κρίση, Τέμπη κ.α. ).

Αυτή η συνειδητοποίηση δεν είναι μοιρολατρία, ούτε ευκαιρία να πούμε τον καημό μας, είναι προϋπόθεση ελευθερίας.

Πως λοιπόν άλλαξε το κοινωνικό φαντασιακό στην Ελλάδα, πως μεταμορφώθηκαν τα αυτονόητα με τα οποία πορευόμασταν στη ζωή μας, δηλαδή πώς άλλαξε το νόημα του κόσμου (μας);

1. ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ 

Πριν (μεταπολεμικά–ως δεκαετία ’80/αρχές ’90):

Η αξιοπρέπεια ήταν υπέρτατη αξία. Το «να μην ντροπιαστούμε» και «να κρατήσουμε την τιμή» ήταν βασικό κριτήριο συνύπαρξης και πράξης. 

Ένας πατέρας, για παράδειγμα, προτιμούσε να βγάλει λιγότερα χρήματα, αλλά να «μην υποκύψει». Το «όχι» είχε μεγάλο ηθικό βάρος.

Μετά (2000–σήμερα):

Η κύρια αξία γίνεται η προσαρμοστικότητα. Ο άνθρωπος «επιβιώνει» συνεχώς, αλλά χωρίς εσωτερικό άξονα. «Έλα μωρέ, όλοι έτσι κάνουν.»  «Το θέμα είναι να βολευτούμε κι εμείς.»

Αλλαγή φαντασιακού/αυτονόητου:

Η αξιοπρέπεια χάνει την πρωτοκαθεδρία ως ορίζοντας νοήματος.

Το νόημα μετακινείται από το «είμαι» στο «τα βγάζω πέρα».