
Βαρουφάκης – Μπόρις Τζόσον κοινός αγώνας
του Γιώργου Καραμπελιά
Η επιδημία του κορωνοϊού, η οποία ξεκίνησε αρχικώς ως μία μακρινή επιδημία εντοπισμένη στο Βουχάν της Κίνας, επεκτάθηκε με δραματικές συνέπειες σε όλο τον πλανήτη απειλώντας ως αόρατος, ύπουλος και άγνωστος εχθρός τη ζωή χιλιάδων και, ποιος ξέρει, ίσως και εκατομμυρίων ανθρώπων,καθώς και την καθημερινότητα δισεκατομμυρίων. Παράλληλα, μεταβλήθηκε με ιλιγγιώδη ταχύτητα σε μία κυριολεκτική «μάστιγα του Θεού» – πριν από όλα για την παγκοσμιοποίηση και τους μηχανισμούς της.
Η ταχύτατη εξάπλωση της επιδημίας αποτελεί προφανώς τη συνέπεια μιας οικονομίας και ενός τρόπου ζωής αποεδαφικοποιημένου, κατά το πρότυπο του περιβόητου τρίτου κύματος του Άλβιν Τόφλερ, ενός κόσμου που ξημεροβραδιάζεται σε αεροδρόμια, μετακινείται όλο και περισσότερο με γρήγορα αεροπλάνα, εγκαταβιεί σε διεθνή ξενοδοχεία, δεν γνωρίζει εθνικές, φυλετικές, θρησκευτικές ή ακόμα και έμφυλες ταυτότητες. Μιας οικονομίας στην οποία, για την παραγωγή ενός προϊόντος, συνεργάζονται δεκάδες χώρες και εκατοντάδες επιχειρήσεις και όπου η ανάπαυση του εργατικού δυναμικού έχει μεταβληθεί σε μία τεράστια νέα βιομηχανία, τη βιομηχανία του ελεύθερου χρόνου και του τουρισμού.
Άρκεσε όμως μία επιδημία που βρίσκεται ακόμα στην αρχή της για να οδηγήσει σε κατάρρευση των χρηματιστηρίων μεγαλύτερη και από εκείνη της κρίσης της Lehman Brothers, να επιφέρει το κλείσιμο εκατομμυρίων επιχειρήσεων, μικρών και μεγάλων, σε παγκόσμια κλίμακα, και να συντρίψει βαθιά ριζωμένες συνήθειες και τρόπους ζωής.
Ακόμη και αν, όπως το ευχόμαστε, αυτή η νέα πανδημία γνωρίσει ένα σχετικά σύντομο τέλος, ή εάν ευρεθεί επιτέλους κάποιο ιατρικό αντίδοτο, τίποτε δεν θα είναι πλέον όπως πριν. Κατ’ αρχάς, διότι η ανθρωπότητα της εποχής τής, κατά Κονδύλη, «Μαζικής Δημοκρατίας» και της τεχνολογικής αλαζονείας θα έχει συνειδητοποιήσει την ευθραυστότητά της απέναντι στη φύση που με τόση ευκολία παράβλεπε ή λοιδορούσε. Η περιφρονημένη φύση επανέρχεται με τρόπο απρόσμενο και θανατηφόρο –και οι οικολογικές παράμετροι της κρίσης είναι προφανείς, είτε με τον υπερπληθυσμό είτε με το «ξεσπίτωμα» των νυχτερίδων του Βουχάν από το μεγαλύτερο φράγμα στον κόσμο, εκείνο των «Τριών Φαραγγιών». Ταυτόχρονα βέβαια αποτελεί και μια απάντηση στη ύβρη, μια υπενθύμιση των ορίων.
Και είναι βέβαιο πως οι χώρες, που είναι λιγότερο βυθισμένες στην παγκοσμιοποίηση και τον «φιλελεύθερο» τρόπο ζωής που αυτή προϋποθέτει, θα πληγούν μάλλον λιγότερο. Καθόλου τυχαία, η Κίνα, από την οποία όλα ξεκίνησαν, επειδή παραμένει παρόλα ταύτα μία κοινωνία αυστηρού ελέγχου της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής, κατόρθωσε να περιορίσει σχετικά σύντομα τις συνέπειες της επιδημίας. Αντίθετα, η Ευρώπη, που εμφανίζει τη μεγαλύτερη κινητικότητα των κατοίκων, τη μεγαλύτερη διασύνδεση μεταξύ των διαφορετικών χωρών και το πιο φιλελεύθερο στυλ ζωής, απειλείται πολύ πιο δραματικά από τις συνέπειες της επιδημίας.
Οι οκονομικές συνέπειες θα είναι πολύ μεγαλύτερες για τις χώρες και τις οικονομίες που στηρίζονται προνομιακά στις υπηρεσίες και τη μετακίνηση προσώπων, σε σύγκριση με χώρες περισσότερο επικεντρωμένες στην παραγωγή, πρωτογενή και δευτερογενή, κυρίως. Η κατάρρευση του ελληνικού χρηματιστηρίου, μεγαλύτερη και από εκείνη χωρών με περισσότερα κρούσματα, είναι συνέπεια της ευθραυστότητας της ελληνικής οικονομίας με τη σχεδόν αποκλειστική στήριξή της στον διεθνή τουρισμό.
Όπως έχουμε τονίσει αναρίθμητες φορές, η έλλειψη μιας ενδογενούς παραγωγικής βάσης καθιστά τη χώρα εξαιρετικά ευάλωτη στις διεθνείς κρίσεις, είτε πρόκειται για τη LehmanBrothers είτε πρόκειται για την τουρκική επιθετικότητα είτε τέλος για την επιδημία του κορωνοϊού. Η απώλεια της αυτονομίας, ακόμα και στον πρωτογενή τομέα, και η γενικευμένη αποβιομηχάνιση της χώρας την μεταβάλλουν σε έρμαιο των διεθνών κρίσεων και περιορίζουν ακόμα περισσότερο τα περιθώρια της αυτονομίας της.










