– Το τελευταίο κείμενο ομιλίας του αείμνηστου ιεράρχη και θεολόγου († 2 Φεβρουαρίου 2023), την οποία ανέγνωσε ο Μητροπολίτης Περιστερίου σε εκδήλωση για τους Τρεις Ιεράρχες στις 30 Ιανουαρίου 2023
«Η μελέτη του έργου των Τριών Ιεραρχών μάς οδηγεί σε ωρισμένα συμπεράσματα για τη θέση της Εκκλησίας μέσα στον κόσμο. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι Τρεις Ιεράρχες, που τιμούμε σήμερα, επέδρασαν βαθύτατα στον πολιτισμό της εποχής τους και ευρύτερα. Ιδιαίτερα επέδρασαν στον λεγόμενο Βυζαντινό πολιτισμό και στον πολιτισμό των λαών που ανήκουν στην πλειονότητά τους στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Χαρακτηριστικά της επιδράσεως αυτής είναι όχι μόνον ο σεβασμός προς την Εκκλησία και τους λειτουργούς της, ο οποίος ποτέ δεν επηρεάστηκε στο παρελθόν –ίσως ακόμα και σήμερα– από την αναξιότητα των επί μέρους προσώπων (με μια θαυμαστή διάκριση οι Ορθόδοξοι πάντοτε ξεχώριζαν το συγκεκριμένο πρόσωπο από εκείνο στο οποίο παρέπεμπε, έτσι ώστε να μη διαταραχθεί η τιμή προς το πρωτότυπο εξ αιτίας των τυχόν ελαττωμάτων της εικόνας…). Στον κοινωνικό χώρο, η Εκκλησία μετέφερε τον Κοινοτισμό στην οργάνωση της δημόσιας ζωής, ενισχύοντας έτσι το πνεύμα της «δημοκρατίας» στη γνήσια της έκφραση. Δημιούργησε επίσης ένα ανθρώπινο ήθος ανεκτικότητας έναντι των αδυναμιών των ανθρώπων, αποφεύγοντας τις κάθε λογής «ιερές εξετάσεις» και τα «κυνήγια μαγισσών», καλλιεργώντας θετικά ένα ήθος συμμετοχής στον πόνο και τη χαρά των άλλων.
Αυτά θα ήταν αδιανόητα στον πολιτισμό μας χωρίς τη βαθειά επίδραση της Εκκλησίας, πράγμα το οποίο αποδεικνύεται πλέον σήμερα που, με τη βαθμιαία εκδυτικοποίηση των κοινωνιών μας, εξαφανίζονται σιγά-σιγά όλα αυτά τα ήθη. Και η μεν κοινωνία βαδίζει τον δρόμο της, μία πορεία που δε μπορούν, όπως όλα δείχνουν, να την ανακόψουν τα πετροβολήματα των φλογερών κοινωνικών κηρυγμάτων μας.
Το τρομερό όμως είναι ότι και η ίδια η Εκκλησία χωρίς να το καταλαβαίνει αλλοτριώνεται πλέον, και παύει να είναι το άλας που θα συντηρήσει, έστω και με τη μορφή του «λείμματος», τον τρόπο υπάρξεως που παραπέμπει στον Τριαδικό Θεό, όπως μας τον δίδαξαν οι Πατέρες που τιμούμε σήμερα.
Τα σημεία της αλλοιώσεως της ταυτότητας της Εκκλησίας μας είναι σήμερα, δυστυχώς πολλά. Ενδεικτικά θα αναφέρω τα εξής:
α) Ο ψυχολογισμός διαβρώνει διαρκώς και περισσότερο την Εκκλησία μας. Οι πιστοί μας δεν πηγαίνουν, όπως άλλοτε, στην Εκκλησία, για να συναντήσουν τον άλλο, αλλά για να «νοιώσουν» μια ατομική εμπειρία επαφής με το «Θείον». Το ψυχολογικό αυτό είδος θρησκευτικότητας – καθαρά ατομικό και υποκειμενικό – καλλιεργείται πλέον από την ίδια την Εκκλησία με τη μορφή της τεχνητής «κατανύξεως» – μικρές μισοσκότεινες εκκλησίες, προτίμηση προς τα μοναστήρια, αποφυγή του συνωστισμού των πανηγυριών κ.λπ. – ακόμη και με την ίδια την Εξομολόγηση, η οποία από μέσον αποκαταστάσεως της σχέσεώς μας με την κοινωνία και την Κοινότητα της Εκκλησίας, όπως ήταν στην αρχαία Εκκλησία, τείνει να μετατραπεί σε «θεραπευτήριο» ψυχικών – γράφε ψυχολογικών – τραυμάτων του ατόμου.



























