Η τραγωδία στην Ηλιούπολη είναι χωρίς κάθαρση, έτσι όπως γνωρίζουμε τις αρχαίες τραγωδίες.
Του Γιώργου Κυριακού
Φαίνεται να κυριαρχεί το γεγονός, ότι οι ευάλωτες κι ευαίσθητες ψυχές οφείλουν να υποφέρουν μια ζωή και να τρέχουν συνεχώς γιατρούς, παραγιατρούς, σε ψυχιάτρους και ψυχαναλυτές, να πέφτουν σε διαφόρων ειδών εξαρτήσεις, να αυτοτραυματίζονται ή να αυτοκτονούν. Κι αυτές μοιάζει να εντάσσονται σε μια κατηγορία, στον έναν πόλο. Στον άλλο πόλο, βρίσκεται η θέση του "ανθεκτικού", αυτού του προσώπου που αντέχει "όπως τον πάει η ζωή", του προσαρμοστικού “με τα δεδομένα”, που τέλος πάντων έχει αποκτήσει τα “εργαλεία” της επιβίωσης μέχρι και την επιτυχία ενός “success story”. Είναι ο άλλος πόλος προσώπων, που η ζωή τους βρίσκεται πάνω από όλους κι όλα, που οι παραδοσιακές αλήθειες είναι ξεπερασμένες, που το να ανήκεις κάπου (με υποχρεώσεις και όχι μόνο δικαιώματα) είναι κατάντια και το να μην κάνεις ό,τι σου κατέβη είναι συμβιβασμός και περιορισμός. Κάποτε το πρόσωπο αυτό το έλεγαν “αναίσθητο” και “ζαμανφουτίστα”, τώρα μπορεί και να είναι πρότυπο ελευθερίας. Το άλλο πρόσωπο που υπέφερε, που έπεφτε σε ντρόγκες, που αυτοκτονούσε το έλεγαν (με συμπάθεια) “άτυχο”, τώρα μένεις σε ένα αναπάντητο γιατί, πάλι με συμπάθεια και με πόνο, ίσως και με κάποιον αδιόρατο τρόμο για τα κοντινά. Το “άτυχο” ήταν η ανακουφιστική φράση του από μηχανής θεού που έσωζε τους υπόλοιπους.
Φαίνεται ότι ο ενδιάμεσος πόλος βρίσκεται στην κόψη του ξυραφιού. Είναι οι τυχεροί και κυρίως τα παιδιά και οι νέοι που βιώνουν ένα, δυο ή τρία καλά ή (και) κακά, που όμως τα βιώνουν, τα αμφισβητούν, τα νοηματοδοτούν διαφορετικά. Πάντως αυτό το ένα, τα δυο ή και τα τρία (στην καλύτερη περίπτωση), όταν είναι ζωντανά, με τα καλά και τα στραβά τους, σού δίνουν νόημα ύπαρξης και προοπτική και όνειρα.
Το ένα είναι η πυρηνική οικογένεια που με τα καλά της και τα στραβά της υπάρχει, όχι μόνο για να ταΐζει και να κάνει τα θελήματα των παιδιών της για καταναλωτικά αγαθά αλλά για να αγαπάει, να οριοθετεί, να αφηγείται το όποιο κοινό και συλλογικό παρελθόν και να καθοδηγεί προς το καλό. Να τρώνε μαζί, να τσακώνονται, να ξαναφιλιώνουν και τα μικρά να ονειρεύονται κάτι καλύτερο από αυτό που βρήκαν. Δεν είναι ό,τι καλύτερο γιατί αναγκαστικά θα επιβάλει, αλλά σου δίνει ένα πλαίσιο αναφοράς για να ονειρευτείς μια καλύτερη οικογένεια κι όχι να ονειρεύεσαι πως θα τη βγάλεις μια ζωή “για πάρτη σου”, σε ένα ρετιρέ στη Νέα Υόρκη ή σε ένα δυάρι στην Κυψέλη Αθηνών.
Το δεύτερο πολύτιμο καλό είναι η κοινότητα: οι συγγενείς που κάποτε ήταν στο πρώτο (δηλαδή στη διευρυμένη οικογένεια που μπορεί να έφτανε και τα 50 άτομα), η γειτονιά, η κοινότητα, οι παρέες, οργανώσεις – σύλλογοι – ενορία (όταν λειτουργούν ζωτικά κι όχι αριθμητικά για να μετράμε κεφάλια), η αλληλεγγύη των καθημερινών – από το πιο ελάχιστο, να κρατήσεις το παιδί της γειτόνισσας μέχρι και να βοηθήσεις τον γείτονα και τον φίλο ή τον σύντροφο ή τον συνάδελφο ή τον … τον… την … σε μια δυσκολία. Όσοι έχουν και το δεύτερο είναι ακόμα πιο “τυχεροί” και οφείλεται και σε αυτούς αυτή η “τύχη” – τις σχέσεις τις κυνηγάς, δεν σε κυνηγάνε μόνο. Κι εκεί υπάρχουν δυσκολίες και αντιφάσεις και χίλια δυο αρνητικά, αλλά αν υπάρχει κι αυτό στη ζωή του παιδιού και του νέου, του δίνει ένα πρότυπο για να φτιάξει καλύτερο κοινοτικό περιβάλλον στο μέλλον.
Το τρίτο είναι το σχολείο, έτσι όπως διαμορφώθηκε από τη δεκαετία του ‘60, ένας χώρος με ιδρυτική πράξη τη μόρφωση και τη διαπαιδαγώγηση. Με τα όποια του αρνητικά, έδινε κι αυτό ένα πλαίσιο που μπορούσες να το αμφισβητήσεις, να αγωνίζεσαι και να το ξεπερνάς. Σήμερα λειτουργεί με πολλές συγχύσεις, ρόλους που δεν τους αντέχει, με νεολογισμούς που προκαλούν διχασμούς ανάμεσα στην ωραιολογία – συνθηματολογία (πάντα προοδευτική!) και στην καθημερινότητα, επιτείνοντας το ασυμβίβαστο λόγου και πράξης. Τα “τυχερά” ή "άτυχα" παιδιά που πιθανόν βιώνουν την “καταπίεση” της μόρφωσης και της διαπαιδαγώγησης, ίσως να αποκτήσουν και την κριτική σκέψη για να ανατρέψουν το σχολείο ως έχει και να δημιουργήσουν κάτι καλύτερο.
Αυτά τα λίγα, για να περισσεύει μόνο σε όσους κι όσες γερνάμε (ε, όλο και κάτι θα πάθουμε) η ευχή “καλός παράδεισος”.
ΥΓ1: Μια πάμφτωχη γειτονιά στη Δραπετσώνα, με πάμπολλες οικονομικές δυσκολίες, με δύσκολους γείτονες από χίλια μέρη φερμένους (Μικρασιάτες, Πόντιοι, Πελοποννήσιοι, Θεσσαλοί, Κρητικοί, Μανιάτες, Νησιώτες, μειονοτικούς από τη Θράκη και για μια περίοδο αρκετούς Μπαγκλαντεσιανούς – εξαιρετικά συμπαθείς άνθρωποι, αργότερα και οι Βαλκάνιοι και πρόσφατα πρόσφυγες και μετανάστες από διάφορα μέρη της γης μας). Ήταν ένα παζλ με πολλές εκφράσεις που σιγά σιγά καταλάγιασαν οι διαφορές του και σήμερα είναι μια σχετικά ήσυχη κοινότητα.
Η περίπτωση συμμαθητή είναι καταλυτική. 1974. Ο Δ.Π. μεγάλωνε σε ένα σπίτι που η μητέρα του εκδιδόταν και ο πατέρας του ήταν ο προαγωγός της. Τον πέταγε έξω με τις κλοτσιές, με άγριο τρόπο, βασανιστικό. Οπότε, το πρώτο "καλό", η οικογένεια πήγαινε άπατο. Όμως τον μάζευε μια φτωχή γειτόνισσα πονετική, τον τάιζε και τον κοίμιζε – ίσως, μπορεί να τον μάλωνε κιόλας. Δεν ήταν η αδερφή Τερέζα, είχε κι αυτή τα προβλήματά της. Δεν ήταν ιδανική γειτονιά (πλακώνονταν οι Μικρασιάτες με τους Νησιώτες, οι Μανιάτες με άλλους, κουτσομπολιά, “μάζεψε τα παιδιά σου” κλπ.) αλλά η γειτονιά λειτουργούσε, το δεύτερο "καλό". Την άλλη μέρα ο Δ.Π. ήταν στο τρίτο "καλό", στο σχολείο και αναγκαστικά παρακολουθούσε τον καταπιεστικό δάσκαλο στο αυταρχικό σχολείο που δεν ήταν το καλύτερο. Για τον Δ.Π. τα άλλα δυο "καλά" λειτουργούσαν.
ΥΓ2: Από αγαπημένο συνάδελφο:
Νομίζω ότι πρέπει να εμβαθύνουμε στο τι “συμβαίνει” στους νέους. Η πρόσφατη διπλή αυτοκτονία είναι η κορυφή του παγόβουνου.
Η ψυχιατρική δεν είναι μία, αλλά πολλές. Ωστόσο, η «φυσιολογική» (δηλαδή ηγεμονική) ψυχιατρική είναι αναμφίβολα αυτή του DSM Το DSM (Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών) είναι το καθιερωμένο εργαλείο της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας για την ταξινόμηση και διάγνωση ψυχικών διαταραχών).
Αυτή η κυρίαρχη μορφή ψυχιατρικής διεκδικεί την ίδια αντικειμενικότητα με άλλους ιατρικούς κλάδους, αλλά πάσχει από ένα περίεργο μειονέκτημα εξαρχής: δεν διαθέτει ένα όργανο στο οποίο να επαληθευτεί, μέσω νεκροψίας, η οργανική αιτία της νόσου.
Όπως έχει καταδείξει επαρκώς ενάμιση αιώνας εθνογραφίας, όσον αφορά τα συναισθήματα και τη ρύθμισή τους, τις συμπεριφορές και την καταλληλότητά τους, τη μάθηση και τις τροπικότητές της, δεν υπάρχει καθολικότητα ούτε σταθερότητα με την πάροδο του χρόνου. Δεν υπάρχει τίποτα που να μοιάζει με ένα «καθολικό υποκείμενο», ένα ανθρώπινο ον αποκομμένο από την ιστορία, με βάση το οποίο να μπορεί να μετρηθεί μια υποτιθέμενη βιολογική ή συμπεριφορική κανονικότητα.
Η δραστική αποκοινωνικοποίηση της ασθένειας και της δυσφορίας αποτελεί μέρος της επιστημολογικής στρατηγικής ελέγχου. Γενικά, η ψυχιατρική διάγνωση συμμερίζεται με όλη τη σύγχρονη δυτική ιατρική την υπόθεση ότι η ασθένεια είναι κάτι οντολογικά εσωτερικό του ατόμου και επομένως μπορεί να αναχθεί σε βιολογική δυσλειτουργία. Αυτό ισοδυναμεί με την επιβεβαίωση της νεοφιλελεύθερης υπόθεσης του ατόμου ως μονάδας.
Στην περίπτωση της παιδοψυχιατρικής διάγνωσης, κάθε κοινωνική ευθύνη εξαφανίζεται από την αγωνία των μικρότερων παιδιών. Η ακανόνιστη συμπεριφορά και οι μαθησιακές αποτυχίες ερμηνεύονται ως «οργανικά προβλήματα», δυσλειτουργίες εντός του ατόμου και όχι ως αντιδράσεις στις συνθήκες διαβίωσης, την πειθαρχία και τον έλεγχο που επιβάλλονται στα παιδιά (όπως, μάλιστα, και στους ενήλικες) από τις συνθήκες που επιβάλλονται από τη νεοφιλελεύθερη οικονομία.
Η τρέχουσα επικράτηση των ψυχιατρικών διαγνώσεων μεταξύ ανηλίκων δεν μπορεί να ερμηνευτεί με την εξαγωγή της από το πλαίσιο που προκαλεί δυσφορία, ούτε μπορεί να διαχωριστεί από την ιστορία, την κοινωνία ή την οικονομία. Και για να είμαστε απολύτως σαφείς: η υπόθεση ότι η δραματική αύξηση των διαγνώσεων αυτισμού, ΔΕΠΥ, μαθησιακών δυσκολιών κ.λπ. συνδέεται με τη γενετική μπορεί να προέλθει μόνο από κάποιον που δεν γνωρίζει το χρονικό πλαίσιο της γενετικής ή που ενεργεί κακόπιστα.
Παιδιά που κοινωνικοποιούνται ολοένα και λιγότερο· εκτίθενται σε αλληλεπιδράσεις με ηλεκτρονικές συσκευές από νεαρή ηλικία· υπόκεινται συνεχώς στην επίβλεψη ενηλίκων· στερούνται μιας ομάδας συνομηλίκων και, συχνά, ακόμη και αδελφών· είναι ενσωματωμένα σε ένα ολοένα και πιο προβληματικό σχολικό σύστημα που υποτίθεται ότι είναι ολοένα και πιο επιλεκτικό και επιλεκτικό· υποβάλλονται για χρόνια σε απερίγραπτα ηλίθιο «παιδικό περιεχόμενο»· μεγαλώνουν από γονείς (και συχνά μονογονέα) που διώκονται από συνεχώς επιδεινούμενες κοινωνικές και εργασιακές συνθήκες, τραυματίζονται από την πιθανότητα ο κοινωνικός κόσμος που αποτελεί το ίδιο το έδαφος της ανάπτυξής τους να εξαφανιστεί εν μία νυκτί (βλ. τα δύο χρόνια του lockdown), ανταποκρίνονται σε αυτές τις συνθήκες αντικειμενικής στέρησης αναπτύσσοντας παγκοσμίως, και ας πούμε «γενεακά», μια σειρά από «συμπτώματα» που δεν είναι τίποτα περισσότερο από την ατομική μετάφραση μιας ευρύτερης κοινωνικής και συλλογικής στέρησης.
(από Osvaldo Costantini, Stefania Consigliere, Daniele di Vetta)
ΥΓ3: Στο μεταξύ το Υπουργείο ανακοίνωσε τηλεφωνική γραμμή υποστήριξης των υποψηφίων στις εξετάσεις από το ΚΕΔΑΣΥ και η Ένωση Συλλόγων Γονέων Ηλιούπολης αιτήθηκε μοριοδότηση στις Πανελλήνιες... Να περιμένουμε κι άλλη τραγωδία;
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.