Γερομοριάς: Το ελληνικό αποτύπωμα στις περιοχές που θέλει να επενδύσει η κόρη Τραμπ

19 Ιουλίου 2026

Το ελληνικό αποτύπωμα στις περιοχές που θέλει να επενδύσει η κόρη Τραμπ

18/07/2026

ΜΠΕΤΣΗΣ ΟΡΦΕΑΣ

Στις 16 Ιουλίου του 1914, οι τελευταίες οικογένειες των Ελληνόβλαχων που κατοικούσαν στο Νησί Σάσσων (ή Σάζονα) – που κλείνει τον Κόλπο του Αυλώνα και οριοθετεί την Αδριατική και το Ιόνιο – σφαγιάζονταν βιαίως από άτακτες-αλβανικές ομάδες. Ο συγκεκριμένος τόπος ήρθε στην επικαιρότητα, λόγω των γνωστών εξελίξεων με τα επενδυτικά σχέδια της κυβέρνησης Ράμα. Ένας λόγος παραπάνω για να εστιάσουμε επί αυτού.

Η φράση “Σμπουρεύ’ς ρουμέϊκα;” – που είναι ο παραδοσιακός τρόπος με τον οποίο οι Ναρτιώτες ρωτούν για τον εάν κατέχεις την ελληνική γλώσσα – καταδεικνύει και τις έντονες ζυμώσεις στο διάβα της ιστορίας, με το έτερο αναπόσπαστο κομμάτι του Ελληνισμού, αυτό των Ελληνοβλάχων. Τα ορεινά της Μόκρας και της Μοσχόπολης, η ενδοχώρα του Φράσαρι και της Ερσέκας είχε τόσο ανάγκη της φιλοξενίας με τη Μουζακιά και την Αυλώνα, όπως το αποτυπώνει η ντοπιολαλιά των Ναρταίων: Σμπουρεύεις μωρέ Ρωμαίικα; Στην ουσία είσαι, ή δεν είσαι δικός μας…

Την απορία του εξέφρασε ο Έντι Ράμα, όταν παρακρατικά στοιχεία άσκησαν βία – υπό την ανοχή της Αστυνομίας – στην διαδήλωση των κατοίκων στην Νάρτα και το Σβερνέτς και ακολούθησε η αντίδραση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, για τα δικαιώματα των θιγόμενων ομογενών. Σε προκλητικό ύφος, ο Ράμα, αποσκοπώντας σε μικροπολιτικά οφέλη από τον ανθελληνισμό που διαρκώς καλλιεργεί, δήλωσε ότι δεν γνώριζε ότι στον Κόλπο του Αυλώνα υπάρχει γηγενής Ελληνισμός – παρόλο που αυτός μαρτυρείται ιστορικά!
Αν κάπου έχει δίκιο είναι πως υπήρξαν αδικαιολόγητες ολιγωρίες στην διεκδίκηση των εθνικών δικαίων από πλευράς του “εθνικού κέντρου” έναντι των γηγενών ελληνικών κοινοτήτων – το οποίο ουκ ολίγες φορές αντιμετώπισε ως “βαρίδια” στρατηγικά πλεονεκτήματα που του πρόσφερε η ίδια η Ιστορία!

Ο εκ Γιωργουτσατών Δρόπολης, Ιεροδιάκονος Κοσμάς ο Θεσπρωτός (Κότρος το πατρικό του, γεννηθείς το 1780 – απεβίωσε τον Μάιο του 1852 στο Καρπενήσι) σε σημειώσεις του για την γεωγραφία της Ηπείρου και της Αλβανίας (μάλλον προς χρεία των μαθητών του) δεν αναφέρονταν μόνο στον Κόλπο της Αυλώνας ως γεωγραφικό όριο της Ηπείρου, αλλά έκανε ειδική αναφορά και στην Παλαιά Άρτα – Νάρτα, κατά την επίσημο καταχώρηση στην επικράτεια της σημερινής Αλβανίας.

Ο Σάσσων στην Αυλώνα

Ωστόσο, η περίπτωση του Σάσσωνος είναι ενδεικτική της λανθάνουσας συμπεριφοράς της Αθήνας σε ζητήματα που αφορούν την κυριαρχία επί θαλασσίων χώρων και αρχιπελάγους. Ίσως είναι από τις αποκαλούμενες case study για το τι δεν πρέπει να πράξει ένα κράτος, με σεβασμό στην αξιοπρέπεια και το διεθνές δίκαιο.

Με τη Συνθήκη του Λονδίνου της 17ης Μαρτίου 1864 – με την ευκαιρία της ενθρόνισης του Βασιλέως Γεωργίου ‘Α, – η Αγγλία παραχωρούσε τα Επτάνησα στο Ελληνικό Βασίλειο. Το Άρθρο 2 της Συνθήκης ανέφερε ότι παραχωρούνταν τα Διαπόντια Νησιά βορείως της Κέρκυρας – προφανώς και συμπεριλαμβάνονταν ο Σάσσων. Όμως η Ελλάδα άσκησε τα κυριαρχικά της δικαιώματα μόλις κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο, εγκαθιστώντας επί της νήσου λόχο, αποτελούμενο από 25 στρατιώτες και ναύτες.

Ενδίδοντας όμως στις πιέσεις της Αυστροουγγαρίας και της Ιταλίας δια του Νόμου 272/1914 (ΦΕΚ 151/Α/7-6-1914) που ψήφισε η κυβέρνηση Βενιζέλου, ο Σάσσωνας παραχωρήθηκε στην «αλβανική επικράτεια». Η ασάφεια του αποδέκτη της “γενναιοδωρίας” της Ελλάδας είναι ενδεικτική του γεγονότος ότι ελληνικό έδαφος, κυριαρχία και ό,τι άλλα δικαιώματα προέκυπταν επί του θαλασσίου χώρου, ουσιαστικά παραχωρούνταν στην Ιταλία, που είχε ήδη αποβιβαστεί στην Αυλώνα…

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο τότε υπουργός Εξωτερικών Γεώργιος Στρέιτ, υπερασπιζόμενος το νομοσχέδιο στη Βουλή, δήλωνε ότι το εν λόγω νησί έχει ζωτική στρατηγική σημασία για τον κατέχοντα το λιμένα της Αυλώνας και την ενδοχώρα! Αλήθεια, τι σχέση είχε αυτό με το πραγματικό διαπραγματευτικό συμφέρον της Ελλάδας και την κατοχύρωση του βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού;

Η εφαρμογή του Νόμου, που ανέφερε επί λέξει: «…Επιτρέπεται εις την Κυβέρνησιν η εις την Αλβανικήν επικράτειαν παραχώρησις της Νήσου Σάσωνος, ανηκούσης του Ελληνικού Βασιλείου, δυνάμει του 2ου άρθρου της περί παραχώρησης των Ιονίων Νήσων Συνθήκης του Λονδίνου 17 Μαρτίου 1864…», υπήρξε άμεση.

Η “Η Πριγκίπισσα του Σάσσωνος”

Σε λιμπρέτο των Πολύβιου Δημητρακόπουλου και Νικόλαου Λάσκαρη, με μουσική του συνθέτη Σπυρίδωνα Σαμάρα, ανέβηκε στο Θέατρο του Φαλήρου (στα μέσα Ιανουαρίου του 1915) το τρίπρακτο κωμικό μελόδραμα “Η Πριγκίπισσα του Σάσσωνος”. Στην ουσία ήταν μία καλλιτεχνική απάντηση στην πανελλήνια κατακραυγή έναντι της κυβέρνησης, για την παραίτηση και παραχώρηση ελληνικού χώρου σε ξένο κράτος. Έκτοτε το έργο έχει ανέβει αρκετές φορές στη σκηνή, έως και τις μέρες μας.

Η υπόθεση του, άκρως επίκαιρη: Η περίεργη Αμερικανίδα πριγκίπισσα που ήθελε να εγκαθιδρύσει ένα ιδιόρρυθμο βασίλειο και ανακάλυψε το μικρό και “άσημο” ελληνικό νησί του Σάσσωνος στην Αδριατική, θυμίζει την Ιβάνκα Τραμπ που έχει επενδυτικές βλέψεις στο συγκεκριμένο σημείο, έκτασης 5.7 τετραγωνικών χιλιομέτρων!

Τα έγγραφα του ιερέως Θεοχάρη Παππά

Έγγραφα (με μάλλον ελάχιστη νομική αξία) προσλαμβάνουν ιδιαίτερη ιστορική-αποδεικτική αξία, υπό το πρίσμα των σύγχρονων αμφισβητήσεων για τον εθνικό και γλωσσικό χαρακτήρα των κατοίκων της Παλαιάς Άρτας και του Σβερνέτσι – η Βυζαντινή Σφυναρίσσα που εξαφανίζεται στο διάβα των αιώνων και που η Μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου μένει τεκμήριο, μαζί με άλλα αρχαιολογικά ευρήματα.

Εντοπίστηκαν σε παράρτημα προσωπικών αρχείων του μακαριστού Μητροπολίτη Αργυροκάστρου κυρού Δημητρίου, όπως του τα είχε αποκομίσει απόγονος του Ιερέα της Νάρτας, Θεοχάρη Παππά. Αφορούν διακανονισμό οικογενειακών-περιουσιακών τους στοιχείων, αγοραπωλησίες, δωρεές προς την εκκλησία και ειδικά τα σχολεία της Ενορίας. Έχει όμως σημασία ότι, μαζί με το υψηλό επίπεδο περί αστικού δικαίου των γηγενών Ελλήνων στην περιοχή, προκύπτει αδήριτα και η γλωσσική κατάρτιση.

Σε χρονικές στιγμές μιας καταιγιστικής ιστορικής περιόδου τεκμαίρεται ανυστερόβουλα ότι – τόσο με την υπαγωγή της εκκλησιαστικής επαρχίας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, υπό την οθωμανική κυριαρχία – όσο και κατά την εγκαθίδρυση του αλβανικού κράτους (παρά την βίαιη απόσπαση των Επισκοπών της Αδριατικής από την εκκλησιαστική τάξη) οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι συνομολογούσαν τις κοινοτικές και κοινωνικές τους συναλλαγές στην ελληνική γλώσσα.

Επισυνάπτονται τα ιστορικά έγγραφα