«(…) ἡ τῶν πάντων ζωὴ ὁ Κύριος καὶ σωτὴρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς οὐχ ἑαυτῷ θάνατον ἐπενόει τῷ σώματι (…) ἀλλὰ τὸν παρ’ ἑτέρων, καὶ μάλιστα τὸν παρὰ τῶν ἐχθρῶν, ὃν ἐνόμιζον εἶναι δεινὸν ἐκεῖνοι καὶ ἄτιμον καὶ φευκτόν, τοῦτον αὐτὸς ἐν σταυρῷ δεχόμενος ἠνείχετο (…)».
Μ. Ἀθανασίου, Περὶ Ἐνανθρωπήσεως, κεφ. 24.
Στην Περί Ενανθρωπήσεως πραγματεία του, και ειδικά στα κεφάλαια 21 έως 24, ο Μ. Αθανάσιος αξιοποιεί δημιουργικά την αριστοτελική έννοια του «εκουσίου», υπό το φως της Προς Εβραίους Επιστολής του Αποστόλου Παύλου για την Αρχιερατική Θυσία του Υιού και Λόγου του Θεού, προκειμένου να δημιουργήσει τις φιλοσοφικές και θεολογικές προϋποθέσεις για μια βαθύτερη κατανόηση της ελληνικής ιδέας περί εκουσίου.Για τον Μ. Αθανάσιο, ο εκούσιος θάνατος του Κυρίου Ιησού πάνω στον Σταυρό δεν μπορεί να εξηγηθεί ικανοποιητικά ούτε από το αριστοτελικό εκούσιο που θέλει τον πράξαντα ως την ηθική αρχή της πράξεως ούτε από την στωϊκή έννοια περί εκουσιότητας που εξαντλεί το εκούσιο της ηθικής πράξεως στην ελεύθερη επιλογή του πράττοντος.
Για τον Μ. Αθανάσιο, η σωτηρία που πήγασε από τον Σταυρό, δια της Αρχιερατικής Θυσίας του Κυρίου Ιησού, συνδέεται ευθέως με τον θάνατο που ο Κύριος ναι μεν δεν επέλεξε ο ίδιος για τον εαυτό Του, καθώς Του επιβλήθηκε από τους σταυρωτές Του, αλλά που επέλεξε ο ίδιος ελεύθερα να τον υπομείνει για τη σωτηρία του ανθρώπου και του Κόσμου.
Στην προοπτική της αθανασιανής ερμηνείας περί του εκουσίου, με αφορμή τον εκούσιο θάνατο του Κυρίου, ελεύθερος δεν είναι αυτός που επιλέγει να πράξει κάτι πέρα και ανεξάρτητα από οποιονδήποτε εξωτερικό καταναγκασμό, αλλά κυρίως αυτός που επιλέγει ελεύθερα να υποστεί τον εξωτερικό καταναγκασμό όπως ακριβώς θα το έκανε εάν τον είχε επιβάλει ο ίδιος εν πλήρη ελευθερία στον εαυτό του.
Όποιος πράττει σαν να είναι ελεύθερος από οποιονδήποτε εξωτερικό καταναγκασμό, στην πραγματικότητα, είναι λιγότερο ελεύθερος από εκείνον που ελεύθερα υποτάσσεται στον καταναγκασμό που του επιβάλλεται. Ο πρώτος αγνοεί εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες που στοιχειοθετούν αναγκαστικά το περιβάλλον εντός του οποίου αυτός καλείται να δράσει, με αποτέλεσμα περισσότερο να φαντασιώνεται για τον εαυτό του το ελεύθερο υποκείμενο που θα ήθελε να είναι, παρά να μπορεί να δράσει ως το πραγματικά ελεύθερο υποκείμενο της πράξης του. Αντιθέτως, ο δεύτερος, την ώρα που ελεύθερα αποδέχεται τον εξωτερικό καταναγκασμό ως να τον είχε επιλέξει ο ίδιος για τον εαυτό του, αποδεικνύει στην πράξη πως όχι μόνο δεν αγνοεί την συμπλοκή των παραγόντων που του επιβάλλονται εξωτερικά, αλλά, πράγμα ακόμα πιο σημαντικό, τους αγκαλιάζει ευχαριστιακά ως τεράστιες ευεργεσίες με σκοπό τον πλατυσμό της υπάρξεως.
Η πραγματική ελευθερία προϋποθέτει πάντα την θυσία ή, ακόμα καλύτερα, δεν νοείται πραγματική ελευθερία χωρίς τη θυσία του εαυτού. Η πραγματική ελευθερία είναι ζωή επ’ ελπίδι Αναστάσεως. Ελεύθερος είναι αυτός που θυσιάζει τον εαυτό του ως «σώμα φθαρτό» για τον ξανακερδίσει ως διαπλατυσμένο «σώμα πνευματικό». Επιλέγοντας τον καταναγκασμό που μάς επιβάλλεται εξωτερικά - όπως στην περίπτωση μιας δυσκολίας, μιας συμφοράς ή μιας απώλειας - ως εκούσια θυσία ό,τι πολυτιμότερου έχουμε ή είμαστε, ανοιγόμαστε στην υπερβολή της Αιώνιας Ζωής που μάς συνέχει χωρίς να μάς εξαφανίζει. Στην αποδοχή της «συμφοράς» ως εκούσια θυσία μετ’ ευχαριστίας, ο εαυτός μας παύει πλέον να λειτουργεί ως αυτονομημένος πόλος ζωής με ημερομηνία λήξεως και γίνεται φορέας Ζωής Αιωνίου. Διαρρηγνύονται τότε τα όρια που μάς χωρίζουν και μάς αποδυναμώνουν μέχρι τελικού θανάτου και αντικαθίστανται από το Συνεχές της Ζωής που μάς θέλει καθέναν μοναδικό κι έναν όλους μαζί, ζώντες και κεκοιμημένους, εις αιώνα αιώνος.
Όποιος φαντασιώνεται ότι πράττει δίχως καταναγκασμό, στην πραγματικότητα, είναι θύμα του εμπαθούς εαυτού του και θύτης του καθενός που θα βρεθεί στο δρόμο του. Αντίθετα, όποιος αποδέχεται εκούσια τον εξωτερικό καταναγκασμό ως ευκαιρία αυτοθυσίας του εμπαθούς εαυτού του, συνεργάζεται με την αιώνια Αγάπη που θέλει την ενότητα πάντων. Δεν υπάρχει πραγματική ελευθερία χωρίς αυτοθυσία, διότι η πραγματική ελευθερία προϋποθέτει την αγάπη. Ελεύθερος είναι μόνο όποιος ανά πάσα στιγμή θυσιάζει ό,τι τον εμποδίζει να ζει ως ένα με τους άλλους και για τους άλλους, όχι γιατί του αρέσει να το «παίζει» θύμα, αλλά γιατί απλώς κατανοεί πως δεν θα μπορέσει ποτέ να είναι πλήρης χωρίς τους πάντες και τα πάντα.
Ο Πρωτοπρεσβύτερος Δρ. Γεώργιος Λέκκας είναι κληρικός της Ιεράς Μητροπόλεως Βελγίου, Κάτω Χωρών και Λουξεμβούργου.
Στην εικαστική συμπλήρωση της σελίδας,, τμήμα από χαρακτικό έργο του Τάσσου.
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.